Өтініштер бойынша жиі қойылатын сұрақтардың тізбесі

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Электр қуаты жиі өшетін болса, қайда жүгінуге болады?

1. Алдымен қайда жүгіну керек

Электр энергиясын жеткізу немесе тарату ұйымымен байланысыңыз, олармен сізде электрмен жабдықтау туралы келісімшарт бар (ол келісімшартта және электр энергиясы үшін төлем талап-төлемдерінде көрсетілген).

Төмендегі ақпаратты беріңіз: мекенжай; жарық сөніп қалған күн мен уақыты; шамамен ұзақтығы; салдары (егер мүлікке зиян келтірілген, жабдық күйіп кеткен және т.б.).

Ресми жауап сұраңыз (жазбаша түрде немесе жеке кабинет/электрондық пошта арқылы).

2. Мәселе шешілмесе, қайда шағымдануға болады

Егер ажыратулар жалғаса берсе немесе олар заңсыз (негізсіз, ескертусіз және т.б.) деп есептесеңіз, сіз өңір/қала бойынша Қырғызстан Республикасы Энергетика министрлігінің Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің өңірлік департаментіне шағымдануға құқылысыз.

Шағымдарды ыңғайлы түрде мына жолдармен беруге болады: e-Otinish порталы; өңірлік департаменттің кеңсесі; пошта (растаулы тіркелген хат).

Мысал 1. Қаладағы пәтер үйі

Сіздің ғимаратыңызға кешкі уақытта аптасына 3–4 рет 1–2 сағатқа жарық өшіріледі, ал жоспарлы жұмыстар туралы ешқандай хабарландыру болмаған.

1. Энергиямен жабдықтау ұйымының жедел қызметіне қоңырау шалып, электр қуатының сөніп қалу себебін және оны қашан қалпына келтіретіндерін сұраңыз.

2. Сонымен бірге веб-сайт, жеке кабинет немесе кеңсе арқылы электр қуатының сөніп қалуының даталары мен уақыттарының тізімі көрсетілген жазбаша өтініш/шағым жіберіңіз.

3. Егер ақылға қонымды мерзім ішінде жағдай өзгермесе немесе жауап формальды болса, энергетика компаниясына жазған хаттар мен олардың жауаптарының көшірмелерін қоса отырып, Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің өңірлік департаментіне шағым жіберіңіз.

2-мысал. Ауылдық жердегі жеке үй

Ауылдағы жеке үйде жел соққанда немесе жаңбыр жауғанда электр қуаты үнемі өшіп қалады, кейде бірнеше сағатқа дейін.

1. Барлық оқиғаларды (күні, уақыты, ұзақтығы) тіркеңіз.

2. Жергілікті электр тарату ұйымына (аудандық электр желілері) хабарласып, ақаулардың жүйелі екенін хабарлап, желіні тексеріп, ақауларды жоюды сұраңыз.

3. Егер ешқандай шара қолданылмаса немесе ажыраулар жалғаса берсе, электр қуатының сапасына қатысты шағыммен Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитетінің өңірлік департаментіне жүгініңіз.

электр қуатының жиі сөніп қалуы

2

Сумен жабдықтау және су бұру қызметтеріне тарифтер қалай белгіленеді?

1. Тарифтерді кім белгілейді

Тарифтерді су коммуналдық қызмет көрсетуші емес, табиғи монополиялар саласындағы уәкілетті орган белгілейді – қазіргі уақытта бұл Қырғызстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Табиғи монополияларды реттеу комитеті (КРЕМ ҰЭМ РҚ) және оның аумақтық бөлімшелері.

2. Тарифтер қалай белгіленеді (қадам-қадаммен)

1. Су коммуналдық қызмет көрсетушінің тарифін есептеу.

Табиғи монополия ретінде су коммуналдық қызметі жаңа тарифті және тарифтік сметаны есептейді, онда мыналар ескеріледі: электр энергиясы, реагенттер және қызметкерлердің жалақысы; желілерді жөндеу, техникалық қызмет көрсету және жаңғырту шығындары; экологиялық және санитарлық талаптар; сондай-ақ жоспарланған инвестициялық бағдарлама.

2. Уәкілетті органға өтініш беру

Су коммуналдық қызмет көрсетуші тарифті бекіту (немесе өзгерту) үшін уәкілетті органның аумақтық бөлімшесіне өтініш береді және мыналарды қоса тіркейді: тарифтің есеп-қисабы мен тарифтік смета; экономикалық негіздеме (шығындардың құрылымы мен көлемі, инвестициялық жоспар); қажетті түсіндірме материалдары.

3. Экономикалық негіздемені тексеру

Уәкілетті орган: есептеулердің заңдылығы мен дұрыстығын тексереді; енгізілген шығындардың негізділігін бағалайды; жобалық тарифті «Табиғи монополиялар туралы» Заңның және тарифтерді белгілеу ережелерінің талаптарына сәйкес салыстырады.

4. Қоғамдық тыңдаулар

Шешім қабылданар алдында жобалық тариф бойынша қоғамдық тыңдаулар ұйымдастырылады. Тұтынушылар өкілдері, үкіметтік емес ұйымдар (ҮЕҰ), жергілікті билік органдары, БАҚ және басқа да мүдделі тараптар шақырылады. Су коммуналдық қызметі тарифті неге өзгерту қажет екенін және қосымша қаражаттың қайда жұмсалатынын түсіндіреді. Қатысушылар сұрақтар қоя алады және пікірлер білдіре алады.

5. Уәкілетті органның шешімі

Материалдарды және қоғамдық тыңдаулардың нәтижелері негізінде уәкілетті орган:

- тарифті (және тарифтік есепті) белгілі бір мерзімге бекітеді;

- оны мақұлдаудан бас тартады;

- немесе су коммуналдық қызмет көрсетушінің сұраған тариф деңгейінен өзгеше тариф деңгейін бекітуі мүмкін.

6. Тарифті қолдануды бақылау

Тариф бекітілгеннен кейін су коммуналдық қызметі бекітілген тариф пен тарифтік сметаны орындауға міндетті. Уәкілетті орган олардың орындалуын бақылайды және бұзушылықтар анықталған жағдайда (тексерулер мен тұтынушылардың шағымдары негізінде) ықпал ету шараларын қолдана алады.

Мысалы. Қалалық су коммуналдық кәсіпорны су тарифінің өсуін жоспарлап отыр

1. Электр энергиясының бағасының өсуі мен желілердің тозуына байланысты N қаласындағы су коммуналдық кәсіпорны жаңа тариф пен инвестициялық бағдарламаның (ескі құбырларды ауыстыру және сорғы станцияларын модернизациялау) жобасын әзірледі.

2. Су коммуналдық қызметі экономикалық негіздемесі бар өтінімді Қазақстан Республикасы Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау министрлігінің аумақтық департаментіне ұсынды.

3. Уәкілетті орган есептеулерді тексеріп, қоғамдық тыңдауларды жоспарлады, онда тұрғындар, МИБ/ПМИ, әкімдік өкілдері мен үкіметтік емес ұйымдар инвестицияның қай уақытта қайтарылатынын; желінің нақты қай бөліктері ауыстырылатынын; тарифті дәл осы пайызға неге көтеру қажет екенін сұрады.

4. Қарап шығу нәтижелері мен қоғамдық тыңдаулардағы пікірлерді ескере отырып, уәкілетті орган шешім қабылдайды, мысалы: тарифті су коммуналдық қызмет көрсетушінің сұрағанынан аз көлемде ішінара бекіту және желілерді жаңарту бойынша міндетті шараларды көрсету.

Осылайша, сумен жабдықтау және санитария тарифі ресми түрде мемлекеттік органмен бекітіледі, ал су кәсіпорны тек экономикалық тұрғыдан негізделген нұсқасын ұсынады.

сумен жабдықтау қызметтерінің тарифтері

суды кәрізге ағызу қызметтерінің тарифтері

3

Көпқабатты үйдің ауласында шлагбаум орнату заңды ма және көптеген меншік иелерінің келісімінсіз қойылса не істеу керек?

Пәтер үйінің ауласына бөгет орнату екі шарт орындалған жағдайда заңды болып табылады:

- кондоминиум иелерінің жалпы жиналысының кворуммен (иелердің 50%-дан астамы) қабылданып, хаттамада тіркелген шешімі бар;

- құрылыс өрт қауіпсіздігі талаптарына сәйкес келуі және арнайы техниканың кедергісіз өтуін қамтамасыз етуі тиіс.

Осы талаптар Қазақстан Республикасының «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңының 31 және 42-1-баптарымен, Пәтер иелерінің кондоминиумын басқару туралы шешімдер қабылдау ережелерімен (2015 жылғы 19 ақпандағы № 108 бұйрық) және Өрт қауіпсіздігі ережелерімен (2023 жылғы 1 ақпандағы Төтенше жағдайлар министрлігінің № 39 бұйрығы) белгіленген..

Тек кондоминиум аумағына іргелес жер учаскесіне орнатылған бөгде заңды болып есептеледі.

Егер құрылыс ортақ меншікті жерде орналасса, бұл Қоғамдық абаттандыру ережелерін бұзу болып табылады және Қоғамдық абаттандыру ережелерін бұзғаны үшін ҚР Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодексінің 505-бабына сәйкес жауапкершілікке әкеледі.

 Егер бөгет қазірдің өзінде орнатылған болса және сіз, меншік иесі ретінде, шешім қабылдау процесіне қатыспаған немесе оған қарсы шыққан болсаңыз, алгоритм мынадай:

1. Жиналыстың шешімі бар-жоғын тексеріңіз

МИБ/ҚС-ге, үй кеңесіне немесе басқару компаниясына келесі ақпаратты беруді сұрап жазбаша өтініш жіберіңіз: бөгде орнату туралы жалпы жиналыстың хаттамасының көшірмесін; қатысушылар тізімі мен дауыс беру нәтижелерін; орнату орны ретінде ғимаратқа іргелес қандай аумақ көрсетілгені туралы ақпаратты.

Егер хаттама болмаса немесе кворум/дауыс беру талаптары сақталмаса, бұл бөгде құрылғы меншік иелерінің тиісті шешімісіз орнатылғанын дәлелдейді.

2. Өрт қауіпсіздігі мен қала құрылысы нормативтерінің сақталуын бағалау

Егер бөгде өрт сөндіру көліктерінің, жедел жәрдем, полиция және басқа да төтенше қызметтердің өтуіне кедергі келтіретініне күмән туса, өрт қауіпсіздігі нормаларының сақталуын тексеруді сұрап Төтенше жағдайлар департаментіне (ТЖД) жүгінуге болады.

Егер бөгде жол/өту жолы қоғамдық аумақтың құрамына кіретін болса, vakimat (қоғамдық жұмыстар, тұрғын үй және коммуналдық қызметтер департаменті) мекемесіне хабарласып, Қоғамдық жұмыстар ережелерінің және Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексінің 505-бабының ықтимал бұзылуын көрсетіңіз.

Ғимарат ішіндегі сотқа дейінгі келісім

- Мәселені жалпы жиналыста қайта көтеру (кедергіні алып тастау, жұмыс уақытын өзгерту, барлық меншік иелеріне кілттер/пульттер беру және т.б.).

- Көпшілікке қолайлы шешімге келуге тырысыңыз (мысалы, тәулік бойы ашық болып, тек түнде ғана жабылатын бөгет және т.б.), сонымен бірге мамандандырылған көліктердің еркін өтуін қамтамасыз ету.

Сотқа жүгіну

Егер: бөгет жалпы жиналыстың шешімісіз орнатылған болса; немесе шешім рәсім бұзушылықпен қабылданған болса (кворум болмауы, хабарландырулардың жоқтығы, хаттамалардың бұзушылықпен жасалуы);немесе құрылым сіздің құқықтарыңызды бұзса (өтуді шектеу, автотұраққа қол жеткізуді шектеу, қауіпсіздік талаптарының бұзылуы салдарынан қауіп төндіру), сізде жиналыс шешіміне дау айту және/немесе сот арқылы бөгетті рұқсат етілмеген құрылым немесе қауіпсіздік пен жақсарту стандарттарын бұзатын құрылым ретінде демонтаждауды талап ету құқығы бар.

Мұндай даулар тікелей тұрғын үй кешені қатысушылары арасындағы даулар ретінде жіктеліп, азаматтық іс жүргізудің жалпы ережелері бойынша Қазақстан Республикасының соттерінде қаралады.

шлагбаумды орнату заңды ма

көптеген меншік иелерінің келісімінсіз

4

Тұрғын үй ғимараттарының аулаларында ағаштарды кесуге рұқсат алу қажет пе және оны қайдан алуға болады?

Тұрғын үй ауласында ағаштарды кесуге қатысты кез келген жұмыс (ПМИ/МИБ, басқару компаниясы, тұрғындардың өтініші бойынша) тек жергілікті атқарушы орган (әкімдік) берген рұқсатпен ғана жүргізілуі мүмкін. Заң және оған бағынышты нормативтік актілер төтенше немесе санитарлық ағаш кесу жағдайларында алдын ала рұқсатсыз ағаш кесуге шектеулі жағдайларда рұқсат береді, атап айтқанда:

- апаттар мен төтенше жағдайларды жою кезінде, соның ішінде қоғамдық инфрақұрылымдар мен инженерлік желілерде;

- адамның өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін; ғимараттарға, құрылыстарға, көлікке, жеке және заңды тұлғалардың мүлкіне зиян келтіруі мүмкін немесе зиян келтірген; апатты жағдайда (құрғақ бұтақтар, аурудан қатты зақымдалған және т.б.) ағаштарды санитарлық кесу.

Мұндай жағдайларда мәжбүрлі ағаш кесу (қауіпті ағашты оперативті кесу) рұқсат етіледі, алайда: уәкілетті орган немесе мамандандырылған ұйым жасыл желектерге тексеру (зерттеу) актісін жасауы тиіс; Қосымша өтемақы ретінде ағаш отырғызу талап етілуі мүмкін, оның шығындары мүдделі тараптың (ПМИ/МИБ, меншік иесі, тапсырыс беруші және т.б.) есебінен жүргізіледі.

Рұқсат алу үшін қайда және қалай жүгіну керек

Уәкілетті орган: жергілікті атқарушы орган (қала немесе аудан әкімдігі), әдетте өңір құрылымына байланысты экология, тұрғын үй және коммуналдық қызметтер немесе табиғатты басқару бөлімі.

Қоғамдық қызмет «Ағаштарды кесуге рұқсат беру» деп аталады және көрсетіледі:

- онлайн режимде eGov порталында – www.egov.kz , eLicense порталында – www.elicense.kz

- офлайн – Қоғамдық қызмет көрсету орталығы арқылы немесе әкімдік кеңсесіне тікелей (егер қоғамдық қызмет көрсету стандартымен қарастырылған болса).

Мысал 1. Аулада ескі тал ағашы бар, оның бұтақтары ойын алаңына түсіп жатыр

1. Үй тұрғындары ПМИ/МИБ-ге немесе тікелей әкімдікке арыз-шағым түсіріп, ағашты тексеруді сұрайды.

2. Өкілетті органның маманы жергілікті жерге барып, ағашты тексереді және қауіп расталған жағдайда акті жасайды.

3. Жағдайына қарай ағаштың бұтақтарын қырқу (құрғақ бұтақтарды алу) немесе оны толығымен кесу шаралары қабылданады, рұқсат беріліп, кейінгі өтемақы отырғызуы жүргізіледі.

2-мысал. Басқару компаниясы автотұраққа орын босатуды қалайды

1. Басқару компаниясы пәтер үйінің ауласында автотұрақ орындарын жасау үшін бірнеше сау ағашты алуды жоспарлап отыр.

2. Мұндай ағаштарды кесу үшін «Ағаштарды кесуге рұқсат беру» мемлекеттік қызметі арқылы уәкілетті органнан рұқсат алу қажет.

3. Рұқсатсыз мұндай әрекеттер заңсыз кесу болып саналады, әкімшілік жауапкершілікке және өтемақы отырғызу міндеттемесіне әкеледі.

рұқсат қажет пе

ағаштарды кесуге рұқсат

қайда өтініш беру

5

Өскемен қаласының «Халық қатысуы бюджеті» бағдарламасына қатысу үшін қалай және қайда өтініш беруге болады?

Өскемен қаласының «Халықтық бюджетке қатысу» бағдарламасына өтінімдерді www.gov.kz мекенжайындағы қала әкімдігінің ресми сайты арқылы электрондық форматта жіберуге болады.

Тәртіп:

- www.gov.kz порталына кіріп, Өскемен қаласы әкімдігінің бетін ашыңыз;

- «Қатысушылық бюджет» бөлімін таңдаңыз;

- eGov порталы арқылы кіру (электрондық цифрлық қолтаңба немесе басқа қолжетімді аутентификация әдістерін пайдалана отырып);

- Барлық міндетті өрістерді көрсетіп, электрондық жоба ұсынысы формасын толтырыңыз.

- егер бар болса, нысанның қазіргі жағдайының фотосуретін, шешімнің эскизін және алдын ала сметасын тіркеңіз;

- өтінішті жіберіп, жобаның қоғамдық дауыс беруге шығарылатыны туралы шешімді күтіңіз.

Жоба ұсыныстарына қойылатын негізгі талаптар

Халықтық қатысу бюджеті бағдарламасына жобаны енгізу үшін әдетте келесі талаптар қойылады:

- Жоба жүзеге асырылатын орын қоғамдық қолжетімді болуы тиіс – ол аула, алаң, саябақ, жаяу жүргіншілер аймағы, балалар немесе спорт алаңы, көше жарығы және басқа да қоғамдық нысандар болуы мүмкін.

- Жоба Өскемен қаласында жүзеге асырылуы тиіс және қала әкімдігінің құзыретіне кіруі керек (жаңарту, көгалдандыру, жарықтандыру, қоғамдық кеңістік құру және т.б.).

- Жоба атауы қысқа әрі оның мәнін көрсетуі тиіс (мысалы, «Абай көшесі, 10-үй ауласындағы ойын алаңын жақсарту»).

- Әр жобаға бір өтінім (әр өтінімде бір нақты жоба сипатталуы тиіс).

- Жоба бір қаржылық жыл ішінде жүзеге асырылуы тиіс (мысалы, ойын алаңы, жарықтандыру, аула абаттандыру).

- Жобаның құны «Халықтық қатысу бюджеті» аясындағы тиісті байқауға белгіленген шекті сомадан аспауы тиіс (нақты шекті сома жыл сайын әкімдікпен анықталып, хабарландыруда көрсетіледі).

- Жоба тұрғындарға қатысты болуы тиіс – ол халықтың алдында тұрған нақты мәселені шешуі керек (ойын алаңының жоқтығы, жарықтың жеткіліксіздігі, жаяу жүргіншілер аймағының қолайсыздығы және т.б.).

