АҚПАРАТТЫҚ ХАБАРЛАМА
13.01.2022
2021 жылытұрғынүйжағдайынжақсартужәнеемдеумақсатында 2,6 трлн астамтеңгегесалымшылардың 880 мыңғажуықөтінішіорындалды
2022 жылдың 1 қаңтарындағыжағдайбойыншасалымшылардың (алушылардың) зейнетақыжинақтарынтұрғынүйжағдайларынжақсартуүшінпайдалануғаберген735 110 өтінішіжүзегеасырылды. Уәкілетті оператор – банктердеашылғанқазақстандықтардыңарнайышоттарына БЖЗҚ 2,5 трлн теңгеден аса қаржыаударды. Біржолғызейнетақытөлемдерініңорташасомасы– 3,4 млн теңге.
Орындалғанөтініштердіңеңкөбі Алматы қаласының (17,7%), Нұр-Сұлтанқаласының (13,4%), Маңғыстауоблысының (12,2%) тұрғындарытарапынанжолданған. www.enpf.kzсайтындағы «Көрсеткіштер» бөліміндесалымшылардыңбіржолғызейнетақытөлемдерінқандаймақсаттарғапайдаланудыжоспарлайтынытуралыегжей-тегжейліақпараторналастырылған. Мұндайақпаратөңірлербөлінісінде де берілген(«Мақсаттарбойыншатұрғынүйжағдайларынжақсартуғаарналғанбіржолғызейнетақытөлемдері» жәнетиісінше «Тұрғынүйжағдайларынжақсартуғаарналғанбіржолғызейнетақытөлемдері»шағынбөлімдері).
Қазіргіуақыттазейнетақыжинақтарыныңбірбөлігінпайдалануғаөтініштердіқабылдайтынуәкілеттіоператорлар «Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ, «ҚазақстанХалықбанкі» АҚ, «AltynBank» АҚ, «Банк ЦентрКредит» АҚ және «Банк ФридомФинанс Казахстан» АҚ болыптабылады. Орындалғанөтініштердіңедәуір(орындалғанөтініштердіңжалпысанының 95,0%) бөлігі «Отбасы банк» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ, оданәрі «ҚазақстанХалықбанкі» АҚ (3,6%), «Банк ЦентрКредит» АҚ (1,3%), «AltynBank» АҚ (0,05%)және «Банк ФридомФинанс Казахстан» АҚ (0,03%)арқылыберілді.
Өтініштердіңкөпбөлігіазаматтық-құқықтықмәмілелербойынша (түпкіліктіесепайырысу) меншіккетұрғынүйсатыпалуғабағытталған – 1,7 трлн теңгеге (жалпысоманың 68%) 344 074 өтінішорындалды. Оданәріипотекалықтұрғынүйқарызыбойыншаберешектіішінараөтеуге (оныңішінде ислам банкініңқаржыландыруышеңберінде) - жалпысомасы181,3 млрд теңгеге 117 139 өтінішжәнетұрғынүйқұрылысжинақтарыжүйесібойыншаипотекалыққарызбойыншаберешектіішінараөтеуге - жалпысомасы 119,7 млрд теңгеге98 526 өтінішорындалды.
