1.Өнеркәсіп
Ауданда 2023 жылғы қаңтар-қыркүйек айларында өнеркәсіп өнімісомасы 93,1 млрд.теңгеге өндірілген, өткен жылғы деңгейге 108,0%. Нақты көлем индексі 102,0%.
Өткен кезеңде тау-кен өнеркәсібі саласында сомасы 69,5 млрд.теңгеге өнім өндірілген, өткен жылдың деңгейіне120,1%. Нақты көлем индексі 105,2%. Мыс-мырыш 851,7 мың тонна (өткен жылдың деңгейіне 97,0%), мыс концентраттары 54,7 мың тонна (93,7%), қорғасын концентраттары 3,3 мың тонна (206,3%), мырыш концентраттары 43,9 мың тонна (142,1%) өндірілді.
Өңдеу өнеркәсібі өндірісінің көлемі 21,1 млрд. теңгені құрады, 2022 жылғы деңгейге қарағанда 80,2%. Сала бойынша НКИ-91,8%. Жеңіл өнеркәсіп көлемі (109,5%), жиһаз өндірісі (222,9%) ұлғайтылды.
2023 жылдың 9 айында:
- азық-түлік 78,8% құрады, төмендеу өсімдік майы өндірісінің 22,3% төмендеуіне байланысты, РФ ұқсас өнімдерінің жоғары бәсекелестігіне байланысты өткізу нарықтарының қысқаруына байланысты;
- «Артемьев алаңының екінші оқпанының құрылысы» жобасының аяқталуына байланысты тауарлық бетон11,6%өндіріс көлемі төмендеді.
Ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің көлемі31,2 млрд.теңге, өткен жыл деңгейіне 77,3%. Нақты көлем индексі-78,8 %.
Мал шаруашылығы жалпы өнімінің көлемі 15,3 млрд.теңге, өткен жыл деңгейіне 123,7%. Нақты көлем индексі-104,5 %.
Шаруашылықтардың барлық санаттарында 22 847 бас ІҚМ (өткен жылмен салыстырғанда 97,5%), сиыр 10 345 бас (99,6), қой мен ешкі 12 309 бас (110,4%), шошқа 10 908 бас (95,1%), жылқы 3 187 бас (99,4%)ұсталады.
Ауыл шаруашылығы жануарларының саны бойынша мал басының азаюы байқалады. «Шемонаихинское» ШҚ және «Воробьев Н және Ко» КС мал сатуға байланысты ІҚМ саны азайды. Шошқа санының азаюы шаруа қожалықтарында да, халық шаруашылықтарында да байқалады.
Тірі салмақтағы ет 4,4 мың тонна (113,0%), сүт – 38,8 мың тонна (100,9%), жұмыртқа – 7 696 мың дана (102,9%) өндірілді.
2023 жылы мал басын көбейту мақсатында жоспарланған:
- «Де-Вита» ЖШС Шемонаиха ауданының «Восход» ШҚ етті мал шаруашылығын одан әрі дамыту үшін қазақтың ақбас тұқымды ірі қара малының 42 басын сатып алды;
- «Ново – Ильинское» ЖШС-Жарма ауданында қазақтың ақбас тұқымды ірі қара малының 35 басы;
-«Маралиха» ЖШС-өнімділігі ет бағытындағы 25 бас ІҚМ;
- «Уба-Урожайная» ЖШС 2023 жылдың күзінде өнімділігі ет бағытындағы 100 бас ІҚМ сатып алуды жоспарлап отыр;
- «Межовское» ЖШС-ШҚО Катонқарағай ауданынан 50 бас жылқы;
- «Галяпиных и К» ЖШС-2024 жылы 50 бас ІҚМ және 50 бас жылқы;
- «Рулиха» ЖШС жыл бойы қорада ұсталатын голштейн-фриз тұқымының аналық табынының 600 басын 1080 басқа дейін СТФ кеңейту бойынша жұмысты аяқтайды. 870 асыл тұқымды малдың 266 басы ағымдағы жылдың қаңтар айында әкелінді. Қалған мал басын 2023 жылдың соңына дейін жеткізу жоспарлануда.
Өсімдік шаруашылығыжалпы өнімінің көлемі 15,8 млрд.теңге, өткен жыл деңгейіне 56,6%. Нақты көлем индексі-67,4%.Өнімділіктің төмендеуі дақылдардың вегетациялық кезеңіндегі қолайсыз ауа-райына, жаңбыр түрінде жауын-шашынның болмауына, мамыр-шілде айларында байланысты(құрғақшылық).
