ТАЛДАМАЛЫҚ АНЫҚТАМА
Алтай ауданы әкімдігінің" Серебрянск қ. және Жаңа Бұқтырма к. жылу-су орталығы " коммуналдық мемлекеттік кәсіпорнының қызметіндесыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері туралы
Мемлекеттік органдарды, ұйымдар мен квазимемлекеттік сектор субъектілерін сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдауды жүзеге асыруға және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөнінде шаралар қабылдауға міндеттейтін "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V ҚРЗ Заңының 8-бабының 5-тармағына сәйкес, сондай-ақ "Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидалары", Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс – қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген, Алтай ауданы әкімдігінің "Серебрянск қ. және Жаңа Бұқтырма к. жылу-су орталығы" коммуналдық мемлекеттік кәсіпорны (бұдан әрі-Кәсіпорын) директорының 2026 жылғы 26 наурыздағы № 25 бұйрығы негізінде, жұмыс тобы 2025 жылғы 16 маусымнан 2026 жылғы 01 сәуірге дейінгі кезеңде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізді.
Жарғыға сәйкес, Алтай ауданы әкімдігінің "Серебрянск қаласының және Жаңа Бұқтырма кентінің жылу-су орталығы" КМК сумен жабдықтау, су бұру және жылумен жабдықтау саласындағы қызметті жүзеге асырады.
Кәсіпорын табиғи монополиялар субъектілерінің мемлекеттік тіркелімінің жергілікті бөлімінде тіркелген және мынадай қызмет түрлерін жүзеге асырады: жылумен жабдықтау (жылу энергиясын өндіруді, беруді, бөлуді және жеткізуді қамтитын), сумен жабдықтау (ауыз суды және технологиялық суды өндіруді, тасымалдауды, беруді қамтитын), су бұру (сарқынды суларды қабылдауды, тасымалдауды және тазартуды қамтитын)).
"Алтай ауданының тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі автомобиль жолдары және тұрғын үй инспекциясы бөлімі" мемлекеттік мекемесі басшысының бұйрығымен осы лауазымға тағайындалған Кәсіпорынның директоры А. К. Ермеков болып табылады.
Талдау объектісінің қызметіне қатысты нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында мынадай нормативтік құқықтық актілер зерделенді:
Кәсіпорынның қызметіне қатысты нормативтік құқықтық актілерді талдау нәтижелері сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы жұмыстың тиімділігі мен нәтижелілігін арттыруға ықпал ететін бірқатар құқықтық факторлардың бар екендігін көрсетеді.
Персоналды басқарумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Талдау жүргізу шеңберінде персоналды басқаруды, мүдделер қақтығысын, мемлекеттік қызметтер көрсетуді, рұқсат беру және бақылау функцияларын іске асыруды, сондай-ақ ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметтің өзге де мәселелерін қоса алғанда, кәсіпорын қызметінің әртүрлі аспектілерімен байланысты әлеуетті сыбайлас жемқорлық тәуекелдері зерделенді.
Персоналды басқарумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Кәсіпорын құрылымы жеті негізгі бөлімнен тұрады:
Әрбір құрылымдық бөлімшенің қызметі тиісті бөлім туралы ережелермен реттеледі. 2025 жылғы 01 мамырдан 2026 жылғы 01 сәуірге дейінгі кезеңде жүргізілген талдау функциялар мен міндеттердің қайталануын, сондай-ақ бөлімдер жұмысындағы қайшылықтарды анықтаған жоқ.
