«Шығыс Қазақстан облысының жолаушы көлігі және автомобиль жолдары басқармасы» ММ, Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік қызметкерлері кәсіподағы және «Шығыс Қазақстан автотасымалдаушылар одағы» қауымдастығы арасында
2023-2025 жылдарға арналған КЕЛІСІМ
Осы әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу туралы Келісім Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі, «Кәсіптік одақтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, 2021-2023 жылдарға арналған Бас келісім, 2021– 2023 жылдарға арналған әлеуметтік әріптестік және еңбек және әлеуметтік қатынастарды реттеу жөніндегі облыстық 3-тарап келісімі (бұдан әрі - келісім) негізінде жасалды және Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік құқықтық актілері болып табылады және Тараптардың экономикалық даму, еңбек жағдайларын, жалақыны, жұмыспен қамтуды және кәсіпорын қызметкерлері үшін әлеуметтік кепілдіктерді белгілеу жөніндегі мазмұны мен міндеттемелерін айқындайтын құқықтық акт болып табылады.
Әлеуметтік әріптестік тараптары: «Шығыс Қазақстан облысының жолаушы көлігі және автомобиль жолдары басқармасы» ММ (бұдан әрі - басқарма), қызметкерлердің өкілетті өкілі - Шығыс Қазақстан облысының кәсіпкерлік қызметкерлерінің кәсіподағы (бұдан әрі – кәсіподақ), жұмыс берушілердің өкілетті өкілі - «Шығыс Қазақстан автотасымалдаушылар одағы» қауымдастығы (бұдан әрі – жұмыс берушілер) болып табылады.
Келісімнің міндеттері:
- автомобиль және рельс көлігімен тасымалдау саласында тұрақты жұмысты қамтамасыз ету;
- өзара сенім, ақпарат алмасу және Тараптардың ынтымақтастығы негізінде әлеуметтік әріптестікті дамыту;
- өнімді еңбек үшін жағдай жасау, автомобиль көлігімен тасымалдау саласында жұмыскерлердің өмір сүру деңгейін арттыру, жаңа жұмыс орындарын сақтау және құру, жұмыскерлердің біліктілігін арттыру және қайта оқыту жолымен жұмыскерлерді жұмыспен қамтуға жәрдемдесу;
- жұмыс уақыты мен демалыс уақытының оңтайлы режимін белгілеу, қызметкерлердің заңды құқықтары мен мүдделерін қорғау жөніндегі шараларды айқындау;
- сала ұйымдарында ұжымдық шарттар жасасу бойынша бірыңғай талаптарды, қағидаларды, тәртіпті, әдістемелік тәсілдер мен ұсынымдарды әзірлеу;
- өндірісте және қоршаған ортаны қорғауда салауатты және қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз ету;
Келісім облыстың автомобиль көлігін одан әрі дамыту, еңбекшілерді әлеуметтік және құқықтық қорғау, олардың өмір сүру деңгейін арттыру үшін қажетті жағдайлар жасауға бағытталған.
Осы Келісім қызметкерлер мен жұмыс берушілер арасында ұжымдық шарттар жасасу кезінде ұйымдар мен кәсіпорындарда келіссөздер жүргізу үшін негіз болып табылады.
Саны 15 адамға дейінгі микробизнес субъектілерінің қызметкерлері үшін еңбекті реттеу жөніндегі келісім жасалады, оған бір жағынан облыстық кәсіподақтың төрағасы және екінші жағынан кәсіпкер қол қояды.
5.Жұмыс берушілер мен қызметкерлердің бірлестіктері ұжымдық шарттар жасасуды қамтамасыз ету үшін тиісті жылдың наурыз айынан кешіктірмей (кәсіподақтар, жұмыс берушілер) қажетті шаралар қабылдайтын болады.
