«Алтай ауданы әкімінің аппараты» ММ
қызметіндегі сыбайлас-жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері туралы талдамалық анықтама
Алтай қ. 2023 жылғы 29 маусым
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» ҚР Заңының 8-бабының 5-тармағына, ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы №2 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына, облыстық басқармалардың және 2023 жылғы 30 ақпандағы Шығыс Қазақстан облысы қалалары мен аудандары әкімдіктерінің сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кестесіне сәйкес «Алтай ауданы әкімінің аппараты» ММ (бұдан әрі-Аппарат) және Алтай ауданының атқарушы органдарында сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау (бұдан әрі - талдау) 2023 жылғы 01 маусым мен 27 маусым аралығында бірінші басшылардың актілерімен құрылған жұмыс топтарымен (Алтай ауданы әкімі аппараты басшысының 2023 жылғы 24 мамырдағы №45 бұйрығымен Алтай ауданы әкімі аппаратының жұмыс тобы құрылды) жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау келесі бағыттар бойынша жүзеге асырылды:
1) ауданның жергілікті атқарушы органдарының қызметіне қатысты нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) ауданның жергілікті атқарушы органдарының ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Талдау жүргізу кезінде:
ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасы бекіткен сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу бойынша 2022 жылғы 30 желтоқсандағы №488 әдістемелік ұсынымдар пайдаланылды.
Жергілікті атқарушы органдар Қазақстан Республикасының Заңдарының, Мемлекеттік бағдарламалар мен ұлттық жобалардың орындалуын және іске асырылуын қамтамасыз етуді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары болып табылады. Мемлекеттік органдар өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің актілеріне, өзге де нормативтік құқықтық актілер мен ережелерге сәйкес жүзеге асырады.
Талдау объектісі:
- Алтай ауданы әкімінің аппараты;
- Алтай қаласы әкімінің аппараты;
- Серебрянск қаласы әкімінің аппараты;
- Жаңа Бұқтырма кенті әкімінің аппараты;
- Зубовск кенті әкімінің аппараты;
- Прибрежный кенті әкімінің аппараты;
- Октябрьск кенті әкімінің аппараты;
- Тұрғысын ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Средигорное ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Полянское ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Малеевка ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Парыгино ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Соловьево ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Чапаево ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Никольск ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Северный ауылдық округі әкімінің аппараты;
- Ауыл шаруашылығы, жер қатынастары және кәсіпкерлік бөлімі;
- Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары және тұрғын үй инспекциясы бөлімі;
- Экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі;
- Сәулет, қала құрылысы және құрылыс бөлімі;
- Ішкі саясат, мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі;
- Қаржы бөлімі;
- Дене шынықтыру, спорт және туризм бөлімі;
- Азаматтық хал актілерін тіркеу бөлімі;
- Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі;
Талдау жүргізу барысында 12 сыбайлас жемқорлық тәуекелі анықталды.
Индикатор лауазымды тұлғалардың және/немесе талдау объектілерінің өкілеттіктерінің қайталануы болып табылады.
«Азаматтардың қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге қатысуы туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 3-бабына сәйкес облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдары көтермелеудің түрлері мен тәртібін, сондай-ақ азаматтарға ақшалай сыйақының мөлшерін айқындайды. Бұл ретте, Заңның көрсетілген бабына сәйкес ауданның жергілікті атқарушы органдарының да осындай өкілеттіктері бар.
Шығыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2019 жылғы 4 қаңтардағы № 2 қаулысымен көтермелеудің түрлері мен тәртібі, сондай-ақ Шығыс Қазақстан облысында қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге қатысатын азаматтарға ақшалай сыйақы мөлшері айқындалды (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5724 болып тіркелген).
Осылайша, көтермелеудің өзге түрлері мен тәртібін, сондай-ақ азаматтарға ақшалай сыйақы мөлшерін айқындайтын аудан әкімдігінің қаулысын қабылдау жоғары тұрған мемлекеттік органның нормативтік құқықтық актісіне қайшы келетін болады. Сонымен қатар, қоғамдық тәртіпті сақтауға қатысатын азаматтарды көтермелеуге қаржыландыру облыстық деңгейдегі жергілікті бюджет қаражатынан жүзеге асырылатындығына байланысты аудандардың құзыретін алып тастау орынды болады.
Ұсыныс:
Ауданның жергілікті атқарушы органдарының өкілеттіктерінің қайталануын болдырмау бөлігінде «Азаматтардың қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуге қатысуы туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 3-бабына өзгерістер енгізу туралы жоғары тұрған мемлекеттік органға ұсыныстар жіберу.
