Риддер қаласы бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарды бекіту туралы

Қазақстан Республикасы Жер кодексінің 15-бабы 1-тармағының 2-1) тармақшасына, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 6-бабы 1-тармағының 13) тармақшасына, Қазақстан Республикасы «Жайылымдар туралы» Заңының 8-бабы 1) тармақшасына сәйкес, Риддер қалалық мәслихаты ШЕШТІ:

1. Риддер қаласындағы жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар осы шешімнің қосымшасына сәйкес бекітілсін.
2. Осы шешім ресми жариялау үшін Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне электрондық түрде жолдансын.
3. Осы шешім алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

 

 

Сессия төрағасы

Риддер қалалық мәслихатының хатшысы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Риддер қалалық

мәслихаттың «__»___2023 жылғы

№ _____шешіміне қосымша

 

Риддер қаласы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар

 

Риддер қаласы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Осы жоспар (бұдан әрі – Жоспары) Қазақстан Республикасының Жер кодексіне, Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары-Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15090 болып тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті жол берілетін нормасын бекіту туралы» № 3-3/332 бұйрығымен (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11064 болып тіркелген) сәйкес әрірленді.

Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, азыққа қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтерді, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтерді, жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарлары басының саны туралы деректерді, жайылымдар бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректерді, жайылымдардың тозу процестерін болғызбау мақсатында, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық-жас топтарына, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, ауыл шаруашылығы жануарларын мәдени және аридтік жайылымдарда жаю ерекшеліктерін, мал айдауға арналған сервитуттар туралы мәліметтерді және мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар ұсынған өзге де деректерді ескере отырып әзірленді.

Жоспар құрамында:

1) осы жоспарға 1-11-қосымшаларға сәйкес құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер телімдерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде әкімшілік-аумақтық бірлік аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы);

2) осы жоспарға 12-22-қосымшаларға сәйкес жайылым айналымдарының қолайлы схемалары;

3) осы жоспарға 23-33-қосымшаларға сәйкес жайылымдардың, оның ішінде маусымдық жайылымдардың сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары, жайылымдық инфрақұрылым объектілері белгіленген карта;

4) осы жоспарға 34-44-қосымшаларға сәйкес суды тұтыну нормасына сәйкес жасалған жайылым пайдаланушылардың су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, суару немесе суландыру каналдарына, құбырлы немесе шахталы құдықтарға) қол жеткізу схемасын;

5) осы жоспарға 45-қосымшаға сәйкес жайылымы жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы бекітілсін;

7) осы жоспарға 46-қосымшаға сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және жылжытудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте.

Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, ауыл шаруашылығы жануарларының иелері-жайылым пайдаланушылар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар көрсетіле отырып, олардың мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық-жас топтары бойынша қалыптастырылған табындар, отарлар, табындар саны туралы деректер, жайылымдарды қалыптастыру туралы мәліметтер, шалғайдағы жайылымдарда жаюға арналған ауыл шаруашылығы жануарларының мал басы, мәдени және құрғақ жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар ұсынған мал айдауға арналған сервитуттар туралы мәліметтер және өзге де деректер ескеріле отырып қабылданды.

Риддер қаласының шаруашылықтарының негізгі өндірістік бағыты көкөніс-сүт, ал қосымша саласы – картоп өндірісі. Қалада сүтті мал шаруашылығы дамыған, жалпы мал басындағы етті мал шаруашылығының үлесі мардымсыз. Саланы тұрақты дамытудың құрамдас бөлігі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалану болып табылады.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалану-бұл жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың ауыл шаруашылығы өнімін өндіру процесінде жерді қорғауды және топырақ құнарлылығының және жердің мелиорациялық жай-күйінің елеулі төмендеуіне алып келмейтін тәсілдермен табиғи факторлармен оңтайлы өзара іс-қимылды ескере отырып, жер пайдалану мақсаттарын жүзеге асыруда барынша әсерді қамтамасыз етуі.

Қаланың жалпы жер көлемі 487473,0 га құрайды, оның ішінде егістік 2684,49 га, шабындық 5558,79 га, жайылым 5671,55 га, өзге де 170,97 га.

