Қазақстан Республикасының 2015-2025 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясын орындау мақсатында Шығыс Қазақстан облысының білім басқармасы бірқатар жұмыстар атқарды.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мақсатында білім басқармасы жыл сайын Шығыс Қазақстан облысының білім беру жүйесінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі іс-шаралар жоспарын бекітеді.
Шығыс Қазақстан облысы жалпы білім беру ұйымдары оқушыларының ата-аналарынан (заңды өкілдерінен) ақша қаражаттарын заңсыз жинауды болдырмау мақсатында облыстық білім басқармасының «Ақша қаражаттарын жинауға тыйым салу туралы» бұйрығы шығарылды.
Бүгінгі күні облыстың барлық 644 (100%) мектебінің қазынашылық органдарында шоттары бар.
Білім бөлімдерінің жоспарына сәйкес, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу мәселесі бойынша кеңестер өткізіледі, оның барысында білім беру ұйымдары басшыларының сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы сақтау, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес Бағдарламасының іс-шаралар жоспарын орындау, ақылы қызметтерді алу, Бюджет қаражатын жұмсау мәселелері бойынша жүргізіп жатқан жұмыстары туралы есептері тыңдалады.
Облыстың білім беру ұйымдарында 2020 жылы жалпы ата-аналар жиналыстарында және қамқоршылық кеңестерде орта білім беру ұйымдарын ұстауға бюджеттен бөлінген қаражаттың жұмсалуы бойынша орта білім беру ұйымдары басшыларының 647 есептік кездесуі өткізілді. ҚР Президентінің 2020 жылғы 15 наурыздағы "Қазақстан Республикасында төтенше жағдай енгізу туралы" № 285 Жарлығы негізінде осы бағыттағы жұмыс тоқтатылды.
Бүгінгі күні білім басқармасы заңдылықты бұзудың алдын алуға, сыбайлас жемқорлық көріністеріне мүлдем төзбеушілік ахуалын жасауға және Мемлекеттік орган мен азаматтардың өзара іс-қимылының ашықтығын қамтамасыз етуге бағытталған жұмыстарды тұрақты негізде жүргізеді.
Облыстың 637 (98,9%) жалпы білім беретін мекемелерінде қамқоршылық кеңестер құрылды. Қамқоршылық кеңестер контингенті 50 оқушыдан кем шағын жинақты мектептерде құрылмаған.
Мектептердің қамқоршылық кеңестерінің құрамына ата-аналар, мемлекеттік органдардың өкілдері, қайырымдылық жасаушылар, ҮЕҰ, коммерциялық емес және жастар ұйымдарының өкілдері кірді. Қамқоршылық кеңестер білім беру ұйымының әкімшілігімен, ата-аналар комитетімен, жергілікті атқарушы органдармен, мүдделі мемлекеттік органдармен және өзге де жеке және/немесе заңды тұлғалармен өзара іс-қимыл жасайды және білім беру ұйымының білім алушылары мен тәрбиеленушілерінің құқықтарының сақталуына, сондай-ақ білім беру ұйымына қайырымдылық көмек түрінде түсетін бюджет қаражатының және басқа да қаржы қаражатының жұмсалуына қоғамдық бақылауды жүзеге асырады, Ұйымның бюджетін қалыптастыру кезінде, білім беру ұйымын дамытудың басым бағыттары бойынша ұсынымдар әзірлейді. Мектеп әкімшіліктері Қамқоршылық кеңестер мен ата-аналар қоғамдастығы арқылы ата-аналарды мектеп істерін басқаруға тартады.
ТжКБ оқу орындарында қамқоршылық кеңестер өз жұмысын 2012 жылдан бастады. Қамқоршылық кеңес қызметінің басты мақсаты - колледждерде мықты, жоғары білікті және шығармашылық ұжымның қалыптасуына және дамуына ықпал ету, мүдделі ата-аналарға колледж үшін мұғалімдер мен маңызды бағдарламаларға қосымша қолдау көрсетуге мүмкіндік беру. 2020-2021 оқу жылында 38 Мемлекеттік колледжде қамқоршылық кеңестер қайта құрылды. Колледждерде барлығы 51 Қамқоршылық кеңестер жұмыс істейді, оның ішінде мемлекеттік колледждерде - 38, жеке меншік колледждерде - 13. ШҚО білім басқармасы мен колледждердің сайтында 38 мемлекеттік колледждердің қамқоршылық кеңестерінің хаттамалары орналастырылған.
ШҚО білім беру мекемелеріндегі қамқоршылық кеңестердің қызметі облыстық білім басқармасының тұрақты бақылауында.
Қазақстан Республикасының 2015-2025 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясын іске асыру мақсатында Колледждерде келесі жұмыстар жүргізілуде:
* құрамына колледждің өзін-өзі басқару органдарының мүшелері кіретін сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі комиссиялар ұйымдастырылып, жұмыс істейді.
* қоғамдық жастар ұйымдары еріктілерінің қатысуымен емтихан кезеңінде "Таза сессия!" акциясы өткізіледі.