Кең дискрециялық өкілеттіктердің индикаторлары:
лауазымды адамдардың шешімдер қабылдауы немесе өзге де әкімшілік рәсімдерді орындауы үшін негіздердің болмауы немесе белгісіздігі;
лауазымды тұлғаның және/немесе талдау объектісінің шешімдердің бірнеше түрін қабылдау не шешім қабылдаудан бас тарту мүмкіндігі.
«Ішкі сауда қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің м. а. 2015 жылғы 27 наурыздағы № 264 бұйрығының 50-1-тармағының 3 абзацына сәйкес стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу кәсіпкерлік субъектілерінің өтінімдері бойынша жүзеге асырылады және жергілікті атқарушы органдар конкурстық негізде жүргізеді. Конкурстың шарттарын, өтінімдерді қабылдауды, бөлінетін орындардың санын, орналасқан жерін, маршруттарын, бөлінетін алаңын, орналастыру кезеңін жергілікті атқарушы органдар конкурс өткізілгенге дейін күнтізбелік 30 күннен кешіктірмей өздерінің ресми сайттарында жариялайды.
Ішкі сауда ережелерінің осы талаптарына сүйене отырып, жеке кәсіпкер ретінде тіркелген кәсіпкерлік субъектілері ғана бөлшек саудамен айналыса алады, сондықтан бау-бақша, бау-бақша, жеке қосалқы шаруашылық және басқа да қызмет түрлерімен айналысатын жеке тұлғалар көбінесе олар үшін анықталатын стационарлық емес сауда объектілерінде бөлшек саудамен шектеледі.
ЖАО стационарлық емес сауда объектілерін орналастыру орындарын және (немесе) маршруттарын бөлу бойынша өткізетін конкурстың шарттары нормативтік құқықтық актілермен айқындалмаған, сондықтан әрбір белгілі бір жағдайда жергілікті атқарушы органдар арнаулы жағдайлар жасай алады.
Ұсыныс:
«Ішкі сауда қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің м. а. 2015 жылғы 27 наурыздағы № 264 бұйрығының 50-1-тармағының 3 абзацына өзгерістер енгізу жөнінде ұсыныстар, сондай-ақ конкурс өткізу қағидаларын бекіту жөнінде өкілеттіктер беру бөлігінде толықтырулар енгізу жөнінде ұсыныстар жіберу.
Индикаторы құқықтық-лингвистикалық белгісіздік болып табылады:
түсініксіз немесе екі мағыналы және осылайша заңсыз түсіндірулерге мүмкіндік беретін позициядағы тұжырымдама.
«Мемлекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 63-бабының 2-тармағына сәйкес жер учаскесін мемлекет мұқтажы үшін алып қоюға байланысты жер учаскесін немесе өзге де жылжымайтын мүлікті мәжбүрлеп иеліктен шығаруды бастау туралы қаулыда:
1) мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығарудың мақсаты мен негіздері;
2) жер учаскесінің орналасқан жері, ауданы, кадастрлық нөмірі;
3) мүліктің меншік иесі немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушы;
4) мәжбүрлеп иеліктен шығару күні, бірақ осы қаулы ресми жарияланған күннен бастап үш айдан ерте емес;
5) келісу рәсімдерін жүзеге асыру үшін меншік иесінің немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушының өтініш берген орны.
Егер көрсетілген қаулыға осы тармақтың 2) және 4) тармақшаларының бөлігінде өзгерістер енгізілген жағдайда, онда мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығару рәсімі осы қаулыға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы қаулы жарияланған күннен бастап қайта жүзеге асырылады.
Яғни, мәжбүрлеп иеліктен шығару күні өзгерген кезде мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығару рәсімі қайта жүзеге асырылады. Мемлекет мұқтажы үшін жер учаскесін мәжбүрлеп иеліктен шығару рәсімі шарт жобасын келісу сатысында немесе шарт жасасу сатысында тұр делік және жақын күндері (мысалы, 2-6 күннен кейін) қаулымен айқындалған мәжбүрлеп иеліктен шығару күні аяқталады, яғни мерзімін ұзарту (мәжбүрлеп иеліктен шығару күнін өзгерту) қажет.
Осылайша, рәсімдерді қайта жүргізу талап етіледі: «Мемлекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-тарауында белгіленген хабарламаны жіберу, бағалау жүргізу және басқа да дәйекті рәсімдер.
Ұсыныстар:
«Мемлекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 63-бабы 2-тармағының абзацын өзгерту бөлігінде ұсыныс енгізу.
