Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың
2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасын іске асыру туралы
ЕСЕП (2024 жыл)
|
№ |
Реформалардың /негізгі іс-шаралардың атауы |
Аяқтау нысаны/өлшем бірлігі |
Жауапты орындаушылар |
Орындалуы туралы ақпарат |
||
|
жоспары |
факт |
түсініктеме |
||||
|
1-бағыт. Тілдік ортаға негізделген тіл саясатын жүргізу, мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту |
||||||
|
1-нысаналы индикатор. Мемлекеттік тілді меңгерген тұрғындардың үлесі |
|
91 |
91 |
Орындалды. |
||
|
1. |
Облыс бойынша әлеуметтанулық және талдамалық зерттеу жүргізу |
әлеуметтанулық және талдамалық зерттеу |
ЖАО
|
1 310 000 |
892 000 |
Орындалды. Қазақстан Республикасында тіл саясатын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасының (мемлекеттік тілді меңгерген тұрғындардың үлесі) нысаналы индикаторының орындалуы бойынша әлеуметтік зерттеу және мониторинг жүргізілді. Нәтижесінде мемлекеттік тілді меңгерген тұрғындардың үлесі 91%-ті құрады. |
|
2. |
Түркі, славян жазбаларының күндерін мерекелеу шеңберінде конкурстар, конференциялар, семинар-тренингтер, дөңгелек үстелдер өткізу |
ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп |
ЖАО |
593 454 |
529 870 |
Облыстық және Қазақстан Рспубликасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Тіл саясаты комитетінің ұйымдастыруымен өткен «Мемлекеттік тіл – тәуелсіздік символы» республикалық байқауында Талдықорған қаласы Ш. Уәлиханов атындағы № 10 орта мектеп-гимназиясының мұғалімі Н. Сейтбекова жүлделі І орынды иеленді. |
|
3. |
Жергілікті атқарушы органдарға, ұлттық компанияларға көрнекі ақпаратты дұрыс жазу (акциялар, «Үздік маңдайша», «Үздік аудан», «Үздік көше» және т.б.), бизнес саласындағы көрнекі ақпаратты (хабарландырулар, жарнама, прейскуранттар, баға көрсеткiштерi, басқа да көрнекі ақпарат) мемлекеттік тілде ресімдеу қажеттігі бойынша консультациялық түсіндіру жұмысын ұйымдастыру |
ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп |
ЖАО, ҰК (келісу бойынша), «Атамекен» ҰКП (келісу бойынша) |
864 000 |
710 990 |
Іс шара жоспарына сәйкес мемлекеттік тілдегі «Үздік ас мәзірі» облыстық байқауы өтті (қатысушылар саны 15). Қазылар алқасының шешімімен байқаудың Бас жүлдесін Панфилов ауданынан қатысқан Б. Баэрстанов («Бауырдақ» кафесі) жеңіп алды. Деректемелер мен көрнекі ақпарат мәтіндерінің тіл туралы Заң талаптарын түсіндіру мақсатында облыс көлемінде 118 рейд ұйымдастырылып, 848 нысан қамтылды. Анықталған 112 кемшілік заң талаптарына сәйкес түзетілді. |
|
4. |
«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарына сәйкес жарнаманы орналастыруды қамтамасыз ету мақсатында «Жарнама – тіл тазалығының көрінісі» облыстық конкурсын өткізу |
конкурс |
ЖАО |
931 840 |
729 990 |
Облыстық «Жарнама – тіл тазалығының көрінісі» байқауы ұйымдастырылды. Байқау қорытындысы бойынша І орынды С. Тельтаева (Текелі қаласы). ІІ орынды Ғ. Аманжол (Талдықорған қаласы), А. Хиаг (Алакөл ауданы), ІІІ орынды А. Акиремова (Қаратал ауданы) иеленді. |
|
7. |
Кәсіпкерлердің фискалдық (кассалық) чектерді «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес шығаруын қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралар өткізу |
ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп |
ЖАО, «Атамекен» ҰКП (келісу бойынша), Қаржымині |
- |
- |
Тілдік кемсітушіліктің алдын алу, болдырмау мақсатында аудан, қала әкімдіктерінің жанынан құрылған жұмыс топтары тарапынан халыққа қызмет көрсету орындары мен кәсіпкерлік нысандарына бақылау касса машинкалары (БКМ) арқылы берілетін түбіртектерді мемлекеттік тілде шығаруды қамтамасыз ету бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілді (қамтылғандар саны 4654). |
|
8. |
Қоғамдық ұйымдармен мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейту мақсатында конференциялар, семинарлар, дөңгелек үстелдер ұйымдастыру |
іс-шаралар |
ЖАО, ҒЖБМ, «Отандастар» қоры (келісу бойынша), «Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігі (келісу бойынша) |
2 870 000 |
1 890 000 |
«Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігімен бірлесе қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдерінің аймақтық Тіл форумы өтті. Б. Римова атындағы Талдықорған драма театрында өткен шараның ашылу салтанаты «Ұлттық аударма бюросы» дайындаған қазақ-ағылшын оксфорд сөздігінің (Oxford Qazaq Dictionary) тұсаукесерімен басталды. Форумға облыс мектептерінің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімдері, бастауыш сынып мұғалімдері, І. Жансүгіров атындағы Жетісу университетінің оқытушы-ғалымдары, тіл оқыту орталықтарының меңгерушілері және оқытушылары мен әдіскерлері, «Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігінің облыстық, аудан, қалалық филиалдарының төрағалары, зиялы қауым, БАҚ өкілдері (жалпы саны 500-ге жуық адам) қатысты. |