Ауданда 226,8 мың га ауыл шаруашылық пайдалы жер бар, оның ішінде 141,8 мың гектар егіндік, 17,5 мың гектар шабындық, 61,4 мың гектар жайылым. Тыңайған және жарамсыз жерлер жоқ.
55,7 мың га алаңда күздік және жаздық дәнді дақылдарды жинау аяқталды (75,8 мың га жоспардың 73,5%), жалпы алым 77,4 мың тонна,орташа өнімділігі 13,9 ц/га құрады, (2022 жылы - орташа өнімділігі 21,6 ц/га 100% жиналды, жалпы алым 165,6 мың тонна), оның ішінде:
- күздік бидай 3,5 мың га алаңнан 4,6 мың га жоспардың 76% жиналды, жалпы алым 5,0 мың тонна (2022 жылы жоспардың 5,8 мың га 100%, жалпы алым 11,0 мың тоннаны құрады);
- күздік қара бидай алқаптан 0,5 мың га жиналды, 50%, жалпы алым 0,4 мың тонна (2022 жылы жоспардан 1,8 мың га 100%, жалпы алым 3,5 мың тоннаны құрады);
- бұршақ 2,9 мың га алаңнан жиналды. жоспардан 100%, жалпы алым 3,7 мың тонна (2022 жылы жоспардан 76,6 мың га 100%, жалпы алым 165,6 мың тоннаны құрады);
- сұлы 2,1 мың га алаңнан жиналды,жоспардан97%, жалпы алым 2,5 мың тонна (2022 жылы жоспардан 2,2 мың га 100%, жалпы алым 3,1 мың тонна, өнімділігі 14,2 ц/га);
- арпа 20,0 мың га алаңнан жиналды, 20,0 мың га жоспардың 100%, жалпы алым 34,0 мың тонна (2022 жылы жоспардың 17,8 мың га 100%, жалпы алым 40,5 мың тоннаны құрады);
- жаздық бидай 26,7 мың га алаңнан жиналды, 40,9 мың гажоспардан65%, жалпы алым 31,8 мың тонна (2022 жылы 41,6 мың га жоспардан 100% 41,6 мың га, жалпы алым 89,0 мың тоннаны құрады);
- күнбағыс 2,9 мың га алаңнан жиналды,51,9 мың гажоспардан5,6%, жалпы алым 5,4 мың тонна (2022 жылы 37,3 мың га 77%, жалпы алым 78,6 мың тоннаны құрады).
2024 жылдың өніміне 5,14 мың га ауыл шаруашылығы дәнді дақылдары егілді, оның ішінде күздік бидай 5,2 мың га, сұлы 0,5 мың га, арпа 2,8 мың га, бұршақ0,7 мың га құрайды.
Жем дайындау жалғасуда. 32,4 мың тонна шөп (87%), 10,1 мың тонна сабан (87%), 16,2 мың тонна пішендеме (109%), 82,0 мың тонна сүрлем (101%) дайындалды.
«Іскер» микрокредиттеу бағдарламасы бойынша, «Агробизнес», «Кең дала» бағдарламалары бойынша «Кәсіпкерлік бастамаға жәрдемдесу жөніндегі шараларды ұйымдастыру және қаржыландыру қағидалары» шеңберінде бюджет қаражатын игеру бойынша «ШемАгроКредит» ЖШС кредиттік серіктестігі арқылы 2023 жылдың 9 айында 440,4 млн.теңге сомасына 18 жоба мақұлданды жәнеалынды. «Ауыл Аманаты» бағдарламасы бойынша 45,3 млн.теңге сомасына 7 өтінім мақұлданды.
3.Шағын бизнес
2023 жылғы 1 қазанға шағын және орта бизнестің әрекеттегі субъектілері саны 2 404 бірлікті құрады (өткен жылғы деңгейге 109,7%).Тіркелген ШОК субъектілерінің жалпы көлеміндегі үлесі 92,6% құрады.
Кәсіпкерлікті дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған ұлттық жобасы шеңберінде:
- пайыздық мөлшерлемені субсидиялау бойынша жалпы сомасы 122,0 млн. теңгеге 4 жоба мақұлданды.
- кредиттерге кепілдік беру бойынша 5 жоба мақұлданды, кредит сомасы 172,0 млн. теңге, кепілдік сомасы 142,1 млн. теңгені құрады.
Бөлшек тауар айналымының көлемі 13,9 млрд.теңгеніқұрады, 2022 жылдың деңгейіне 132,7%. Нақты көлем индексі – 113,9%.
Негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 21,0 млрд. теңгені құрады, өткен жылдың сәйкес кезеңіне 68,3%, нақты көлем индексі 65,8%.
