Құрамында әкімшілік бөлімінің басшысы, Әдеп жөніндегі уәкіл Б.қ. Жаманбаев, бас маман-заңгер Р. Р. Бекбосынова бар жұмыс тобы ҚР "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" 18.11.2015 жылғы Заңының 8 бабының 5 тармағына, сондай-ақ ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің 19.10.2016 жылғы №12 бұйрығымен бекітілген "сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына" сәйкес басқарма қызметінің сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізді.
Ішкі талдаумен жергілікті атқарушы орган басқармасының 01.01.2020 жылдан 01.05.2021 жылға дейінгі жұмыс кезеңі қамтылған.
Қойылған мақсатты іске асыру үшін ШҚО Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы (ЖАО) 82 функцияны жүзеге асырады. Кіріспеде 15 ведомстволық бағынысты коммуналдық мекеме мен кәсіпорын бар: 14 коммуналдық мемлекеттік мекеме: (бұдан әрі, КММ) орман шаруашылығы-13, "Орман және аңшылық шаруашылығының жедел ден қою жасағы" КММ және "Шығыс-су қоймалары"коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі-КМК).
Басқарма басшысы М .М. Құсайынов - осы лауазымға ШҚО әкімінің 29.11.2018 ж. №194-к өкімімен тағайындалды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау мына бағыттар бойынша жүргізілді: 1) Басқарманың, ведомстволық бағынысты мемлекеттік ұйымдардың қызметін қозғайтын және реттейтін нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау; 2) объектінің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Бағыты бойынша-нормативтік-құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Талдау мемлекеттік ұйымдардың, квазимемлекеттік сектордың лауазымды тұлғаларының сыбайлас жемқорлық теріс қылықтары мен құқық бұзушылықтары үшін тәртіптік жауаптылығы бойынша заңнамадағы олқылықтарды анықтады.
"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 22-бабына сәйкес сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылды өз құзыреті шегінде барлық мемлекеттік органдар, ұйымдар, квазимемлекеттік сектор субъектілері мен лауазымды адамдар жүргізуге міндетті.
Басқармаға ведомстволық бағыныстағы мемлекеттік ұйымдардың лауазымды адамдары, қызметкерлері азаматтық қызметшілер болып табылады. Тиісінше, аталған ұйымдардағы еңбек қатынастары ҚР Еңбек кодексімен және өзге де заңға тәуелді актілермен реттеледі. (Үкіметтің 27.09.2007 жылғы №850 қаулысы және т.б.).
Талдау көрсеткендей, ведомстволық бағыныстағы орман шаруашылығы мекемелері мен жедел отрядтың қызметі орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік функцияларды тікелей орындаумен, орман және жануарлар дүниесін қорғау саласындағы құқық бұзушылықтардың алдын алумен және жолын кесумен, лауазымды адамның билік өкілеттіктерін жүзеге асырумен, орман пайдалану жөнінде мемлекеттік қызметтер көрсетумен ұштасатын, құқық бұзушыларды қолданыстағы заңнамаға сәйкес тиісті әкімшілік жауаптылыққа тартумен жүзеге асырылады, табиғат пайдалануды реттеу, Мемлекеттік сатып алуды жүргізу. Тиісінше, оларға мемлекеттің стратегиялық бағыттарының бірінде мемлекеттік функцияларды жүзеге асыру бойынша кең өкілеттіктер, оның ішінде билік өкілеттіктері берілген және осы мекемелер қызметкерлерінің қызметі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшырауы мүмкін.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша, еңбек заңнамасы бойынша, ҚР мемлекеттік қызметі туралы Нормативтік-құқықтық актілерді талдау арқылы сыбайлас жемқорлық қылмыстар және әкімшілік құқық бұзушылықтар болып табылмайтын сыбайлас жемқорлық тәртіптік теріс қылықтар жасағаны үшін мемлекеттік ұйымдардың лауазымды тұлғаларының тәртіптік жауаптылығы бойынша олқылықтар анықталды.
Атап айтқанда,
"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" заңда сыбайлас жемқорлыққа жатқызылған бұзушылықтарды нақты айқындаудың болмауы. Бұдан бұрын, "сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы" ҚР ескі Заңында (12-б.) сыбайлас жемқорлыққа жағдай туғызатын іс-әрекеттер, нақты бұзушылықтар (сыбайлас жемқорлық бұзушылықтар) ретінде айқындалған болатын. Сондай-ақ, сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілік субъектілері анықталды, олардың қатарына "мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адамдар"енгізілді. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы жаңа заңда аталған норма жоқ.
"Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы" заңда (50-б.) "Мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар"көзделген. Аталған нормамен Мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар, сыбайлас жемқорлық құрамдас элементтерімен ұштасқан әрекеттер ретінде айқындалған. Заң тек мемлекеттік қызметшілерге қолданылады.