|
10. |
Мемлекеттік мекемелерге, кәсіпкерлік субъектілеріне, квазимемлекеттік секторға олардың тіл заңнамасы талаптарының орындалуын қамтамасыз етуі мақсатында түсіндіру жұмысын жүргізу, әдістемелік көмек көрсету |
ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп |
ЖАО, МО, ҰК (келісу бойынша) |
407 400 |
311 600 |
Облыстық «Мемлекеттік тілде сапалы қызмет көрсетудің маңызы» атты семинар-тренинг ұйымдастырылды. «Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігінің облыстық филиалымен бірлесіп әзірленген «Деректемелер мен көрнекі ақпараттың заңдылығы мен сауаттылығын түсіндіру нұсқаулығы», «Көрнекі ақпараттың қазақ тілінде болуы кәсіпкердің міндеті» әдістемелік құралдары, ақпараттық-түсіндірме парақшалар таратылды. |
|
11. |
Қазақстан халқы тілдері күнін мерекелеу шеңберінде тілдік ортаны дамыту мен құрудың өзекті проблемалары жөніндегі іс-шараларды өткізу және оларды БАҚ-та насихаттау |
ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп |
ЖАО, МО |
276 640 |
177 000 |
5 қыркүйекте Жетісу облысының қоғамдық даму басқармасының ұйымдастыруымен Қазақстан халқының тілдері күнін мерекелеу аясында «Тіл – татулық тірегі» тақырыбында салтанатты жиын өтті. Жиынға облыс әкімдігіне қарасты басқармалардың тілге жауапты мамандары, ҚР ДСМ Ұлттық ғылым денсаулық сақтауды дамыту орталығы РМК Жетісу облыстық филиалы қызметкерлері, «Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігінің облыстық, Талдықорған қалалық филиал төрағалары, облыстық «Тіл» оқу-әдістемелік орталығының аудандық, қалалық филиал меңгерушілері мен тыңдаушылары, зиялы қауым және БАҚ өкілдері (192 адам) қатысты. Мемлекеттік тілдің қолданыс аясын кеңейтуге үлес қосып жүрген сала үздіктері мен тіл жанашырларына Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің Құрмет грамотасы мен Алғыс хаты, Жетісу облысы әкімі орынбасарының Алғыс хаты, «Халықаралық «Қазақ тілі» қоғамы» қоғамдық бірлестігінің облыстық филиалы төрағасының Алғыс хаты және өзге де марапаттар табысталды. |
|
12. |
Мемлекеттік тілдің беделін арттыруға, қолданылу салаларын кеңейтуге (фестивальдер, кездесулер, акциялар және т.б.), тіл мәдениетін жетілдіруге (тіл туралы нақыл сөздер, мақал-мәтелдер, фразеологиялық сөз орамдары, аңыз адамдардың өсиеттері және т.б.) қатысты іс-шараларды ұйымдастыру |
ҒЖБМ-ға нақты нәтижелерді көрсете отырып, атқарылған жұмыс туралы есеп |
ЖАО, МО, ҰК (келісу бойынша) |
7 007 310 |
4 215 000 |
Жас қаламгерлер арасында «Тіл – ғұмыр» облыстық байқауы ұйымдастырылды. Поэзия жанрында Бас жүлдені Жетісу облыстық «Жетісу» газетінің тілшісі М. Әнербай, проза жанрында «Жетісу университеті» газетінің бас редакторы Ә. Иебекова иеленді. Кітап оқу мәдениетін қалыптастыру мақсатында «Жетісу – кітапқұмарлар өлкесі» Буккроссинг жобасы өткізілді. Байқауға ересек тұрғындар және студенттер барлығы 74 адам (ересек тұрғындар 64, студенттер 10) қатысты. |
|
18. |
Мемлекеттік Тілдерді оқыту орталықтарында ересектер, оның ішінде азаматтық және мемлекеттік қызметкерлер үшін курстар (қазақ, орыс, ағылшын) ұйымдастыру |
курстар |
ЖАО |
219 303,0 |
219 303,0 |
«Жетісу облысының қоғамдық даму басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Тіл» оқу-әдістемелік орталығы және оның аудан, қаладағы филиалдарында 2024 жылы мемлекеттік тіл курсына 3822 тыңдаушы, ағылшын тілі курсына 812 тыңдаушы қатысып, барлығы 4634 адам тегін тіл оқыту курстарынан өтті. |
|
5-нысаналы индикатор. Қазақстанда өткізілетін, сондай-ақ шетелде қазақстандық дипмиссиялар ұйымдастырған халықаралық іс-шараларда қазақ тілінің қолданылу үлесі |
|
|
|
|
||
|
21. |
Халықаралық қызметте мемлекеттік тілдегі іс-шаралар ұйымдастыру |
есеп |
СІМ, МО, ЖАО, ҰК (келісу бойынша) |
- |
- |
Облыс басшылығының сауда, өнеркәсіп, инвестиция тарту тағы басқа экономиканың өзгеде салалары бойынша шетелдік бизнес өкілдерімен іскерлік кездесулерінің басым бөлігі мемлекеттік тілде және тараптар тілдерінде өткізіледі. Халықаралық деңгейдегі ұзақ мерзімді стратегиялық құжаттар, меморандум, іс-қағаздар мемлекеттік тілде және қажеттілігіне байланысты өзге тілдерде жүргізіледі. Сонымен қатар облыс көлемінде халықаралық ауқымдағы бұқаралық мәдени, спорттық және өзге де қоғамдық іс-шараларды өткізу кезінде мемлекеттік тілдің кеңінен қолданылуын қамтамасыз етуге барынша басымдық берілуде.