1.1 автомобиль көлігімен тасымалдау саласындағы сала ұйымдарының әлеуметтік-экономикалық қызметін тұрақтандыруға және дамытуға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру:
Басқарма міндеттенеді:
1) еліміздің нақты экономикасының саласы ретінде тұрақты жолаушылар автокөлік тасымалдары жүйесін дамытуға басым және жан - жақты мемлекеттік қолдау көрсетуге, бірінші кезекте тұрақты жолаушылар автокөлік тасымалдары әлеуметтік бағытталған, жоспарлы түрде жүзеге асырылатын түрі болып табылатындығына негізделеді - Қазақстан Республикасының жергілікті атқарушы органдары ұйымдастыратын және тасымалдаушылар жергілікті атқарушы органдардың конкурстық шарттарында тасымалдауды жүзеге асыратын конкурстық негізде тартылған тарап болып табылатын және олардың заңдарда белгіленген сөзсіз, алдын ала есептелген залалдарды субсидиялау кепілдігімен залалды кәсіпкерлік қызметке;
2) жолаушылар автомобиль тасымалдары саласының жай-күйіне мониторингті жүзеге асыруға және жұмыс берушілердің өкілдерімен және кәсіподақпен келісілген тұрақты жолаушылар автокөлік тасымалдары саласының нормативтік-құқықтық базасын жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеуге;
3) тұрақты жолаушылар автокөлік тасымалы саласындағы проблемалық мәселелерді шешу үшін жұмыс берушілердің өтініштері бойынша уақтылы шаралар қабылдауға;
4) берілген өкілеттіктер шегінде құқықтарды бұзатын және (немесе) заңды мүдделерге қысым жасайтын немесе саланың кәсіпкерлік субъектілеріне қосымша қаржылық және өзге де ауыртпалықтар салатын өңірлік атқарушы органдардың кез келген әрекеттерінің (әрекетсіздік фактілерінің) алдын алуға және жолын кесуге, сондай-ақ көрсетілген әрекеттерді жасаудан өз бетінше қалыс қалуға міндетті.
5) тұрақты жолаушылар автокөлік тасымалдарын, оның ішінде өңірлік атқарушы органдардың мәселелердегі бақылауы мен жауапкершілігінің пәрменді құқықтық тетігін әзірлеу арқылы жан-жақты мемлекеттік қолдауды жүзеге асыруға:
1) әлеуметтік маңызы бар қатынастар бойынша маршруттарға қызмет көрсетуге байланысты тасымалдаушыларға шеккен шығындарын (шығындарын) толық өтей отырып, әлеуметтік маңызы бар жолаушылар автотасымалдарын жергілікті бюджет қаражатынан субсидиялау;
2) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерімен, облыс, аудан (облыстық маңызы бар қала) мәслихаттарының шешімдерімен тегін жол жүру құқығын қоса алғанда, көлік қызметтеріне жеңілдіктер берілген адамдардың жекелеген санаттарын тасымалдауға байланысты шығындардың толық көлемінде тасымалдаушыларға өтемақылар;
3) жарғылық капиталында мемлекет қатысатын мемлекеттік заңды тұлғалар мен заңды тұлғалардың қоғамдық автомобиль көлігі саласындағы қатысу үлесін қысқарту.
1.2 Осы Келісімді іске асыру үшін жағдайлар жасау, ұсыныстарды қарау, келіссөздер, консультациялар жүргізу және ұйымдардың қызметкерлерімен олардың өкілдері - кәсіподақ ұйымдары атынан ҚР ЕК-де көзделген тәртіппен және шарттарда ұжымдық шарттар жасасу.
1.3 Келісімді әзірлеуге және қабылдауға қатысу үшін Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өз құзыреті шегінде Тараптардың өкілдерінен тұратын жұмыс тобын қалыптастыру және оның қызметі тәртібін сақтауға міндетті.
1.4 Жолаушыларды тасымалдау бойынша тарифтерді әзірлеу мен бекітуді қоса алғанда, жұмыс топтарына, комиссияларға қатысуға. Тарифтерді есептеу әдістемесі бойынша ұсыныстар енгізу.
1.5 Алқалы басқару органының, конкурстық комиссиялардың құрамына кәсіподақ өкілдері мен жұмыс берушілер енгізілсін.
Экономикалық, еңбек қатынастары мен әлеуметтік мәселелерге байланысты мәселелерді қарау барлық тараптардың міндетті қатысуымен жүргізілсін.
1.6 Кәсіподақ пен жұмыс берушілердің еңбегі сіңген қызметкерлерді мемлекеттік және салалық наградалармен марапаттау туралы ұсыныстарын ескере отырып, Үздік компанияға (фирмаға) конкурстар өткізуге, сондай-ақ кәсіби мерекені ұйымдастыру және өткізу үшін тараптарды тарту.