Естеріңізгесаламыз, біржолғызейнетақытөлеміуәкілеттіоператорда («Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ) ашылғанарнайышотқатүскенненкейіналушыуәкілеттіоператорғабіржолғызейнетақытөлемдерініңнысаналымақсатынрастайтынқұжаттардыоларкеліптүскенкүнненбастап 20 жұмыскүніішінде (ҚазақстанРеспубликасыныңзаңнамасынасәйкестұрғынүйжағдайларынжақсартуүшінбіржолғызейнетақытөлемдерінпайдалануқағидаларының 13-тармағына сәйкес) ұсынады. Бұғантұрғынүйсатыпалунемесежекетұрғынүй салу мақсатында (жекетұрғынүйқұрылысыдегеннысаналымақсаты бар жертелімінсатыпалудықосаалғанда) оданәріжинақтауүшінтұрғынүйқұрылысынасалымдытолықтыружатпайды. БұлжағдайдаалушыОтбасыбанкінебіржолғызейнетақытөлемдерініңнысаналымақсатынрастайтынқұжаттардыоларкеліптүскенкүнненбастап 3 жылішіндебереді. Басқауәкілеттіоператорлар (екіншідеңгейдегібанктер) бойыншабіржолғызейнетақытөлемінеарналғанөтініштержәнеалушыныңмақсаттарыбойыншақұжаттарыБанктіңішкіқұжаттарындабелгіленгентәртіп пен мерзімгесайқаралады. Бұлретте, банк біржолғызейнетақытөлемдерініңсомаларыөтінішберушінің (алушының) арнайышоттарынаесептелгенкүнненбастап 10 жұмыскүніішіндеолардыңнысаналымақсатыбойыншабіржолғызейнетақытөлемдерінаударады. Уәкілеттіоператорғарастаушықұжаттарбелгіленгенмерзімдеберілмегенжағдайда, бұлқаражат БЖЗҚ-ғақайтарылады.
Алушы, соныменқатаркөрсетілгенмерзімдікүтпей-ақ, аударылғансоманыуәкілеттіоператорғатиістіөтініш беру арқылы БЖЗҚ-ғақайтараалады, оны уәкілетті оператор қайтаруғаөтінішалғанкүнненбастап 3 (үш) жұмыскүніішіндеорындауғаміндетті.
Айтакетейік, уәкілеттіоператорлардансалымшылардың (алушылардың) жекезейнетақышоттарына (ЖЗШ) өтінішберушініңөтінішіжәнеөзге де себептербойынша320,4 млрд теңгеден аса сома қайтарылды, себебі, қазақстандықтарбіржолғызейнетақытөлемдерінбелгіленгенмерзімдепайдаланбаған.
Естеріңізге сала кетейік, 2021 жылдың 16 желтоқсанынанбастап БЖЗҚ салымшыларына «Отбасы банк» ТҚЖБ-да оданәріжинақтауүшінтұрғынүйқұрылысыжинақақшасынасалымдытолықтыруқолжетімді. 2022 жылдың 1 қаңтарындағыжағдайбойынша осы тетікбойынша48,1 млрд теңгесомасына37 004 өтінішорындалды.
Сондай-ақ, желтоқсанайындақазақстандықтаржертеліміннысаналымақсаты бар азаматтық-құқықтықмәмілелербойынша – жекетұрғынүйқұрылысынемесежекеқосалқышаруашылық (түпкіліктіесепайырысу) бойыншаменшіккесатыпалуғаөзжинақтарыныңбірбөлігінпайдалануқұқығыниеленді. 1 қаңтардағыжағдайбойынша БЖЗҚ 274 млн теңгесомасынажинақтардыпайдаланудың осы мақсатыбойынша153 өтініштіорындады.
Соныменқатар, БЖЗҚ емделугеберілген126,5 млрд теңгеденастамсомаға139 857 өтініштіорындады. Бұлреттеалуғаболатынорташа сома шамамен0,9 млн теңгеніқұрайды. Соныменқатар, салымшылардың (алушылардың) БЖЗҚ-дағы ЖЗШ-на уәкілеттіоператордан («Отбасыбанкі» тұрғынүйқұрылысжинақбанкі» АҚ) 14,2 млрд теңгеқайтарылды, бұлқаражатөтінішберушініңөтінішінемесеөзге де себептербойыншабелгіленгенмерзімдепайдаланылмаған.
Зейнетақыжинақтарынемделугепайдаланужөніндегіөзектістатистикаменwww.enpf.kzсайтындағы «Көрсеткіштер» – «Емделугеберілетінбіржолғызейнетақытөлемдері»бөлімінентанысуғаболады. Орындалғанөтініштердіңбасымбөлігістоматологиялыққызметтерге - 120,5 млрд теңгеге 130 304 өтініш (өтініштердіңжалпысанының 93%-дан астамы), оданкейінофтальмологиялыққызметтерге - 2,9 млрд теңгеге 5 953 өтінішжәнеорфандықаурулардыемдеуге – 1,0 млрд теңгеге 1 112 өтінішбағытталған.