|
|
23. |
Шетелдегі қазақ диаспорасының өкілдеріне ана тілін үйренуде әдістемелік және ұйымдастырушылық қолдау көрсету |
есеп |
СІМ, ЖАО (шекаралас өңірлер), ДҚҚ (келісу бойынша), «Отандастар» қоры (келісу бойынша) |
- |
- |
- |
|
6-нысаналы индикатор. Мемлекеттік органдардағы, ұлттық компаниялардағы мемлекеттік тілдегі құжат айналымының үлесі |
|
94 |
94 |
|
||
|
25. |
Мемлекеттік органдардағы және ұлттық компаниялардағы жалпы құжат айналымында мемлекеттік тілде іс жүргізудің үлестік көлеміне мониторинг жүргізу |
мониторинг қорытындысы |
ҒЖМБ, МО, ЖАО, ҰК (келісу бойынша) |
- |
- |
«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының талаптарының сақталуын қамтамасыз ету мақсатында 2024 жылдың 4 тоқсандағы мемлекеттік органдардағы жалпы құжатайналымының мемлекеттік тілдегі үлесіне мониторинг жүргізілді. Мониторингпен Жетісу облысы әкімдігінің басқармалары (23) қамтылды. 2024 жылдың 4 тоқсаны бойынша облыс әкімінің аппаратында 30239 шығыс хат тіркелген, оның 28725-сы мемлекеттік тілде жазылған (94,9%). Ауыл шаруашылығы басқармасында 524 шығыс хат тіркелген, оның 495-і мемлекеттік тілде жазылған (94%). Білім басқармасында 898 хат тіркелген, оның 871-і мемлекеттік тілде жазылған (96.90%). Ветеренария басқармасында 214 хат тіркелген, оның 181-і мемлекеттік тілде жазылған (84,5%). Денсаулық сақтау басқармасы 1110 хат тіркелген, оның 1083-і мемлекеттік тілде жазылған (97,5%). Дене шынықтыру және спорт басқармасында 1309 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 1298 хат мемлекеттік тілде жазылған (99%). Жер қатынастары басқармасында 361 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 352 хат мемлекеттік тілде жазылған (97%). Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы 537 шығыс хат тіркелген, 509-ы мемлекеттік тілде жазылған (94,7%). Жолаушы көлігі және автомобиль жолдары басқармасы 379 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 374 хат мемлекеттік тілде жазылған (99%). Мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасында 387 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 380 хат мемлекеттік тілде жазылған (98%). Мемлекеттік сатып алу басқармасында 56 шығыс хат тіркелген, оның 55-і мемлекеттік тілде жазылған (98,%). Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасында 340 шығыс хат тіркелген, оның 326-ы мемлекеттік тілде жазылған (95%). Кәсіпкерлік және индустриялық-инновациялық даму басқармасында 503 шығыс хат тіркелген, оның 446-сы мемлекеттік тілде жазылған (88,6%). Қаржы басқармасында 353 шығыс хат тіркелген, оның 316-сы мемлекеттік тілде жазылған (90%). Құрылыс басқармасында 302 шығыс хат тіркелген, оның 294-і мемлекеттік тілде жазылған (97,8%). Табиғи ресурстар және табиғатты пайдалану басқармасында 289 шығыс хат тіркелген, оның 281-і мемлекеттік тілде жазылған (97,%). Қоғамдық даму басқармасында 263 шығыс хат тіркелген, оның 259-ы мемлекеттік тілде жазылған (98%). Сәулет және қала құрылысы басқармасында 264 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 258 хат мемлекеттік тілде жазылған (97%). Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасы 141 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 138 хат мемлекеттік тілде жазылған (97%). Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасында 611 шығыс хат тіркелген, оның 531-і мемлекеттік тілде жазылған (86%). Цифрлық технологиялар басқармасында 282 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 263 хат мемлекеттік тілде жазылған (93%). Жұмылдыру дайындығы басқармасында 89 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 83 хат мемлекеттік тілде жазылған (93%). Дін істері басқармасында 120 шығыс хат тіркелген, оның ішінде 117 хат мемлекеттік тілде жазылған (98%). Мониторинг қорытындысы облыс әкімдігіне қарасты басқармалардың жалпы құжат айналымындағы мемлекеттік тілдің үлесі 2024 жылдың 4 тоқсаны бойынша 94%-ті құрайтынын көрсетті. Сараптау-талдау жұмысы барысында басқармалардың кіріс, шығыс құжаттарын тіркеу журналдары мемлекеттік тілде толтырылғанымен жеке және заңды тұлғалармен жиі хат-хабар алмасатын кейбір мекемелерде тек орыс тілінде ресімделген құжаттар да кездесті. Тілдік ахуалды зерделеу бойынша акт толтырылып, басқарманың кіріс, шығыс мөрлері мен мөртабандары, сондай-ақ тек орыс тілінде жазылып, жөнелтілген шығыс хаттардың көшірмелері түсіріліп алынды. |
|
27. |
Ресми интернет-ресурстарға мониторинг жүргізу |
талдамалық жинақ |
ЖАО |
- |
- |
Мемлекеттік тілдің сауатты әрі дұрыс қолдануын қадағалау мақсатында мемлекеттік және мемлекеттік емес ұйымдардың ресми интернет-ресурстарына мониторинг жүргізілді. Қамтылған мемлекеттік органдар саны 32 (барлығы екі тілде), квазимемлекеттік сектор (ЖШС, АҚ) савны 22 (қазақ тілінде-5, орыс тілінде-2, 15 екі тілде). |
|
28. |
Мемлекеттік тілді кеңінен қолдануды қамтамасыз ете отырып, бұқаралық мәдени, спорттық және өзге де қоғамдық іс-шараларды өткізу |
іс-шаралар, ҒЖБМ-не ақпарат |
МО, ЖАО, ҰК (келісу бойынша) |
- |
- |
Облыс аумағында 2024 жылы өткізілген халықаралық жарыстар: «Gran Fondo Silk Way Kazakhstan» халықаралық веложарысы, бокстан халықаралық «Жетісу кубогы», парапланнан Әлем кубогы, параплан халықаралық «Қабанбай кубогы», шахматтан Б. Карипбаевты еске алуға арналған халықаралық турнир. Аталған жарыстардың салтанатты ашылу рәсімдері мемлекеттік тілде өткізілді. |
|
3-бағыт. Тіл үйрету әдістемесін жетілдіру |
||||||
|