* "сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері", "әділеттілік заңдары бойынша", "сыбайлас жемқорлық-мемлекеттің ішкі жауы" тақырыбында сынып сағаттары, қарым-қатынас сағаттары, дөңгелек үстелдер, дебаттар тұрақты негізде өткізіледі.
* колледж студенттері " пара емес, шыңдарды алыңыздар!", "Жемқорлық тізбегін бұз!"және т.б. волонтерлер ҚР заңдарының үзінділерімен парақшалар, сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бойынша ұрандар таратты.
* оқу орындарының оқу корпустары мен жатақханаларында студенттердің құқықтарын қорғауға бағытталған "Сенім жәшігі", колледж фойесінде - стендтер, сенім стеллаждары, сайттағы қойынды қарастырылған.
ТжКБ-ның барлық білім беру ұйымдарындағы ата-аналар жиналыстарында студенттерді ақылы және бюджеттік негізде оқыту шарттары туралы ақпарат ұсынылады. Оқу жылы барысында ата-аналармен құқықтық және сыбайлас жемқорлыққа қарсы ағартудың өзекті мәселелері бойынша сауалнама, әлеуметтік сауалнамалар жүргізіледі.
Қазіргі уақытта білім беру саласындағы сыбайлас жемқорлық деңгейін қысқартуға, өскелең ұрпақтың сыбайлас жемқорлыққа қарсы дүниетанымы мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетін қалыптастыруға бағытталған "Sanaly urpaq" жобасы іске асырылуда. Осы жоба аясында 48 колледжде "Integrity Shop" (адалдық дүкендері) ашылды.
Мұндай дүкендерді енгізу жастардың жағымды моральдық қасиеттерін, оның ішінде ішкі парасаттылық пен адалдықты тәрбиелеуге бағытталған.
70 колледжде 2600 студентті қамтитын "Саналы ұрпақ" клубтары құрылды.
2020 жылдың мамыр айында барлық колледждер Абай Құнанбаевтың 175 жылдығына арналған республикалық онлайн акцияға қатысты. Онлайн режимде "Адалдықты мұра еткен ұлы Абай"бірыңғай парасаттылық сағатын өткізді.
2019 жылдың сәуір айында 20 колледж арасында адалдық кубогына облыстық КВН өткізілді (200 студент қамтылды).
2020 жылғы 20-21 ақпанда "Рымбек Байсейітов атындағы Семей қаржы-экономикалық колледжі" КМҚК-да құқық қорғау органдары өкілдерінің қатысуымен 400 студентті қамти отырып, "Саналы ұрпақ-Мәңгілік ел болашағы" тақырыбында Сыбайлас жемқорлыққа қарсы облыстық форум өткізілді.
2020 жылдың 24 қаңтарында "Абай атындағы Шығыс Қазақстан гуманитарлық колледжі" КМҚК "Шығыс адалдық алаңы" штабы өкілдерінің қатысуымен "Парасаттылық-заман талабы"облыстық семинар – практикумы өткізілді. 180 студент пен 50 директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасарлары қамтылды.
М. Әуезов атындағы педагогикалық колледж сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша мемлекеттік және орыс тілдерінде әдістемелік құрал әзірледі. Жинаққа іс-шаралардың, сынып сағаттарының әртүрлі әзірлемелері кірді. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бағдарламасы "Құқық негіздері" пәні және барлық гуманитарлық пәндер; "сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл"факультативтік курсы шеңберінде іске асырылады.
2020 жылы қашықтықтан оқыту форматына көшуге байланысты барлық іс-шаралар онлайн режимде өткізілді.
Колледж студенттері "Адал жолмен жарқын болашаққа" онлайн вебинарына "Sanaly urpaq" республикалық жобалық офисімен және " Шығыс-Адалдық Алаңы "жобалық офисімен," Біз адал ұрпағымыз!"онлайн режимде.
Сыбайлас жемқорлық туралы мәселелер колледждің педагогикалық кеңесінде, әкімшілік кеңесте, пәндік-циклдік комиссия (ПЦК) отырыстарында қаралады.
ШҚО білім беру мекемелерінде рухани-адамгершілік және азаматтық-патриоттық тәрбие контексінде мектеп ортасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру бағдарламасын іске асыру бойынша жұмыс жалғасуда.
Облыстың жалпы білім беретін мектептерінде "Адал ұрпақ" жобасы бойынша "адалдық дүкендері"ашылды. Жобаның мақсаты-қоғамда сенім атмосферасын құру, оқушыларға өзін лайықты және адал адам ретінде анықтауға мүмкіндік беру.
Мұндай дүкендердің қызметі өзіне-өзі қызмет көрсету жүйесіне негізделген: студенттер мен мұғалімдер төлемді арнайы ашық кассада қалдырып, қажетті тауарларды алады және қажет болған жағдайда тапсыруды өздері алады. Ең бастысы-сенім. Барлығы тек адалдық принципіне негізделген. Бұл идея оқушылардың адамгершілік қасиеттерін – парасаттылықты, өзін-өзі реттеуді тәрбиелеуге бағытталған. Біз мұндай дүкендердің сатушысыз қызметі "сыбайлас жемқорлыққа қарсы иммунитетті"қалыптастыруға көмектеседі деп санаймыз.
