«Казахстанская правда» газетінде Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасы Дмитрий Малаховтың «Соттарды қалыптастыру және судьялардың тәуелсіздігін нығайту» тақырыбындағы мақаласы жарияланды

«Казахстанская правда» газетінде Жоғары Сот Кеңесінің Төрағасы Дмитрий Малаховтың «Соттарды қалыптастыру және судьялардың тәуелсіздігін нығайту» тақырыбындағы мақаласы жарияланды.

Мақалада Жоғары Сот Кеңесінің конституциялық орган ретіндегі рөлі жан-жақты ашып көрсетілген. Конституцияның 82-бабында бекітілгендей, судьяларды тағайындау тәртібі мен сот жүйесінің кадрлық саясатын қалыптастыру дәл осы Конституция мен заңда көзделген рәсімдер арқылы жүзеге асырылады. Бұл рәсімдер судьялар корпусының тәуелсіздігі мен кәсібилігін қамтамасыз етеді.

Атап өтілгендей, Кеңес 1995 жылы Президент жанындағы кеңесші органнан қазіргі таңда кеңейтілген өкілеттіктерге ие дербес әрі автономды институтқа айналды. Даму кезеңдерінің негізгі сатыларына 2016 жылы функцияларының күшеюі, 2018–2021 жылдары конкурстық рәсімдердің жаңғыртылуы және 2022–2023 жылдардағы заңнамалық түзетулер арқылы мәртебесі мен функцияларының одан әрі бекітілуі жатады.

Бүгінде Жоғары Сот Кеңесі кадрлық шешімдердің бүкіл цикліне жауап береді — үміткерлерді іріктеуден және біліктілік емтиханынан бастап, кадрлық резервті қалыптастыру мен судьяларды ілгерілетуге дейін. Іріктеу жүйесі көпсатылы әрі цифрландырылған: компьютерлік тестілеу, эссе, кейс тапсырмалары, психологиялық тестілеу, әңгімелесу және қосымша кезең — полиграф. Цифрлық және бағалау критерийлерін, кешенді сараптамалық бағалауды және құзыреттер бойынша сұхбатты енгізу үдерістің объективтілігін арттырады.

2019 жылдан бастап судьялардың тәртіптік жауапкершілігі мәселелерін қарайтын Сот жюриі Жоғары Сот Кеңесінің құзыретіне берілді. Сот жюриінің құрамы кеңейтілді, әртүрлі инстанциялар мен заң қауымдастығы өкілдерінің қатысуы шешім қабылдау процесін анағұрлым әділ етеді. Жуырдағы түзетулер судьялардың тәртіптік рәсімдердегі процессуалдық кепілдіктерін күшейтті.

Ерекше назар 2024 жылы Сот төрелігі академиясының Жоғары Сот Кеңесі құзыретіне берілуіне аударылған. Бұл сот білімін реформалауға серпін берді: Академияны дамыту тұжырымдамасы бекітілді, жаңа білім беру бағдарламалары іске қосылды, халықаралық аккредитация алынды, ал «Сот төрелігі академиясының хабаршысы» ғылыми басылымдар тізіміне енгізілді.

Қорытындылай келе институционалдық реформалардың негізгі бағыттары ретінде судья мамандығының жоғары стандарттарын орнықтыру, судьяларды іріктеу мен ілгерілету рәсімдерін жетілдіру, конкурстық рәсімдердің ашықтығын арттыру, тәуелсіздік пен жауапкершілік кепілдіктерін күшейту, сондай-ақ заң және азаматтық қоғамды кеңінен тарту атап өтілді. Аталғанның бәрі сот жүйесіне қоғамның сенімін нығайтуға ықпал етеді.