8-нысаналы индикатор. Жетілдірілген әдістемемен мемлекеттік тілді оқыту курстарынан өткендер саны |
|
3800 адам |
3822 адам |
Орындалды. «Жетісу облысының қоғамдық даму басқармасы» мемлекеттік мекемесінің «Тіл» оқу-әдістемелік орталығы және оның аудан, қаладағы филиалдарында 2024 жылы мемлекеттік тіл курсынан 3822 тыңдаушы өтті. |
||
|
38. |
Қазақ тілін оқыту әдістемесін жетілдіру үшін қазақ тілін оқытушылар мен әдіскерлердің тәжірибе алмасуы жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру |
іс-шаралар |
ЖАО |
- |
- |
2024 жылдың 19 қыркүйегінде облыстық «Тіл» оқу-әдістемелік орталығының және Ескелді аудандық филиалының ұйымдастыруымен Қазақстан Республикасындағы тіл саясатын дамытудың 2023-2029 жылдарға арналған тұжырымдамасы аясында мемлекеттік тілді оқытудың әдістемесін жетілдіру, озық тәжірибені зерделеу және қорыту, оқытудың инновациялық әдістері мен технологияларын тәжірибеге енгізу мақсатында «Мемлекеттік тілді меңгеруде белсенді білім стратегияларын тиімді қолданудың инновациялық аспектілері» атты облыстық семинар өтті. Шараға І. Жансүгіров атындағы Жетісу университетінің оқытушы-ғалымдары, Ескелді ауданы бойынша жалпы білім беретін мектептің қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдері, орталықтың тіл мамандары, БАҚ өкілдері қатысты. Шара барысында ф.ғ.д., профессор М. Иманғазинов «Білім мен ғылым интеграциясы және еуропалық білім кеңістігі» мини дәріс, ф.ғ.к., доцент С. Қожағұлов «Тілдік тұлға моделі» тақырыбында ғылыми баяндама оқыды. Облыстық «Жетісу» газетінің жауапты хатшысы Е. Кенебаева «Мемлекеттік тілдің БАҚ-тағы көрінісі» туралы өзекті мәселелерді қозғады. Ақтөбе облысы әкімдігінің ұйыдастыруымен «Қазақ тілінің қолданылу аясын кеңейту және оның қоғамдағы рөлін арттыру мәселесі» атты республикалық семинардың практикалық бөлімінде Жетісу облысының «Тіл» оқу-әдістемелік орталығы Ескелді аудандық филиалының меңгерушісі А. Молдабаева «Мемлекеттік тілді меңгерудің инновациялық аспектілері» атты тренинг өткізіп, республиканың әр өңірінен келген әріптестермен тәжірибе бөлісті. Семинар қорытындысы бойынша қатысушыларға сертификат табысталып, А.Молдабаева Ақтөбе облысы Тілдерді дамыту басқармасы басшысының Алғыс хатымен марапатталды. Жетісу облысы «Тіл» оқу-әдістемелік орталығы Көксу аудандық филиалының меңгерушісі О. Қойчибеков Абай облысы лингвистикалық орталығының қызметкерлеріне «Zoom» арқылы «Тілдерді оқытуға арналған платформалар» тақырыбында онлайн шеберлік сағатын өткізіп, әдістемелік көмек көрсетті. Жасанды интеллект, wepik, Chat-gpt сияқты көмекші құралдарды практика жүзінде пайдаланып, түрлі тапсырмалар дайындап, презентация жасап көрсетті. Шеберлік сағатына Абай облысы лингвистикалық орталығының 10 оқытушы-әдіскерлері қатысты. |
|
44. |
Тілдерді оқыту орталықтарының оқытушылары арасында Ахмет Байтұрсынұлы атындағы облыстық конкурс ұйымдастыру |
конкурс |
ЖАО |
1 903,0 |
1 420,0 |
2024 жылдың 11 сәуірде Ахмет Байтұрсынұлы атындағы облыстық «Үздік оқытушы – 2024» облыстық байқауы өтті. Үздік оқытушылар додасы 3 кезеңнен тұрды. Байқауда 10 үміткер бақ сынады. Байқау қорытындысы бойынша: Бас жүлдені – М. Әділбек (Талдықорған), І орынды О. Қойчибеков (Көксу ауданы), ІІ орынды Н. Тілеуберген (Ақсу ауданы), ІІІ орынды М. Маралбаева (Талдықорған) иеленді, 6 қатысушыға ынталандыру жүлдесі берілді. Көксу аудандық филиалының меңгерушісі О. Қойчибеков А. Байтұрсынұлы атындағы «Үздік оқытушы» республикалық байқауында жүлделі ІІІ орынды иеленді. |
|
45. |
Этностардың мемлекеттік тілді және ана тілдерін үйренуіне арналған бейнесабақтарды әзірлеу |
бейнесабақтар |
ЖАО |
-
|
-
|
Жетісу облысының «Тіл» оқу-әдістемелік орталығының ұйымдастыруымен 2024 жылдың 6 қарашасында қазақ тілін үйренушілерге арналған «Сөздік» айдары іске қосылды. Бұл айдарда орталықтың мемлекеттік тіл курсының үйренушілері қазақ тіліндегі сөздердің орыс тіліндегі баламасын айта отырып, мағынасын түсіндіреді. Айдар аптасына 1 рет орталықтың әлеуметтік желісінде жарық көріп отыр. Осы күнге дейін 20 бейнеролик жарыққа шығып, өз оқырмандарын тапты. |
|
5-бағыт. Қазақ тіліндегі контенттің үлесін арттыру |
||||||
|
12-нысаналы индикатор. Мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдарындағы қазақтілді контенттің үлесі |
|
|
|
|
||
|
58. |
«Мемлекеттік тіл және БАҚ» облыстық конкурсын ұйымдастыру |
конкурстар |
ЖАО |
2 065 749 |
1 503 000 |
«Мемлекеттік тіл және БАҚ» облыстық байқауы «Үздік мақала», «Үздік теле және радиобағдарлама» сынды екі бағытты қамтыды (60-қа жуық мақала мен теле-радио хабар түсті). Облыстық «Жетісу» телеарнасының продюсері Г. Қызайбай Бас жүлдені, «Жетісу» газетінің тілшісі Е. Кенебай, «Алакөл» аудандық газетінің бас редакторы А. Есенбеков жүлделі І орынды иеленді. Сонымен қатар «Егемен Қазақстан», «Жетісу», «Алатау», «Кербұлақ жұлдызы» газеттерінің, «Жетісу» радиосы мен «Жетісу» телеарнасының қызметкерлеріне ІІ, ІІІ орындар мен ынталандыру сыйлықтары берілді. |
|
59. |
Мәдениет ұйымдарының (театр, кино) репертуарын қазақтілді жаңа контентпен, оның ішінде балалар мен жасөспірім көрермендер аудиториясына арналған шығармалармен толықтыру |
іс-шаралар |
ЖАО
|
- |
- |