Әкімшілік-аумақтық бөлінісіне сәйкес елді мекеннің аумағы Риддер қаласының аумағынан, 9 ауылдық елді мекеннен (Бутаково, Верхняя  Хариузовка, Лесное, Коноваловка, Ульбастрой, Лениногорский Лесхоз, Ливино, Поперечное, Пригородное) және бір Үлбі кентінен тұрады.

Риддер қаласының аумағы таулы орманды дала аймағына жатады. Аймақтың климаты өте ылғалды, орташа суық. Жалпы Климат және ауа-райы жағдайлары ұзақ өсіп келе жатқан маусымы бар термофильді дақылдарды өсіруге мүмкіндік бермейді, сондықтан өсімдік шаруашылығы шаруашылық экономикасында қосалқы мәнге ие. Аумақтың едәуір бөлігі өнімді жемшөп алқаптары мен жазғы жайылымдар ретінде пайдаланылады.

Топырақ түзудің барлық факторларының жиынтық әсерінің нәтижесінде Риддер қаласы аумағының топырағы әртүрлі типтермен қалыптасады және олардың географиялық таралуының ерекшеліктері белгіленеді. Таулардың, тау бөктері мен тауаралық аңғарлардың топырақтары тік зоналылық жағдайында пайда болды. Таулы жағдайда таулы орман, таулы орманды-дала, таулы-дала, таулы қара топырақ қалыптасқан. Жазықтар мен тауаралық аңғарлардың топырақтары орман топырақтарымен, подзолиттік қара топырақтармен, жартылай гидроморфты және гидроморфты топырақтармен ұсынылған.

Зерттелген аумақтағы барлық өзендер мен бұлақтар Ертістің оң жағалауындағы таулы аймаққа жатады. Ең үлкен өзендер-Үлбі, Тихая, Быструха, Белая Уба және басқалары. Өзендердің қоректенуі еріген және жаңбыр суларына байланысты. Жер үсті сулары таза, тұщы. Барлық жер үсті және жер асты сулары тұрмыстық және ауылшаруашылық қажеттіліктеріне жарамды.

Негізгі ауылшаруашылық сумен жабдықтау жер үсті суларына негізделген, су көздерінің жеткілікті болуы жайылымдық жерлердің толық сулануын қамтамасыз етеді.

Жер есебінің деректері бойынша қалаға бекітілген алаң 12613,0 га құрайды, нысаналы мақсатына қарай елді мекен аумағының бүкіл жер қоры санаттар бойынша бөлінеді:

Р/с №	Жер санатының атауы	Көлемі (га)
1	ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер	14085,8
2	елді мекендердің (қалалардың, кенттердің және ауылдық елді мекендердің) жерлері	12613,0
3	өнеркәсіп, көлік, байланыс, ғарыш қызметі, қорғаныс, ұлттық қауіпсіздік мұқтажына арналған жер және ауыл шаруашылығына арналмаған өзге де жер	1919,65
4	орман қорының жері	385523,0
5	су қорының жерлері	0
6	босалқы жер	18637,5
	Барлығы	487473,0

 

Мал жаю үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге кіретін жайылымдар, елді мекендердің жерлері және босалқы жерлер беріледі.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер 14085,8 га құрайды, олардың үлесіне аумақтың барлық ауданының 2,9% - ы тиесілі. Іс жүзінде барлық ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер жеке тұлғалардың, мемлекеттік емес және мемлекеттік кәсіпорындардың пайдалануында және меншігінде болады.

Босалқы жерлер санатында 18637,5 га ауыл шаруашылығы алқаптары бар, оның ішінде 478,5 га тыңайған жерлер, 6602,2 га шабындық, 9402,4 га жайылымдық. Бұл талап етілмеген және меншікке немесе пайдалануға берілмеген жер ауылшаруашылық мақсаттары үшін ауданның резерві болып табылады. Ауданның босалқы жерлерінде көп мөлшердегі ұсақ контурлы жайылымдар бар, бұл қашық, қол жеткізу қиын және өнімділігі төмен учаскелер, іс жүзінде ешқашан мал жаю үшін пайдаланылмаған.

Ауыл шаруашылығына жарамды жерлердің барлығы дерлік жер пайдаланушыларға бекітілген. Елді мекендердің жерлері, әсіресе жайылымдық жерлер өте қарқынды пайдаланылуда.

Қазіргі уақытта аудан бойынша 6152 бас ірі қара, 1791 бас ұсақ мал, 1949 бас жылқы бар.