"Еңбек туралы" Кодексте ( 52-б.1-б. 21-т.) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілік "жұмыскер заңды күшіне енген сот актісіне сәйкес одан әрі жұмыс істеу мүмкіндігін болғызбайтын сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасаған жағдайда ғана жұмыс берушінің бастамасы бойынша шартты бұзу түрінде көзделген...". Яғни, аталған лауазымда одан әрі жұмыс істеу мүмкіндігін болдырмайтын сыбайлас жемқорлық қылмыстары немесе әкімшілік құқық бұзушылықтары үшін соттың үкімі немесе қаулысы заңды күшіне енген кезде ғана.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексте әкімшілік сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар 34-тарауда көзделген.
Осылайша, ҚР заңнамасында лауазымды тұлғалардың–мемлекеттік ұйымдардың азаматтық қызметшілерінің сыбайлас жемқорлық құрамдас бөліктерін қамтитын тәртіптік теріс қылықтары: қызметтік өкілеттіктерін асыра пайдалану не асыра пайдалану, қоғамдық қауіптілік дәрежесі, салдары, құрамы бойынша қылмыстық қылмыстар не әкімшілік құқық бұзушылықтар жасамайтын қызметтік жалғандығы үшін және "ҚР мемлекеттік қызметі туралы"Заңның 50-бабында көзделген басқа да тәртіптік бұзушылықтар үшін тәртіптік жауаптылығы көзделмеген. Аталған бап тек мемлекеттік қызметшілердің тәртіптік жауапкершілігін көздейді..
Бұдан басқа, мемлекеттік қызметке теңестірілген адамдарды қоспағанда, мемлекеттік ұйымдардың азаматтық қызметшілері мемлекеттік функцияларды жүзеге асыру кезінде қызметтік өкілеттікті пайдалана отырып жасалған сыбайлас жемқорлық әкімшілік құқық бұзушылықтар және қылмыстар үшін жауапкершілік субъектілері болып табылмайды.
Көрсетілген мән-жайлар мемлекеттік функцияларды жүзеге асыратын азаматтық қызметшілердің сыбайлас жемқорлық теріс қылықтары үшін жазасыздық сезімін тудырады, олардың жазасыз жасалу шарттары болып табылады, бұл елеулі сыбайлас жемқорлық тәуекелін құрайды және жасырын сыбайлас жемқорлықты тудырады.
Заңнамада азаматтық қызметшілерді тәртіптік жауаптылыққа тартудың құқықтық тетігі көзделмеген. Қажет болған жағдайларда қызметтік тергеу жүргізу тәртібі еңбек туралы заң нормаларымен көзделмеген және регламенттелмеген. (Заңға тәуелді актілердің: ережелердің, нұсқаулықтардың болмауы).
Аталған олқылықтар нормалардың әртүрлі түсіндірмелерін туындатады, сондай-ақ мемлекеттік ұйымдарда, квазимемлекеттік секторда сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің профилактикалық әсеріне теріс әсер ететін сыбайлас жемқорлық тәуекелінің элементтері болып табылады және сыбайлас жемқорлық бұзушылықтар үшін жауапкершілікті күшейту туралы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатқа қайшы келеді деп ойлаймыз.
Ұсыным:
Уәкілетті органдар алдында"сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы мәселені қарауға бастамашылық жасау:
"сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс - қимыл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабы 4) тармақшасындағы "мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға теңестірілген адам" деген сөздерден кейін "мемлекеттік функцияларды тікелей орындауға: Мемлекеттік қызметтерді көрсетуге, өтініштерді қарауға, Мемлекеттік сатып алу туралы конкурс(тендер, аукцион) өткізуге байланысты қызметті жүзеге асыру кезінде мемлекеттік ұйымдарда, квазимемлекеттік сектор ұйымдарында жұмыс істейтін азаматтық қызметшілер" толықтыру енгізілсін. мемлекеттік меншікті қорғау және қандай да бір саладағы құқық бұзушылармен күресу"
3-тараудан кейін қолданыстағы "сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың салдарын жою" деген 4-тараудың орнына: - "4-тарау. "СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ҚҰҚЫҚ БҰЗУШЫЛЫҚТАРЫ ҮШІН ЖАУАПКЕРШІЛІК". Аталған тарауға қосымша мақалалар енгізілсін:
-25-бап-сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін жауапкершілік.
Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін тиісті заңдардың нормаларында көзделген тәртіптік, әкімшілік және қылмыстық жауапкершілік көзделген.
-26-құжат. Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық субъектілері.
1.Сыбайлас жемқорлыққа байланысты құқық бұзушылықтар үшін мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдар мен оларға теңестірілген адамдар жауапты болады.
Қолданыстағы 4-тарауды №5 астында қалдырыңыз және одан әрі.
II. Бағыт бойынша-ұйымдастыру-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау :
2.1. Персоналды басқару, оның ішінде кадрлардың ауысуы.