Өтінімде қандай ақпарат көрсетілуі керек

Әдетте электрондық өтінімнен келесі ақпарат талап етіледі:

- жобаның санаты (балалар ойын алаңы, спорт алаңы, абаттандыру, жарықтандыру, жаңарту және т.б.);

- жобаның атауы (қысқа әрі айқын атау);

- жобаның сипаттамасы (мәселе неде және жоба оны қалай шешеді);

- орналасқан жері (дәл мекенжайы немесе аумақтың сипаттамасы);

- жобаның болжамды құны (шамамен шығын сметасы);

- тұрғындарға күтілетін әсер (кімдер пайда көреді және олардың өмір сапасы қалай жақсарады);

- Жоба авторының толық аты-жөні және оның байланыс деректері (телефон, электрондық пошта).

халық қатысатын бюджет

өтініш беру

жобалық ұсыныс

талаптар

6

Егер мен басқа елді мекенде кезекте тұрсам, Өскемен қаласында баспана ала аламын ба?

Егер сіз басқа елді мекенде тұрғын үйге кезекте тұрсаңыз, Өскемен қаласында тұрғын үй алу мүмкін емес, өйткені қолданыстағы тұрғын үй заңнамасы бірнеше елді мекендерде бір мезгілде кезекте тұруға жол бермейді. Егер азамат көшіп кетсе және басқа қалада тұрғын үй алуға ниет білдірсе, алдымен жаңа тұрғылықты жерінде тұрақты тіркеуді ресімдеу керек, содан кейін бұрынғы қалада есептен шығару керек. Осыдан кейін ғана сайт арқылы Өскемен қаласына есепке қою туралы өтініш беруге болады orken.otbasybank.kz .

Елді мекенді ауыстырған кезде кезек нөмірі сақталмайтынын ескеру қажет-құжаттар мен өтініш берілген күн негізінде жаңа кезек қалыптасады.

Мысал. Өтініш беруші аудан орталығында кезекте тұрды, содан кейін Өскеменге көшті

Азамат А. аудан әкімдігінде тұрғын үйге кезекте тұрды. Ол Өскемен қаласындағы тұрақты тұрғылықты жеріне көшіп, дәл осы жерде баспана алғысы келеді.

Бұл жағдайда Өскемендегі пәтерді оның аудан орталығындағы кезегі негізінде беруге болмайды. Ол бұрынғы әкімдікте кезектен шығару туралы мәселені шешіп, жаңа тұрғылықты жері бойынша Өскемен қаласының әкімдігіне есепке қою туралы жаңа өтініш беруі керек.

Өскемен қаласында тұрғын үй алу

басқа елді мекенде тұрғын үйге кезекте тұрамын

мен ала аламын ба

7

Тұрғын үйге мұқтаж ретінде есепке қою туралы өтініштен бас тартуға бола ма?

Азамат тұрғын үйге мұқтаж адам ретінде тіркелуден заңды түрде бас тартылуы мүмкін, егер ол:

- тұрғын үйге өтініш білдірушілердің Бірыңғай республикалық электрондық дерекқорына бұрыннан тіркелген (мысалы: Семейде күту тізіміне енгізілген болса, Өскеменде қайта тіркелмейді);

- соңғы 5 жыл ішінде Қазақстан Республикасында тұрғын үйге ие болған немесе иелігінде тұрғын үй бар (мысалы: 2 жыл бұрын пәтер сатқан — бұл тұрғын үймен қамтамасыз етілген болып есептеледі);

- аталған елді мекенде жылжымайтын мүлікке ие (мысалы, Өскеменде бөлмеге ие болса — осы қалада күту тізіміне енгізілмейді);

- Қазақстанда жылжымайтын мүлікке ие, бірақ мемлекеттік кәсіпорыннан тұрғын үй алуға өтініш береді (мысалы, ұлттық компания қызметкері басқа қалада үйге ие болса — оған компания тұрғын үйі берілмейді);

- мемлекеттік тұрғын үй қорынан немесе әкімдіктен жалға алынған тұрғын үйде тұрады (мысалы: әкімдік төлейтін жалға алынған пәтерде тұратын отбасы – олар күту тізіміне енгізілмейді);

- жалған құжаттар немесе ақпарат ұсынған (мысалы: пәтердегі үлесін көрсетпеген немесе отбасы құрамының нақты жағдайын жасырып отырған);

- бұрын мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алып, оны жекешелендірген (мысалы: 2014 жылы әкімдіктен тұрғын үй алып, оны жекешелендірген — қайта жекешелендіруге болмайды);

- басқа елді мекенде тек бір ғана апатты тұрғын үйі бар (мысалы, апатты үй Риддерде орналасқан — Өскеменде күту тізіміне қоймайды);

- мемлекеттік ипотекалық несие немесе мемлекет мақұлдаған тұрғын үй бағдарламалары арқылы тұрғын үй сатып алған. (Мысалы: «7-20-25» бағдарламасы бойынша пәтер сатып алған — тұрақты тұрғын үй болып есептеледі)

Бұл бас тарту жағдайлары Қазақ Республикасы Үкіметінің 381-қаулысымен бекітілген Тұрғын үйге мұқтаж азаматтарды тіркеу ережелерінде және «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақ Республикасының Заңында көзделген.

тұрғын үйге мұқтаждарды есепке қоюдан бас тарту

8

Жұмыс орнында қызметтік тұрғын үйді қалай алуға болады?

1. Қызметтік тұрғын үй дегеніміз не және ол кімге керек

ҚР "Тұрғын үй қатынастары туралы" Заңы бойынша қызметтік тұрғын үй-бұл ерекше құқықтық режимі бар тұрғын үй:

 - мемлекеттік мекеменің тұрғын үй қорынан беріледі

- жұмыс сипаты бойынша жұмыс орнында тұруға тиіс қызметкерлердің, сондай-ақ Жұмыспен қамту бағдарламаларына қатысатын азаматтардың жекелеген санаттарының тұруына арналған.

Маңызды:

- қызметтік тұрғын үй әкімдік арқылы жалпы қалалық кезек бойынша берілмейді,

- ол мекемеге бекітіліп беріледі және оның ішкі ережелері мен мемлекеттік қордан тұрғын үй берудің жалпы ережелері бойынша бөлінеді.

2. Қызметтік баспана алу үшін қайда баруға болады

Мекеменің қызметтік тұрғын үй қоры бар-жоғын анықтаңыз. Барлық жұмыс берушілерде қызметтік тұрғын үй жоқ. Ол, әдетте, бар:

- мемлекеттік органдар мен мекемелер;

- бюджеттік ұйымдар (мектептер, ауруханалар және т. б.);

- жекелеген мемлекеттік кәсіпорындар, әскери бөлімдер мен арнайы органдар.

Өз мекемесіне хабарласыңыз. Әдетте бұл:

- кадр қызметі,

- тұрғын үй комиссиясы немесе тиісті құрылымдық бөлімше (әкімшілік-шаруашылық жұмыс бөлімі және т.б.).

Өтініш пен құжаттарды тапсырыңыз. Іс жүзінде сұралады:

- тұрғын үй комиссиясы басшысының / төрағасының атына өтініш;

- отбасы мүшелерінің жеке куәліктерінің көшірмелері;

- еңбек қатынастарын растау (жұмыс орнынан анықтама, қызметтік тізімнен үзінді);

- жеке тұрғын үйдің болуы / болмауы туралы ақпарат (инфожүйелер арқылы алынады, бірақ кейде қосымша анықтамалар сұрайды);

- қажет болған жағдайда-ерекше мәртебені растайтын құжаттар (әскери қызметші, мемлекеттік қызметші, әлеуметтік осал санат және т.б.).

3. Шешім қалай қабылданады

Тәртіп мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру және пайдалану қағидаларымен бекітілген:

Құжаттарды мекеменің тұрғын үй комиссиясы қарайды.

Комиссия шешеді:

- қызметкерді қызметтік тұрғын үйге мұқтаж деп тану;

- оны мұқтаждар тізіміне қосу / кезек;

- немесе бос үй-жайлар болса, дереу қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз етіңіз.

Шешім тұрғын үй комиссиясының хаттамасымен ресімделеді.

Оң шешім қабылданған жағдайда, белгіленген мерзім ішінде қызметкер мен тұрғын үй беруші орган арасында қызметтік тұрғын үйді жалдау (қосымша жалдау) шарты жасалады.

4. Мемлекеттік қызметшілер мен әскери қызметшілерге арналған ерекшеліктер

Жеке санаттар үшін арнайы ережелер қолданылады:

- Мемлекеттік қызметшілер ротациялау (басқа елді мекенге ауыстыру) кезінде лауазымдық міндеттерін атқару кезеңінде қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз етіледі не ол болмаған кезде ротациялық төлемдер алады.

- Әскери қызметшілерге қызметтік тұрғын үй беру, есепке алу және тұрғын үй төлемдерін төлеу тәртібі ҚР Үкіметінің 12.02.2018 № 49 қаулысымен бекітілген қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз етудің жекелеген Қағидаларымен реттеледі.

Мысал 1. Ауылдық мектепте мұғалім

Мұғалім ауыл мектебіне жұмыс істеуге көшеді, оның бұл ауылда баспанасы жоқ.

1. Ол мектеп әкімшілігіне / білім бөліміне қызметтік тұрғын үй беру туралы өтінішпен жүгінеді.

2. Ол тұрғын үйге мұқтаж жұмысшылар тізіміне енгізіліп, мәселені тұрғын үй комиссиясына шығарады.

3. Комиссия шешімінің нәтижелері бойынша оған қызметтік пәтер / үй беріледі, ал мектеп (немесе әкімдік, егер коммуналдық қорда тұрғын үй болса) онымен қызметтік тұрғын үйді жалдау шартын жасасады.

Мысал 2. Мемлекеттік қызметші ротация бойынша басқа қалаға жіберілді

"Б" корпусының мемлекеттік әкімшілік қызметшісі басқа өңірге ауыстырылды.

1. Мемлекеттік орган оны ротация бойынша жаңа өңірге жібереді және қызметтік тұрғын үймен қамтамасыз ету туралы мәселе қояды.

2. Ведомстволық тұрғын үй қоры болған жағдайда оған жұмыс кезеңінде жекешелендіру құқығынсыз қызметтік тұрғын үй беріледі.

3. Ол болмаған жағдайда оған тұрғын үй берудің орнына ротациялық төлемдер тағайындалуы мүмкін.

қызметтік тұрғын үйді қалай алуға болады

9

Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алу кезегінде тұрған ата-ана қайтыс болған жағдайда оның отбасы мүшелері үшін осы кезектегі орын сақтала ма?

Үш шарт бір уақытта орындалған жағдайда қайтыс болған ата-ананың отбасы тұрғын үй кезегін сақтайды:

1. Ата-ана мемлекеттік тұрғын үй қорынан (немесе жекеменшік қорындағы әкімдіктен) тұрғын үйге мұқтаж ретінде ресми түрде тіркелген.

2. Отбасы мүшелері ол тіркелген кезде бірге тізімге енгізілген (яғни кезек базасында бір отбасы ретінде көрсетілген).

3. Оларды тұрғын үйге мұқтаж деп танудың негіздері жойылмаған — мысалы, олар өздеріне жеке тұрғын үй алмаған, тұрғын үй жағдайлары нормативтік талаптардан аспаған және т.б. (мұқтаждық критерийлері «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 69-бабында анықталған).

Бұл жағдайда кезектен тек қайтыс болған ата-ана ғана алынып тасталады, ал оның отбасы сол тіркеу күнімен кезекте қалады.

Отбасы не істеуі керек:

Күту тізіміндегі ата-ана қайтыс болғаннан кейін отбасыға мынадай кеңес беріледі:

1. Акимдіктің тұрғын үй бөліміне (немесе кезекті басқаратын басқа уәкілетті органға, егер тіркеулер сол жерде жүргізілсе, соның ішінде eGov/OtbasyBank арқылы) хабарласыңыз.

2. Төмендегі құжаттарды ұсыныңыз: өлім туралы куәлік; отбасы құрамын растайтын құжаттар; қазіргі тұрғын үй жағдайы туралы құжаттар (қажет болған жағдайда).

3. Тексеру: отбасы күту тізімінде қала береді; күту тізіміндегі адам туралы ақпарат өзгертілген (қайтыс болған адам тізімнен алынған, қалған отбасы мүшелері дұрыс көрсетілген).

Дау туындаған немесе бүкіл отбасы кезектен заңсыз шығарылған жағдайда шешімге әкімшілік тәртіппен және/немесе сот арқылы «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 73-бабына сілтеме жасап шағымдануға болады.

Мысал 1. Балалары бар ана күту тізімінде тұр, ана қайтыс болады

Жалғызбасты ана екі баласымен бірге «жеке ата-аналы отбасы» ретінде тұрғын үй кезегінде тұрды. Үшеуі де кезектегі тізімде отбасы мүшелері ретінде көрсетілген. Ана қайтыс болды.

Заң бойынша не болады:

Кезектен тек ана ғана қайтыс болған өтініш беруші ретінде алынып тасталады. Балалар қайтыс болған өтініш берушінің отбасы мүшелері ретінде тіркелген күнмен бірдей кезекте қалады, егер олар әлі де талаптарға сай келсе (тұрғын үйі жоқ, алаң талаптары орындалған және т.б.).

2-мысал. Ата-ана жалғыз тіркелген, балалар отбасы құрамына енгізілмеген

Әке жалғыз тіркелген, ересек балаларын отбасы мүшесі ретінде көрсетпеген. Әке қайтыс болды. Бұл жағдайда оның кезектегі орны автоматты түрде балаларға ауыспайды, себебі олар онымен бірге тіркелмеген. Егер олар талаптарға сай келсе, кезекке өздері тұруға мәжбүр болады.

мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй алу кезегі

ата-ананың қайтыс болуы жағдайында тұрғын үй алу кезегі

кезек сақтала ма

10

Мемлекеттік бюджет есебінен үйдің шатырын жөндеуге бола ма?

Пәтер үйінің шатырын жөндеу жұмыстары ғимараттың ортақ мүлігін жөндеу ретінде пәтер иелері есебінен төленеді.

Жергілікті бюджет шатырды ірі жөндеуді қаржыландыра алады, егер:

1. Ғимарат елді мекеннің біртұтас сәулеттік келбетін қалыптастыру мақсатында фасад пен шатырды жөндеуге жататын тұрғын үй ғимараттарының бекітілген тізіміне енгізілген.

Осы мақсатта тұрғын үй инспекциясы/уәкілетті орган:

- ғимараттың техникалық тексерісін жүргізеді;

- ортақ меншікке (соның ішінде шатырларға) ірі жөндеуді қажет ететін пәтер үйлерінің тізімін құрастырып, бекітеді;

- ғимаратты осы тізімге енгізу бюджет есебінен жөндеу жұмыстарын жүргізудің негізі болып табылады.

2. Жөндеу жұмыстары мемлекеттік бюджет есебінен бюджеттік несие түрінде жүргізіледі. Бұл жағдайда жергілікті атқарушы орган несие алушы ретінде әрекет етеді, ал пәтер иелері бюджеттік қаражатты Тәртіпте белгіленген схемаға (ай сайынғы төлемдер арқылы) сәйкес қайтарады.

Тұрғындардың іс жүзінде атқаруға тиісті әрекеттері

Шатырды жөндеуді жергілікті бюджеттің қатысуымен жүргізу үшін келесі қадамдарды орындау қажет:

1. МИБ/ҚС/үй кеңесі атынан өкілетті органға (тұрғын үй инспекциясы, тұрғын үй және коммуналдық қызметтер басқармасы, сәулет және қала құрылысы бөлімі) мынадай өтінішпен жүгіну:

- шатырға техникалық тексеру жүргізу;

- ғимаратты біртұтас сәулеттік келбетті қамтамасыз ету немесе тұрғын үй қорын жаңарту бағдарламасы аясында фасад/шатырды ірі жөндеу жұмыстарына арналған ғимараттар тізіміне енгізуді қарастыру.

2. Қоса тіркеу:

- меншік иелерінің жиналысының ірі жөндеу қажеттігі туралы шешімінің хаттамасы;

- ақаулардың (судың ағулары, шатыр жабынының зақымдануы, тіреу конструкциясының зақымдануы және т.б.) фотосуреттері;

- қажет болған жағдайда техникалық тексеру қорытындысы.

Келесі, жергілікті билік:

- қаржыландыру мүмкіндігі болса және қорытынды оң болса, ғимаратты тізімге қосады;

- жобалау және сметалық құжаттаманы әзірлеуді, сондай-ақ жұмыстарды жергілікті бюджет есебінен (сәулеттік келбет) немесе бюджеттік несие/бірлесі қаржыландыру механизмі арқылы ұйымдастырады.

Түсіну маңызды:

Шатырдың нашар күйде болуы оны бюджет есебінен автоматты түрде жөндейді дегенді білдірмейді. Заң мен жергілікті әкімдіктің нормативтік актілеріндегі талаптар (бағдарламаның, тізімнің, қаржыландырудың болуы) орындалуы тиіс.

Мысалы. Үй сәулеттік келбет бағдарламасына енгізілді

Ескі көпқабатты тұрғын үйдің шатыры ағып тұр, ал фасады нашар күйде. МИБ ғимаратты тексеруді сұрап жергілікті билікке жүгінеді. Тұрғын үй инспекциясы тексеру жүргізіп, ірі жөндеу қажеттігін анықтайды.Ғимарат біркелкі сәулеттік келбет жасау мақсатында фасад пен шатырды ірі жөндеуге арналған ғимараттар тізіміне енгізіледі. Жергілікті билік органы жергілікті бюджет есебінен жобалау және сметалық құжаттаманы әзірлеуді ұйымдастырады және Ірі жөндеулер жүргізу тәртібіне сәйкес шатыр мен фасадты жөндеуді қаржыландырады.

мемлекеттік (жергілікті) бюджет қаражаты есебінен

шатырды жөндеуге бола ма

11

Мемлекеттен алынған тұрғын үйді тегін жекешелендіре аламын ба?

Мемлекеттік тұрғын үйді (мемлекеттік немесе коммуналдық тұрғын үй қорынан пәтер/үй) тегін жекешелендіруге сіз азаматтардың жеңілдетілген санаттарының біріне жататын болсаңыз ғана болады:

- Ұлы Отан соғысының ардагерлері-олар қайтыс болған кезде, Егер ардагерге тұрғын үй берілсе, тегін жекешелендіру құқығы отбасы мүшелеріне беріледі.

- I және II топтағы мүгедек адамдар.

