2020 жылғы 15 мамырдан бастап жұмыс беруші электрондық еңбек шарттарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесіне (е-hr) қызметкермен еңбек шартын жасасу және тоқтату туралы ақпаратты және басқа да маңызды деректерді енгізуге міндетті.

Бүгінгі таңда еңбек нарығын цифрландыру мақсатында Қазақстан Республикасында еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесі (ЕСЖТҚ) құрылды, ол үлкен қарқын алуда. 2020 жылғы 15 мамырдан бастап жұмыс беруші электрондық еңбек шарттарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесіне (е-hr) қызметкермен еңбек шартын жасасу және тоқтату туралы ақпаратты және басқа да маңызды деректерді енгізуге міндетті.

Неліктен міндетті?

Алдымен еңбек қатынастарын электронды форматта рәсімдеу ерікті болды, бірақ қазір Еңбек кодексінде осыған байланысты өзгерістер енгізілген.

Еңбек Кодексінің 23-бабы толықтырылған 27 – тармақшаға сәйкес, жұмыс берушілер жұмыскермен еңбек шартын жасасу және тоқтату туралы, оған енгізілетін өзгерістер мен толықтырулар туралы еңбек шартының тараптары, лауазымы, жұмыс орны және мерзімдері туралы мәліметтерді (жасалған күні, жұмыс басталған күні, тоқтату күні) қамтитын еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне (бұдан әрі-ЕШЕБЖ) ақпарат енгізуге міндетті.

Электрондық еңбек шарттары жазбаша түрде жасалатын еңбек шартының дәстүрлі нысанына қосымша опция болып табылады. Еңбек шарттарын тіркеу https://www.enbek.kz сайты арқылы жүзеге асырылады.

Электрондық еңбек шарт - бұл жазбаша түрде жасалатын еңбек шартының дәстүрлі нысанына қосымша опция. Еңбек шарттарын тіркеу сайты арқылы жүзеге асырылады. Ол үшін www.enbek.kz «Электрондық еңбек биржасы» порталында (бұдан әрі - ЭЕБ) тіркелу қажет, кәсіпорын туралы мәліметтер ЭЦҚ-мен расталуы керек.

ЕШЕБЖ негізгі артықшылықтары:

• қағаз құжаттарды жинау қажеттілігінің болмауына байланысты жұмысқа орналасу процесін жеңілдету;
• шарттың болуын, қорға жарналар мен аударымдарды көрсету, сондай-ақ жұмыс берушінің қызметкер алдындағы міндеттемелерін қамтамасыз ету арқылы әлеуметтік тәуекелдерден қорғау.

Шарттар екі тілде жасалуы мүмкін: қазақ және орыс.

Электрондық үкіметтің жеке кабинетінде «Еңбек қызметі» бөлімінде ағымдағы еңбек шарты туралы ақпаратты тексеріп көруге болады. Онда кәсіпорынның атауы, шарттың жасалған күні, нөмірі және лауазымы көрсетіледі.

ЕШЕБЖ-те мәліметті ұсыну және алу тәртібі:

Жұмыс беруші жұмыскермен еңбек шартын жасасу және тоқтату, оған енгізілетін өзгерістер немесе толықтырулар туралы ақпаратты ЕШЕБЖ-ге енгізуге міндетті.

Жұмыс беруші ЕШЕБЖ-ге кадрлық қамтамасыз етуді ЕШЕБЖ-мен интеграциялау арқылы немесе «Электрондық еңбек биржасы» мемлекеттік ақпараттық порталы немесе ЕШЕБЖ-мен интеграцияланған еңбек шарттарын есепке алуды автоматтандыруға арналған басқа ақпараттық жүйелер арқылы ақпарат енгізеді: 

• жұмыскермен еңбек шартын жасасу және тоқтату туралы 
• еңбек шартына енгізілген өзгерістер және (немесе) толықтырулар туралы

Еңбек шарттары туралы міндетті мәліметтер:

• тараптардың деректемелері: жұмыс берушінің-жеке тұлғаның ЖСН немесе жұмыс берушінің - заңды тұлғаның БСН, жұмыскердің ЖСН;   
• белгілі бір мамандық, кәсіп, біліктілік немесе лауазым бойынша жұмыс (еңбек функциясы);  
• жұмыс орындау орны;
• еңбек шартының мерзімі; 
• жұмыстың басталу күні;
• шарттың жасалған күні және реттік нөмірі. 

Еңбек шарттары туралы қосымша мәліметтер: 

• жұмыс уақыты мен демалыс режимі;
• еңбек шартын бұзуға негіздер; 
• әскери міндет.

Мәліметтерді жұмыс беруші немесе жұмыс берушінің актісі бойынша осы міндет жүктелген кадрлар бөлімінің бастығы ұсынады .   

ЕШЕБЖ -ге мәлімет енгізу мерзімі: 

1) жаңадан жасалған еңбек шарттары туралы - екі тарап еңбек шартына қол қойған күннен бастап 5 жұмыс күнінен кешіктірмей;  

2) қолданылу мерзімі аяқталмаған еңбек шарттары туралы:

• халық саны 2000 адамға дейінгі кәсіпорындар үшін - ереже күшіне енген күннен бастап 1 жыл ішінде;    
• Саны 2000 адамнан асатын кәсіпорындар үшін - ереже күшіне енген күннен бастап 2 жыл ішінде;    

3) еңбек шартына өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы - оларға екі тарап қол қойған күннен бастап 15 күнтізбелік күннен кешіктірмей ;  

4) жұмыскер жұмысқа қайта оралған жағдайда түзету туралы - қалпына келтіру күнінен бастап 10 жұмыс күні ішінде ;  

5) мәліметті  дұрыс енгізбеген жағдайда  қатені түзету  туралы - бастапқы деректер енгізілген күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде ;  

6) егер жұмыскердің және (немесе) жұмыс берушінің деректемелері  қате енгізілген болса, мәліметті жою - алғашқы жазба енгізілген күннен бастап 30 күнтізбелік күн ішінде ;   

7) еңбек шартын тоқтату  туралы - еңбек шарты бұзылған күннен бастап 3 жұмыс күнінен кешіктірмей .    

ЕШЕБЖ-дан мәліметтерді жеке және заңды тұлғаларға еңбек жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган ҚР «Дербес деректер және оларды қорғау туралы» заңнамасының талаптарын ескере отырып, сұрау салу негізінде электрондық немесе қағаз нысанда ұсынады.   

Мерзімді бұзған немесе ЕШЕБЖ -де деректерді көрсетпеген жағдайда жауапкершілік

Еңбек шарттарын жасаспағаны үшін Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің 86-бабы 1-бөлігі бойынша 60-тан 150 АЕК-ке дейін әкімшілік жауапкершілікке тартылады.

Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексте ЕШЕБЖ -ге мәліметтің енгізілмеуі немесе уақтылы енгізілмеуі үшін тікелей жауапкершілік жоқ. Осы талаптардың орындалуын  мемлекеттік еңбек инспекторлары (МЕИ) мемлекеттік бақылау шеңберінде жүзеге асырады және егер жұмыс берушілер ЕШЕБЖ -ге мәлімет  енгізу бойынша өз міндеттерін орындамаса, жою мерзімі көрсетілген нұсқама  беріледі. МЕИ нұсқамасы орындалмаған жағдайда материалдар әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін сот органдарына жіберілетін болады.