Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл — бұл сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат субъектілерінің өзіндік құзыреті шегіндегі:
сыбайлас жемқорлықтың алдын алу (превенция), оның ішінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау және кейіннен жою;
сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың салдарларын барынша азайту және (немесе) жою;
сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды анықтау, жолын кесу, ашу және тергеу жөніндегі қызметі.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы ҚР негізгі НҚА-лары
ҚР заңнамасы ҚР Конституциясына сүйенеді және заңдар, бағдарламалық құжаттар мен нормативтік актілер кешенін камтиды:
Негізгі заңдар мен кодекстер
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» ҚР Заңы (18.11.2015 ж. № 410-V) — басты құқықтық акт. Алдын алу шаралары жүйесін (сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг, талдау, қаржылық бақылау, шектеулер және квазимемлекеттік сектордағы комплаенс-қызметтер) реттейді.
ҚР Қылмыстық кодексі (ҚР ҚК) — сыбайлас жемқорлық қылмыстары үшін (пара алу/беру, парақорлыққа делдал болу, өкілеттікті асыра пайдалану, службелік жалғандық жасау) қылмыстық жауаптылық пен жазаларды белгілейді.
ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі (ҚР ӘҚБтК) — әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін жауаптылықты реттейді (мысалы, 676-бап — заңсыз материалдық сыйақы беру).
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» ҚР Заңы (23.11.2015 ж. № 416-V) — мемлекеттік қызметшілердің әдеп нормаларын, шектеулерді және мүдделер қақтығысын реттеу тәртібін бекітеді.
Стратегиялық және бағдарламалық актілер
ҚР Президентінің «Қазақстан Республикасының 2022–2026 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының тұжырымдамасы туралы» Жарлығы — «Zero Tolerance» (сыбайлас жемқорлыққа мүлдем төзбеушілік) қағидатын калыптастыруға, процестерді цифрландыруға және кірістерді декларациялау жүйесін жетілдіруге бағытталған айқындаушы құжат.
Заңға тәуелді актілер мен ережелер
ҚР Үкіметінің «Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық фактісі туралы хабарлаған... тұлғаларды көтермелеу ережесін бекіту туралы» қаулысы — сыбайлас жемқорлықты әฉкелеуге көмектескені үшін сараланған ақшалай сыйақы жүйесін белгілейді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі және сыртқы талдау жүргізудің үлгілік ережелері — мемлекеттік органдар мен ұйымдардағы осал тұстарды анықтау тәртібін реттейді.
Халықаралық-құқықтық актілер
БҰҰ-ның Сыбайлас жемқорлыққа қарсы конвенциясы (ҚР 2008 жылы ратификациялаған) — ашықтық пен есептіліктің халықаралық стандарттарын енгізуге негіз болып табылады.