- Чернобыль АЭС-на және басқа да радиациялық апаттар мен авариялардың зардаптарын жоюға қатысушылар, сондай-ақ ядролық сынақтар мен жаттығуларға қатысқан адамдар.

- Семей сынақ полигонында ядролық сынақтардың салдарынан зардап шеккен ҚР азаматтары.

- Арал өңіріндегі экологиялық апат салдарынан зардап шеккен ҚР азаматтары.

-КСРО-ны қорғау кезінде; әскери қызмет міндеттерін атқару кезінде, оның ішінде Ауғанстанда және басқа да "ыстық нүктелерде"жарақат алу, контузия алу, мертігу немесе ауру салдарынан мүгедек болған әскери қызметшілер.

- әскери қызметшілер, арнаулы мемлекеттік органдар мен ішкі істер органдарының қызметкерлері, олар: күнтізбелік есептеуде 20 және одан да көп жыл еңбек сіңірген, не 10 және одан да көп жыл еңбек сіңірген және жасына қарамастан бала кезінен мүгедек баланы қоса алғанда, мүгедек баланы асырауында ұстайды.

— қызмет өткеру кезінде қаза тапқан (қайтыс болған) әскери қызметшілердің, арнаулы мемлекеттік органдар мен ішкі істер органдары қызметкерлерінің отбасы мүшелері-қаза тапқан адамның еңбек сіңірген жылдарына қарамастан.

- саяси қуғын-сүргін құрбандары, сондай-ақ саяси қуғын-сүргіннен зардап шеккен және "жаппай саяси қуғын-сүргін құрбандарын оңалту туралы" ҚР Заңына сәйкес пенсион адамдар, егер олар зейнеткер болса немесе мүгедектігі болса.

- ғарышкерлер мен ғарышкерлерге кандидаттар-олар қайтыс болған кезде тегін жекешелендіру құқығы мұрагерлерге өтеді.

Маңызды:

Тегін жекешелендіру құқығы дербес сатып алынған кез келген тұрғын үйге емес, мемлекеттік/коммуналдық тұрғын үй қорынан алынған тұрғын үйге (оның ішінде қызметтік немесе теңестірілген) қолданылады.

Мысал 1. Коммуналдық пәтерде II топтағы мүгедектігі бар адам

II топтағы мүгедектігі бар азамат әкімдік жалдау шарты бойынша берген коммуналдық пәтерде тұрады. Ол әкімдікке (ХҚКО немесе eGov арқылы) жекешелендіру туралы өтінішпен жүгінеді. Ол "I–II топтағы мүгедектер" санатына жататындықтан және тұрғын үй мемлекеттік қордан берілгендіктен, ол осы пәтерді тегін жекешелендіруге құқылы.

Мысал 2. Қарапайым отбасы жеңілдіксіз

Отбасы коммуналдық пәтерде кезек-кезек тұрады, бірақ ешкім аталған жеңілдік санаттарына жатпайды. Бұл жағдайда жекешелендіру мүмкін, бірақ тек қалдық құны бойынша, яғни тегін емес.

тұрғын үйді тегін жекешелендіру

жекешелендіруге бола ма

12

Егер меншік иелері МИБ, ПМИ немесе ҚС төрағасының жұмысына қанағаттанбаса, не істеу керек?

Егер меншік иелері МИБ, ПМИ төрағасының немесе PT-ның уәкілетті өкілінің жұмысына қанағаттанбаса, заң олардың өкілеттігін жалпы жиналыс арқылы мерзімінен бұрын тоқтатуға мүмкіндік береді. Алдымен меншік иелері бастамашыл топ құрады. Жиналыс шақыруға меншік иелерінің кемінде 10%-ы, үй кеңесі немесе аудитор, ал кейбір жағдайларда тұрғын үй инспекциясы құқылы. Күн тәртібі нақты болуы тиіс, мысалы: «МИБ (ПМИ, ҚС) төрағасының өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы» және «Жаңа төрағаны сайлау туралы». Иелер жиналыстың күні мен орны туралы алдын ала хабардар етілуі тиіс. Іс жүзінде және Ішкі істер министрлігі мен әкімдіктердің түсіндірмелеріне сәйкес, хабарлама кем дегенде 10 күн бұрын берілуі керек.

Жиналыс жеке қатысу, қатыспай дауыс беру немесе аралас форматта өткізіледі. Ол кворум болған жағдайда заңды деп саналады — әдетте меншік иелерінің жалпы дауыс санының 50%-дан астамы. Төрағаның өкілеттігін тоқтату және жаңа төрағаны сайлау туралы шешім жиналысқа қатысқандардың көпшілік даусымен қабылданады, егер МИБ жарғысы немесе ҚС келісімінде басқа тәртіп көзделмесе. Нәтижелер хаттаманың стандартты формасында тіркелуі тиіс: онда күн тәртібі, қатысушылар саны, дауыс беру нәтижелері және жиналыс төрағасы мен хатшысының қолтаңбалары көрсетіледі.

Шешім қабылданғаннан кейін оны жүзеге асыру қажет. МИБ-де жаңа төрағаны сайлау ресми түрде рәсімделеді, одан кейін құжаттарға және банк деректемелеріне қажетті өзгерістер енгізіледі. ҚС-де қарапайым серіктестік келісіміне өзгерістер енгізіліп, жаңа өкілдің сайлануы ресми түрде бекітіледі. ПМИ-де шешім жарғыға сәйкес іске асыру үшін директорлар кеңесіне жіберіледі. Жалпы жиналыстың шешімдері барлық меншік иелеріне міндетті, тіпті олар қатыспаған немесе қарсы дауыс берген жағдайда да.

Егер төраға меншік иелерінің талаптарын елемей, жиналыс шақырмай, оның нәтижелерін мойындаудан бас тартып, құжаттарды, мөрлерді немесе қолжетімділікті беруді кешіктірсе, меншік иелерінің құқықтарын қорғау үшін екі заңды жолы бар. Біріншісі – кондоминиумды басқару тәртібін бұзу және жиналыс шешімдерін орындамау туралы акимдік тұрғын үй инспекциясына шағымдану. Екіншісі – сотқа жүгініп, төрағаның әрекеттерін немесе әрекетсіздігін заңсыз деп тануды, жиналыс шешімдерінің заңдылығын растауды және төрағаны құжаттар, мөрлер мен кіру құқығын беруге міндеттеуді талап ету. Бұл шаралар «Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның және кондоминиум мүлкін басқару ережелерінің нормаларына негізделген.

Қысқартулар мен терминдердің түсіндірмесі

МИБ (меншік иелерінің бірлестігі) – бір тұрғын үй ғимаратындағы пәтер мен -тік емес жайлардың иелері құрған коммерциялық емес ұйым (заңды тұлға), ол кондоминиум мүлкін «бір ғимарат – бір МИБ – бір шот» қағидаты бойынша басқару үшін құрылады.

ҚС (қарапайым серіктестік) – заңды тұлға құрмай-ақ ғимаратты басқарудың бір түрі, сондай-ақ «бір ғимарат – бір ҚС – бір шот» қағидатына негізделген; меншік иелерінің мүдделерін олар таңдаған сенімді адам білдіреді.

ПМИ (пәтер меншік иелерінің кооперативі) – пәтер үйлерін басқарудың бұрынғы түрі; өтпелі кезеңде ол әлі де кейбір ғимараттарда бар, бірақ жалпы алғанда оны МИБ немесе ҚС-мен алмастыру көзделген.

Кондоминиум мүлкі – бірнеше пәтерлі ғимаратты біртұтас мүлік кешені ретінде (пәтерлер, тұрғын емес жайлар, ортақ мүлік және іргелес аумақ).

Иелердің жалпы жиналысы – кондоминиум мүлкінің ең жоғары басқару органы, ол МИБ төрағасын, ПМИ төрағасын, ҚС өкілін және т.б. таңдау және ауыстыру туралы шешімдер қабылдайды.

МИБ төрағасының жұмысына қанағаттанбайды

ПИК төрағасының жұмысына қанағаттанбайды

ҚС төрағасының жұмысына қанағаттанбайды

13

Шалғай (екінші кезектегі) көшелерді қардан қашан тазалау керек?

Қар тазалау жоғары санаттағы көшелерден басталып, тек содан кейін ғана техника «қосалқы» көшелер мен аулаларға ауысады. Бұл Тікелей үлгілік ережелерден туындайды: тазалау технологиялары мен әдістері ең алдымен ең маңызды көшелерде көлік ағынын қамтамасыз етуге бағытталған.

Бірінші кезекте — негізгі және орталық көшелер, қоғамдық көлік маршруттары;

содан кейін аудандық (жергілікті) көшелер, тұрғын үй және «алыстағы» көшелер;

содан кейін квартал ішіндегі жолдар мен аула аумақтары.

«Көше санаты» ұғымы көшелерді олардың маңызы мен көлік қозғалысының қарқындылығына қарай бөлуді білдіреді:

1.    Негізгі/орталық көшелер

- қаланың негізгі тасымал артериялары,

- қоғамдық көлік маршруттары, әлеуметтік маңызы бар нысандарға (ауруханалар, мектептер және т.б.) кіреберіс жолдары.

2.    Аудандық (жергілікті) маңызы бар көшелер

- микроаудандардағы тұрғын үй көшелері,

- негізгі жолдардың орталықтарынан "алыста", бірақ елді мекеннің көше мен жол желісінің бір бөлігі.

3.    Квартал ішіндегі жолдар мен аула аймақтары – үйлерге, автотұрақтарға, аулаларға апаратын жолдар.

Тұрғын аудандардағы орталық көшелерге қатаң мерзімдер белгіленген:

- қар жауу аяқталғаннан кейін мұзды толық тазалау және алып тастау үшін 2 сағатқа дейін;

- аудандық маңызы бар (аудан аралық) көшелерге (оған жиі «алыстағы» тұрғын аудандардың көшелері кіреді) – қар жауу аяқталғаннан кейін 4 сағатқа дейін.

Басқаша айтқанда, қаланың көше-жол желісінің құрамына кіретін шалғай көшелер орталық көшелерге қарағанда кешірек тазалануы тиіс, бірақ қар жауу қарқыны қалыпты болған жағдайда стандарттарда белгіленген мерзімде (шамамен қар жауу аяқталғаннан кейін 4 сағат ішінде) тазалануы қажет.

Егер «алыстағы» көшелер тазаланбаса, қайда жүгіну керек

Егер сіздің ойыңызша, «қашықтағы» көшелер стандарттардың айтарлықтай бұзылуымен тазаланып жатса, қала/аудан әкімдігіне (тұрғын үй және коммуналдық қызметтер бөлімі, аумақтық басқару орталығы немесе басқа уәкілетті орган) мынадай жолдармен хабарласыңыз:e-Otinish порталы, мэр қабылдау бөлмесі немесе «109» қызметіне қоңырау шалу арқылы.

Хабарламаңызда мына ақпаратты көрсету ұсынылады: көшенің нақты мекенжайы мен санатын (егер белгілі болса), қар жауу аяқталған күн мен уақытын, сондай-ақ жолдың нақты жағдайын (өтуге мүмкін еместігі, шұңқырлар, мұз).

Мысалы. Қалада түнгі боран

Қар жауу 05:00-де аяқталды. 05:00-ден 07:00-ге дейін муниципалдық техника негізгі көшелер мен автобус бағыттарында жұмыс істеп, қоғамдық көлік пен арнайы қызметтердің жүруін қамтамасыз етеді.07:00-ден 09:00-ге дейін техника аудандық көшелерге – қала шетінен шығу үшін тұрғындар пайдаланатын шалғай тұрғын аудандарының көшелеріне – ауысты. Күндіз аулалар мен квартал ішілік жолдар мердігерлер мен абаттандыру бағдарламасына қатысушылар тарапынан тазаланды.

қардан тазарту мерзімі

шалғайдағы (кіші) көшелер

14

Мемлекеттік бюджет есебінен көп қабатты үйде лифтті ауыстыруға немесе жөндеуге бола ма?

Пәтер үйлеріндегі лифттерді жөндеу және ауыстыру пәтер мен тұрғын емес үй-жайлардың иелері өз қаражаты есебінен төлейді, себебі лифт кондоминиумның ортақ меншігі болып саналады.

Көпқабатты ғимараттағы лифтті мемлекеттік бюджет есебінен жөндеу немесе ауыстыру тек арнайы капиталдық жөндеу бағдарламалары аясында (жергілікті бюджет пен әкімдіктерге берілетін бюджеттік несиелер арқылы) ғана мүмкін, және заңнамада белгіленген тәртіппен меншік иелері бұл қаражатты міндетті түрде қайтаруы тиіс.

Лифттерді ірі жөндеу немесе ауыстыру жергілікті бюджеттен қаржыландырылады.

Мысалы. Ғимараттағы лифт тозығы жеткен және 25 жылдан асқан.

1. Тұрғындар МИБ немесе ҚС арқылы меншік иелерінің жалпы жиналысын шақырады:

- лифтті ірі жөндеу немесе ауыстыру қажеттілігін шешу;

- лифттерді жаңарту бағдарламасына (әкімдік арқылы) қатысуды қарастыру;

- бюджеттік несиені өтеу үшін ай сайынғы жарналардың мөлшерін бекітеді.

2. Егер қаржыландыру мүмкіндігі болса, әкімдік ғимаратты/лифттерді бағдарлама объектілерінің тізіміне енгізіп, оператор – МИБ/ҚС – мердігер арасында үшжақты келісім-шарт жасасады.

3. Лифт жергілікті бюджет қаражаты/бюджеттік несиелер есебінен ауыстырылады, бірақ тұрғындар кейін осы қаражатты бағдарлама операторына (ай сайынғы төлемдер арқылы) біртіндеп қайтарады.

Басқаша айтқанда, бұл мемлекет үшін тегін жөндеу емес, бюджеттік механизм арқылы бөліп төлеу жоспары.

лифтті жөндеу немесе ауыстыру

мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен

15

Аулада жылдамдықты шектейтін жол белгісін орнатуға қалай өтініш беруге болады?

Қазақстан Республикасы ІІМ 2023 жылғы 30 маусымдағы № 534 бұйырығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Жол жүрісі қағидаларының сәйкес, аулаларда, тұрғын аймақтарда және үй маңындағы аумақтарда көлік құралдарының қозғалыс жылдамдығы 20 км/сағ-тан аспауы тиіс. Сондықтан аулада 3.24 «Максималды жылдамдықты шектеу» жол белгісін қосымша орнату орынсыз, себебі шектеу заңмен белгіленген.

Егер тұрғындар үй маңындағы аумақта жылдамдық режимінің үнемі бұзылатынын немесе авариялық жағдайлар туындайтынын есептесе, олар Өскемен қалалық полиция басқармасының Әкімшілік полиция бөліміне жазбаша өтінішпен жүгіне алады.

«Өскемен қаласының ТКШ, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» атқарушы орган болып табылады, жол белгілері Өскемен қалалық полиция басқармасының Әкімшілік полиция бөлімінің нұсқамасы негізінде орнатылады.

Тексеру нәтижелері бойынша полиция жол белгісін немесе жолдың жасанды бұдырларын орнату туралы нұсқама беруі мүмкін.

Мысалы:

Абай көшесіндегі №25 үйдің тұрғындары көлік жүргізушілері 20 км/сағ жылдамдықты жиі асыратындықтан, аулада жылдамдықты төмендету шараларын орнатуды сұрап, әкімшілік полицияға ұжымдық үндеу жолдады. Полиция аумақты тексергеннен кейін жылдамдықты шектейтін және тиісті ескерту белгілерін орнату туралы ұйғарым шығарды.

Өтінім жіберу

Тиісті белгіні орнату

Жылдамдықты шектеу

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Спортшы тұрғылықты жерін өзгерткен жағдайда оны басқа облысқа ауыстыруға бола ма?

Спортшыны тұрғылықты жерін өзгертуіне байланысты басқа облысқа ауыстыруға болмайды, себебі бұл негіз қолданыстағы нормативтік құқықтық актілерде қарастырылмаған. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2020 жылғы 4 қыркүйектегі № 240 бұйрығымен бекітілген «Спорттық резервті даярлау, спорттық жарыстарды ұйымдастыру және өткізу қағидаларының» 25-тармағына сәйкес, спортшының бір спорт ұйымынан екіншісіне ауысуы тек келесі жағдайларда жүзеге асырылады:

1. Әскери қызметке шақырылуына байланысты;

2. Білім беру ұйымының күндізгі бөлімінде оқуына байланысты;

3. Спорттық қызмет туралы шарттың қолданылу мерзімі аяқталған жағдайда;

4. Тараптардың келісімі бойынша спорттық қызмет туралы шарттың мерзімінен бұрын бұзылуы кезінде.

Осылайша, спортшының тұрғылықты жерін өзгертуі оны басқа облысқа ауыстыруға заңды негіз болып табылмайды.

Мысал:

Егер спортшы отбасылық жағдайына байланысты Шығыс Қазақстан облысынан Астана қаласына қоныс аударса, ол автоматты түрде Астана қаласының спорт ұйымына ауыстырылмайды. Ауысу үшін жоғарыда аталған ресми негіздердің бірі болуы қажет.

тұрғылықты жерін ауыстыру

спортшыны басқа облысқа ауыстыру

2

Жеке клубтың спорт секциясына қатысу үшін баланың биометриялық сәйкестендіруден өтуін талап ету заңды ма?

Баланың биометриялық сәйкестендіруден өтуі туралы талап заңды, бірақ ата-анасының ерікті келісімі болған жағдайда ғана.

Егер ата-аналар міндетті биометрия көрсетілген шартқа қол қоймаса-талап заңсыз. Егер қол қойылса, бұл келісім болып саналады, бірақ ата-аналар кез келген уақытта келісімді қайтарып алуға құқылы және клуб биометрияны жинауды/өңдеуді тоқтатуға міндетті. Алайда, бұл ретте, егер шартта көзделген болса, клуб қызмет көрсетуді тоқтата алады (бұл ресми түрде заңды болады).

Егер клуб биометрияны келісімшартсыз талап етсе немесе балама ұсынбаса, ата-аналар құқық қорғау органдарына жүгінуге құқылы.

Мысал:

Ата-аналар баланы жеке спорт клубына тіркеді, онда тіркеу кезінде саусақ ізімен сәйкестендіруді ұсынды. Егер ата — аналар жазбаша келісім бермесе-клуб биометрияны талап етуге құқылы емес. Егер келісім берілсе, бірақ кейінірек алынып тасталса, клуб деректерді өңдеуді тоқтатуға міндетті және егер бұл шарт тікелей көрсетілсе, шартты бұзуы мүмкін.

