Келісім 2021 жылғы 1 қаңтардан бастап күшіне енді. Оның негізгі мақсаты – Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше-мемлекеттер еңбекшілерін жұмысқа орналастырушы мемлекет азаматтарымен бірдей шарттарда және тәртіпте зейнетақы құқықтарымен қамтамасыз етуді қалыптастыру және іске асыру.
Келісім күшіне енген сәттен бастап 2023 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша еліміз аумағында еңбек қызметін жүзеге асыратын ЕАЭО-ға мүше-мемлекеттердің 46 350 еңбекші азаматы үшін жұмыс берушілермен жасалған еңбек және азаматтық-құқықтық шарттар негізінде міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ) БЖЗҚ-да ашылған жеке зейнетақы шоттарына (ЖЗШ) аударылды.
Бұл ретте БЖЗҚ-да бұрыннан ашылған, міндетті зейнетақы жарналарын есепке алатын ЖЗШ болмаған жағдайда, аталған шоттар аударымдар түскен кезде автоматты түрде ашылды.
Сондай-ақ, 2021-2022 жылдар ішінде БЖЗҚ ЕАЭО-ға мүше мемлекеттердің 40 азаматынан зейнетақы төлемдерін тағайындау туралы өтініш қабылдап, орындады. Оның ішінде 37 еңбекшіге Қазақстан заңнамасы бойынша зейнет жасына толуына байланысты зейнетақы төлемдері және 3 мұрагерге еңбекшілердің қайтыс болуына байланысты зейнетақы төлемдері тағайындалды.
Қырғызстан мен Ресей аумағында еңбек қызметін еңбек шарты негізінде жүзеге асырған және аталған елдердің зейнетақы жүйесіне сақтандыру жарналарын аударған екі Қазақстан азаматына тиісті құзыретті органдар жасына байланысты өмір бойы зейнетақы тағайындады.
Осылайша, еңбекшілердің ЕАЭО-ға мүше-мемлекеттерде зейнетақы жарналарын жұмысқа орналастырушы мемлекеттің зейнетақы жүйесіне аудару жолымен зейнетақы құқықтарын қалыптастыру және оларды тағайындалған зейнетақы төлемдері түрінде іске асыру ЕАЭО туралы шартқа негізделген келісімнің арқасында мүмкін болды. Оған Армения, Беларусь, Қырғызстан, Қазақстан және Ресей Федерациясы кіреді.
БЖЗҚ Келісім шеңберінде зейнетақымен қамсыздандыру мақсатында ЕАЭО-ға мүше-мемлекеттердің азаматтары жұмысқа орналасқан мемлекетте жұмыс берушілермен еңбек қатынастарын еңбек немесе азаматтық-құқықтық шарттар жасасу жолымен ресми ресімдеулері қажет екенін хабарлайды.
Өз кезегінде, жұмыс берушілер ресми жұмысқа орналастырылған жұмыскерлер үшін жұмысқа орналастырушы мемлекеттің зейнетақы жүйесіне зейнетақы (сақтандыру) жарналарын осы жұмысқа орналастырушы мемлекеттің заңнамасында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жүзеге асыруға міндетті.
БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізінде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің «Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкіметі. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлікпен басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. 2016 жылғы 1 қаңтардан бастап зейнетақы активтерін басқару тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар жасау қызметі Қазақстан Республикасының Президенті басшылық ететін Ұлттық қорды басқару кеңесіне берілді. Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын тартуды, зейнетақы төлемдерін, зейнетақы жинақтары мен төлемдерін жеке есепке алуды жүзеге асырады, салымшыға (алушыға) зейнетақы жинақтарының жай-күйі туралы ақпарат береді (толығырақ www.enpf.kz сайтында).
Соглашение вступило в силу 1 января 2021 года и основной его целью является формирование и реализация пенсионных прав трудящихся государств-членов Евразийского экономического союза (ЕАЭС) на тех же условиях и в том же порядке, что и граждан государства трудоустройства.
За период с момента вступления Соглашения в силу по состоянию на 1 января 2023 года за 46 350 трудящихся-граждан государств-членов ЕАЭС, осуществляющих на территории нашей страны трудовую деятельность на основании заключенных с работодателями трудовых и гражданско-правовых договоров, были перечислены обязательные пенсионные взносы (ОПВ) на индивидуальные пенсионные счета (ИПС), открытые в ЕНПФ.
При этом в случае отсутствия открытых в ЕНПФ ИПС для учета (ОПВ), указанные счета были открыты автоматически при поступлении отчислений.
Также в течение 2021-2022гг. ЕНПФ были приняты и исполнены заявления о назначении пенсионных выплат от 40 граждан государств-членов ЕАЭС, из которых 37 трудящимся пенсионные выплаты назначены в связи с достижением пенсионного возраста по законодательству Казахстана и 3 наследникам пенсионные выплаты назначены в связи со смертью трудящихся.
2 гражданам Казахстана, осуществлявшим трудовую деятельность на территории Кыргызстана и России на основании трудового договора и перечислявшим страховые взносы в пенсионную систему указанных стран, соответствующими компетентными органами назначены пожизненные пенсии по возрасту.
Таким образом, формирование трудящимися пенсионных прав в государствах-членах ЕАЭС путем перечисления пенсионных взносов в пенсионную систему государства трудоустройства и их реализация в виде назначенных пенсионных выплат стало возможным благодаря Соглашению, основанному на Договоре о ЕАЭС, в который входят Армения, Беларусь, Кыргызстан, Казахстан и Российская Федерация.
ЕНПФ уведомляет, что в целях пенсионного обеспечения в рамках Соглашения гражданам государств-членов ЕАЭС необходимо официально оформлять трудовые отношения с работодателями в государстве трудоустройства путем заключения трудовых или гражданско-правовых договоров.
В свою очередь, работодатели обязаны осуществлять пенсионные (страховые) взносы в пенсионную систему государства-трудоустройства за официально трудоустроенных работников в порядке и сроки, установленные законодательством данного государства-трудоустройства.
ЕНПФ создан 22 августа 2013 года на базе АО «НПФ «ГНПФ». Учредителем и акционером ЕНПФ является Правительство Республики Казахстан в лице ГУ «Комитет государственного имущества и приватизации» Министерства финансов Республики Казахстан. Доверительное управление пенсионными активами ЕНПФ осуществляет Национальный Банк Республики Казахстан. С 1 января 2016 года функции по выработке предложений по повышению эффективности управления пенсионными активами переданы Совету по управлению Национальным фондом. В соответствии с пенсионным законодательством ЕНПФ осуществляет привлечение обязательных пенсионных взносов, обязательных профессиональных пенсионных взносов, добровольных пенсионных взносов, пенсионные выплаты, индивидуальный учет пенсионных накоплений и выплат, предоставляет вкладчику (получателю) информацию о состоянии его пенсионных накоплений (подробнее на www.enpf.kz)