2022 жылғы 1 қаңтарындағыжағдайбойыншаинвестициялықпортфельдібасқарушыларға7,2 млрд теңгеаударылды, БЖЗҚ 4 141 өтініштіорындады. Аударымныңорташасомасы1,7 млн теңге.Зейнетақыжинақтарынсенімгерлікбасқаруға беру бойыншаегжей-тегжейлі статистика enpf.kz сайтындағы «Көрсеткіштер» - «Зейнетақыжинақтарынбасқарушыкомпанияларға беру»бөліміндежарияланған.
Қазіргіуақытта БЖЗҚ зейнетақыактивтерінсенімгерлікпенбасқаруғақатыстытөрт ИПБ-мен шартжасасты. Олартуралыақпаратпентанысып, инвестициялықдекларацияларынзерделеуді enpf.kz сайтындағы «Қызметтер» - «Инвестициялықпортфельдібасқарушылартізбесі» бөліміндежүзегеасыруғаболады. Айтакетейік, 7,2 млрд теңгенің 46,02% немесе 3,30 млрд теңгесі «JusanInvest» АҚ, 27,23% немесе 1,95 млрд теңгесі «HalykGlobalMarkets» АҚ, 16,07% немесе 1,15 млрд теңгесі«BCC Invest» АҚ, 10,68% немесе 0,77 млрд теңгесі«СентрасСекьюритиз» АҚ аударылды.
БЖЗҚ-дан зейнетақыактивтеріналғаннанкейін ИПБ оларды ҚР ҰлттықБанкіБасқармасының 2014 жылғы 3 ақпандағы №10 қаулысыменбекітілгенИнвестициялықпортфельдібасқаружөніндегіқызметтіжүзегеасыруқағидаларындакөрсетілгенжәне ИПБ инвестициялықдекларациясындакөзделгенрұқсатетілгенқаржықұралдарынаинвестициялайды.
ЗейнетақыменқамсыздандырутуралыЗаңғасәйкес, ИПБ инвестициялықбасқарудыжүзегеасырғаныүшінкомиссиялықсыйақыалуғақұқылы. ИПБ сыйақысыныңшектішамасыалынғанинвестициялықтабыстың 7,5% аспауытиіс. Комиссиялықсыйақыныңнақтышамасынжылсайын ИПБ-ныңбасқарушы органы бекітедіжәнеолжылынабірретқанаөзгеруімүмкін.
СалымшызейнеткерлікжасқатолғанғадейінҰлттықБанктіңбасқаруындаболатынзейнетақыжинақтарына инфляция деңгейіескеріліпотыратынсақталукепілдігіқолданылады. Зейнетақыжинақтары ИПБ-ныңбасқаруынааударылғанжағдайда, мемлекеттіккепілдікбасқарушыкомпанияныңзейнетақыактивтерініңеңтөменгікірістілікдеңгейінқамтамасызететінкепілдігіменалмастырылады. Кірістіліктіңеңтөменгідеңгейінарықтаәрекетететін ИПБ-ныңбасқаруынаберілгензейнетақыактивтерініңорташаалынғанкірістілігіннегізге ала отырып, есептелінеді.
БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізінде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің «Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкіметі. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлікпен басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы активтерін басқару тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар жасау қызметі Қазақстан Республикасының Президенті басшылық ететін Ұлттық қорды басқару кеңесіне берілді. Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын тартуды, зейнетақы төлемдерін, зейнетақы жинақтары мен төлемдерін жеке есепке алуды жүзеге асырады, салымшыға (алушыға) зейнетақы жинақтарының жай-күйі туралы ақпарат береді (толығырақ www.enpf.kz сайтында).