Бикен Римова атындағы Талдықорған драма театрында 109 рет қойылым сахналанды. Театр Сарқан, Текелі, Үштөбе, Панфилов, Жаркент қалаларына гастрольдік іссапармен барып, А. Аламанның «Жалқаудың жыры», Д. Исабековтің «Қазақы комедия» шығармалары қойылды. Жаңадан 5 қойылым сахналанды. Олар: Ә. Байболдың «Таптым-ау сені» лирикалық драмасы, Ж. Әлікеннің «Қазақтың тойы бітпесін» драмасы, А. Володиннің «Кездесу мен қоштасу» психологиялық драмасы, М. Ақынжановтың «Алтын сақа» фантастикалық ертегісі және Қ. Тілеуханның «Медаль» саундрамасы. Сондай-ақ Сарқан, Текелі, Үштөбе қалаларына гастрольдік іссапарда Б. Ұзақовтың «Ер Төстік», Қ. Мұраттың «Мұғалім», С. Сарыбайдың «Құзғын», «Қорғансыздың күні», «Қос мұңлық» шығармалары қойылды. Оның ішінде, балалар мен жасөспірімдерге арналған Қ. Мұраттың «Мұғалім» атты әлеуметтік-мультимедиалық драмасы (жас ерекшелігі 13+), В. Воробьевтің бүлдіршіндерге арналған «Қырсық» эксперименталды қуыршақ қойылымы, Д. Исабековтің «Қазақы комедия» қойылымы (12+), Б. Ұзақовтың «Ер Төстік» ертегісі (балаларға арналған), «Алтын сақа» фантастикалық ертегісі (балаларға арналған), «Қорғансыздың күні» трагедиясы (14+), «Қос мұңлық» драмасы (12+) және театрдың 49 маусымның ашылуында қойылған «КӨКЕ» премьерасы (12+). Барлық шығармалар қазақ тілінде қойылды. |
ОТЧЕТ
о реализации Концепции развития языковой политики
в Республике Казахстан на 2023-2029 годы (2024 год)
|
№ |
Наименование реформ /основных мероприятий |
Форма завершения/ единица измерения |
Ответственные исполнители |
Информация об исполнении |
||
|
план |
факт |
комментарии |
||||
|
Направление 1. Проведение языковой политики, основанной на языковой среде, расширение сферы применения государственного языка |
||||||
|
Целевой индикатор 1. Доля населения, владеющего государственным языком |
|
91 |
91 |
Исполнено. |
||
|
1. |
Проведение социологического и аналитического исследования по вопросам языковой политики в Республике Казахстан |
социологическое и аналитическое исследование |
МНВО, МИО
|
1 310 000 |
892 000 |
Исполнено. Проведены социологическое исследование и мониторинг реализации целевого индикатора Концепции развития языковой политики в Республике Казахстан на 2023-2029 годы (доля владеющих государственным языком). В результате владеющих государственным языком составила 91%. |
|
2. |
Проведение конкурсов, конференций, семинар-тренингов, круглых столов в рамках празднования Дней тюркской, славянской письменности
|
отчет в МНВО о проделанной работе с указанием конкретных результатов |
МИО |
593 454 |
529 870 |
В областном, республиканском конкурсе «Мемлекеттік тіл – тәуелсіздік символы» организованном Комитетом языковой политики Министерства науки и высшего образования Республики Казахстан учитель средней школы-гимназии №10 г. Талдыкорган Н. Сейтбекова заняла 1 место. |
|
3. |
Организация консультативной разъяснительной работы для местных исполнительных органов, национальных компаний по правильному написанию визуальной информации (акции, «Лучшая вывеска», «Лучший район», «Лучшая улица» и др.), необходимости оформления визуальной информации (бланки, вывески, объявления, реклама, прейскуранты, ценники, другая визуальная информация) в сфере бизнеса на государственном языке |
отчет в МНВО о проделанной работе с указанием конкретных результатов |
МИО, НК (по согласованию), НПП «Атамекен» (по согласованию) |
864 000 |
710 990 |
В соответствии с планом мероприятий прошел областной конкурс «Үздік ас мәзірі» (число участников 15). По решению жюри, Главный приз конкурса был присуждён Б. Баэрстанову из Панфиловского района (кафе «Бауырдақ»). С целью разъяснения требований Закона о языке в области было организовано 118 рейдов и охвачено 848 объектов. 112 выявленные недостатки устранены в соответствии с требованиями законодательства. |
|
4. |
Проведение областного конкурса «Жарнама – тіл тазалығының көрінісі» в целях обеспечения размещения рекламы в соответствии с требованиями Закона Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан» |
конкрс |
МНВО, МИО |
931 840 |
729 990 |
Были организованы областной конкурс «Жарнама – тіл тазалығының көрінісі». По итогам конкурса 1 место заняла С. Тельтаева (г. Текели), II место заняли Г. Аманжол (г. Талдыкорган), А. Хиаг (Алакольский район), III место А. Акиремова (Каратальский район). |
|
7. |
Проведение мероприятий по обеспечению выпуска предпринимателями фискальных (кассовых) чеков в соответствии с Законом Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан» |
отчет в МНВО о проделанной работе с указанием конкретных результатов |
|
- |
- |
В целях предупреждения и недопущения языковой дискриминации созданными при районных и городских акиматах рабочими группами проведена информационно-разъяснительная работа по обеспечению в местах обслуживания населения и предпринимательстве выдачи квитанций контрольно-кассовых машинах (ККМ) на государственном языке (число охваченных – 4654). |
|
8. |
Организация конференций, семинаров, круглых столов с общественными организациями с целью расширения сферы применения государственного языка |
мероприятия |
МИО, МНВО, Фонд «Отандастар» (по согласованию), общественная организация «Международное общество «Қазақ тілі» (по согласованию) |
2 870 000 |
1 890 000 |
Состоялся региональный Языковой форум учителей казахского языка и литературы, организованный в сотрудничестве с общественным объединением «Международное общество «Қазақ тілі». Открытие мероприятия в Талдыкорганском драматическом театре им. Б. Римовой началось с презентации казахско-английского оксфордского словаря (Oxford Qazaq Dictionary), подготовленного «Национальным бюро переводов».Участвовали учителя казахского языка и литературы из школ области, учителя начальных классов, преподаватели и ученые университета Жетісу имени I. Жансүгірова, руководители и преподаватели языковых центров, председатели областных, районных и городских филиалов общественного объединения «Международное общество «Қазақ тілі», представители интеллигенции и СМИ (около 500 человек). |