1.7 Тараптардың өкілдерін келісімге енгізілмеген, бірақ өзара қызығушылық тудыратын мәселелер бойынша мәселелерді қарауға барлық деңгейлерде қатысуды қамтамасыз ету.
1.8 Жергілікті атқарушы органдардың жергілікті жерлерде шешім қабылдау мәселелеріне жәрдемдесу:
- автомобиль көлігімен қызмет көрсетілетін тұрақты маршруттарда жол жүру құнын өткен жылдағы (ағымдағы жылдың бірінші тоқсаны) ресми инфляция пайызына жыл сайын арттыру туралы;
-әлеуметтік маңызы бар қатынастарға қызмет көрсететін маршруттарды субсидиялау көлемін жыл сайын қайта қарау туралы (ағымдағы жылдың төртінші тоқсаны);
- әлеуметтік маңызы бар маршруттар мәртебесін беру туралы;
1.9 Уәкілетті мемлекеттік органдарға: Салық саясатын қалыптастыру кезінде ұсыныстар әзірлеу бойынша, салықтық жеңілдіктер мен преференциялар беру туралы, әкімшілік кедергілерді жою жөнінде шаралар қабылдау бойынша, тасымалдаушы кәсіпорындардың дамуына кедергі келтіретін рұқсат беру рәсімдерін қысқарту жөнінде, заңсыз тасымалдаушылармен күрес жөнінде ұсыныстар енгізу.
1.10 Әлеуметтік-еңбек жанжалдары мен ереуілдердің алдын алу үшін Тараптар Келісімнің қолданылу кезеңінде ұжымдық еңбек даулары мен жанжалдардың туындауына әкеп соғуы мүмкін себептер мен мән-жайларды жою жөнінде алдын ала шаралар қабылдауға міндеттенеді.
2 Жұмыс беруші:
2.1 Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде, өзге де нормативтік құқықтық актілерде, ұжымдық шартта, келісімдерде көзделген жағдайларда ұйым қызметкерлерінің өкілдерімен (кәсіподақпен) келісім бойынша еңбек құқығы нормаларын қамтитын жергілікті нормативтік актілерді қабылдайды.
2.2 Қамтамасыз етуге бағытталған шараларды қабылдайды:
- лайықты және әділ жалақы;
- қызметкерлердің салымына сәйкес нақты жалақының өсуі;
- салауатты және қауіпсіз еңбек жағдайлары;
- қызметкерлерді жұмыспен қамту;
- қызметкерлердің біліктілігі мен кәсіби шеберлігін арттыру;
2.3 Кәсіподақпен келісім бойынша еңбекақы төлеу, қызметкерлерді жұмыспен қамту, қауіпсіз еңбек жағдайларын жасау мәселелері бойынша саясатты қалыптастырады. Ұжымдық шарттарды, келісімді әзірлеу және жасасу жөніндегі келіссөздерге қатысады.
2.4 Кәсіподаққа туындаған еңбек даулары (жанжалдар), жаппай қысқартулар, ереуілдер, әлеуметтік әріптестік жүйесінің жай-күйін бағалау үшін елеулі маңызы бар өзге де мән-жайлар туралы қолда бар ақпаратты уақтылы жеткізеді. Жеке еңбек дауларын реттеу үшін кәсіпорында тепе-тең негізде тұрақты жұмыс істейтін келісу комиссияларын құрады. Келісім комиссияларының мүшелерін жыл сайын оқытуды жүргізеді.