биометриялық сәйкестендіруді жүргізу

талап заңды ма

спорт бөлімі

жеке клуб

3

Шығыс Қазақстан облысында стрэнглифтинг және Со-Киокушинкай каратэ бойынша жарыстарды Қазақстанның ресми спорт жүйесі аясында өткізуге рұқсат етіле ме?

Стрэнглифтинг және Со-Киокушинкай каратэ бойынша жарыстар ресми спорттық жарыстар болып табылмайды. «Дене шынықтыру және спорт туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 34-бабының 2-тармағына сәйкес, Қазақстан Республикасының аумағында спорттық іс-шаралар спорт түрлері тізбесіне енгізілген спорт түрлері мен спорттық пәндер бойынша өткізіледі. «Стрэнглифтинг» және «Со-Киокушинкай каратэ» аталған тізімге енгізілмеген.

Бұл келесіні білдіреді:

1. аталған бағыттар бойынша жарыстар ресми спорттық іс-шаралар ретінде танылмайды;

2. мұндай жарыстардың нәтижелері ресми спорттық статистикаға енгізілмейді, спорттық разрядтар мен атақтар берілмейді.

Сонымен қатар, «Дене шынықтыру және спорт туралы» Заңның 7-бабына сәйкес, дене белсенділігін дамыту мен салауатты өмір салтын насихаттауға бағытталған дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларын өткізуге жол беріледі. Сондықтан стрэнглифтинг немесе Со-Киокушинкай каратэ бойынша жарыстарды келесі жағдайда өткізуге болады:

1. жеке, клубтық немесе әуесқой негізде;

2. қауіпсіздік және санитарлық нормаларды сақтай отырып;

3. ШҚО дене шынықтыру және спорт басқармасын алдын ала хабардар ету арқылы.

Мысал:

Жекпе-жек өнері клубы Со-Киокушинкай каратэ бойынша ашық турнирді дене шынықтыру-сауықтыру іс-шарасы ретінде өткізе алады, бірақ ол облыс немесе республика чемпионаты ретінде ресми мәртебеге ие болмайды.

стрэнглифтинг

Со-Киокушинкай каратэ

жарыстарды өткізу

рұқсат

ресми спорт жүйесі

4

Жеке клубтың спорт секциясына қатысу үшін баланың биометриялық сәйкестендіруден өтуін талап ету заңды ма?

Жеке клубтар қызмет көрсету шарты бойынша жұмыс істейді және егер бұл шартта және клуб ережелерінде жазылған болса, ішкі шарттарды (мысалы, биометрияға қол жетімділік) белгілей алады.

Егер ата-аналар міндетті биометрия көрсетілген шартқа қол қоймаса-талап заңсыз. Егер қол қойылса, бұл келісім болып саналады, бірақ ата-аналар кез келген уақытта келісімді қайтарып алуға құқылы және клуб биометрияны жинауды/өңдеуді тоқтатуға міндетті. Алайда, бұл ретте, егер шартта көзделген болса, клуб қызмет көрсетуді тоқтата алады (бұл ресми түрде заңды болады).

Егер клуб биометрияны келісімшартсыз талап етсе немесе балама ұсынбаса, ата-аналар құқық қорғау органдарына жүгінуге құқылы.

Биометриялық сәйкестендіруді жүргізу

5

Ресми спорт жүйесі аясында Шығыс Қазақстан облысының аумағында стренглифтингтен және со-киокушинкай каратэ бойынша жарыстар өткізуге рұқсат етілген бе?

«Дене шынықтыру және спорт туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 34-бабының 2-тармағына сәйкес спорт түрлерінің тізіліміне енгізілген спорт түрлері мен спорттық пәндер бойынша Қазақстан Республикасының аумағында спорттық іс-шаралар өткізіледі.

«Стренглифтинг» және «Со-киокушинкай кайкан каратэ» спорт түрлерінің тізімінде жоқ.

Бұл ретте, «Дене шынықтыру және спорт туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабына сәйкес аккредиттелген республикалық спорт федерацияларымен және жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп, республикалық және халықаралық, оның ішінде ардагер спортшылар арасында спорттық жарыстарды өткізу дене шынықтыру және спорт саласындағы орталық уәкілетті органның құзыретіне жатады.

2025 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша «Стренглифтинг» және «Со-киокушинкай каратэ» бұл тізілімде жоқ.

Жарыстар өткізу

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

5 млн. теңгеге дейін грант беру бойынша конкурсқа қалай қатысуға болады?

Әлеуметтік, кәсіпкерлік субъектілері үшін мемлекеттік гранттар беру қағидаларына сәйкес грант беру жөніндегі конкурсқа әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне енгізілген кәсіпкерлер немесе «Бір ауыл – Бір өнім» бағдарламасының финалистері қатыса алады.

Гранттар

Финалисттар

Конкурс

2

Туризм саласында қандай мемлекеттік қолдау шаралары бар?

Туризм саласындағы кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік қолдау Қазақстан Республикасының «Туристік қызмет туралы» Заңы мен Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің бірқатар нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырылады.

Қолдау түрлері мыналарды қамтиды:

1. Санитариялық-гигиеналық тораптарды (СГТ) ұстауға жұмсалған шығындардың бір бөлігін субсидиялау.

   Мемлекет туристерге қызмет көрсететін инфрақұрылым объектілерін ұстайтын кәсіпкерлердің шығындарының бір бөлігін өтейді.

2. Туристік нысандарды салу және реконструкциялау кезіндегі шығындардың бір бөлігін өтеу.

   Бұл қолдау түрі туристік инфрақұрылымды (қонақүйлер, кемпингтер, этноаулдар, демалыс базалары және т.б.) дамытуға инвестиция тартуды ынталандыруға бағытталған.

3. Жол бойындағы сервис нысандарын салу кезіндегі шығындардың бір бөлігін өтеу.

   Бұл қолдау түрі «А» және «В» санатындағы нысандарды — дәмханалар, мотельдер, техникалық қызмет көрсету станциялары, трасса бойындағы санитариялық-гигиеналық тораптарды қамтиды.

4. Туристік автобустарды сатып алу бойынша шығындарды өтеу.

   Мемлекет сегіз және одан да көп жолаушыға арналған автобустарды (жүргізуші орнын қоспағанда) сатып алу шығындарының бір бөлігін өтейді.

Қолдау алу тәртібі:

Өтінім Шығыс Қазақстан облысының туризм басқармасына қағаз түрінде немесе электронды форматта (пошта арқылы не қолма-қол) беріледі.

Құжаттар топтамасы комиссиямен 10 жұмыс күні ішінде қаралады, шешім хаттама түрінде рәсімделіп, басқарманың интернет-ресурсында жарияланады.

Нәтиже:

Шығындардың бір бөлігін өтеу туралы оң шешім;

 Немесе уәжді бас тарту.

Табысты мысал:

«А» жеке кәсіпкері санитариялық-гигиеналық тораптарды ұстау шығындарын субсидиялау туралы өтінім беріп, фото және бейнематериалдарды ұсынған.

Комиссияның қарауынан және Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігімен келісілгеннен кейін кәсіпкерге ай сайын 83 300 теңге мөлшерінде субсидия жыл соңына дейін тағайындалған.

Туризм

Субсидиялау

Объектілерді салу

3

Кен іздеушіліккелицензия қалай алуға болады?

Құрылыс лицензиясын алу үшін Сізге: «Электрондық лицензиялау» порталына кіріңіз немесе тіркеліңіз. «Қызметті онлайн тапсырыс беру» батырмасын басқаннан кейін ашылған «Электрондық лицензиялау» порталының бетінде пайдалы қатты қазбалар саласындағы уәкілетті орган бекітетін нысан бойынша өтінімді

толтырыныз.

Өтініште келесі мәліметтер болуы тиіс:

1) өтініш иесінің тегі, аты және әкесінің аты (егер ол жеке басын куәландыратын құжатта көрсетілсе), тұрғылықты жері, өтініш иесінің жеке басын куәландыратын құжаттар туралы мәліметтер;

2) өтініш иесі пайдалануға беру үшін сұрап отырған кен іздеушілік учаскесін айқындайтын, бұрыш нүктелерінің географиялық координаттары бар және жалпы алаңы көрсетілген масштабтағы кен іздеушілік аумағына нұсқау.

Өтінішке мынадай құжаттар қоса беріледі:

1) өтініш иесі бекіткен және кен іздеушілік кезінде пайдаланылуы жоспарланып отырған механикаландыру құралдары мен жабдықтың тізбесін, сондай-ақ кен іздеушілік учаскесінде жүргізілуі жоспарланып отырған кен іздеушілік жөніндегі жұмыстың түрлері мен тәсілдерінің сипаттамасын қамтитын құжат;

2) аумағына осы тармаққа сәйкес өтініш берілетін жер пайдаланушының немесе жер учаскесінің жеке меншік иесінің, сондай-ақ жер қойнауы учаскесін пайдаланушының келісімі;

3) егер өтініш беруші кен іздеушілікке арналған лицензия қолданысының алғашқы жылы ішінде механикаландыру құралдарын пайдалануға ниет білдірсе, кен іздеушілік жоспары.

Өтінішке қоса берілетін құжаттардың көшірмелерін нотариат куәландыруға тиіс.

Өтініш пен оған қоса берілетін құжаттар қазақ және орыс тілдерінде толтыруы тиіс.

Лицензия

Жер пайдалы қазбалар қойнау.

4

Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі (ӘКС) кім бола алады?

Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері болып егер олардың тіркелгеніне кемінде бір жыл өткен болса  ірі кәсіпкерлік субъектілерінен басқа, тек жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғалар танылады. Міндетті шарт – әлеуметтік кәсіпкерліктің төрт санатының біріне сәйкес келуі.

Әлеуметтік кәсіпкерлік

Заңды тұлғалар

5

Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілерінің тізіліміне ену үшін өтінішті қашан және қайда беру қажет?

Өтініштерді қабылдау тоқсан сайын тиісті айдың 1-15 аралығында жүргізіледі. Құжаттар ШҚО кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасында қабылданады, мекенжайы: Өскемен қ., М. Горький көшесі, 40, телефон: 8 (7232) 71-32-65. Қабылдау туралы ақпарат басқарманың ресми сайтында және  Instagram, YouTube — @upiir_vko әлеуметтік желілерінде жарияланады.

Субъектілерінің тізіліміне ену

Өнеркәсіп.

6

Қандай кәсіпкерлер әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі мәртебесін ала алады?

1-санат: Қызметкерлердің кемінде 50%-ын (және кемінде 2 адамды) ТӘОТ қатарынан жұмысқа қабылдайды.

2-санат: ТӘОТ өндірген тауарлар мен қызметтердің өткізілуіне жәрдемдеседі. Бұл қызметтен түскен табыс жалпы табыстың кемінде 50%-ын құрауы тиіс.

3-санат: ТӘОТ үшін арнайы тауарлар немесе қызметтер өндіреді, оларға тең мүмкіндіктер береді. Табыстың 50%-дан астамы осы қызметтен түсуі шарт.

4-санат: Қызметі қоғамдық пайдалы мақсаттарға бағытталған: балаларға, қарттарға көмек, сауықтыру, психологиялық-педагогикалық қолдау, салауатты өмір салтын насихаттау және т.б. Бұл қызметтен түскен табыс жалпы табыстың кемінде 50%-ын құрауы қажет.

Әлеуметтік кәсіпкерлік субъектісі

Әлеуметтік осал топтар

7

Тұрғындардың әлеуметтік осал топтарына (ТӘОТ) кімдер жатады?

Тұрғындардың әлеуметтік осал топтарына мыналар жатады: мүгедектігі бар адамдар, көпбалалы ата-аналар, жалғызбасты ата-аналар, зейнет жасындағы адамдар, жұмыссыздар, балалар үйінің түлектері, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылғандар және т.б. Дәл тізбесі нормативтік-құқықтық актілермен айқындалады.

Қолдауды қажет ететін азаматтар

Әлеуметтік осал топтар

8

Туроператорлық қызметті жүзеге асыруға лицензияны қалай алуға болады?

Туроператорлық қызметті лицензияны Шығыс Қазақстан облысының туризм басқармасында алуға болады.

Өтінім беру тәртібі:
Өтінім электрондық форматта www.egov.kz немесе www.elicense.kz порталдары арқылы ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) пайдалана отырып беріледі.

Қажетті құжаттар:

1. Белгіленген нысандағы электрондық өтінім;
2. Лицензиялық алымның төленгенін растайтын электрондық құжаттың көшірмесі;
3. Біліктілік талаптарына сәйкестігі туралы мәліметтердің электрондық нысаны және оны растайтын құжаттар.

Қызмет көрсету мерзімдері:

• Лицензия беру – 6 жұмыс күніне дейін;
• Лицензияны қайта ресімдеу – 3 жұмыс күніне дейін (немесе қайта ұйымдастыру жағдайында 6 күн).

Лицензиялық алым мөлшері:

• Алғаш рет лицензия алған кезде – 10 АЕК;
• Қайта ресімдеу кезінде – мөлшерлеменің 10%-ы, бірақ 4 АЕК-тен аспайды.
  Төлем екінші деңгейлі банктер немесе «электрондық үкімет» төлем шлюзі арқылы жүргізіледі.

Нәтижесі:

• Туроператорлық қызметке лицензияны және/немесе лицензия қосымшасын беру;
• Немесе бас тарту себептері көрсетілген дәлелді жауап.

Шағымдану тәртібі:
Әрекеттерге (әрекетсіздікке) қатысты шағым жоғары тұрған органға немесе сотқа досудьялық қараудан кейін беріледі. Шағымдар қаралу мерзімі:

• Қызмет көрсетуші тарапынан – 5 жұмыс күніне дейін;
• Жоғары тұрған орган тарапынан – 15 жұмыс күніне дейін.

Табысты мысал:
«А» жеке кәсіпкері www.elicense.kz порталы арқылы онлайн өтінім берген. Барлық құжаттар тексеріліп, лицензия 5 жұмыс күні ішінде ешқандай мемлекеттік органға жеке барусыз берілген.

Туризм

Лицензия

Туроператорлық қызмет

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Халықтың өміріне қауіп төндіретін қаңғыбас иттердің тобын байқағанда қайда жүгіну керек?

Агрессивті қаңғыбас иттер табылса, жануарларды аулау қажеттілігі туралы өтінішпен қалалар мен аудандардың ветеринария саласындағы кәсіпорындарға хабарласу қажет. Егер мәселе шешілмесе Сіз шағым беруге құқығыңыз бар. Шағым актісіне, әрекетіне/әрекетсіздігіне шағым жасалған органға беріледі. Шағым әкімшілік актіні  қабылдау туралы немесе іс-әрекеттің/ әрекетсіздіктің жасалуы белгілі болған күннен бастап үш айдан кешіктірілмей беріледі. Шағымда жағдайды егжей-тегжейлі сипаттау, өтініш жасалған күнді және Сіз жүгінген ұйымның атауын көрсету ұсынылады. Бұл қажетті шараларды қарастыру және қабылдау процесін жеделдетуге көмектеседі.

Аулау

Қаңғыбас жануарлар

2

Бруцеллезбен ауырған малдарды  санитариялық союға жіберілуі міндетпе?

Бруцеллезбен ауыратын жануарлар анықталған кезде қаланың, ауданның бас мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық инспекторы сараптама актісі (сынақ хаттамасы) негізінде:

1) жануарлар иелеріне жануарларға санитариялық тазалау, санитариялық сою жүргізу туралы нұсқама береді;

2) 15 күнтізбелік күннен аспайтын мерзім ішінде ауру жануарларды санитариялық сою үшін жануарларды союды жүзеге асыратын өндіріс объектілеріне (ет комбинаты, сою пункті)  жібереді.

Санитариялық союды жүзеге асыру үшін қала, аудан бөлімшесі сою объектілерінің басшыларымен бірлесіп, бруцеллезбен ауыратын жануарларды сою үшін аптасына бір санитариялық күн белгілейді.

Бруцелллезбен ауырған мал

Санитариялық сою

3

Қаңғыбас иттерді аулауға рұқсат етілген бе?

Қаңғыбас иттерді аулауға рұқсат етіледі. Облыс аумағында қаңғыбас иттер мен мысықтарды аулау және олардың санын реттеу «Ветеринария туралы» және «Жануарларға жауапкершілікпен қарау туралы» Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асырылады.

Процесс Жануарларды аулау, уақытша ұстау және өлтіру ережелерімен реттеледі.
Бұл шаралардың орындалуын бақылауды ШҚО ветеринария басқармасының ведомстволық бағынысты ұйымдары жүзеге асырады, ал жануарларды аулау жөніндегі бригадалар белгіленген кесте бойынша тұрақты сапарлармен жұмыс істейді.

Қаңғыбас иттерді аулау

4

«Ауыл Аманаты» бағдарламасы бойынша микрокредит берудің негізгі шарттары қандай?

"Ауыл Аманаты" бағдарламасы бойынша микрокредит алу үшін микрокредит алу үшін Қағидаларға № 1 қосымшаға сәйкес құжаттар тізбесімен сенім білдірілген өкілге (агентке) жүгіну қажет. Сенім білдірілген өкілдің (агенттің) микрокредит алуға үміткер ұсынған құжаттар мен мәліметтердің мазмұнын тексеру мерзімі құжаттар тіркелген күннен бастап 3 жұмыс күнін құрайды. Құжаттар мен олардағы мәліметтер микрокредит беру шарттарына сәйкес келмеген жағдайда сенім білдірілген өкіл (агент) қайтару себептерін көрсете отырып, микрокредит алуға арналған құжаттар топтамасын қайтарады. Құжаттар мен олардағы мәліметтер микрокредит беру шарттарына сәйкес келген жағдайда сенім білдірілген өкіл (агент) үміткердің құжаттары тіркелген күннен бастап 15 жұмыс күні ішінде ұсынылған жобаға бағалау жүргізеді және микрокредитті мақұлдау не беруден бас тарту туралы шешім қабылдайды. Қаржыландыру шартының талаптарына сәйкестігіне оң баға алған өтінімдер кредиттік комитеттің қарауына және шешіміне жіберіледі. Кредиттік комитеттің отырысы қарыз алушылардың құжаттарының дайындығына қарай өткізіледі. Кредиттік комитет микрокредит беру туралы шешім қабылдағаннан кейін микрокредит беру үшін іріктелген үміткер микрокредит беру туралы шартқа, Сенімгермен және сенім білдірілген өкілмен кепіл шартына қол қояды. Кепіл шартын уәкілетті органда тіркегеннен кейін сенім білдірілген өкіл 5 жұмыс күні ішінде микрокредит сомасын оның ағымдағы шотына аударады. Қарыз алушы қаражатты нысаналы мақсаты бойынша пайдалануға және сенім білдірілген өкілге микрокредитті алған күннен бастап 90 күнтізбелік күн ішінде микрокредиттің нысаналы пайдаланылғанын растайтын құжаттарды беруге міндетті. Микрокредитті нысаналы мақсаты бойынша пайдаланудың растайтын құжаттары мерзімінде ұсынылмаған жағдайда, микрокредит нысаналы мақсаты бойынша пайдаланылмаған болып есептеледі. Қарыз алушы қолма-қол ақшасыз есеп айырысу бойынша несие қаражатын пайдалануға міндетті.