Ұсынылған редакция: «Егер көрсетілген қаулыға осы тармақтың 2) тармақшасының бөлігінде өзгерістер енгізілген жағдайда, онда мемлекет мұқтажы үшін мәжбүрлеп иеліктен шығару рәсімі осы қаулыға өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы қаулы жарияланған күннен бастап қайта жүзеге асырылады, көрсетілген қаулыға өзгеріс енгізілген кезде тиісті жер учаскесін мәжбүрлеп иеліктен шығару күнінің өзгеруі бөлігінде мүліктің меншік иесіне немесе мемлекеттік емес жер пайдаланушыға хабарлама жіберіледі.».
1) Мемлекеттік қызметтерді көрсетудің нақты процестерінің белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі мынада көрсетілген:
«Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 26-бабының 16-тармағына сәйкес ауданның жергілікті атқарушы органдары қолданыстағы ғимараттардың үй-жайларын қайта жоспарлау арқылы қайта құру туралы шешім қабылдайды.
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы №750 бұйрығымен құрылыс салуды ұйымдастыру және құрылыс саласында рұқсат беру рәсімдерінен өту қағидалары (бұдан әрі - қағидалар) бекітілді. Көрсетілген Қағидалардың 35-тармағына сәйкес мемлекеттік қызметті алу үшін 1 өтініш беруші «электрондық үкімет» веб-порталы (бұдан әрі - портал) арқылы көрсетілетін қызметті берушіге жаңа құрылысқа бастапқы материалдарды /сәулет-жоспарлау тапсырмасын және қолданыстағы үй-жайларды (жекелеген бөліктерді) реконструкциялау (қайта жоспарлау, қайта жабдықтау) үшін техникалық шарттарды/ бастапқы материалдарды ұсыну туралы өтініш жібереді тірек және қоршау (сыртқы) конструкцияларын, инженерлік жүйелер мен жабдықтарды өзгертуге байланысты ғимараттар мен құрылыстарды (бұдан әрі – өтініш) осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша:
жаңа құрылысқа бастапқы материалдарды (бұдан әрі – 1 – пакет) және АЖЗ және техникалық шарттарды (бұдан әрі-2-пакет) алу үшін:
1) жер учаскесіне құқық белгілейтін құжаттың электрондық көшірмесі («жылжымайтын мүлік тіркелімі» мемлекеттік дерекқорында тіркелмеген жағдайда);
2) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сауалнама парағының электрондық көшірмесі (техникалық шарттарды алу қажет болған жағдайда).
тіреу және қоршау (сыртқы) конструкцияларын, инженерлік жүйелер мен жабдықтарды өзгертуге байланысты қолданыстағы ғимараттар мен құрылыстардың үй – жайларын (жекелеген бөліктерін) реконструкциялау (қайта жоспарлау, қайта жабдықтау) үшін бастапқы материалдарды алу үшін (бұдан әрі-3-пакет):
1) «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 сәуірдегі № 94 Заңына сәйкес пәтер иелерінің, тұрғын емес үй-жайлардың жалпы санының кемінде үштен екісінің жазбаша келісімінің электрондық көшірмесі немесе пәтерлер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің хаттамасы, егер өзгерістер кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін қозғайтын болса (тірек-қимыл аппараты бұзылған, кресло-арбамен қозғалатын адамдар үшін, егер тұрғын үйге қолжетімділікті қамтамасыз етуге байланысты өзгерістер болған жағдайда талап етілмейді);
2) өзгертілетін үй-жайдың техникалық паспортының электрондық көшірмесі (ол болған кезде);
3) сауалнама парағының электрондық көшірмесі (қажет болған жағдайда инженерлік және коммуналдық қамтамасыз ету көздеріне қосымша қосылу және/немесе жүктемелерді ұлғайту);
4) жер учаскесіне құқық белгілейтін құжаттың электрондық көшірмесі (егер реконструкциялау жер учаскесін қосымша бөлуді (кесуді) көздейтін болса («Жылжымайтын мүлік тіркелімі» мемлекеттік дерекқорында тіркелмеген жағдайда);
5) техникалық жобаның электрондық көшірмесі (құрамы мен мазмұны осы Қағидаларға 3-қосымшада баяндалған);
6) егер жобалаушы техникалық жобада үй-жайларды (тұрғын үйдің бөліктерін) жоспарланып отырған қайта құру (қайта жоспарлау, қайта жабдықтау) немесе үй-жайлардың шекараларын ауыстыру аралас Үй-жайлар (үй бөліктері) меншік иелерінің мүдделерін қозғайтынын көрсеткен жағдайда, өзгертілетін үй-жайлармен (үй бөліктерімен) іргелес үй-жайлар (үй бөліктері) меншік иелерінің нотариат куәландырған жазбаша келісімінің электрондық көшірмесі қосымша қоса беріледі, жоспарланған қайта құру (қайта жоспарлау) жағдайында, үй-жайларды (тұрғын үйдің бөліктерін) қайта жабдықтау немесе үй-жайлардың шекараларын ауыстыру олардың мүдделерін қозғайды (егер өзгерістер тұрғын үйге қол жеткізуді қамтамасыз етуге байланысты болса, тірек-қимыл аппараты бұзылған, кресло-арбамен қозғалатын адамдар үшін талап етілмейді).