2.5 Жұмыс орындарының қысқаруына немесе еңбек жағдайларының нашарлауына әкеп соғатын жұмыс берушілердің (меншік иесінің) бастамасы бойынша кәсіпорындарды тарату, құрылымдық бөлімшелерді тарату, меншік нысандарының өзгеруі, өндірісті толық немесе ішінара тоқтата тұру туралы кәсіподақты алдын ала (кемінде екі ай бұрын) хабардар етуге және әлеуметтік, еңбек құқықтарының сақталуына қатысты барлық мәселелер бойынша келіссөздер жүргізуге және қызметкерлердің мүдделерін;
2.6 Босатылған жұмыскерлерді тиісті қайта даярлаумен бос жұмыс орындарына басым жұмысқа орналастыруды қамтамасыз ету. Кәсіпорындардың қаражаты есебінен қызметкерлердің орташа жалақысының жетпіс бес пайызы мөлшерінде оқу уақыты үшін ақы төлей отырып, оларды қайта біліктілігін арттыруды (басқа кәсіптерге оқытуды) жүзеге асыру;
2.7 Штат саны азайған кезде жұмыстан бас тарту құқығын беру:
а) жалғыз асыраушы болып табылатын қызметкерлерге;
б) төрт және одан да көп баласы бар көп балалы отбасылардың ата-аналарына;
в) жолаушылар автомобиль көлігі ұйымдарында жұмыс істегендер: ерлер - кемінде 25 жаста; әйелдер-20 жаста;
г) ведомстволық наградалармен марапатталған қызметкерлерге;
Жұмысшылар штаты ұлғайған кезде, соңғы алты айда қысқартылған жұмысшыларға бос жұмыс орындары туралы хабарлама жіберу арқылы хабарлау (егер қызметкер хабарламаны алғаннан кейін он күн ішінде ұйымға жүгінбесе, онда ол басым жұмысқа орналасу құқығынан айырылады).
2.8 Еңбек тәртібін нығайту, көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру бойынша еңбек ұжымдарының қызметкерлерімен жұмыс жүргізеді.
2.9 Қаржы-экономикалық дағдарыстардың салдарымен байланысты төтенше жағдайларды қоспағанда, қызметкерлерді жаппай босату жөніндегі шаралардан (қызметкерлердің жалпы санының 10% - дан астамы) аулақ болады. Қызметкерлерді босату Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес қатаң түрде жүргізілсін. Өзара консультациялар негізінде қаржыландыру көздерін айқындай отырып, босатылған қызметкерлерді жұмысқа орналастыру жөніндегі шұғыл іс-шаралар бағдарламасын әзірлейді.
3.1 Тараптарға осы Келісімді іске асыруға, кәсіпкерлік субъектілерінің жұмысын тұрақтандыруға және тиімділігін арттыруға, жаңа техниканы енгізуге, еңбек және технологиялық тәртіпті нығайтуға, кәсіпорындардың тұрақты жұмысын қамтамасыз етуге жәрдемдеседі.
3.2 Басқармамен және жұмыс берушімен келісімді әзірлеу, жасасу, өзгерту және толықтыру жөніндегі Ұжымдық келіссөздердің бастамашысы, сондай-ақ кәсіподақ мүшелерінің атынан оның орындалуын бақылауды ұйымдастырады.
3.3 Заң шығарушы және атқарушы билік органдарына қызметкерлер мен мүше ұйымдардың экономикалық, әлеуметтік-еңбек, кәсіптік құқықтары мен мүдделерін қорғау мәселелері бойынша нормативтік құқықтық актілерді қабылдау туралы ұсыныстармен жүгінеді.
3.4 Ұйымдар мен кәсіпорындарда еңбек заңнамасына қоғамдық бақылауды жүзеге асырады, санаторий-курорттық емдеуді қамтамасыз ету жөніндегі жұмысқа қатысады.
3.5 Жұмыс берушілердің өндірісте қауіпсіз және салауатты еңбек жағдайларын жасауына қоғамдық бақылауды жүзеге асырады.
3.6 Өндірістегі жазатайым оқиғалар мен кәсіптік ауруларды тергеуге, олардың алдын алу, зардап шеккендерді негізсіз айыптауға жол бермеу жөніндегі шараларды әзірлеуге қатысады.
3.7 Жұмыспен қамтуды қамтамасыз ететін, жаңа жұмыс орындарын, оның ішінде мүгедектер үшін жұмыс орындарын құруды ынталандыратын шаралар кешенін әзірлеуге қатысады.
3.8 Ұйымдардағы әлеуметтік шиеленісті төмендетуге ықпал етеді.
ЖӘНЕ ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ
Тараптар келісті:
Нақты кірістер мен өмір сүру деңгейін одан әрі тұрақты арттыруды және сала қызметкерлеріне әлеуметтік қолдауды күшейтуді қамтамасыз ететін шаралар кешенін іске асыру. Не үшін:
1.Еңбек кодексінің талаптарына сәйкес және тасымалдаушы тіркелген әкімшілік-аумақтық бірлікте қызметкердің орташа айлық номиналды жалақысынан төмен емес жолаушылар авто кәсіпорындары кәсіпорындары қызметкерлерінің еңбегіне ақы төлеуді белгілеу.