Ауданда 1 ветеринарлық пункт, 1 мал сою алаңы, 1 мал қорымы (биотермиялық шұңқыр) жұмыс істейді.

Елді мекендердің шегін белгілеу кезінде ауылдардың тіршілік әрекеті үшін қажетті жер аудандары сол кездегі халықтың мал басына есептелді. Қазіргі уақытта ірі қара және ұсақ мал мен жылқы малының өсу үрдісі байқалады, бұл округтерге бөлінген жайылымдық жерлердің жетіспеушілігін туындатады.

Жайылымдарға қажеттілік есебі Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес, жүктеме нормаларына сәйкес геоботаникалық зерттеулер материалдарының негізінде жүргізілді.

 

01.01.2023 ж. округтар бойынша халықтың мал жайылымы үшін қажеттілік

Елді мекеннің атауы	Елді мекендерге бекітілген жерлер	оның ішінде халықтың мұқтажы үшін жайылымдық алқаптар	Қосымша қажеттілік кезінде халықтың мұқтажы үшін елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдық алқаптар	Халықта түрлері бойынша а/ш мал басының саны		олардың ішінде		Мал басына орташа жүктеме, га		Жайылатын жануарларға арналған нормативтерге сәйкес жайылымдарға қажеттілік	Жайылатын жануарларға жайылымдарға қосымша қажеттілік	Жайылымдардың бос учаскелері есебінен қажеттіліктің орнын толтыру
						Қорада ұстау	Жайылатын жайылымдық
Риддер қаласы	7770,0	2453,0								2312,5	-139,5	жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				1858,0	692		1166		2,5	1730
ҰМ				838	531		307		0,5	265,5
жылқы				412	106		306		3	318
Бутаково ауылы	507,0	152,0								143,5	-8,5	жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				71	37		34		2,5	92,5
ҰМ					0				0,5	0
жылқы				34	17		17		3	51
Верхняя Хариузовка ауылы	169,0	70,0								27,5	-42,5	жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				29	11		18		2,5	27,5
ҰМ									0,5
жылқы									3
Пригородное ауылы	420,0	125,0	185,0							310	0	елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдар есебінен жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				190	100		90		2,5	250
ҰМ									0,5	0
жылқы				25	20		5		3	60
Лесное ауылы	331	120	40							154	-6	елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдар есебінен жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				60	34		26		2,5	85
ҰМ									0,5	0
жылқы				26	23		3		3	69
Коноваловка ауылы	515	272								224,5	-47,5	елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдар есебінен жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				120	55		65		2,5	137,5
ҰМ									0,5	0
жылқы				102	29		73		3	87
Ульбастрой ауылы	230,0	32,0	200							166,5	-65,5	елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдар есебінен жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				92	45		47		2,5	112,5
ҰМ				32	18		14		0,5	9
жылқы				27	15		12		3	45
Ливино ауылы	354	169	210							338,5	-40,5	елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдар есебінен жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				170	96		74		2,5	240
ҰМ				72	59		13		0,5	29,5
жылқы				90	23		67		3	69
Лениногорский Лесхоз ауылы	778	80	300							329,5	-50,5	елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдар есебінен жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				150	79		71		2,5	197,5
ҰМ				177	102		75		0,5	51
жылқы				250	27		223		3	81
Поперечное ауылы	673,0	180	360,5							429,5	-111	елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдар есебінен жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІМҚ				280	125		155		2,5	312,5.5
ҰМ				205	120		85		0,5	60
жылқы				50	19		31		3	57
Үлбі кенті	866	112	220							320	-12	елді мекен шегіндегі шекарадағы жайылымдар есебінен жайылымдар қосымша талап етілмейді
ІҚМ				189	96		93		2,5	240
ҰМ				94	58		36		0,5	29
жылқы				26	17		9		3	51
Қала бойынша барлығы	12613	3765	1515,5	5569	2554		2987			18989	-523,5

     

Халықтың жайылатын мал басына жайылымға қажеттілікті есептеу кезінде ауылдар, кент және Риддер қаласы бойынша жайылымдар қосымша талап етілмейді, Пригородное, Лесное, Ульбастрой, Ливино, Лениногорский Лесхоз, Поперечное ауылдарында және Үлбі кентінде жайылатын мал басына елді мекендер шекарасы шегінде жайылымдық алқаптармен қамтамасыз етудің тапшылығы елді мекендер шегінің шекарасында орналасқан, жайылымдық алқаптар есебінен жойылды.