Осылайша, өтініш берушілер тіреу және қоршау конструкцияларын өзгертумен байланысты емес қолданыстағы ғимараттар мен құрылыстардың үй-жайларын (жекелеген бөліктерін) реконструкциялау (қайта жоспарлау, қайта жабдықтау) үшін бастапқы материалдарды алу қажет болған кезде қалай әрекет етуге болады (мәселе шешілмеген күйінде қалып отыр, бірақ бұл жағдайда ЖАО рұқсаты қажет пе? Рұқсат алу үшін қандай құжаттарды ұсыну керек? және т. б.)
Сонымен қатар, көрсетілген Қағидалардың 35-тармағында сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің индикаторы бар:
2) мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларында көзделген талаптардың жоғары тұрған нормативтік құқықтық актілердің нормаларына қайшы келуі.
Тұрғын емес үй-жайды қайта жабдықтау (немесе пәтерді тұрғын емес үй-жайға қайта құру) бойынша жұмыстарды жүзеге асыру кезінде оның функционалдық мақсаты өзгереді (мысалы, дүкен болды, оны дәмхана ретінде қайта жабдықтады, пәтер болды, оны тұрмыстық химия дүкені ретінде қайта жабдықтады және т. б., жоғарыда сипатталғандай, конверсия тірек және қоршау құрылымдарының өзгеруіне байланысты болмайды)
«Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 40-бабының 3-тармағына сәйкес пәтерлерді, тұрғын емес үй-жайларды қайта жабдықтау және (немесе) қайта жоспарлау кезінде, егер өзгерістер әсер еткен жағдайда, пәтер, тұрғын емес үй-жайлар меншік иелерінің жалпы санының кемінде үштен екісінің міндетті жазбаша келісімі талап етіледі:
- тірек және (немесе) қоршау конструкциялары;
- жалпы үй инженерлік жүйелері;
- кондоминиум объектісінің ортақ мүлкі;
- пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың функционалдық мақсаты.
Көрсетілген Қағидалардың 35-тармағына сәйкес осы тармақта көзделмеген құжаттарды талап етуге жол берілмейді.
Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың функционалдық мақсаты өзгерген жағдайда пәтер иелерінің жалпы санының кемінде үштен екісінің жазбаша келісімі сияқты құжат көрсетілген Қағидалардың 35-тармағында көзделмеген.
Ұсыныстар:
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігіне «Құрылыс саласында құрылыс салуды ұйымдастыру және рұқсат беру рәсімдерінен өту қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы №750 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөнінде ұсыныстар жіберу.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 30 наурыздағы № 4-3 бұйрығымен бекітілген тракторларды және олардың базасында жасалған өздігінен жүретін шассилер мен механизмдерді, монтаждалған арнайы жабдығы бар тіркемелерді қоса алғанда, олардың тіркемелерін, өздігінен жүретін ауыл шаруашылығы, мелиоративтік және жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін, жүріп өту мүмкіндігі жоғары арнайы машиналарды жыл сайынғы мемлекеттік техникалық байқау қағидаларына сәйкес/269. машиналарды жыл сайынғы мемлекеттік техникалық байқауды жергілікті атқарушы орган (көрсетілетін қызметті беруші)жүргізеді.
Көрсетілген Қағидалардың 10-тармағына сәйкес машиналарды жыл сайынғы мемлекеттік техникалық байқаудан өткізу үшін иесі (көрсетілетін қызметті алушы) жергілікті атқарушы органның (көрсетілетін қызметті берушінің) кеңсесі арқылы қағаз түрінде не «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы www.egov.kz, www.elicense.kz электрондық түрде көрсетілетін қызметті алушының электрондық-цифрлық қолтаңбасымен куәландырылған өтініш береді.
Көрсетілген Қағидалардың 14-тармағында машиналарды техникалық байқау иесінің (көрсетілетін қызметті алушының) не оның өкілінің қатысуымен жүргізіледі деп көзделген.
Техникалық байқаудан өткен машиналарға тіркеу құжатында (техникалық паспортта) «ақаусыз», өтпегендерге «ақауы бар» деген жазу жазылады, ол жергілікті атқарушы органның (көрсетілетін қызметті берушінің) инженер – инспекторының қолымен және тіркеу пунктінің мөртабанымен (көрсетілген Қағидалардың 19-тармағы) куәландырылады.