Несиешарты

Ауыл Аманаты

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

1 жасқа дейінгі балаларға тегін тамақ кімге  және қандай көрсеткіштермен беріледі?

1 жасқа дейінгі балаларға тегін тамақ беру Бұйрыққа сәйкес қатаң түрде жүзеге асырылады. Абсолютті көрсеткіштер:

- жасанды тамақтандыру:

1. медициналық:

- емізетін ананың аурулары:

- АИТВ-инфекциясы, туберкулездің белсенді түрі;

- баланың аурулары:

- расталған туа біткен лактаза жеткіліксіздігі, галактоземия, фенилкетонурия, «үйеңкі сиропы» ауруы;

2. әлеуметтік: асырап алынған балалар.

Салыстырмалы көрсеткіштер:

- жасанды тамақтандыру:

1. медициналық:

бейінді маманның қорытындысы болған кезде дәрілік препараттарды (цитостатиктер, радиоактивті, қалқанша безінің, психотроптық, есірткі) қабылдаумен сүйемелденетін емізетін ананың аурулары:

жедел психикалық аурулар (психоздар немесе босанғаннан кейінгі ауыр депрессиялар), туа біткен және жүре пайда болған жүрек ақаулары, жүрек-қантамыр жүйесінің декомпенсациясымен бірге жүретін жүрек аурулары, эндокриндік аурулардың ауыр түрлері, аллергиялық аурулардың ауыр түрлері;

- жасанды және аралас тамақтандыру:

медициналық:

бейінді маманның қорытындысы болған кезде дәрілік препараттарды (цитостатиктер, радиоактивті, қалқанша безінің, психотроптық, есірткі) қабылдаумен сүйемелденетін емізетін ананың аурулары:

қан жүйесі мен қан түзуші аппарат ауруларының ауыр түрлері, қатерлі онкологиялық аурулар, бүйрек жеткіліксіздігінің дамуымен бүйрек ауруларының ауыр түрлері, іріңді-септикалық аурулар, гипогалактияның бастапқы түрлері;

2. әлеуметтік:

- көп жүктілік кезіндегі балалар;

- білім беру ұйымдарында күндізгі оқу нысаны бойынша оқитын аналардың балалары,

- ананы стационарлық емдеу

Балаларға тегін тамағы

2

 Тегін дәрі-дәрмектер кімге алуға болады және оларды қайдан алуға болады?

Денсаулық сақтау кодексіне сәйкес тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде дәрілік заттармен, медициналық мақсаттағы бұйымдармен, мамандандырылған дәрілік заттармен, иммунобиологиялық препараттармен қамтамасыз ету:

1) денсаулық сақтау ұйымдарының дәрілік формулярларына сәйкес стационарлық және стационарды алмастыратын жағдайларда жедел жәрдем, сондай-ақ мамандандырылған көмек, оның ішінде жоғары технологиялық медициналық қызметтер көрсету кезінде;

2) профилактикалық егулер жүргізілетін аурулардың тізбесіне сәйкес алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету кезінде;

3) тіркелген жері бойынша медициналық ұйымда бекітілген тізбеге сәйкес амбулаториялық жағдайларда алғашқы медициналық-санитариялық және мамандандырылған көмек көрсету кезінде.

Тегін дәрі-дәрмектер

3

Емханалар мен ауруханаларда медициналық қызмет көрсету сапасына шағыммен қайда жүгінуге болады?

Медициналық мекемелердегі емханалар мен ауруханалардағы медициналық қызмет көрсету сапасына «Пациенттің құқықтарын қолдау қызметі» бөліміне, бас дәрігерге, бас дәрігердің бақылау және сапа жөніндегі орынбасарына; облыстың денсаулық сақтау басқармасына, облыстың медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің Департаментіне жүгінуге болады. Сіз қабылдауға жазыла аласыз немесе «е-Өтініш» жүйесінде өтініш бере аласыз. Шағым беру кезінде нақты фактілер мен жағдайларды, күндерді және т.б. көрсетуді ескеру қажет. Растайтын құжаттарды немесе дәлелдемелерді (бар болса) қоса беріңіз. Мәселені нақты және егжей-тегжейлі тұжырымдау қажет. Егер шағым пациенттің құқықтарының бұзылуына немесе көрсетілген қызметтердің сапасына байланысты болса, бұл ақпарат мәселені қарауды жеделдетуге және жағдайды жақсарту үшін шаралар қабылдауға көмектеседі.

Медициналық қызмет көрсету сапасы

Емхана

Пациенттің құқықтары

Қолдау қызметі

Растайтын құжаттар

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Қазақстанда діни әдебиеттер мен басқа да діни материалдарды еркін таратуға болады ма?

Діни әдебиетті, діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдарды және діни заттарды тек белгілі жерлерде таратуға рұқсат етіледі: діни ғибадат үйлерінде (ғимараттарында) — мысалы, мешіттерде, шіркеулерде, храмдарда; діни білім беру ұйымдарында — медресселерде немесе семинарияларда; жергілікті атқарушы органдары (әкімдіктері) арнайы белгілеген тұрақты үй-жайларда.

Бұл діни әдебиетті рұқсатсыз көшелерде, қоғамдық орындарда, үйлерде немесе ұйымдарда таратуға тыйым салынғанын білдіреді.

Діни әдебиетті және діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдарды, діни заттарды тарату үшін орналасатын жерін келісуге рұқсат алу үшін «Діни әдебиетті және діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдарды, діни мақсаттағы заттарды тарату үшін арнайы тұрақты үй-жайлардың орналасатын жерін келісу» мемлекеттік қызметін алу қажет. Бұл қызмет жергілікті атқарушы органмен Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрінің 2020 жылғы 31 наурыздағы № 97 бұйрығымен бекітілген Діни қызмет саласындағы мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларына сай көрсетіледі.

Термин түсініктемесі

Діни ғибадат үйлері (ғимараттары)

Діни ұйымның діни жораларды, рәсімдерді және қызметтерді орындауға арнайы арналған ғимараты немесе құрылысы. Заңда діни қызмет (оның ішінде ғибадат ету, діни жоралар мен рәсімдер) «діни ғибадат үйлерінде (ғимараттарда)» діни бірлестіктер арқылы жүзеге асырылатыны қарастырылған.

Діни (рухани) білім беру ұйымдары

Діни ұйым құрамында жұмыс істейтін, мақсаты діни саладағы кадрларды оқыту және даярлау болып табылатын мекеме (мысалы, медреселер, семинариялар). Таратылатын әдебиет жағдайында мұндай ұйымдар діни әдебиеттерді тарататын орын бола алады.

Жергілікті атқарушы органдар арнайы белгілеген тұрақты үй-жайлар

Жергілікті атқарушы органдармен (әкімдіктермен) келісім бойынша діни әдебиетті және діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдарды, діни маңызы бар заттарды таратуға арналған орын ретінде ресми белгіленген тұрақты орналасқан жер (сауда шатыры емес, көше емес) үй-жай. Бұл жерде «...жергілікті атқарушы органдар арнайы белгілеген стационарлық үй-жайларда» таратуға рұқсат етілгені көрсетілген.

Діни мазмұндағы ақпараттық материалдар

Діни мазмұнды қамтитын кез келген материалдар (баспа, электронды, дыбыстық, көрнекі және т.б.): ілімдер, рәсімдер, діни идеялар, уағыздар, діни белгілер және т.б.

Қазақстан Республикасының заңнамасында діни әдебиетті және діни мазмұндағы өзге де ақпараттық материалдарды дайындауға, басып шығаруға және таратуға белгілі бір талаптарды, оның ішінде сараптама жүргізген кезде ғана рұқсат етілетіні белгіленген.

Діни мақсаттағы заттар

Құдайға құлшылық ету, діни жоралар, рәсімдер өткізу үшін қажетті заттар, сондай-ақ діни нышандар элементтері бар заттар, бұйымдар мен атрибуттар.

Діни әдебиеттерді еркін тарату

«Еркін» термині заңмен арнайы рұқсат етілген орындардан/жағдайлардан тыс мағынада қолданылады. Қазақстан Республикасының заңы діни әдебиеттерді және өзге де діни материалдарды кез келген жерде шектеусіз: көшеде, қоғамдық орындарда, үйде, ұйымдарда, келісімсіз таратуға жол бермейді.

Түсініктемелерде көрсетілгендей, тізімделген орындарда «таратуға тек... рұқсат етілген».

Мысал:

Егер адам базарда немесе саябақта діни кітаптар таратса, бұл заң бұзушылық болып саналады. Бірақ дәл сол кітаптар мешіттерде, шіркеулерде, храмдарда және жергілікті атқарушы органдар белгілеген тұрақты үй-жайларда таратылса, бұл заңды.

Діни әдебиет

Тарату

Шектеу

Рұқсат етілген орындар

2

Тіркеусіз миссионерлік қызметпен айналысуға бола ма?

Тіркеусіз немесе қайта тіркеусіз миссионерлік қызметті жүзеге асыруға тыйым салынады.

Бұзушылық үшін жауапкершілік қарастырылған:

1. Қазақстан Республикасының азаматтарына — 50 АЕК мөлшерінде айыппұл салу;

2. шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға — Қазақстан Республикасының шегінен әкімшілік жолмен шығарып жібере отырып, 50 АЕК мөлшерінде айыппұл салу.

Миссионерлік қызмет – Қазақстан Республикасы азаматтарының, шетелдіктердің, азаматтығы жоқ адамдардың дінге үндеу мақсатында Қазақстан Республикасының аумағында діни ілімді таратуға бағытталған қызметі (Анықтама «Діни қызмет және діни бірлестіктер туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 11 қазандағы № 483-IV Заңының 1-бабында көрсетілген).

Миссионерлік қызметті тіркеу үшін «Миссионерлік қызметті жүзеге асыратын адамдарды тіркеуді және қайта тіркеуді жүргізу» мемлекеттік қызметін алу қажет. Бұл қызмет жергілікті атқарушы органмен Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму министрінің 2020 жылғы 31 наурыздағы № 97 бұйрығымен бекітілген Діни қызмет саласындағы мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларына сай көрсетіледі.

Мысал:

Егер адам миссионер ретінде тіркелмей, діни материалдарды тарата отырып үйлерді аралап немесе қоғамдық жиналыстар өткізсе, бұл заң бұзушылық болып саналады және айыппұл салынады.

Миссионерлік қызмет

Тіркеусіз

Тыйым

Айыппұл

Жауапкершілік

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Салынған нысанды пайдалануға берусіз пайдалануға бола ма?

Салынған нысанды пайдалануға бермей пайдалануға болмайды. Салынған объектіні пайдалануға берусіз пайдалануға жол берілмейді. ҚР «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңының 73-бабының 7-тармағына сәйкес ғимаратты пайдалануды бастау үшін объектіні қабылдау актісін бекіту қажет. Іске қосу-реттеу жұмыстары 3кезеңінде пайдалануға рұқсат етілетін арнайы экономикалық аймақтардағы өнеркәсіптік объектілер үшін ерекшелік жасалды, бірақ өнімді объектіні ресми пайдалануға бергеннен кейін ғана сатуға болады.

Құрылыс

Пайдалануға беру

2

Құрылысты рұқсат құжаттарынсыз жүзеге асыруға бола ма?

Қолданыстағы ғимараттардың үй – жайларын (жекелеген бөліктерін) салу немесе өзгерту жөніндегі ойды іске асыру үшін рұқсат беру құжаттары-өтініш берушіге мыналарды қамтитын құжаттар талап етіледі:

жергілікті атқарушы органның жерге тиісті құқық беру туралы шешімі;

жергілікті атқарушы органның қолданыстағы ғимараттардың (құрылыстардың) үй-жайларын (жекелеген бөліктерін) реконструкциялауды, қайта жоспарлауды, қайта жабдықтауды жүргізуге арналған шешімі.

Құрылыс

3

Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды пайдалануға беруді қалай жүзеге асыруға болады?

Жеке тұрғын үй мен тұрмыстық ғимараттарды пайдалануға беру үшін сізге қажет:

1) жер учаскесіне құқық белгілейтін құжаттар мен техникалық шарттарды қоса бере отырып, «Электрондық үкімет» порталы арқылы «Құрылыс және реконструкциялау (қайта жоспарлау және қайта жабдықтау) жобаларын әзірлеу кезінде бастапқы материалдарды ұсыну» мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде сәулет-жоспарлау тапсырмасын (АЖО) алуға құқылы. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі - 9 жұмыс күні.

2) тиісті лицензиясы бар жобалау ұйымы арқылы эскиздік жобаны әзірлесін, содан кейін оны «Электрондық үкімет» порталы арқылы «Эскизді (эскиздік жобаны) келісу» «Мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде келіссін. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі - 10 жұмыс күні.

3) жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстардың құрылысын өз бетінше орындауға міндетті.

4) меншік иесінің «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде есепке алу және тіркеу үшін ХҚКО-ға енгізу актісін өз бетінше тапсырсын. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі - 10 жұмыс күні.

Пайдалануға беру

Сәулет-жоспарлау тапсырмасы

Эскиздік жоба

4

Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды бұзуды қалай жүзеге асыруға болады?

Жеке тұрғын үйді және шаруашылық-тұрмыстық ғимараттарды бұзуды жүзеге асыру үшін Сізге:

1. Құқық белгілейтін құжаттарды қоса бере отырып, «Объектілерді кейіннен кәдеге жарату (ғимараттар мен құрылыстарды бұзу) жөніндегі жұмыстар кешенін жүргізуге шешім беру» мемлекеттік көрсетілетін қызметі бойынша «Электрондық үкімет» веб-порталы арқылы өтініш беру арқылы қала/аудан әкімдігінен бұзуға шешім алу;

2. Жеке тұрғын үй мен шаруашылық-тұрмыстық құрылыстарды өз бетінше бұзуды жүзеге асыру;

3. «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу» мемлекеттік қызметі шеңберінде есепке алу және тіркеу үшін бұзу актісін ХҚКО-ға тапсыру.

Үйді бұзу

Ғимараттарды бұзу

Бұзу шешімі

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Адамның тірі кезінде білім беру, денсаулық сақтау объектілерін немесе оның құрметіне басқа объектілерді атауға бола ма

?

Объектілердің атауын көрнекті мемлекет және қоғам қайраткерлерінің, ғылым, мәдениет қайраткерлерінің және Қазақстан Республикасы мен әлемдік қоғамдастық алдында сіңірген еңбегі бар басқа да адамдардың атымен қайта атау, мемлекеттің тәуелсіздігін нығайтуға айрықша елеулі үлес қосқан батырлық пен батылдық танытқан тұлғалардың есімдерін беру жағдайларын қоспағанда, олар қайтыс болған күннен бастап бес жылдан кешіктірілмей жүзеге асырылады.

Объектілерге атау беру

2

Кәсіпкерлік объектілерінде маңдайшаны орналастыру қалай ресімделеді?

Маңдайша тілі: мемлекеттік емес ұйымдардың маңдайшасы мемлекеттік (қазақ) тілде болуы тиіс. Қажет болған жағдайда орыс және басқа тілдерде қайталауға жол беріледі.

Хабарлама тәртібі: хабарлама жоспарланған маңдайша орнатылғанға дейін кемінде 5 жұмыс күні бұрын жіберілуі тиіс.

Нысанның орналасқан жеріне байланысты хабарлама келесіге беріледі:

1. Республикалық маңызы бар қаланың, астананың немесе облыс орталығының әкімдігі - егер объект осы қалаларда орналасқан болса ;

2. Аудан әкімдігі - егер объект аудан орталықтарында, ауылдарда немесе кенттерде орналасқан болса.

Хабарламаға не қоса жолдау керек: маңдайшаның орналасқан жері туралы мәліметтері бар форма; маңдайшаның эскизі (графикалық сурет).

Әкімдік жоюға міндетті жазбаша ескертулер бере алады. Егер әкімдік хабарламаны алған сәттен бастап 4 жұмыс күні ішінде жауап жібермесе, кәсіпкер маңдайшаны өзі көрсеткен мерзімде орналастыруға құқылы.

Маңызды: ескертусіз немесе талаптарды бұза отырып, маңдайшаны орналастыру әкімшілік жауапкершілікке әкелуі мүмкін.

Маңдайшаны орналастыру

Хабарлама

3

Ескерткіш немесе монумент орнату үшін не қажет?

Ескерткіш немесе монумент орнату үшін әкімдікке (жергілікті атқарушы органға) ұсыныс беру керек. Қандай құжаттарды ұсыну керек:

1. Идеяның сипаттамасымен қол қойылған өтініш.

2. Жеке тұлғаның еңбегін немесе оқиғаның маңыздылығын растайтын құжаттар (мұрағат материалдары, жарияланымдар, марапаттар және т.б.).

3. Тұлғаны келісу-оның Республикалық ономастика комиссиясы бекіткен тарихи тұлғалар тізіміне кіретіндігін тексеру.

Мысалы: егер кеншілерге немесе энергетиктерге ескерткіш орнату ұсынылса, онда бұл адамдардың аймақтың дамуына қосқан үлесін негіздеп, оны құжаттармен растау қажет.

Орнату шарттары:

1. Ескерткіш көрнекті тұлға қайтыс болғаннан кейін кемінде 5 жыл өткен соң орнатылуы мүмкін (ерекшелік — каһармандық пен ерлік таныту, борышын орындау кезінде қаза болу, ел тәуелсіздігіне қомақты үлес қосу жағдайлары).

2. Ескерткіштер мемлекеттік меншіктегі жалпы пайдалану орындарында орналастырылады.

Қарау тәртібі:

1. Ұсыныс әкімдікте қаралады, әрі қарай Мәдениет және ақпарат министрлігі (МАМ) жанындағы Тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау жөніндегі комиссияға жіберіледі.

2. Мақұлданған жағдайда ұсыныс ескерткіштерді орнату жөніндегі арнайы жоспарға енгізіліп, содан кейін жобаны іске асыру басталады.

Жоба және орнату: ескерткіш жобасы мүсіншілер арасындағы шығармашылық байқау арқылы таңдалады-бұл ашықтықты қамтамасыз етеді және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмайды.