|
10. |
Проведение разъяснительной работы, оказание методической помощи государственным учреждениям, субъектам предпринимательства, квазигосударственного сектора в целях обеспечения исполнения ими требований языкового законодательства |
отчет в МНВО о проделанной работе с указанием конкретных результатов |
МИО, ГО, НК (по согласованию) |
407 400 |
311 600 |
Были организованы областной семинар-тренинг «Мемлекеттік тілде сапалы қызмет көрсетудің маңызы». Предоставлены информационные буклеты «Деректемелер мен көрнекі ақпараттың заңдылығы мен сауаттылығын түсіндіру нұсқаулығы», «Көрнекі ақпараттың қазақ тілінде болуы кәсіпкердің міндеті» разработанные совместно с областным филиалом общественного объединения «Международное общество «Қазақ тілі». |
|
11. |
Проведение мероприятий по актуальным проблемам развития и создания языковой среды в рамках празднования дня языков народа Казахстана и их пропаганда в СМИ |
отчет в МНВО о проделанной работе с указанием конкретных результатов |
МИО, ГО |
276 640 |
177 000 |
5 сентября в рамках празднования Дня языков народа Казахстана состоялось торжественное собрание на тему «Тіл – татулық тірегі» организованное управлением общественного развития области Жетісу. В мероприятии приняли участие представители областных управлении, сотрудники филиала Национального центра здоровья населения Республики Казахстан в области Жетісу, председатели областного и городского филиалов общественного объединения «Международное общество «Қазақ тілі», руководители и слушатели районных и городских филиалов областного учебно-методического центра «Тіл», представители интеллигенции и СМИ (всего 192 человека). Лучшим работникам и сторонникам государственного языка вносящим вклад в расширение сферы его использования, были вручены почетные грамоты и благодарственные письма Министра науки и высшего образования Республики Казахстан, благодарственные письма заместителя акима области Жетісу, благодарственное письмо председателя областного филиала общественного объединения «Международное общество «Қазақ тілі», а также другие награды. |
|
12. |
Организация мероприятий, связанных с повышением престижа государственного языка, расширением сфер применения (фестивали, встречи, акции и т.д.), совершенствованием языковой культуры (притчи о языках, пословицы, фразеологические обороты слов, заповеди легендарных людей и т.д.) |
отчет в МНВО о проделанной работе с указанием конкретных результатов |
МИО, ГО, НК (по согласованию) |
7 007 310 |
4 215 000 |
Среди молодых писателей был организован областной конкурс «Тіл – ғұмыр». В жанре поэзии Гран-при завоевали корреспондент областной газеты «Жетісу» М. Анербай, в жанре прозы главный редактор газеты «Жетісу университеті» А. Иебекова. В целях формирования культуры чтения книг проведен Буккроссинг «Жетісу – кітапқұмарлар өлкесі». Всего в конкурсе приняли участие 74 человека (64 взрослых, 10 студентов). |
|
18. |
Организация курсов (казахский, русский, английский) для взрослых, в том числе гражданских и государственных служащих в государственных центрах обучения языкам |
курсы |
МИО |
219 303,0 |
219 303,0 |
В 2024 году в учебно-методическом центре «Тіл» государственного учреждения управление общественного развития области Жетісу и его районных и городских филиалах на курсы государственного языка обучились – 3822 слушателя, на курсы английского языка – 812 слушателя, всего 4634 человек прошли бесплатные языковые курсы. |
|
Целевой индикатор 5. Доля использования казахского языка на международных мероприятиях, проводимых в Казахстане, а также организованных казахстанскими дипмиссиями за рубежом |
|
|
|
|
||
|
21. |
Организация мероприятий на государственном языке в международной деятельности |
отчет |
МИД, ГО, МИО, НК (по согласованию) |
- |
- |
Большая часть деловых встреч руководства области с представителями иностранных инвесторов по разным отраслям экономики, включая торговлю, промышленность, проводится на государственном языке и языках сторон. Долгосрочные стратегические документы, меморандумы, документы международного уровня ведутся на государственном и взависимости от необходимости, на других языках. Вместе с тем, в области при проведении массовых культурных, спортивных и иных общественных мероприятий международного масштаба уделяется большое внимание обеспечению широкого использования государственного языка. |
|
23. |
Оказание методической и организационной поддержки представителям казахской диаспоры за рубежом в изучении родного языка |
отчет |
МИД, МИО (приграничные регионы), ВАК (по согласованию), Фонд «Отандастар» (по согласованию) |
- |
- |
|
|
Целевой индикатор 6. Доля документооборота в государственных органах, национальных компаниях на государственном языке |
|
94 |
94 |
|
||
|
25. |
Проведение мониторинга на удельный объем делопроизводства в общем документообороте на государственном языке в государственных органах и национальных компаниях |
итоги мониторинга |
МНВО, ГО, МИО, НК (по согласованию) |
- |
- |