Осылайша, мемлекеттік қызмет көрсету кезінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасау қаупі бар.
Ұсыныстар.
Осы мемлекеттік қызметті бәсекелестік ортаға беру мүмкіндігін қарау туралы ұсыныстарды жолдау.
Құқықтық-лингвистикалық белгісіздік сыбайлас жемқорлық тәуекелінің индикаторы жоба мәтінінде тікелей анықталмаған/түсіндірілмеген және оларға біртұтас және біркелкі мағына беретін кең, кең таралған қолданысы жоқ заңнамада пайдаланылмайтын терминдерді пайдалану болып табылады.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы № 301 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік меншіктегі, сауда-саттықты (конкурстарды, аукциондарды) өткізуді талап етпейтін жер учаскелеріне құқықтарды сатып алу» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларының 4-тармағында екі кезеңде мемлекеттік қызмет көрсету көзделген.
Мемлекеттік қызметті алу үшін жеке және заңды тұлғалар портал арқылы көрсетілетін қызметті берушіге:
Бірінші кезең:
1) көрсетілетін қызметті алушының ЭЦҚ куәландырылған электрондық құжат нысанында жер учаскесіне құқық алуға өтініш;
2) сұралып отырған жер учаскесінің сызбасы (жоспары).
Қызмет көрсетудің бизнес-процесіне сәйкес, егер көрсетілетін қызметті алушы құжаттардың толық топтамасын ұсынбаған жағдайда, жер қатынастары жөніндегі уәкілетті органның қызметкері 1 (бір) жұмыс күні ішінде өтінішті одан әрі қараудан дәлелді бас тартуды дайындайды.
Түсіндірме сөздіктерге сәйкес «сызба» сөзінің екі мағынасы бар:
- шартты графикалық белгілермен бұйымның немесе қондырғының құрамдас бөліктері және олардың арасындағы байланыс немесе байланыс көрсетілген сызба;
- бір нәрсенің сипаттамасы, жалпы, негізгі белгілері.
Көрсетілетін қызметті алушылармен дұрыс емес схемалар ұсынылуы мүмкін (сызғыш бойынша қолмен, спутниктен, Google электрондық картасынан және т. б. тартылған жер учаскесін анықтау мүмкін болмайтын біркелкілік жоқ).
Осылайша, Ереженің бұл нормасы мемлекеттік органдарға, олардың лауазымды адамдарына жағдайларға байланысты өз қалауы бойынша әрекет етуге, өз бетінше шешім қабылдауға мүмкіндік береді.
Ұсыныстар.
Осы Қағидалардың 4-тармағының 2) тармақшасын жаңа редакцияда жазу «Сұралып отырған жер учаскесінің схемасы (жоспары) жер-кадастрлық картадан көшіруге ауыстырылсын», сондай-ақ көрсетілген Қағидаларға 2-қосымшадағы тиісті өзгерістер «Сауда-саттықты (конкурстарды, аукциондарды) өткізуді талап етпейтін, мемлекет меншігіндегі жер учаскелеріне құқықтарды сатып алу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты»».
«Сауда-саттықты (конкурстарды, аукциондарды) өткізуді талап етпейтін мемлекеттік меншіктегі жер учаскелеріне құқықтарды алу» мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларының 2-тарауына сәйкес жер учаскесіне құқық беру туралы шешім шығару – бекітілген жерге орналастыру жобасы келіп түскен күннен бастап 3 (үш) жұмыс күні ішінде жүргізіледі.
Осы мемлекеттік қызметті көрсету кезінде ҚР Жер Кодексінің 43-бабының 7-тармағына сәйкес облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың жергілікті атқарушы органының, аудандық маңызы бар қала, кент, ауыл, ауылдық округ әкімінің жер учаскесіне құқық беру туралы шешімі бекітілген жерге орналастыру жобасы келіп түскен және жер комиссиясының оң қорытындысы шыққан сәттен бастап үш жұмыс күні ішінде қабылданады.
Мониторинг барысында белгіленген мерзімде мемлекеттік қызмет көрсету (шешім қабылдау) фактілері анықталды, алайда, Е-лицензиялау ақпараттық жүйесінде өтініш беруші жер учаскесіне құқық беру туралы шешім алғаннан кейін екінші кезеңге өтінім береді. Яғни, мемлекеттік қызмет көрсету мерзімдері бұзылған жоқ, бірақ мемлекеттік қызмет көрсету рәсімдерінің тәртібі бұзылады.