Құрылыc-монтаждау жұмыстарының көлемі – 13,4 млрд. теңге, 2022 жыл деңгейіне 72,8%, нақты көлем индексі 70,7%.
Инвестициялар салымдарының және құрылыс-монтаждау жұмыстарының көлемінің азаюы ағымдағы жылы «Шығыстүстімет» ЖШС «Артемьев алаңының екінші оқпанын салу» жобасының аяқталуымен байланысты.
Есепті кезеңде тұрғын үйді пайдалануға беру жалпы алаңы 4 069 шаршы метрді құрады (100,6%).
Жеке кірістер бойынша аудан бюджеті 2023 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында 105,7% орындалды, жоспар бойынша 3 371,2 млн.теңге, нақты түскені 3 562,3 млн.теңге, өткен жыл деңгейіне 130,4%. Бюджеттің 4 деңгейінің орындалуы 150,7% құрады, жоспар бойынша 243,9 млн.теңге, нақты түскені 367,6 млн.теңге.
2023 жылдың 1 қазанына бағдарлама әкімшілерімен бюджет қаражатын игеру-100,0% жоспар бойынша 4 533 млн.теңге, 4 532 млн. теңге игерілді. Бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің шоттарындағы қалдық 0,89 млн. теңгені құрады. Қалдықтардың негізгі себептері: мемлекеттік сатып алу бойынша үнемдеу - 0,54 млн.теңге, дөңгелектеу есебінен-0,35 млн. теңге.
6.Халықты жұмыспен қамту
Орташа айлық еңбекақы 308 528 теңгені құрады, өткен жылдың деңгейіне 129,3%.
2023 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша ресми тіркелген жұмыссыздар саны 449 адамды құрады, ол 2022 жылғы деңгейден 39,5%жоғары (2022 жылғы 01 қазанға 319 адам). Талданып отырған кезеңде582 тұрақты жұмыс орны құрылды (2022 жыл – 391). 903 жұмыссыз жұмысқа орналастырылды, жұмыспен қамту қызметіне жүгінендер санынан аудан бойынша жұмысқа орналастыру деңгейі 85,,7% құрады (2022 жылдың 01 қазанына – 69,2%).
Ақы төленетін қоғамдық жұмыстарға 379 адам тартылды, жастар тәжірибесіне 42 адам, әлеуметтік жұмыс орындарына 36 адам жолданды.
2023 жылғы қаңтар-қыркүйекте атаулы әлеуметтік көмек 35,8 млн.теңге сомасына 134 өтініш білдірушілерге тағайындалды және төленді (550 адам), 0,049 млн. теңге сомасына 8 алушыға тұрғын үй көмегі төленді.
7.Білім беру
Ауданда 5 322 оқушысы бар жалпы білім беретін 23 мемлекеттік және 1 жеке меншік жалпы білім беретін мектеп, 724 баланы қамтитын 2 қосымша білім беру мекемелері, 1340 баланы қамтитын 12 балабақша, 12 шағын орталықтар жұмыс істейді.
3-тен 6 жасқа дейінгі балаларды мектепке дейінгі ұйымдармен қамту 100% құрады, 2-ден 6 жасқа дейін – 98,4%. МДББҰ 2 жастан 3 жасқа дейін 71 бала кезекте тұр.
2023 жылғы қаңтар-қыркүйек айларында ауданда 290 адам туылды, 2022 жылдың ұқсас кезеңінде 317 (27 адамға аз), 483 адам қайтыс болды, 566-ға қарсы (83 адамға аз). Нәрсете өлімінің 2 жағдайы тіркелді, 1000 тірі туылғанға көрсеткіш 6,7 (2022 жыл- 3 жағдай). Ана өлімі тіркелген жоқ.
Туберкулезбен сырқаттанушылық 13 жағдай немесе 100 мың тұрғынға 30,7 (2022 жыл – 21 жағдай, 100 мың тұрғынға 50,2). Туберкулезден қайтыс болған жағдай тіркелген жоқ (2022 жылы – 2 жағдай).
Қатерлі ісікпен ауыру 100 мың тұрғынға 279,2 (2022 жыл-322,4),өлім-жітім 100 мың тұрғынға 96,2 жағдай тіркелді (2021 жыл – 119,4).
2023 жылғы қаңтар-қыркүйек айларында аудан аумағында жасалған қылмыс саны 180 қылмысты құрады. Қылмыстың жалпы ашылуы 83,3% (2022 жылы – 80,4%).
Ағымдағы жылы 18 ЖКО болды, онда 1 адам қайтыс болды, 31 адам зардап шекті (2022 жылы - 20 ЖКО, 27 зардап шегуші, 7 қайтыс болған).
жоспарлау бөлімінің басшысы А.Самойлова