В целях обеспечения соблюдения требований Закона Республики Казахстан «О языках в Республике Казахстан» 2024 года проведен мониторинг доли общего документооборота в государственных органах на государственном языке. Мониторингом охвачены управления акимата области Жетісу. За 4 четверть 2024 года в аппарате акима области зарегистрировано 30239 исходящих писем, из которых 28725 написаны на государственном языке (94,9%). В управлении сельского хозяйства зарегистрировано 524 исходящих писем, из них 495 написано на государственном языке (94%). В управлении образования зарегистрировано 898 писем, из которых 871 написаны на государственном языке (96,90%). В управлении ветеринарии зарегистрировано 214 письма, из них 181 написано на государственном языке (84,5%). Управлением здравоохранения зарегистрировано 1110 писем, из которых 1083 написаны на государственном языке (97,5%). В управлении физической культуры и спорта зарегистрировано 1309 исходящих писем, из них 1298 письма написаны на государственном языке (99%). В управлении земельных отношений зарегистрировано 361 из них 352 письма написаны на государственном языке (97%). Управлением координации занятости и социальных программ зарегистрировано 537 исходящих письма, 509 написаны на государственном языке (94,7%). Управлением пассажирского транспорта и автомобильных дорог зарегистрировано 379 из них 374 письма написаны на государственном языке (99%). В управлении культуры, архивов и документации зарегистрировано 387 исходящих письма, из них 380 письма написаны на государственном языке (98%). В управлении государственных закупок зарегистрировано 56 исходящих писем, из них 55-на государственном языке (98%). В управлении государственного архитектурностроительного контроля зарегистрировано 340 исходящих письма, из которых 326 написаны на государственном языке (95%). В управлении предпринимательства и 24 индустриально-инновационного развития зарегистрировано 503 исходящих письма, из них 446 написаны на государственном языке (88,6%). В управлении финансов зарегистрировано 353 исходящих писем, из которых 316 написаны на государственном языке (90%). В управлении строительства зарегистрировано 302 исходящих писем, из которых 294 написаны на государственном языке (97,8%). В управлении природных ресурсов и природопользования зарегистрировано 289 исходящих писем, из них 281 написано на государственном языке (97%). В управлении общественного развития зарегистрировано 263 исходящих писем, из них 259-на государственном языке (98%). В управлении архитектуры и градостроительства зарегистрировано 264 исходящих писем, из них 258 письма написаны на государственном языке (97%). Управлением экономики и бюджетного планирования зарегистрировано 141 исходящих писем, из них на государственном языке написано 138 писем (97%). В управлении энергетики и жилищно-коммунального хозяйства зарегистрировано 611 исходящих письма, из них 531 написано на государственном языке (86%). В управлении цифровых технологий зарегистрировано 282 исходящих писем, из них 263 писем написаны на государственном языке (93%). В управление мобилизационной подготовки зарегистрировано 89 исходящих писем, из них 83 писем написаны на государственном языке (93%). В управлении по делам религий зарегистрировано 120 исходящих писем, из них 117 писем написаны на государственном языке (98%). Итоги мониторинга показали, что доля государственного языка в общем документообороте управлений акимата области за 4 четверть 2024 года составляет 94%. В ходе экспертноаналитической работы журналы регистрации входящих и исходящих документов управлений были заполнены на государственном языке, а в некоторых учреждениях, часто переписывающихся с физическими и юридическими лицами, также встречались документы оформленные только на русском языке. Составлен акт по изучению языковой ситуации с выгружением входящих, исходящих печатей и штампов управления, а также копий исходящих писем, выписанных и отправленных только на русском языке. |
|
27. |
Проведение мониторинга официальных интернет-ресурсов |
аналитический сборник |
МНВО, МИО |
- |
- |
В целях контроля за грамотным и правильным использованием государственного языка проведен мониторинг официальных интернет-ресурсов государственных и негосударственных организаций. Количество охваченных государственных органов - 32 (всего на двух языках), квазигосударственного сектора (ТОО, АО) - 22 (на казахском - 5, русском - 2, 15 на двух языках). |
|
28. |
Проведение массовых культурных, спортивных и иных общественных мероприятий с обеспечением широкого использования государственного языка |
мероприятия отчет в МНВО |
ГО, МИО, НК (по согласованию) |
- |
- |
Международные соревнования проведенные на территории области в 2024 году: Международный велопробег «Gran Fondo Silk Way Kazakhstan», международный «Кубок Жетысу» по боксу, Кубок мира по парапланированию, международный «Кубок Кабанбая» по парапланированию, международный турнир по шахматам, посвященный памяти Б. Карипбаева. Торжественные церемонии открытия данных соревнований прошли на государственном языке. |
|
Направление 3. Совершенствование методики преподавания языка |
||||||
|
Целевой индикатор 8. Численность прошедших курсы обучения государственному языку по усовершенствованной методике |
|
3800 человек |
3822 человек |