Сонымен қатар, Е-лицензиялау ақпараттық жүйесінде 2-кезеңде мемлекеттік қызмет көрсету процесі өтініш беруді талап етеді, сонымен бірге «Сауда-саттықты (конкурстарды, аукциондарды) өткізуді талап етпейтін мемлекеттік меншіктегі жер учаскелеріне құқықтарды сатып алу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартымен бірге өтініш талап етілмейді.
Ұсыныстар.
Е-лицензиялау ақпараттық жүйесінде мемлекеттік қызмет көрсету процесін мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларына сәйкестендіру жөнінде ұсыныс енгізу.
Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыруды реттейтін заңнама нормаларында қамтылған тұжырымдама сыбайлас жемқорлық тәуекелінің индикаторы болып табылады, түсініксіз немесе екі мағыналы болады және осылайша заңсыз түрде түсіндіруге жол береді.
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес әлеуетті өнім беруші өткізілетін мемлекеттік сатып алуға қатысуға құқылы емес, егер:
2) әлеуетті өнім беруші және (немесе) оның қызметкері Тапсырыс берушіге не мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушыға сараптамалық, консультациялық және (немесе) өткізілетін мемлекеттік сатып алуды дайындау жөніндегі өзге де жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді көрсетеді және (немесе) көрсетті, Тапсырыс беруші, бас жобалаушы не қосалқы жобалаушы ретінде техникалық-экономикалық негіздемені және (немесе) жобалық (жобалау-сметалық) негіздемені әзірлеуге қатысты) мемлекеттік сатып алу нысанасы құрылыс-монтаж жұмыстары, техникалық қадағалауды жүзеге асыру және Жобаны басқару жөніндегі инжирингтік қызметтер болып табылатын объектінің құрылысына арналған құжаттама, жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасын әзірлеу бойынша техникалық-экономикалық негіздемені әзірлеушінің мемлекеттік сатып алуға қатысуын қоспағанда.
Бұл норма сыбайлас жемқорлық тәуекелін қамтиды, өйткені ол заңсыз түсіндіруге мүмкіндік беретін және теріс салдарға әкеп соқтырған екіұшты тұжырымға ие (мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар үшін мемлекеттік қызметшілерді тәртіптік жауапкершілікке тартудың 6 фактісі).
Қолданыстағы редакцияға сәйкес әлеуетті өнім берушінің аталған барлық іс-әрекеттерін құрылыс-монтаждау жұмыстарына, техникалық қадағалауды жүзеге асыру және Жобаны басқару жөніндегі инжирингтік қызметтерге жатқызуға болады.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу заңнамасы департаменті мынадай түсініктеме берді:
1) егер әлеуетті өнім беруші және (немесе) оның қызметкері Тапсырыс берушіге не мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушыға өткізілетін мемлекеттік сатып алуды дайындау жөніндегі сараптамалық, консультациялық және (немесе) өзге де жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді көрсетсе;
2) өткізілетін мемлекеттік сатып алу нысанасы болып табылатын объектінің құрылысына техникалық-экономикалық негіздемені және (немесе) жобалау (жобалау-сметалық) құжаттаманы әзірлеуге тапсырыс беруші, бас жобалаушы не қосалқы жобалаушы ретінде қатысты.
Яғни, осы мақаланың тұжырымдамасы тек құрылыс-монтаждау жұмыстарына, техникалық қадағалауды жүзеге асыру және Жобаны басқару бойынша инжирингтік қызметтерге ғана емес, сонымен қатар басқа да жұмыстар мен қызметтерге қатысты. Бұл ретте, аталған тармақшаның бірінші бөлігі құрылысқа байланысты барлық мемлекеттік сатып алуды, екінші жартысын қамтиды.
Мысалы, әлеуетті өнім беруші бұрын жолдарды ағымдағы немесе орташа жөндеуге сметалық есепті жасаған, онда бұл консультативтік қызмет болып табылады. Кейіннен конкурстық комиссияның мүшелері осы мемлекеттік сатып алу конкурсы бойынша осы өнім берушінің өтінімін қабылдамауға тиіс.
Осы тармақтың тұжырымы сондай-ақ конкурстық комиссияның тапсырыс берушіден басқа сметалық есептерді әзірлеушінің (егер Орындаушы болмаса) кім екенін немесе конкурстық құжаттаманы дайындау кезінде әлеуетті өнім берушінің қандай да бір өзге консультациялық жұмыстар, қызметтер көрсеткенін біле алмайтындығын көздемейді.
Ұсыныстар:
«Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңының 6-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына өзгерістер енгізу туралы ұсыныс енгізу.