Ұжымдық шарттарда, ұйымдардың жергілікті нормативтік актілерінде еңбекақы төлеу жүйесін белгілеу және Еңбекті нормалау жүйесін айқындау кезінде жұмыскерлер өкілдерінің (жұмыс берушілердің) пікірін ескеру міндетті.
«Семей ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен азаматтарды әлеуметтік қорғау туралы» 1992 жылғы 18 желтоқсандағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ядролық сынақтардың әсеріне ұшыраған аймақтарда тұрғаны үшін барлық қызметкерлерге қосымша ақылы демалыс берілсін.
- Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі өндірістік кеңестің құрамы жұмыс беруші мен қызметкерлер өкілдерінің бірлескен шешімімен тепе-тең негізде бекітіледі.
- Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі өндірістік кеңесті кеңес мүшелері жұмыс берушінің және жұмыскерлердің өкілдерінен екі жыл мерзімділікпен ротациялық негізде сайлайтын төраға басқарады.
Өндірістік кеңестердің мүшелері мен техникалық инспекторларды оқытуды, содан кейін оларды кәсіподақтың оқыту орталығы базасында, еңбекті қорғауға жауапты мамандарды тестілеуді жүргізу. (жұмыс берушілер, кәсіподақтар).
Тараптар келісті:
5.Ұжымдық шарттарда қайтыс болған жұмыскерлердің отбасыларына және зейнеткер - жұмыскерлерге олардың саладағы жұмыс уақытын ескере отырып материалдық көмек көрсету жөніндегі шараларды көздеу (Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген кепілдіктер, тегін қызметтер және жерлеуге арналған жәрдемақылар тізбесіне қосымша);
6.Еңбекке уақытша жарамсыздық бойынша әлеуметтік жәрдемақыларды заңнамада белгіленген мөлшерден төмен емес мөлшерде төлеу. Қоғамдық көлік кәсіпорындарында кадрларды бекіту мақсатында қызметкерлердің орташа айлық жалақысын негізге ала отырып, еңбекке уақытша жарамсыздық бойынша жәрдемақы төлеуді енгізу.
8.Бірінші және екінші топтардың Мүгедектігі бойынша зейнеткерлікке шығуына, зейнеткерлік жасқа жетуіне байланысты жолаушылар автокөлік кәсіпорындарынан босатылған кезде қызметкерлерге олардың саладағы жұмыс уақытын ескере отырып, біржолғы өтемақы төлеуді көздеу;
Ұжымдық шарттарда біржолғы өтемақы төлеудің шарттары мен мөлшері көзделсін.
- кәсіпорындарда жас жұмысшылар мен мамандарды бекіту;
- олардың тағылымдамадан өтуін, бейімделуін және кәсіби өсуін қамтамасыз ету;
- жұмыс істейтін және оқитын жастардың әлеуметтік-экономикалық құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету;
- кәсіпорындар мен ұйымдардың қаражаты есебінен қызметкерлерді республиканың оқу орындарына біліктілікті арттыру курстарына жіберу.
КЕЛІСІМНІҢ ҚОЛДАНЫЛУЫ
«Шығыс Қазақстан облысының жолаушы көлігі және автомобиль жолдары» басқармасы саладағы уәкілетті мемлекеттік орган ретінде, тараптар келісімге қол қойғаннан кейін 30 күнтізбелік күн ішінде оны БАҚ - та, оның ішінде интернет-ресурста ресми жариялайды.
КЕЛІСІМНІҢ ОРЫНДАЛУЫН БАҚЫЛАУ
Осы бұзушылықтарды жоюдан бас тартылған немесе келісімге қол жеткізілмеген жағдайда көрсетілген мерзімде келіспеушіліктер заңнамаға сәйкес қаралады.
8.ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР
«Шығыс Қазақстан жолаушы көлігі
және автомобиль жолдары басқармасы" Н.С. Жұмаділов
Шығыс Қазақстан облысының
кәсіпкерлік қызметкерлерінің кәсіподағы Г.С. Казанцева
«Шығыс Қазақстан
автотасымалдаушылар одағы» қауымдастығы Н.В. Масич