Бұл жоба жастардың бойында материалдық сезімдерді тәрбиелеуге және мектеп оқушылары арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы иммунитетті қалыптастыруға бағытталған.
Өскелең ұрпақтың бойында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру және адалдық, әділдік, парасаттылық, сенім құндылықтарын сіңіру мақсатында барлық мектептерде көшбасшылардың, республиканың атақты адамдарының қатысуымен онлайн парасаттылық сағаты өтуде. ШҚО бойынша ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі ұсынған роликтер Облыстың білім бөлімдері мен ұйымдарының әлеуметтік желілерінде орналастырылады.
"Адал ұрпақ" ерікті мектеп клубтарының слеті қазан айына жоспарланған. Қалалық тур онлайн форматта өткізіледі.
Оқушылардың бойында сыбайлас жемқорлыққа қатысты азаматтық ұстанымды қалыптастыру үшін қажетті құндылық бағдарларын тәрбиелеу және қабілеттерін дамыту; қазіргі қоғамдағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс – қимыл және күрес проблемасына жастардың назарын аударуды насихаттау мақсатында, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы халықаралық күрес күні қарсаңында (9 желтоқсан) ағымдағы жылдың қараша айында облыстың білім беру ұйымдарының жоғары сыныптары арасында "сыбайлас жемқорлыққа қарсы Үздік эссе-Я" конкурсын өткізу жоспарланған.
Отбасына құндылық қатынасты тәрбиелеу және отбасылық қарым-қатынастың оң тәжірибесін қалыптастыру мақсатында 2021 жылғы 6-18 қыркүйек аралығында отбасылық өмірдің үздік сәттері туралы бейнероликтердің қалалық туры өткізілді. Облыстық кезеңге облыстың 14 ауданы мен қаласынан 26 ролик жолданды. Байқау нәтижелері қорытындыланады. Қорытындысы бойынша үздік бейнероликтер қатысушылары ШҚО бойынша облыстық білім басқармасының және ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің грамоталарымен марапатталады.
Барлық өткізілетін іс-шаралар білім бөлімдері мен ұйымдарының, облыс қалалары мен аудандары әкімдіктерінің сайттарында, әлеуметтік желілерінде жарияланады.
ШҚО білім беру мекемелерінде рухани-адамгершілік және азаматтық-патриоттық тәрбие контексінде мектеп ортасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру бағдарламасын іске асыру бойынша жұмыс жалғасуда.
Бүгінгі күні білім беру саласында 34 мемлекеттік қызмет көрсетіледі, оның ішінде мемлекеттік орган арқылы – 1 қызмет, электрондық үкімет порталы – 6, баламалы негізде - 27 қызмет (мемлекеттік орган, Мемлекеттік корпорация, электрондық үкімет порталы) көрсетіледі.
Көрсетілетін қызметті беруші мен көрсетілетін қызметті алушының облыста тікелей байланысын болдырмау мақсатында баланы балабақшаға кезекке қою рәсімі, орындарды бөлу және жолдама беру, білім беру ұйымдарына құжаттарды қабылдау және оқуға қабылдау автоматтандырылған, қызметтер электрондық форматта ақпараттық арқылы көрсетіледі, бұл сыбайлас жемқорлық көріністерін төмендетеді.
Бүгінгі күні дарынды балаларға арналған мектептерге қабылдау Дарын сайты арқылы онлайн түрінде жүзеге асырылады.
Осы бағыттағы жұмыстар жалғасуда. Балаларды мектептер арасында ауыстыру, педагогтарды аттестаттау, қосымша білім беру ұйымдарына құжаттар қабылдау, мектепке жұмысқа қабылдау сияқты қызметтер – осы процестердің барлығы біртіндеп автоматтандырылады, ашықтық пен айқын рәсімдер қамтамасыз етіледі.
Сондай-ақ, білім беру ұйымдарында "бұлтты бухгалтерия"енгізілді,
Біздің міндетіміз-бухгалтерияны ғана емес, қаржыландыру, құрал-жабдықтарды сатып алу, орналастыру, кадрлар, білім беру ұйымының теңгеріміндегі барлық мәселелерді автоматтандыру.
Бұлтты бухгалтерия ата-аналарға, тексеруші органдар мен қоғамға сайт арқылы мектеп бюджеті қандай мақсаттарға жұмсалатынын, қандай жабдық сатып алынатынын және т.б. қадағалауға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ, биылғы оқу жылында білім беру саласында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес үшін ашық бюджеттердің интерактивті карталарын енгізу жоспарлануда.
Бұл жұмыс ҰБДҚ (ұлттық білім беру деректер қоры) шеңберінде құрылатын болады. Жұмсалған әрбір теңгені ата-ана да, қоғам да көруі тиіс.