«Тұрғын үй қатынастары туралы Қазақстан Республикасы Заңының 2 - бабының 21) тармақшасына сәйкес қызметтік тұрғын үйге теңестірілген тұрғын үй-коммуналдық тұрғын үй қорынан мемлекеттік қызметшілерге, бюджеттік ұйымдардың қызметкерлеріне, әскери қызметшілерге, ғарышкерлікке кандидаттарға, ғарышкерлерге, арнаулы мемлекеттік органдардың қызметкерлеріне және мемлекеттік сайланбалы лауазымдарды атқаратын адамдарға немесе мемлекеттік кәсіпорынның тұрғын үй қорынан осы мемлекеттік кәсіпорындардың қызметкерлеріне берілетін тұрғын үй.
Қызметтік тұрғын үйлерге теңестірілген тұрғын үйлердің құқықтық режимі аталған Заңның 101-бабында айқындалған.
2023 жылғы сәуірде «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 101-бабының 2-тармағына қызметтік тұрғын үйлерге теңестірілген тұрғын үйлерді беру және оларды пайдалану тәртібін уәкілетті орган бекітетінін көздейтін өзгерістер енгізілді. Бұған дейін қызметтік тұрғын үйлерге теңестірілген тұрғын үйлерді беру тәртібі болмаған, бұл іс жүзінде мемлекеттік органға тұрғын үйді өз қалауы бойынша бөлуге мүмкіндік берген. Қазіргі уақытта қызметтік тұрғын үйлерге теңестірілген тұрғын үйлерді берудің және оларды пайдаланудың тиісті тәртібін әзірлеу көзделген, алайда осы уақытқа дейін бекітілмеген.
Ұсыныстар:
Алтай ауданының тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары және тұрғын үй инспекциясы бөліміне қызметтік тұрғын үймен теңестірілген тұрғын үй беруді, тұрғын үй берудің тиісті тәртібі бекітілгенге дейін «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген кезекпен қатаң сәйкестікте жүзеге асыру. Тиісті ережелерді әзірлеу қажеттілігі туралы уәкілетті органға хат жолдау.
Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2014 жылғы 6 қарашадағы № 72 бұйрығымен бекітілген ауылдық елді мекендерге жұмыс істеу және тұру үшін келген ауылдар, кенттер, ауылдық округтер әкімдері аппараттарының мемлекеттік қызметшілеріне, денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт және агроөнеркәсіптік кешен саласындағы мамандарға әлеуметтік қолдау шараларын ұсыну қағидаларына сәйкес экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі ауылдық елді мекендерге жұмыс істеу және тұру үшін келген мамандарға көтерме жәрдемақылар мен тұрғын үй сатып алуға бюджеттік кредиттер беру бойынша мемлекеттік қызмет көрсетеді.
Көрсетілген Қағидалардың 10-тармағына сәйкес портал арқылы жүгінген кезде өтінішке көрсетілген құжаттардың (тиісті ақпараттық жүйелерден алынатын құжаттарды қоспағанда) электрондық көшірмелері (сканерленген) бекітіледі, олар көрсетілетін қызметті алушының электрондық цифрлық қолтаңбасымен немесе бір реттік куәландырылған парольмен куәландырылады, ұялы байланыс операторы ұсынған көрсетілетін қызметті алушының абоненттік нөмірін тіркеген және порталдың есептік жазбасына қосқан жағдайда, және порталдан «ауылдық ипотека бойынша өтінімдерді қабылдау жөніндегі бағдарламалық өнім» автоматтандырылған ақпараттық жүйесіне (бұдан әрі – АЖ) көрсетілетін қызметті берушіге жіберіледі.
2023 жылғы 1 сәуірден бастап ««Аграрлық кредиттік корпорация» АҚ сенім білдірілген өкілін (агентін) анықтау туралы» өңірлік даму бірінші вице – министрінің 2013 жылғы 17 сәуірдегі №01-04-03/51НҚ бұйрығына өзгеріс енгізу туралы» ҚР Ұлттық экономика министрінің 2023 жылғы 28 наурыздағы №93 бұйрығы негізінде сенім білдірілген өкіл «Отбасы Банк» АҚ болып белгіленді.
Қызмет көрсету бойынша электрондық базаларды интеграциялаудағы проблемалар сенім білдірілген агенттің ауысуымен байланысты, сондықтан бүгінгі күнге дейін «Отбасы Банк» АҚ ақпараттық жүйесі арқылы қызмет көрсетуге құжаттарды қабылдау жоқ, нәтижесінде мемлекеттік қызмет көрсетудің белгіленген тәртібін бұзуға әкеліп соғады.
Бұл жағдай қаржыландыру жоспарына сәйкес 2023 жылдың сәуір – мамыр айларында ауылдық елді мекендерге жұмыс істеуге және тұруға келген мамандарға көтерме жәрдемақы бермеудің жағымсыз салдарына алып келді.