Ескерткішті орнату

Монумент орнату

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Мүгедектігі бар адамдарға санаторий-курорттық емдеуді қалай алуға болады?

«Мүгедектігі бар адамдарды және мүгедектігі бар балаларды санаторий-курорттық емдеумен қамтамасыз етуге құжаттарды ресімдеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметі өтініш негізінде ХҚКО, тұрғылықты жеріне жұмыспен қамту бөлімдері арқылы «Жеке басты куәландыратын құжаттар туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес ұсынылатын мүгедектігі бар адамның жеке басын куәландыратын құжатымен немесе мүгедектігі бар адамның жеке басын куәландыратын сандық құжаттар сервисі (сәйкестендіру үшін).

Мүгедектігі бар адамдарға және мүгедектігі бар балаларға" санаторий-курорттық емдеу "

Санаторий-курорттық емдеуді ұсыну

2

Шығыс Қазақстан облысында мүгедектігі бар адамдар «Инватакси» қызметін қалай алады?

«Инватакси» Қызметін алу үшін мүгедектік туралы анықтаманы, №026/у нысаны бойынша дәрігерлік-консультациялық комиссияның (ДКК) қорытындысын қоса бере отырып, Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне өтініш беру қажет:

Қызмет кімдерге көрсетіледі:

1. Өздігінен қозғала алмайтын мүгедектігі бар адамдарға;

2. Серіктес қажет ететін мүгедектігі бар балаларға;

3. Өзін-өзі күту қабілетін шектейтін ауыр психикалық бұзылыстары бар адамдарға.

Қызмет тегін көрсетіледі және елді мекеннің шегінде немесе әлеуметтік маңызы бар нысандарға (аурухана, оңалту орталығы және т.б.) дейін жүзеге асырылады.

Мысал:

Өскемен қаласының ІІ топтағы мүгедектігі бар тұрғыны жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөліміне өтініш пен құжаттарын тапсырады. Оны қызмет алушылар тізіміне енгізеді. Сапар қажет болған жағдайда ол инватакси диспетчерлік қызметіне бір тәулік бұрын хабарласады. Көлік үйіне келіп, оны емханаға және кері тегін жеткізеді.

инватакси

мүгедектігі бар адам

қызметті қалай алу

3

Қазақстанда арнайы әлеуметтік қызметтер кімге ұсынылады?

Қазақстанда қиын өмірлік жағдайды өз бетінше еңсере алмайтын азаматтарға арнаулы әлеуметтік қызметтер (ҚҚҚ) көрсетіледі. Бұл ҚР Әлеуметтік кодексінің 131-бабында көзделген.

АӘҚ алушылары болуы мүмкін:

1. I–II топтағы мүгедектігі бар адамдар;

2. отбасының қолдауы жоқ қарт адамдар;

3. мүгедектігі бар немесе ауыр сырқаттары бар балалар;

4. тұрмыстық зорлық-зомбылық пен адам саудасының құрбандары;

5. үйсіз және баспанасыз қалғандар;

6. бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдар.

Қызметтер адамның жағдайына байланысты үйде, жартылай стационарда, стационарда, уақытша болу жағдайында көрсетілуі мүмкін.

Мысал:

Жалғыз тұратын және күтімді қажет ететін 82 жастағы қарт әйел үйде әлеуметтік қызмет ала алады - әлеуметтік қызметкердің келуі, тазалауға көмек, азық-түлік сатып алу, емханаға сүйемелдеу.

арнайы әлеуметтік қызметтер

кімге көрсетіледі

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Қандай жағдайларда ауданның бірыңғай ұйымдастырушысы (құрылысқа байланысты емес) жұмыстар бойынша Мемлекеттік сатып алуды өз бетінше жүргізе алады?

Ауданның бірыңғай ұйымдастырушысы құрылысқа байланысты емес жұмыстарды мемлекеттік сатып алуды дербес жүргізуге құқылы, егер: 1. лоттың сомасы республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген 40 000 АЕК-тен аспайды; 2. мұндай жұмыстар көрсетілген Тізбенің 2.2 және 2.3-тармақтарына енгізілмеген (мұнда облыс деңгейінде немесе одан жоғары орталықтандырылған сатып алуға жататын жұмыс түрлері айқындалған). Мысал: Егер 2025 жылы 1 АЕК 3 932 теңгеге тең болса, онда 40 000 АЕК 157 280 000 теңгені құрайды. Бұл жағдайда ауданның бірыңғай ұйымдастырушысы, мысалы, инженерлік желілерге қызмет көрсету жұмыстарында, егер олардың құны осы шектен аспаса, сатып алуды дербес жүргізе алады.

Заң

Мемлекеттік сатып алу

Бұйрық, сатып алу

2

Егер әлеуетті өнім беруші конкурс қорытындысына шағым берсе, осы шағымды кім қарайды?

Егер мемлекеттік сатып алу қорытындыларына шағым берілген жағдайда, оны өтініш берілген талаптар (дәлелдер) шегінде шағымдарды қарауға жауапты Тапсырыс берушінің, ұйымдастырушының, бірыңғай ұйымдастырушының құрылымдық бөлімшесі не лауазымды тұлғасы қарайды. Бұл құқық Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 590-тармағына сәйкес регламенттелген.

Конкурс

Мемлекеттік сатып алу

Сатып алу

Тендер

Шағым

Қорытындылар

Өтініш

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Байланыс операторы абоненттің келісімінсіз интернет немесе ұялы байланыс үшін абоненттік төлемді көтере ала ма?

Байланыс операторы интернет немесе ұялы байланыс үшін абоненттік төлемді арттыра алады, егер:

1. абонентті 30 күнтізбелік күн бұрын хабардар етсе (СМС, e-mail, сайт және т.б. арқылы);

2, Көтерілу тариф шарттарын өзгертпей, тек бағаға ғана қатысты (мысалы, минуттар, гигабайт, қызметтер саны);

3. шартта немесе жария офертада оператор тарифтерді өзгерте алады деп көрсетілген.

Егер абонент жаңа талаптармен келіспесе, ол тарифтен бас тартуға немесе шартты бұзуға құқылы.

Егер оператор:

1. 30 күн бұрын хабарламаса;

2. бір мезгілде тарифтің мазмұнын өзгертсе (мысалы, интернет-пакетті азайтып, бағаны көтерді);

3. шартта немесе жария офертта тарифті өзгерту құқығын көрсетпесе.

Мұндай жағдайда абонент: ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне (ҚР ЖИжЦДМ); Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігі (БҚжДА) шағымдана алады;

Мысалы:

Сіз «Лимитсіз 50 ГБ» тарифін айына 5 000  пайдаланасыз. Оператор бағаны 5 500-ге дейін көтеруді шешті. Заңды, егер: Сізге 30 күн бұрын хабарланған болса; тариф шарттары (50 ГБ, минут, СМС) өзгерген жоқ. Заңсыз, егер: хабарлама болмаса; баға көтерілген кезде интернет-пакетті немесе басқа да қызметтерді азайтты.

абоненттік төлем

интернет

байланыс

тарифті көтеру

хабарлама

байланыс операторы

2

Интернет немесе ұялы байланыс қызметтері сапасыз көрсетілсе, қайда жүгінуге және қалай әрекет етуге болады?

Егер байланыс және интернет желісіне қол жеткізу қызметтері сапасы бұзылған жағдайда (мысалы, төмен жылдамдық, байланыстың жиі үзілуі, желінің нашар жабылуы), азамат «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ шағымдануға құқылы. Өтініш мемлекеттік платформа арқылы электрондық түрде беріледі

«e-Өтініш» (https://eotinish.kz).

Өтінішті ресімдеу кезінде:

1. проблеманың сипаты (мысалы: интернеттің төмен жылдамдығы, байланыстың жиі үзілуі);

2. проблема байқалатын мекенжай (қала, елді мекен, көше, үй);

3. байланыс операторының атауы және абоненттік нөмірі;

4. проблеманың дәлелі (мысалы: Speedtest немесе ұқсас сервис арқылы интернет жылдамдығын өлшеу скриншоты);

4, Нөмірдің өтініш берушіге тіркелгенін растайтын құжаттар - бұл оператормен жасалған шарттың көшірмесі немесе жеке кабинеттен скриншот болуы мүмкін.

Өтініш Қазақстан Республикасы Әкімшілік іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі - ҚР АІЖК) 63-бабында белгіленген тәртіппен қаралады.

Егер баяндалған фактілер расталса, «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ байланыс операторына сұраныс жібереді, сондай-ақ құжаттардың толық пакеті болған жағдайда техникалық тапсырманы заңнамаға сәйкес оператордың қызметін жоспардан тыс тексеруге бастамашылық ету үшін «Мемлекеттік радиожиілік қызметі» ШЖҚ РМК мекенжайына жібереді.

Мысалы:

Өскемен қаласының тұрғыны «е-Өтініш» арқылы «Шығыс Қазақстан облысының цифрландыру және архивтер басқармасы» ММ атына өтініш беріп, Назарбаева көшесі 120 мекенжайында «Қазақтелеком» АҚ операторынан интернеттің төмен жылдамдығы байқалатынын көрсетті.

Өтінішке мыналар қоса берілген:

қосылу жылдамдығын өлшеумен скриншот;

роутердің абонент деректері бар фотосуреті;

байланыс мекенжайы мен контактілері.

Өтініш қарауға қабылданды, операторға сұрау салу жіберілді. Фактілер тексерілгеннен кейін өтініш берушіге түсініктемелермен және олқылықтарды жою үшін қабылданған шаралармен ресми жауап жіберілді.

сапасыз интернет

нашар байланыс

өтініш

шағым

байланыс операторы.

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Бос жер учаскелерін қайдан көруге болады?

Мемлекеттік меншіктегі бос жер учаскелері туралы ақпаратты электрондық ресурстар арқылы ашық қолжетімділікте алуға болады. Жер учаскелерінің мәртебесі («берілген» немесе «бос») көрсетілген орналасу схемалары https://map.gov4c.kz/egkn / «Жылжымайтын мүліктің бірыңғай мемлекеттік кадастры» («ЖМБМК» АЖ)  ақпараттық жүйесінде және https://vkomap.kz/ Шығыс Қазақстан облысының геопорталында орналастырылған.

Жергілікті атқарушы органдар бос жер учаскелері және алдағы сауда-саттықтар (аукциондар) туралы мәліметтерді тоқсанына кемінде бір рет жариялауға және үнемі жаңартып отыруға міндетті. Мұндай ақпарат мемлекеттік мүлік тізілімінің веб-порталында, әкімдіктердің ресми интернет-ресурстарында, сондай-ақ халыққа қолжетімді жерлерде ақпараттық стенділерде орналастырылады.

Бұл ресурстар азаматтар мен кәсіпкерлерге қол жетімді учаскелермен, олардың орналасқан жерімен, ауданымен және жер санатымен алдын-ала танысуға мүмкіндік береді, бұл жер беру рәсімдерінің ашықтығы мен ашықтығына ықпал етеді.

Мысал:
Жылыжай шаруашылығын дамытуды жоспарлап отырған өтініш беруші https://map.gov4c.kz/egkn / сайтындағы картаның көмегімен сәйкес мөлшері дәл келетін бос орынды анықтайды. Ақпаратты тексергеннен кейін ол «e-Otinish» порталы арқылы өтініш береді немесе жер пайдалану құқығына арналған электрондық аукционға қатысу үшін әкімдікке жүгінеді.

Бос жер учаскелері

2

Неліктен киоскіге жер уаскесін беруден бас тарта алады?

Киоскіні орналастыруға жер учаскесін беруден бас тарту коммерциялық мақсатта жер берудің заңнамада белгіленген тәртібімен байланысты болуы мүмкін. Заңнама талаптарына сәйкес киоскілерді, павильондарды және басқа да шағын бизнес объектілерін орналастыруға арналған жер учаскелері тек сауда-саттық (аукцион) арқылы беріледі. Аукциондар «Мемлекеттік тізілім» веб-порталында (https://gosreestr.kz) электрондық форматта өткізіледі және барлық өтініш берушілердің ашықтығы мен тең қолжетімділігін қамтамасыз ететін автоматтандырылған рәсім болып табылады. Сондықтан аукционға қатысусыз учаске беру туралы өтініш белгіленген тәртіпке сәйкес келмейтін ретінде қабылданбауға жатады.

Сонымен қатар, егер:

таңдалған учаске қазірдің өзінде басқа адамның пайдалануында болса;

учаске коммерциялық құрылысқа арналмаған жер санатына жататын болса;

нысаналы мақсаты, санитарлық және қала құрылысы нормалары бойынша талаптар сақталмаған жағдайда бас тартуға болады,

Мысал:

Өтініш беруші әкімдікке қаланың орталық бөлігінде киоск орнатуға учаске беру туралы өтінішпен жүгінді. Қарау барысында бұл учаске тек аукцион арқылы өткізілетіні анықталды, өйткені ол коммерциялық мақсаттағы жерлерге жатады. Өтініш берушіге «Мемлекеттік тізілім» порталында алдағы электрондық сауда-саттыққа қатысу ұсынылды.

Дүңгіршекке арналған жер учаскесі

Неліктен олар бас тартуы мүмкін

3

Жайылым мен шөп шабу үшін жерді қалай алуға болады?

Жайылымдар мен шөп шабуға арналған жер учаскелері өтініш берушінің пайдалану мақсаты мен санатына қарай беріледі.

Ауыл шаруашылығы құрылымдары (шаруа және фермер қожалықтары) үшін жайылымға арналған жер учаскелері конкурстық негізде ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға беріледі. Конкурсқа қатысу үшін өтініш беруші учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке оны конкурсқа шығару туралы өтініш береді немесе жарияланған конкурсқа қатысады. Конкурстар жер комиссиясымен өтінімдерді міндетті түрде қараумен, жер заңнамасында белгіленген тәртіппен өткізіледі.

Жеке қосалқы шаруашылықтың малын жаю үшін жекелеген жайылымдық учаскелер жеке жер пайдалануға берілмейді. Мал жаю жергілікті атқарушы органдар әзірлейтін және халықтың жайылымдық жерлерді пайдалану тәртібі мен шекарасын айқындайтын Жайылымдарды басқару жөніндегі жоспарларға сәйкес жүзеге асырылады.

Азаматтарға шөп шабу үшін жер учаскелері өтеусіз уақытша жер пайдалану құқығымен 5 жылға дейінгі мерзімге конкурс өткізбей беріледі. Шөп дайындау үшін учаске алу үшін азамат учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке оның орналасу схемасын қоса бере отырып өтініш береді. Өтініш «Сауда-саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін, мемлекет меншігіндегі жер учаскелеріне құқықтар алу» мемлекеттік қызмет көрсетілетін шеңберінде «Электрондық үкімет» порталы арқылы беріледі.

Мысал:
Шаруа қожалығына иелік ететін өтініш беруші әкімдікке ауданы 150 гектар жайылым үшін жер учаскесін беру туралы өтінішпен жүгінеді. Құжаттарды тексергеннен кейін учаске конкурсқа шығарылады, оның қорытындысы бойынша шаруашылыққа ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалану құқығы беріледі. Басқа азамат «Электрондық үкімет» порталы арқылы шөп шабу үшін ауданы 10 гектар учаскеге өтініш береді. Әкімдікпен келісілгеннен кейін учаске өтеусіз жер пайдалану құқығымен 5 жыл мерзімге беріледі.

Жайылымға жер алу

Шөп шабу үшін жер алу

4

Шаруа қожалығын жүргізу үшін жер учаскесін қалай алуға болады?

Шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер учаскелері конкурстық негізде ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға беріледі. Учаске алу үшін жарияланған конкурстарға қатысу не жердің орналасқан жері бойынша әкімдікке мүдделі учаскені конкурсқа шығару туралы өтініш (өтінішхат) беру қажет. Жер учаскелерін беру жөніндегі конкурстар Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген тәртіппен өткізіледі. Өтініш берушілердің материалдарын жер комиссиясы қарайды, ол ұсынылған құжаттарды бағалайды және қатысушыларға жұмыс тәжірибесіне, ауыл шаруашылығы техникасының, өндірістік жоспардың, еңбек ресурстарының және басқа да өлшемшарттардың болуына байланысты балл береді.

Жер комиссиясының отырыстары хаттамамен ресімделеді, оның негізінде конкурс жеңімпазына жер учаскесін беру туралы шешім қабылданады. Егер бірнеше қатысушы бірдей балл жинаған жағдайда, жеңімпаз комиссия мүшелерінің дауыс беруі арқылы анықталады.

Мысал:

Өтініш беруші әкімдікке шаруа қожалығын жүргізу үшін ауданы 200 гектар жер учаскесін беру туралы өтініш береді. Комиссия барлық қатысушылардың құжаттарын қарайды, олардың өндірістік мүмкіндіктері мен ауыл шаруашылығындағы жұмыс тәжірибесін бағалайды. Қарау қорытындысы бойынша ең көп балл жинаған өтініш берушіге 49 жыл мерзімге ұзақ мерзімді өтеулі жер пайдалануға учаске беріледі.

Земельный участок для крестьянского хозяйства

Қалай алуға болады

5

Жеке тұрғын үй салу үшін жалға берілген жер учаскесін жеке меншікке қалай алуға болады?

Бұрын жеке тұрғын үй салу үшін жалға берілген жер учаскесі құрылыс аяқталғаннан және объект пайдалануға берілгеннен кейін жеке меншікке ресімделуі мүмкін. Ол үшін жалға алушы жер учаскесінің орналасқан жері бойынша әкімдікке учаскені жеке меншікке беру туралы өтінішпен жүгінеді. Өтінішке:

тұрғын үйге құқық белгілейтін құжаттар (пайдалануға беру актісі, меншік құқығы туралы куәлік);

жер учаскесін жалдау шарты немесе жер пайдалану құқығын растайтын өзге де құжат;

жер учаскесінің кадастрлық жоспары (бар болса) қоса беріледі.

Ұсынылған материалдарды тексергеннен кейін және жалдау шарттарын бұзушылық болмаса әкімдік учаскені жеке меншікке беру туралы шешім қабылдайды. Шешім негізінде жер учаскесіне жеке меншік құқығы туралы акт беріледі.

Мысал:

Өтініш беруші жеке тұрғын үй салу үшін 0,10 га жер учаскесін жалға алды. Құрылыс аяқталғаннан кейін және үйді пайдалануға беру актісі алынғаннан кейін ол «e-Otinish» жүйесі арқылы учаскені жеке меншікке беру туралы өтініш берді. Құжаттарды қарағаннан кейін әкімдік учаскені өтініш берушінің меншігіне беру туралы шешім қабылдады және оған жерге жеке меншік құқығына мемлекеттік акт берілді.