Елді мекендер шекарасындағы жайылымдардың қажеттілігін қамтамасыз ету үшін елді мекендердің аумағын өзгерту және ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер мен босалқы жерлер арасындағы алаңдарды қайта бөлу қажет. Халықтың барлық малын жаю үшін елді мекендердің шекарасында орналасқан босалқы жерлер есебінен елді мекендердің жерлеріне қосымша 15,5 га жайылым қосу қажет.

Барлық аумақта жайылымдық маусымдық жайылымдар бөлінген.

Елді мекендерде ауыл шаруашылығы алқаптарын пайдаланған кезде жайылым айналымдарын сақтау қажет, бұл жемшөп базасының жай-күйін жақсартады. Малды жайылымдық азықпен қамтамасыз ету үшін жазғы кезеңде сиыр мен 6 айға дейінгі төл басын елді мекендерге жақын орналасқан жайылымдарда жайылымда қалдыру ұсынылады. Егде жастағы жас жануарлар мен жылқылар үшін алыс жайылымдарда жазғы лагерьлер ұйымдастыру ұсынылады.

Жем-шөптің қадір-қасиетінің нашарлауына және табиғи және егілген жайылымдардың шөп шығымдылығының төмендеуіне жол бермеу үшін жайылымдарды пайдалану жүйесін қолдану қажет, яғни жайылым айналымын енгізу қажет.

Жайылым айналымы-бұл жайылымдарды пайдалану және оларға күтім жасау жүйесі, онда оларды пайдалану мерзімі мен әдістері белгілі бір тәртіппен (маусым ішінде, бір жылдан немесе бірнеше жылдан кейін) өзгереді. Ол үшін мал жаю және шөп шабу мезгіл-мезгіл кезектесіп, жайылымдық демалыс беріледі.

Жайылым айналымының схемасын жасау кезінде, әдетте, малды жаюға арналған ауыспалы жайылымды пайдалану тәртібінің жыл сайынғы өзгеруі қамтамасыз етіледі (егер, мысалы, ағымдағы жылы мал жаю бірінші ауыспалы жайылым басталса, келесі жылы оны екіншісінен, содан кейін үшіншіден және т.б. бастау керек); өткен жылы шөп шабу үшін бірқатар ауыспалы жайылымды мезгіл-мезгіл пайдалану мал жаю көктемде басталды; мезгіл-мезгіл шөп шабу (тұқым себілгеннен кейін), ал өте тапталған жайылымдарда қажетті агротехникалық іс-шараларды жүргізе отырып, мезгіл-мезгіл толық демалу.

Табиғи-климаттық жағдайлар мен жайылымдардың тапталуына қарай (бұл халық пайдаланатын жайылымдарға қатысты ерекше өзекті) ауысымды-маусымдық жайылым айналымы пайдаланылады, ол жыл мезгілдері ішінде қораларды жүйелі түрде ауыстырумен үш айдау схемасын көздейді. Мұндай жайылым айналымының схемасында әрбір учаскені ауыспалы жайылымға бөлу қажет: маусымның басы, ортасы және соңы.

 

Жайылым айналымдарының схемасы

 

Жылдар	1 ауыспалы жайылым	2 ауыспалы жайылым	3 ауыспалы жайылым
Бірінші	Маусымның басталуы мамыр-маусым	Маусымның ортасы шілде-тамыз	Маусымның аяқталуы қыркүйек-қазан
Екінші	Маусымның аяқталуы қыркүйек-қазан	Маусымның басталуы мамыр-маусым	Маусымның ортасы шілде-тамыз
Үшінші	Маусымның ортасы шілде-тамыз	Маусымның аяқталуы қыркүйек-қазан	Маусымның басталуы мамыр-маусым

 

Жайылым айналымдарының осы схемасын ауданның барлық округтерінің халқына мал жаю үшін жайылымдарды ұйымдастыру кезінде қолдану қажет.

Риддер қаласы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану бойынша әзірленген жоспар жем-шөпке қажеттілікті, жайылымдарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге, олардың жай-күйін, инфрақұрылымын жақсартуға, тозу процесін болдырмауға мүмкіндік береді.