Ұсыныстар:
Уақтылы және сапалы қызмет көрсету үшін электрондық үкімет порталымен ақпараттық жүйенің интеграциясын жедел жүргізу туралы ұсыныспен «Отбасы Банк» АҚ хат жолдау.
ҚР Экологиялық кодексінің 367 - бабының 4-бөлігіне сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың орталықтандырылған жүйесін жергілікті атқарушы орган осы Экологиялық кодекстің талаптарына және Қазақстан Республикасының Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м. а. бұйрығымен бекітілген коммуналдық қалдықтарды басқару қағидаларына сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауды және тасымалдауды жүзеге асыратын қатты тұрмыстық қалдықтар нарығына қатысушыларды айқындау бойынша конкурс (тендер) өткізу арқылы ұйымдастырады.
Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м. а. 2021 жылғы 28 желтоқсандағы № 508 бұйрығымен коммуналдық қалдықтарды басқару қағидалары бекітілді. Көрсетілген Қағидалардың 4-тармағында жергілікті атқарушы органдар Кодекстің 367 – бабының 2-тармағына және 4-тармағына сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды жинауды және тасымалдауды жүзеге асыратын қатты тұрмыстық қалдықтар нарығына қатысушыларды айқындау бойынша конкурс (тендер) өткізу арқылы қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың орталықтандырылған жүйесін (бұдан әрі-ҚТҚ) Кодекске, «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 4-тарауына және осы Қағидаларға сәйкес ұйымдастырады.
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қатты тұрмыстық қалдықтарды жинаудың орталықтандырылған жүйесі бойынша нарыққа қатысушыны айқындау осы қызметті орындау шарттарының ерекшеліктеріне және бюджеттен қаржыландыру мүмкіндігінің болмауына байланысты мүмкін емес (шығындарды мәслихат бекіткен тарифтерге сәйкес жеке және заңды тұлғалар өтейді).
2023 жылғы 23 ақпанда «Ашық НҚА» порталында конкурс (тендер) өткізу тәртібін регламенттейтін «Коммуналдық қалдықтарды басқару қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м. а. 2021 жылғы 28 желтоқсандағы № 508 бұйрығына өзгеріс пен толықтыру енгізу туралы» бұйрықтың жобасы орналастырылды, алайда бұл нормативтік құқықтық акт осы уақытқа дейін қабылданбаған.
Осы мәселені құқықтық реттеудің болмауына байланысты жергілікті атқарушы орган ҚР Экологиялық кодексінің 367-бабы 4-тармағының талаптарын іске асыра алмайды.
Ұсыныс:
«Коммуналдық қалдықтарды басқару Қағидалары» Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 28 желтоқсандағы № 508 бұйрығына тиісті өзгерістер енгізу қажеттілігі туралы жоғары тұрған уәкілетті органға хат жолдау.
«Жер қатынастары саласында мемлекеттік қызметтер көрсету жөніндегі қағидаларды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы № 301 бұйрығына сәйкес қалалардың, ауылдық округтер мен кенттердің әкімдері «Елді мекен шегінде объект салу үшін жер учаскесін беру» қызметін көрсетеді.
Осы мемлекеттік қызметті көрсету тәртібі – «электрондық үкімет» веб-порталы арқылы электрондық. Алайда, бұл қызмет қазіргі уақытта порталда қол жетімді емес. Қызметті қайта бастаудың жоспарланған мерзімі - 31 желтоқсан 2023 жыл.
Осылайша, мемлекеттік қызметтерді көрсету кезінде пайдаланылатын ақпараттық жүйелердің тиісінше жұмыс істемеуі белгіленген тәртіптің бұзылуына әкеліп соғады, сондай-ақ көрсетілетін қызметті алушының көрсетілетін қызметті берушімен тікелей байланысу мүмкіндігі туады.
Ұсыныс:
«Азаматтарға арналған үкімет» КЕАҚ «Электрондық үкімет» порталы арқылы қызметті іске асыру қажеттілігі туралы хат жолдау.
Қосымшада: сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшыраған лауазымдардың тізбесі.
|
Персоналды басқару қызметінің басшысы |
|
Д. Калидульдинова |
|
|
|
|
|
Ұйымдастыру жұмысы, ақпараттық технологиялар және мемлекеттік қызметтерді мониторингілеу бөлімінің басшысы |
|
А. Еркибаева
|
|
|
|
|
|
Заң бөлімінің басшысы |
|
Д. Козлов
|
|
Қаржы-шаруашылық қызметі бөлімінің басшысы
|
|
Н. Новохатская
|
|
Құжаттық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы |
|
М. Советбекова |
|
|
|
|
|
№4 үлгілік базалық бағыттың басшысы
|
|
А. Абдулова |