Жалға берілген жер учаскесі

Жеке меншікке алу

Жеке тұрғын үй салу үшін

6

Бизнеске павильон орнату үшін жер учаскесін қалай жалға алуға болады?

Павильондар, кискілер және өзге де шағын бизнес объектілерін орнатуды қоса алғанда, коммерциялық мақсаттар үшін жер учаскелерін беру сауда-саттықта (аукциондарда) жүзеге асырылады. Бұл Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген негізгі және міндетті тәртіп.

Аукциондар «Мемлекеттік тізілім» веб-порталында (https://gosreestr.kz) электрондық форматта өткізіледі және барлық өтініш берушілердің ашықтығы мен тең қолжетімділігін қамтамасыз ететін автоматтандырылған рәсім болып табылады.

Жер учаскесін сауда-саттыққа шығару үшін өтініш беруші учаскенің орналасқан жері бойынша әкімдікке мүдделі аумақты аукционға шығарылатын учаскелер тізбесіне енгізу туралы өтініш береді. Бұл ретте өтініш беруші елді мекен шекаралары шегінде жария кадастрлық картада жер учаскесін бөлу схемасын дербес қалыптастыра алады.

Аукционға қатысу үшін «Мемлекеттік тізілім» порталында тіркелу, лотты таңдау, электрондық өтінім беру және оған электрондық цифрлық қолтаңбамен (ЭЦҚ) қол қою қажет. Сауда-саттық қорытындысы бойынша жеңімпазға мәлімделген коммерциялық мақсаттарды іске асыру үшін жер учаскесі ұзақ мерзімді жалға беріледі.

Жекелеген жағдайларда, егер өтініш беруші уәкілетті орган таныған инвестициялық жобаны іске асырса немесе учаске инвестициялық келісімшарт негізінде мемлекеттік заттай грант ретінде берілсе, жер учаскесі аукцион өткізбей берілуі мүмкін.

Мұндай жағдайларда өтініш «Сауда-саттықты (аукциондарды) өткізуді талап етпейтін, мемлекет меншігіндегі жер учаскелеріне құқықтар алу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет шеңберінде «Электрондық үкімет» порталы арқылы беріледі

Мысал:

Өтініш беруші тұрмыстық қызмет көрсету үшін павильон орнатуды жоспарлап отыр. Ол әкімдікке аукционға арналған учаскелер тізбесіне ауданы 0,03 га жер учаскесін қосу туралы өтінішпен жүгінеді. Сауда-саттық туралы ақпарат жарияланғаннан кейін өтініш беруші «Мемлекеттік тізілім» порталында тіркеледі, өтінім береді және электрондық аукционды ұтып алады. Әкімдік шешімінің негізінде оған учаске 5 жыл мерзімге ұзақ мерзімді жалға беріледі.

Жалға берілетін жер учаскесі

Павильон орнату үшін

Бизнеске павильон орнату

7

Жария сервитут-ты қандай мақсатта орнатуға болады

Жария сервитут жер учаскесін пайдалану халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру немесе инфрақұрылымның жұмыс істеуі үшін қажет болған кезде қоғамдық және мемлекеттік мүдделерді қамтамасыз ету мақсатында белгіленеді, бұл ретте меншік немесе жер пайдалану құқығы учаске иесінде сақталады.

Қауымдық сервитуттар: ортақ пайдаланудағы объектiлерге, зираттарға, ғибадат объектiлерiне;

коммуналдық, инженерлiк, электр және басқа да желiлерді салу,  пайдалану және қызмет көрсету;

магистральдық құбырларды орналастыру және пайдалану;

байланыс желілерін салу және пайдалану;

жер учаскесiнде межелік белгілер мен геодезиялық пункттерді және оларға кірме жолдарды орналастыру;

су алу және суат;

жер учаскесi арқылы мал айдап өту;

аң аулау, балық аулау, жабайы өсiмдiктердi жинау;

жағалау белдеуiне еркiн өту;

мемлекеттiк органдардың шешiмiмен жер учаскесiн мәдени-көпшiлiк iс-шаралар өткiзу;

қоғамдық және мемлекеттiк мүдделерге байланысты өзге де жағдайлар үшiн белгiленуi мүмкiн.

Жария сервитут белгілеу туралы шешімді жергілікті атқарушы орган (әкімдік) немесе уәкілетті мемлекеттік орган учаскенің меншік иесін (жер пайдаланушысын) міндетті түрде хабардар ете отырып және мәліметтерді мемлекеттік жер кадастрына енгізе отырып қабылдайды.

Мысал:

Аудан әкімдігі көрші елді мекенді қосу үшін қажетті электр беру желісін тарту үшін ауыл шаруашылығы кәсіпорнының жер учаскесінің бір бөлігіне жария сервитут белгілеу туралы шешім қабылдады. Учаскенің меншік иесіне жер пайдалану құқығы сақталды, бұл ретте сервитут белдеуінде жерді алып қоймай ЭБЖ орналастыруға және пайдалануға жол беріледі.

Жария сервитут

Қандай мақсаттар үшін орнатуға болады

8

Қазақстанда қоныс аударушыларға ауыл шаруашылығын жүргізу үшін жер учаскелері беріледі ме және қандай шарттармен?

Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес ішкі көші-қон жөніндегі мемлекеттік бағдарлама шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған өңірлерге қоныс аударушыларға шаруа немесе фермер қожалығын жүргізу үшін жер учаскелері беріледі.

Мұндай учаскелер уақытша қысқа мерзімді өтеулі жер пайдалану (жалға алу) құқығымен бес жылға дейінгі мерзімге және конкурстан тыс тәртіппен беріледі, бұл қоныс аударушыларға аукциондарға немесе конкурстарға қатыспай ауыл шаруашылығы қызметіне кірісуге мүмкіндік береді.

Берілетін жер учаскелерінің мөлшері өңірдің ерекшеліктерін ескере отырып белгіленеді. Мысалы, Шығыс Қазақстан облысында учаскелердің ауданы 0,9-дан 6,3 гектарға дейін болуы мүмкін.

Жер учаскелері қоныс аударушыларға заңнамада көзделген бірқатар шектеулермен беріледі. Атап айтқанда, мұндай учаскелер:

иеліктен шығаруға (сатуға немесе сыйға беруге);

шаруашылық серіктестіктің жарғылық капиталына салым ретінде беруге;

акционерлік қоғамның акцияларын төлеуге беруге;

өндірістік кооперативке жарна ретінде беруге жатпайды.

Көрсетілген шаралар қоныс аударушылардың өздері жерді тек ауыл шаруашылығын жүргізу үшін мақсатты пайдалануды қамтамасыз етуге және жер ресурстарының алыпсатарлығын болдырмауға бағытталған.

Мысал:

Қазақстанның оңтүстік өңірінен қоныс аударушылар отбасы қоныс аударудың мемлекеттік бағдарламасы бойынша Шығыс Қазақстан облысына қоныс аударды. Жаңа тұрғылықты жері бойынша тіркелгеннен кейін отбасы басшысы әкімдікке шаруа қожалығын жүргізу үшін ауданы 5 гектар жер учаскесін беру туралы өтінішпен жүгінді.

Жер комиссиясының шешімі негізінде учаске тиімді пайдаланылған кезде одан әрі ұзарту құқығымен 5 жыл мерзімге уақытша өтеулі пайдалануға берілді.

Қоныс аударушылар

Ауыл шаруашылығын жүргізуге арналған жер учаскелері

Қандай шарттарда

9

Қандай жағдайларда егістікті аз құнды ауылшаруашылық жерлеріне ауыстыруға болады?

Егер: топырақ құнарлылығын жоғалтса, батпақты, тұзды немесе тасты;

учаске төмен өнім береді және оны тиімді пайдалану мүмкін емес;

жер улы заттармен ластанған және дақылдарды өсіруге жарамсыз болса егістікті аз құнды ауылшаруашылық жерлеріне (мысалы, жайылымға немесе тыңайған жерге) ауыстыруға болады.

Ауыстыруды жүргізу үшін жер пайдаланушы аудан немесе қала әкімдігіне өтініш береді:

негіздемесі бар түсіндірме жазба;

учаскенің сипаттамасы және схемасы;

жерді зерттеу актісі;

топырақ пен суару жүйелерінің жай-күйі туралы деректер.

Құжаттар тексергеннен және мамандардың қорытындыларын кейін әкімдік жерді ауыстыру туралы шешім қабылдайды.

Мысал:

Егер егістік жер тасты немесе батпақты аумақта болса және онда өнім өспесе, оны жайылымға ауыстыруға болады.

Алқаптарды ауыстыру

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Толық емес ай үшін балабақшаға барған кезде төлемді қайта есептеу жүргізіле ме?

Ата-аналық төлем сомасын қайта есептеу Мемлекеттік мектепке дейінгі ұйымдарға және мемлекеттік білім беру тапсырысы орналастырылған жекеше мектепке дейінгі ұйымдарға дәлелді себептермен бармаған кезде жүргізілуге тиіс:

- аурулар;

- емдеу;

- денсаулық сақтау ұйымдарында және өзге де ұйымдарда баланы сауықтыру, түзету және оңалту (көрсетілім, қорытынды бойынша анықтама беру кезінде). Жалпы кезең жылына екі айдан аспауы керек. Қайта есептеу үшін ата-анасының біреуінің немесе баланың заңды өкілінің жазбаша өтініші қажет.

Төлемді қайта есептеу

Балабақшаға бармау

2

Мектеп асханаларында фаст-фуд пен газдалған сусындарды сатуға рұқсат етіле ме?

Газдалған сусындар мен фаст-фуд (гамбургерлер, хот-догтар, пиццалар, наггетстер, чипсылар (чипсондар), дәмдеуіштер қосылған  тұздалған сухариктерді мектеп асханаларында сатуға арналған тыйым салынады.

Фаст-фуд

Мектеп асханасы

Тыйым салу.

3

Мектептер 1-сыныпқа қабылданған кезде тестілеуді өткізе ала ма?

Заңнамаға сәйкес тестілеуді өткізуге,                         1 сыныпқа қабылдау кезінде әңгімелесуге тыйым салынады.

Тестілеу

1 сынып.

4

Мен көпбалалы ана ретінде балабақшадағы тамақты төлеуге міндеттімін бе?

2021 жылдан бастап жеңілдік санатындағы балаларға тегін тамақтандыру қамтамасыз етіледі. Бұл санатқа мыналар жатады:

- жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;

- ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар және мүгедек балалар;

- көпбалалы отбасылардан шыққан балалар;

- атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын отбасылардан шыққан балалар;

-табысы күнкөріс деңгейінен төмен отбасылардан шыққан балалар.

2025 жылдың шілде айында 2012 жылғы 12 наурыздағы Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулысында                    № 320 өзгерістер енгізілді, ол көпбалалы отбасылардың балаларына арналған балабақшадағы тамақтандыру шығындарын өтеу мәселесіне қатысты.

Енді тегін тамақтандыру құқығына ие көпбалалы отбасылардан шыққан балалар:

- атаулы әлеуметтік көмек (АӘК) алатын балалар;

- АӘК алмайтын, бірақ жан басына шаққандағы табысы күнкөріс деңгейінен төмен балалар.

Балалардың балалар бақшасындағы тамағы

Жеңілдіктер

Көпбалалы отбасы

5

Неліктен менің көп балалы отбасым мектеп формасына көмек ала алмады?

«Көпбалалы отбасының» мәртебесі өзі бойынша көмек алу үшін негіз болмайды.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қаңтардағы № 64 қаулысына және Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2020 жылғы 24 сәуірдегі № 158 бұйрығына сәйкес мектеп киімі (киім, аяқ киім және жазу құралдары) бойынша көмек келесі санаттағы балаларға беріледі:

1. Адресаттық әлеуметтік көмек (АӘК) алатын отбасылардың балалары;

2. АӘК алмайтын, бірақ жан басына шаққандағы табысы тұрмыс деңгейінен төмен отбасылардың балалары;

3. Жетім балалар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар;

4. Төтенше жағдайлардан зардап шеккен отбасылардың балалары;

5. Мектептің қамқоршылық кеңесінің шешімімен мұқтаж деп танылған отбасылардың балалары (отбасының материалдық жағдайы бойынша акт негізінде).

Мектеп формасына көмек

Көпбалалы отбасы

Атаулы әлеуметтік көмек

Артықшылықтар

6

Егер отбасы АӘК алмаса, бірақ мектеп формасына көмек қажет болса?

Егер сіздің отбасыңыз атаулы әлеуметтік көмек алмаса (АӘК), бірақ іс жүзінде өмірлік қиын жағдайда болса (табысы төмен, көп балалы, баспанасыз, науқас және т.б.), сіз мектеп формасына көмек сұрай аласыз.

Ол үшін қажет:

1. Білім беру ұйымына (мектепке) өтінішпен жүгіну.

2. Отбасының тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларын тексеруден өту (мектеп жүзеге асырады).

3. Сіздің отбасыңызды мұқтаж деп тану туралы шешім қабылдайтын қамқоршылар кеңесінде істің қаралуын күтіңіз.

Қажетті құжаттар:

- Өтініш;

- Жеке куәлік (немесе электрондық құжат);

- Балалардың туу туралы куәліктері;

- Отбасы құрамы мен табысын растайтын құжаттар (табыс, жәрдемақы, табыстың жоқтығы туралы анықтамалар және т.б.);

- Қажет болған жағдайда-мектептің сұранысы бойынша өзге де құжаттар (мысалы, актілер, анықтамалар, қорытындылар).

Қарау мерзімі:

1. 3 жұмыс күніне дейін - тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларды тексеру;

2. 2 жұмыс күніне дейін - қамқоршылық кеңестің отырысы;

3. 3 жұмыс күніне дейін - көмек көрсету туралы хабарламаны немесе дәлелді бас тартуды ресімдеу.

Бас тарту келесі жағдайларда мүмкін:

- Құжаттардың толық емес немесе жарамсыз пакеті;

- Дұрыс емес мәліметтер;

- Отбасы белгіленген критерийлер бойынша мұқтаж деп танылмаған;

- Дербес деректерді өңдеуге келісімнің болмауы.

Мектеп формасына көмек

Көпбалалы отбасы

Атаулы әлеуметтік көмек

Артықшылықтар

7

Неліктен балабақшаларда тегін тамақтану үшін отбасының жан басына шаққандағы орташа табысын есептеген кезде әскери қызметшінің жұбайына берілетін тұрғын үй төлемдері есепке алынады, бірақ несие және ипотекалық шығындар есептен шығарылмайды?

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 12 наурыздағы № 320 қаулысының 6 - тармағына сәйкес-балабақшаларда тегін тамақ беру үшін отбасының жан басына шаққандағы орташа табысын есептеу кезінде Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасымен отбасы мүшелері алатын табыстың барлық түрлері ескеріледі.

Кірістердің құрамына: жұмыс орны бойынша жалақы және өзге де төлемдер; зейнетақылар, жәрдемақылар және өзге де әлеуметтік төлемдер; әскери қызметшілер мен олардың отбасыларына төлемдер, оның ішінде тұрғын үй өтемақылары кіреді, өйткені олар ақшалай қаражаттың бір бөлігі болып табылады және тұрақты сипатта болады.

Отбасы шығыстары, оның ішінде: кредиттер, ипотека және өзге де борыштық міндеттемелер бойынша төлемдер; Коммуналдық төлемдер, жалдау ақысы және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 26 мамырдағы № 181 бұйрығының 16-тармағына сәйкес басқа да ағымдағы шығыстар есепке алынбайды. Бұл кірістерді есептеу әдістемесі оларды бөлу немесе жұмсау емес, нақты алынған ақша негізінде отбасының жалпы материалдық жағдайын бағалауға бағытталғандығына байланысты.

Отбасының жан басына шаққандағы орташа табысын есептеу

Тегін тамақ беру

Тұрғын үй төлемдері

Несиелер мен ипотека бойынша шығыстар

8

Қорғаншылық және қамқоршылық органдары ата-ананың немесе туысының баламен қарым-қатынас тәртібін қалай анықтайды?

Баладан бөлек тұратын ата-ананың, сондай-ақ атасының, әжесінің, бауырларының немесе әпкелерінің баламен қарым-қатынас жасау тәртібін Қазақстан Республикасы Ағарту министрінің 2025 жылғы 31 наурыздағы № 53 бұйрығымен бекітілген Қағидаларға сәйкес қорғаншылық және қамқоршылық органы айқындайды.

Дауды қарау үшін мүдделі тұлға баланың тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық органына өтініш береді. Өтінішке: жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі, өтініш берушінің тұрғылықты жерін растайтын құжаттар, психоневрологиялық және наркологиялық ұйымдардан анықтамалар, сондай-ақ соттылығының жоқтығы туралы анықтама қоса беріледі.

Өтініш тіркелгеннен кейін қорғаншылық органы өтініш берушімен және бала нақты тұратын ата-анасымен әңгімелесу жүргізеді, қажет болған жағдайда баланың тұрғылықты жеріне барады, мамандардың қосымша мәліметтерін немесе қорытындыларын сұратады және қарым-қатынас жоспарланатын жағдайларды бағалайды.

Қарым-қатынас тәртібін анықтаудағы негізгі критерий-баланың құқықтары мен мүдделерін қорғау. Қорғаншылық органы қарым-қатынастың нақты тәртібін белгілей отырып, шешім қабылдайды: кездесулердің жиілігі, қарым-қатынас күндері мен уақыты, Өткізілетін орны, басқа ата-ананың не үшінші тұлғалардың болу қажеттілігі, сондай-ақ баланың өтініш берушіде уақытша болу мүмкіндігі.

Осылайша, қарым-қатынас тәртібін қамқоршылық органы әрбір жағдайда баланың өтініш берушімен шарттарын, қарым-қатынасын бағалау және № 53 бұйрықта көзделгендей баланың мүдделерін ең жақсы қамтамасыз ету қағидатын сақтау негізінде жеке айқындайды.

Мысал:

Бөлек тұратын әке қамқоршылық органына өтініш берді, өйткені анасы кездесулерге кедергі келтірді. Қамқоршылық органы екі тараппен де әңгімелесті, шарттарды бағалады, баланың жасы мен режимін ескеріп, кестені белгіледі: әр сенбі сайын сағат 10.00-ден 17.00-ге дейін әкесінің тұрғылықты жерінде.

тәртіпті айқындау

қорғаншылық және қамқоршылық органдары

ата-анасының немесе туысының баламен қарым-қатынас жасау тәртібі

9

Қазақстанда балабақшаға қалай тіркеу керек және баланы кезекке қалай қою керек?

Баланы кезекке қою және оны балабақшаға қабылдау үшін порталда онлайн-өтініш беру қажет balabaqsha.snation.kz.