Выполнено. В учебно-методическом центре «Тіл» государственного учреждения «Управление общественного развития Жетысуской области» и его районных и городских филиалах в 2024 году прошли курс государственного языка 3822 слушателя. |
||
|
38. |
Организация мероприятий по обмену опытом преподавателей и методистов казахского языка для совершенствования методики обучения казахскому языку |
мероприятия |
МНВО, МИО |
- |
- |
19 сентября 2024 года областным учебно-методическим центром «Тіл» и Ескельдинским районным филиалом в рамках концепции развития языковой политики в Республике Казахстан на 2023-2029 годы в целях совершенствования методики преподавания государственного языка, изучения и обобщения передового опыта, внедрения в практику инновационных методов и технологий обучения проведен областной семинар «Мемлекеттік тілді меңгеруде білсенді білім стратегияларын тиімді қолданудың инновациялық аспектілері». В мероприятии приняли участие ученые-преподаватели университета Жетісу имени И. Жансугурова, учителя казахского языка и литературы общеобразовательной школы Ескельдинского района, языковеды центра, представители СМИ. В ходе мероприятия д. ф.н., профессор М. Имангазинов прочитал мини-лекцию «Білім мен ғылым интеграциясы және еуропалық білім кеңістігі», к. ф. н., доцент С. Кожагулов выступил с научным докладом на тему «Тілдік тұлға моделі». Ответственный секретарь газеты «Жетысу» Е. Кенебаева выступила на тему «Мемлекеттік тілдің БАҚ-тағы көрінісі». В практической части республиканского семинара «Қазақ тілінің қолданылу аясын кеңейту және оның қоғамдағы рөлін арттыру мәселесі» организованного акиматом Актюбинской области, заведующая Ескельдинским районным филиалом учебно-методического центра «Тіл» А. Молдабаева провела тренинг «Мемлекеттік тілді меңгерудің инновациялық аспектілері» и поделилась опытом с коллегами из разных регионов республики. По итогам семинара участникам были вручены сертификаты, А. Молдабаева награждена благодарственным письмом руководителя Управления по развитию языков Актюбинской области. 26 ноября 2024 года заведующий Коксуским районным филиалом учебно-методического центра «Тіл» области Жетісу О. Койчибеков провел онлайн мастер-класс и оказал методическую помощь сотрудникам лингвистического центра области Абай через «Zoom» на тему «Тілдерді оқытуға арналған платформалар». |
|
44. |
Организация республиканского конкурса имени Ахмета Байтурсынулы среди преподавателей центров обучения языкам |
конкурс |
МНВО, МИО |
1 903,0 |
1 420,0 |
11 апреля 2024 года учебно-методическим центром «Тіл» области Жетісу проведен областной конкурс «Үздік оқытушы – 2024» имени А. Байтурсынова. Конкурс лучших преподавателей состоял из 3 этапов. В конкурсе приняли участие 10 кандидатов из районных и городских филиалов учебно-методического центра «Тіл». По итогам конкурса: Гран-при – М. Әділбекбек (Талдыкорган), І место – О. Койчибеков (Коксуский район), ІІ место – Н. Тлеуберген (Аксуский район), ІІІ место – М. Маралбаева (Талдыкорган), 6 участники получили поощрительные призы. Заведующий Коксуского районного филиала О. Койчибеков занял III место в республиканском конкурсе «Үздік оқытушы» имени А. Байтурсынова. |
|
45. |
Разработка видеоуроков по изучению государственного языка и родных языков этносов |
видеоуроки |
МНВО, МИО |
- |
- |
Учебно-методическим центром «Тіл» 6 ноября 2024 года запущена рубрика «Сөздік» для учащихся казахского языка. В этой рубрике учащиеся курса государственного языка центра объясняют значение слов на казахском языке, говоря их эквивалент на русском языке. Рубрика размещаются в социальных сетях центра 1 раз в неделю. Количество опубликованных видеороликов 20.
|
|
Направление 5. Увеличение доли контента на казахском языке |
||||||
|
Целевой индикатор 12. Доля казахскоязычного контента в государственных средствах массовой информации |
|
|
|
|
||
|
58. |
Организация областного конкурса «Мемлекеттік тіл және БАҚ» |
конкрсы |
МИО |
2 065 749 |
1 503 000 |
Областной конкурс «Мемлекеттік тіл және БАҚ» охватил два направления: «Лучшая статья», «Лучшая теле- и радиопрограмма» (поступило около 60 статей и теле- и радиопередач). Главный приз получили продюсер областного телеканала «Жетісу» Г. Кызайбай, корреспондент газеты «Жетісу» Е. Кенебай, главный редактор районной газеты «Алакөл» А. Есенбеков. Кроме того, сотрудникам газет «Егемен Қазақстан», «Жетісу», «Алатау», «Кербулак жулдызы», радио «Жетісу» и телеканала «Жетісу» были вручены II, III места и поощрительные призы. |
|
59. |
Пополнение репертуара организаций культуры (театр, кино) новым казахоязычным контентом, в том числе произведениями для детской и юношеской зрительской аудитории |
мероприятия |
МКИ, МИО
|
- |
- |
В Талдыкорганском драматическом театре имени Бикен Римовой было поставлено 109 постановок. Театр с гастролями посетил города Саркан, Текели, Уштобе, Панфилов, Жаркент, где были представлены произведения А. Аламана «Жалқаудың жыры», Д. Исабекова «Қазақы комедия». Было поставлено 5 новых постановок. Это: лирическая драма А. Байбола «Таптым-ау сені», драма Ж. Аликена «Қазақтың тойы бітпесін», психологическая драма А. Володина «Кездесу мен қоштасу», фантастическая сказка М. Акынжанова «Алтын сақа» и медаль К. Тлеухана «Медаль». Также в рамках гастрольных поездок в Саркан, Текели, Уштобе были представлены произведения Б. Узакова «Ер Төстік», К. Мурата «Мұғалім», С. Сарыбая «Құзғын», «Қорғансыздың күні», «Қос мұңлық». |