Ата-анаға қажет:

порталға кіру және ЭЦҚ көмегімен немесе eGov арқылы авторлану;

қаланы немесе ауданды таңдаңыз;

бала мен ата-ана туралы мәліметтерді толтырыңыз;

таңдаулы балабақшаларды таңдаңыз;

өтініш жіберу.

Өтініш бергеннен кейін жүйе автоматты түрде балаға жас санаты бойынша кезек нөмірін береді.

Таңдалған балабақшада бос орын пайда болған кезде, жүйе автоматты түрде қабылдау бағытын қалыптастырады. Ата-ана Жеке кабинетте немесе SMS арқылы хабарлама алады.

Қабылдау үшін сізге қажет:

бағытты жүктеу;

көрсетілген мерзімде балабақшаға хабарласыңыз

қажетті құжаттарды ұсыну (туу туралы куәлік, ата-ана куәлігі, 065/Е медициналық нысаны және т.б.).

Құжаттарды тексергеннен кейін балабақшамен келісім-шарт жасалады және бала ресми түрде топқа қабылданады.

Мысал:

2 жасқа толған баланың анасы оны Өскемен қаласындағы балабақшаға кезекке тұрғысы келеді. Ол порталға кіреді balabaqsha.snation.kz, ЭЦҚ арқылы авторизацияланады және үйдің жанында орналасқан бірнеше балабақшаны таңдайды. Өтініш жіберілгеннен кейін жүйе балаға автоматты түрде кезек нөмірін береді — мысалы, "2 жастан 3 жасқа дейінгі"жас санатындағы 152.

Бірнеше айдан кейін таңдалған балабақшалардың бірінде бос орын пайда болады және жүйе бағытты қалыптастырады. Анасы хабарлама алады, жолдаманы жүктейді және оны балабақшаға туу туралы куәлікпен және 065/Е медициналық формасымен бірге әкеледі.

балабақша

кезек

қалай тіркеуге болады

10

Баланы білім беру ұйымының 1-сыныбына қалай тіркеуге болады?

Баланы білім беру ұйымының 1-сыныбына қабылдау үшін сізге:

Ата-анасынан немесе заңды өкілінен "Электрондық үкімет" порталы арқылы өтініш беру egov.kz немесе мектепте жеке.

Келесі құжаттарды қоса беріңіз:

- №052-2/у нысаны бойынша баланың денсаулық жағдайы туралы анықтама ("баланың денсаулық паспорты" деп те аталады)

- №065/у нысаны бойынша профилактикалық егулер картасы

- 3×4 см баланың сандық түсті фотосуреті

Баланың таңдалған мектептің қызмет көрсету аймағына жататындығына немесе қабылдау ережелері шеңберінде өтініш берілгеніне көз жеткізіңіз.

Қабылдау туралы шешім күтіңіз-мектеп бұйрық немесе қорытынды туралы хабарлама береді. Бұл ретте мектептер нормативтік актілерде көзделмеген қосымша құжаттарды талап етуге құқылы емес.

Мысал:

Егер бала 6 жасқа толса және бір мектеп аймағына жататын мекен-жайда тұрса, сіз:

1) кіріңіз egov.kz → "құжаттарды қабылдау және білім беру ұйымдарына қабылдау" бөлімі;

2) онлайн-өтінімді толтырыңыз, № 052-2/у анықтамасының және № 065/у картасының сканер-көшірмелерін тіркеңіз, 3×4 фотосуретті жүктеңіз.

Мектеп құжаттарды қарайды және қабылдау туралы хабарлама жібереді.

1-сыныбына қалай тіркеуге болады

11

Балалардың қай санаттары үшін жазғы лагерьлерде демалу тегін немесе жеңілдікпен беріледі?

Қала сыртындағы жазғы сауықтыру лагерлеріне тегін немесе Жеңілдікпен жолдамалар әлеуметтік осал санаттағы балаларға беріледі. Мұндай қолдау басым тәртіппен жетім балаларға, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға, сондай-ақ аз қамтылған және көп балалы отбасылардан шыққан балаларға көрсетіледі. Жолдамаларды қаржыландыру Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңына және ҚР Білім Министрінің бұйрығымен бекітілген балалардың демалысы мен сауығуын ұйымдастыру қағидаларына сәйкес жергілікті бюджет есебінен жүзеге асырылады.

Тегін жолдама алу үшін ата-аналар бала оқитын мектеп әкімшілігіне жүгінуі керек. Сауықтыру ауысымдарының тізімдерін мектептер қалыптастырады және жазғы маусым басталар алдында бекіту үшін қалалық және аудандық білім бөлімдеріне жіберіледі. Жеңілдікке құқықты растау үшін отбасының әлеуметтік мәртебесі туралы құжаттарды ұсыну қажет: көп балалы болу туралы куәлік, атаулы әлеуметтік көмек алу туралы анықтама немесе қорғаншылық органдарының құжаттары.

Мысал:

Егер отбасы атаулы әлеуметтік көмек алып, үш баланы тәрбиелеп отырса, ата-аналар балалардың біріне тегін жолдама беру үшін мектепке өтініш бере алады. Мектеп баланы сауықтыру лагерінің тізіміне енгізеді және бұл тізімді білім бөліміне жібереді. Тізім бекітілгеннен кейін, бала жазғы ауысымға арналған лагерьде тегін орын алады.

балалар санаттары

тегін немесе жеңілдікпен

жазғы лагерьлерде демалу

12

Егер бұрын колледжді басқа мамандық бойынша бітірген болса, колледжде қайтадан тегін білім алуға бола ма?

Колледжде басқа мамандық бойынша тегін білім алу мүмкін емес. "Білім туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының 2-тармағына сәйкес әрбір азамат әр деңгейдегі тегін білім алуға бір рет қана құқылы. Бұл дегеніміз, егер адам колледжде тегін техникалық және кәсіптік білім алған болса және оған біліктілік берілген болса, онда заңнама басқа мамандық бойынша колледжде тегін қайта оқуға жол бермейді. Мемлекет осы деңгейдегі білім алған кезде ғана оқу ақысын төлейді. Ерекшеліктерді тек Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы әскери, арнаулы оқу орындары мен білім беру ұйымдары құрайды, мұнда алдыңғы біліміне қарамастан тегін оқыту мүмкін болады.

Мысал:

Егер адам колледжді "Слесарь" мамандығы бойынша бітіріп, содан кейін "бағдарламашы" жаңа мамандығын алуға шешім қабылдаса, онда ол қайтадан тегін оқи алмайды. Алайда, егер ол бұрын колледжде ақылы негізде оқыған болса, онда тегін білім алу құқығы сақталады, өйткені ол әлі осы деңгейдегі тегін білім алған жоқ.

колледжде басқа мамандық бойынша тегін білім беру

№

Жиі қойылатын сұрақ

Толық жауап

Негізгі сөздер және хештегтер

1

Ауданаралық автомобиль көлігімен қатынағанда мүгедектігі бар адамдарға қандай жеңілдіктер қарастырылған?

Мүмкіндігі шектеулі тұлғаларға ауданаралық сапар кезінде берілетін жеңілдіктер Қазақстан Республикасының «Автомобиль көлігі туралы» 2003 жылғы 4 шілдедегі Заңымен, сондай-ақ 2022 жылғы 29 желтоқсандағы №174-VII Заңымен енгізілген өзгерістерді ескере отырып реттеледі. Осы заңның 20-бабының 1-тармағына енгізілген толықтыруларға сәйкес, I топтағы мүмкіндігі шектеулі тұлғалар әлеуметтік маңызды ауданаралық маршруттарда тегін жүріп өту құқығына ие. Әлеуметтік маңызды маршруттар деп мемлекет тарапынан бекітіліп, субсидияланатын, халыққа тасымалдауды қамтамасыз етуге арналған маршруттар түсініледі.

2025 жылғы 20 қараша жағдайы бойынша облыста келесі әлеуметтік маңызды ауданаралық маршруттар жұмыс істейді: 30 қалааралық/ауданаралық автобус маршруты: «Өскемен-Риддер», «Өскемен-Бірінші Май», «Өскемен-Предгорное», «Өскемен- Предгорное арқылы Уварово», «Өскемен-Күршім», «Өскемен-Үлкен Нарын», «Өскемен-Алтай кенті», «Өскемен-Касым Қайсенов кенті», «Өскемен-Белоусовка», «Өскемен-Зайсан», «Өскемен-Бобровка», «Өскемен-Шемонаиха арқылы Жоғарғы Убу», «Өскемен-Тарханка», «Өскемен-Көгілдір Бұғаз-Айна», «Өскемен-Украинка», «Өскемен-Катонқарағай-Берел», «Өскемен-Саратовка-Отрадное», «Өскемен-Жаңа Қанайка», «Өскемен-Самарское», «Өскемен-Тройницкое», «Өскемен-Глубокое», «Өскемен-Алтай», «Өскемен-Асу-Бұлақ», «Өскемен-Октябрьск», «Өскемен-Күмістау», «Өскемен-Шемонаиха арқылы Біріншімай», «Өскемен-Жаңа-Үлбі», «Өскемен-Ақжар», «Өскемен-Бозанбай-Сібі көлі», «Өскемен-Марқакөл», «Марқакөл-Зайсан».

Мысал:

Егер «Өскемен – Семей» ауданаралық маршруты әлеуметтік маңызы бар бағыт ретінде бекітілсе, I топтағы мүгедектігі бар адам бұл маршрутпен бос орын болған жағдайда және мүгедектік мәртебесін растау арқылы күн сайын тегін сапар жасай алады.

ауданаралық автомобиль көлігімен қатынау

мүгедектігі бар адамдарға жеңілдіктер

2

Өскемен қаласында жеңілдікті көлік картасын қалай алуға болады?

Жеңілдікті көлік картасын алу үшін келесі қадамдарды орындау қажет:

1. Ең жақын ONAY! қызмет көрсету орталығына бару.

2. Құжаттарды ұсыну:

– жеке куәлік;

– жеңілдікке құқығын растайтын құжат (мүгедектік куәлігі, зейнеткер куәлігі, оқу орнынан анықтама және т.б.).

3. Картаны алу үшін өтініш толтыру.

4. Картаны алу: жеңілдік санатындағы азаматтарға карта тегін беріледі.

Мысал:

I топтағы мүгедек «ONAY!» орталығына Шәкәрім даңғылы, 171 мекенжайы бойынша жүгінеді. Жеке куәлігін және мүгедектік анықтамасын көрсеткеннен кейін, ол қалалық қоғамдық көлікте тегін жүруге мүмкіндік беретін жеңілдік көлік картасын алады.

жеңілдік көлік картасы

Өскемен

ONAY

қалай алу

3

Қоғамдық көлік салонының жағдайына кім жауап береді?

Қоғамдық көлік салонының тазалығы мен санитариялық жағдайына тасымалдаушы жауап береді, яғни көлік құралын иеленетін немесе оны пайдаланатын ұйым немесе жеке кәсіпкер. Бұл талап Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 5 сәуірдегі № 60 бұйрығымен бекітілген «Жолаушылар мен жүктерді тасымалдауға арналған көлік құралдарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларында белгіленген. Тасымалдаушы көлік салонын таза ұстауға, тұрақты түрде жинау мен дезинфекция жүргізуге, желдетудің, жылытудың және жарықтандырудың дұрыс жұмыс істеуін қамтамасыз етуге, сондай-ақ жолаушылар үшін жайлы жағдай қалыптастыруға міндетті. Салон таза болуы тиіс, қоқыс, жағымсыз иіс немесе ластану болмауы керек. Қажет болған жағдайда тасымалдаушы қоқыс жәшіктерін немесе пакеттерді қамтамасыз етеді және орындықтардың, сабау-ұстағыштардың және еденнің жағдайын бақылап отырады. Санитариялық нормалардың сақталуын санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменттері, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар (әкімдіктер) қадағалайды. Санитариялық талаптарды бұзған жағдайда тасымалдаушы Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне сәйкес әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін — мысалы, айыппұл салу немесе бұзушылықтарды жою туралы нұсқама беру.

Мысал:

Егер автобус маршрутқа қоқыспен, ластанған орындықтармен немесе бензин иісімен шықса, оған тасымалдаушы жауап береді, ал шағымды Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаментіне жолдауға болады.

қоғамдық көлік салонының жағдайы

кім жауап береді

4

Жолаушыны хабардар етпестен қалааралық рейстің уақытын кейінге шегеру заңды ма?

Жолаушыға алдын ала хабар бермей қалааралық рейстің уақытын өзгерту заңсыз болып табылады. Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі № 476-II «Автомобиль көлігі туралы» Заңына және ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 26 қарашадағы № 753 бұйрығымен бекітілген «Жолаушыларды, багажды және жүкді автомобиль көлігімен тасымалдау қағидаларына» сәйкес, тасымалдаушы бекітілген қозғалыс кестесін сақтауға міндетті. Егер рейстің жөнелту уақыты өзгерсе, рейс кешіктірілсе немесе толықтай тоқтатылса, тасымалдаушы бұл туралы жолаушыны алдын ала кез келген қолжетімді тәсілмен хабардар етуге тиіс: телефон арқылы, SMS, электрондық пошта, касса арқылы немесе мобильдік қосымша арқылы. Жолаушыға хабар бермеу — тасымалдау қағидаларын бұзу болып саналады. Мұндай жағдайда жолаушы:

– билетті толық құны бойынша қайтарып алуға;

– немесе бос орындар болған жағдайда басқа рейспен жүруге құқылы.

Мысал:

Жолаушы «Алматы – Талдықорған» рейсіне 10:00-ге билет сатып алды, бірақ автобус 12:00-ге ауыстырылды және жолаушыға алдын ала хабар берілмеді. Бұл жағдайда ол толық ақшасын қайтаруды немесе өзіне қолайлы басқа рейсті таңдауды талап етуге құқылы.

жолаушыны хабардар ету

уақытты ауыстыру

қалааралық рейс

5

Жолаушыға тек оның итпен бірге жол жүруіне байланысты сапардан бас тартуға бола ма?

Жолаушыға тек оның итпен бірге келе жатқаны үшін сапардан бас тартуға құқық берілмейді. Жануарларды қоғамдық және қалааралық көлікте тасымалдау тәртібі Қазақстан Республикасының «Автомобиль көлігі туралы» № 476-II Заңы, ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 26 қарашадағы № 753 бұйрығымен бекітілген «Жолаушыларды, багажды және жүкді автомобиль көлігімен тасымалдау қағидалары», сондай-ақ санитариялық талаптармен реттеледі. Осы нормаларға сәйкес, жолаушы жануарды тасымалдау ережелерін сақтаған жағдайда итпен бірге сапарға шығуға құқылы.

– Ұсақ иттер переноскада немесе жабық торда тасымалданады, бұл шу, иіс және салонды ластауды болдырмайды.

– Ірі иттер тұмылдырықта, қысқа қарғыбауда және иесінің бақылауында, басқа жолаушыларға кедергі келтірмейтін жерде тасымалданады.

Тасымалдаушы сапардан бас тарта алады тек мына жағдайларда:

– ит агрессивті болып, жолаушыларға немесе жүргізушіге қауіп төндірсе;

– иесі қауіпсіздік шараларын (тұмылдырық, переноска, қарғыбау) қамтамасыз етпесе;

– санитариялық талаптар бұзылса (қатты иіс шығару, салонды ластау). Егер барлық талаптар орындалса, жануар тыныш және қауіпсіз болса, тасымалдаушының бас тартуы заңсыз болып табылады.

Мысал:

Жолаушы қалааралық автобусқа кішкентай итін жабық переноскада алып кірді. Жануар тыныш, санитариялық нормалар бұзылған жоқ. Жүргізушінің жолаушыны түсіруді талап етуі – заңсыз.

сапардан бас тарту

итпен келген жолаушы

жолаушыны тасымалдаудан бас тартуға бола ма

6

Тасымалдаушы жолаушыны оның келісімінсіз басқа орынға ауыстыруға құқылы ма?

Тасымалдаушы жолаушыны оның келісімінсіз басқа орынға ауыстыруға құқылы емес, себебі билетте көрсетілген орын – тасымалдау шартының бөлігі болып табылады. Бұл Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 4 шілдедегі № 476-II «Автомобиль көлігі туралы» Заңында және ҚР Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 26 қарашадағы № 753 бұйрығымен бекітілген «Жолаушыларды, багажды және жүкді автомобиль көлігімен тасымалдау қағидаларында» көзделген. Тасымалдаушы жолаушыға билетте көрсетілген орынды беруге міндетті. Жолаушының келісімінсіз орын ауыстыру – тасымалдау шартын бұзу болып саналады. Ерекше жағдайлар тек заңда көрсетілген кезде ғана мүмкін. Мысалы, автобуста техникалық ақау пайда болып, жолаушыларды басқа көлікке көшіру қажет болғанда немесе қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында (осьтің артық жүктелуі, апаттық жағдай туындауы) орындарды қайта бөлу талап етілсе. Сондай-ақ жолаушы өзі келісім берген жағдайда орын ауыстыруға болады. Осының сыртында жолаушы орын ауыстырудан бас тартуға толық құқылы.

Мысал:

Жолаушы №5 орынға билет сатып алды. Водитель себеп түсіндірместен оны №20 орынға көшуін талап етеді. Жолаушы бас тартуға құқылы, өйткені келісімінсіз орын ауыстыру – тасымалдау шартын бұзу болып табылады.

тасымалдаушы

келісімсіз орын ауыстыру

басқа орынға көшіру

құқығы бар ма

7

Автобус билеттерін қайтару ережелері қандай, қанша пайыз ұсталады және билетті қандай мерзімде қайтаруға болады?

Автобус немесе шағын автобус жолға шықпай тұрып билетті кассаға қайтарған жағдайда, билет құнынан 3 пайыздан аспайтын сома ұсталып, қалған ақшасы жолаушыға қайтарылады.

Мысал: билет бағасы 2 000 теңге болса, 60 теңгеге дейін ұсталады, жолаушыға 1 940 теңге қайтарылады.

Егер билет сатып алынғаннан басқа кассада қайтарылса, билет құнынан 5 пайыздан аспайтын комиссия ұсталады.

Мысал: билет бағасы 2 000 теңге болса, 100 теңгеге дейін ұсталады, жолаушыға 1 900 теңге қайтарылады.

Автобусқа кешіккен жағдайда билет 3 тәуліктен кешіктірілмей қайтарылуы тиіс. Бұл жағдайда билет құнының 70%-ы өтеледі.

Мысал: билет бағасы 2 000 теңге болса, жолаушы 1 400 теңге алады. 3 тәуліктен кейін билет қайтарылмайды.

Автобус билеттерін қайтару

Қайтару мерзімдері

Билетті қайтару