Талдау кезінде (2026 жылдың 01 сәуірі) кәсіпорын ұжымының сандық құрамы келесідей болды:
Айта кету керек, кәсіпорын қызметкерлері мемлекеттік қызметшілер емес. Кадрлар бөлімі Enbek.kz веб-сайтта хабарландырулар жариялай отырып, халықты жұмыспен қамту орталығына өтінімдер жіберу арқылы бос лауазымдарды толтыру бойынша жұмыс жүргізеді, сондай-ақ "Менің қалам Зырян" жергілікті мерзімді басылымында. Бос жұмыс орындарының едәуір саны ұсынылатын жалақының төмен деңгейіне байланысты, оны қалыптастыру Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2019 жылғы 19 қарашадағы № 90 бұйрығымен бекітілген тарифтерді қалыптастыру қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады. Есептеу өткен жылғы статистикалық деректерге сәйкес экономикалық қызмет түрлері бойынша өңірде қалыптасқан орташа айлық жалақы негізінде жүргізіледі. Бұл ретте осы өңірдегі орташа айлық жалақы облыстағы ең төмен жалақы болып табылады.
Кадрлардың ауысуы:
2025 жылғы 01 мамырдан 2026 жылғы 01 сәуірге дейінгі кезеңде 39 адам жұмыстан шығарылды, оның ішінде:
Кадрлық құрамды талдау қызметкерлердің бір бөлігінің біліктілігінің лауазымдық нұсқаулықтардың талаптарына сәйкес келмеуін анықтады. Жеке істерді тексеру (жоғары және орта кәсіптік білім туралы дипломдар) бірқатар қызметкерлердің біліктілік деңгейі салалық нормативтерге сәйкес келмейтінін растады. Мұның себебі-еңбек нарығындағы бейінді мамандардың тапшылығы, бұл кәсіпорынды қолда бар кандидаттарды кәсіби стандарттарға ішінара сәйкес келмесе де қабылдауға мәжбүр етеді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері
Есепті кезеңде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар үшін тәртіптік жауапкершілікке тарту фактілері тіркелмеген, сыбайлас жемқорлыққа байланысты теріс себептер бойынша жұмыстан босату болған жоқ. Кәсіпорын "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" ҚР Заңының мүлтіксіз сақталуын қамтамасыз етеді, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу және сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың тиімділігін арттыру бойынша іс-шаралар тұрақты негізде жүргізіледі.
Мүдделер қақтығысына байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Кәсіпорын қызметін талдау барысында қызметтік міндеттерін орындау кезінде жақын туыстарына, жұбайларына немесе жекжаттарына тікелей бағыну фактілері анықталған жоқ. "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" ҚР Заңының 14-бабының талаптарын бұзушылықтар анықталған жоқ.
Ұйымда лауазымды адамдар мен қызметкерлердің мүдделері қақтығысын реттеу ережелерін бекітетін директордың бұйрығы қолданылады. Барлық қызметкерлер қол қойылған құжатпен танысты.
Қызметтің барлық бағыттарын қамтыған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы бұзушылықтарды және мүдделер қақтығысы фактілерін ішкі талдау шеңберінде тіркелмеген.
|
Сфера |
Тәуекелдің болуы |
|
Мемлекеттік қызмет көрсету |
жүзеге асырылмайды |
|
Рұқсат беру функцияларын іске асыру |
жүзеге асырылмайды |
|
Бақылау функцияларын іске асыру |
жүзеге асырылмайды |
Азаматтар мен заңды тұлғалардың өтініштерімен жұмыс ҚР 2020 жылғы 29 шілдедегі Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне қатаң сәйкес жүргізіледі. 2025 жылғы 1 мамырдан 2026 жылғы 1 сәуірге дейінгі кезеңде 1030 хат пен өтініш келіп түсті. Барлық өтініштер уақтылы тіркеледі, өңделеді және бақыланады. Жауаптар белгіленген мерзімде беріледі және толық түсіндірмелерден тұрады. Кәсіпорын eotinish.kz портал арқылы келіп түскен өтініштерді белсенді пысықтауда, бұл оның азаматтар үшін ашықтығы мен қолжетімділігін растайды. Кәсіпорын қызметінің барлық кезеңінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы орындауға байланысты басшылықтың әрекеттеріне шағымдар түскен жоқ. Басшылықтың азаматтарды қабылдауы апта сайын жүзеге асырылады, бұл жеке өтініш жасау мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
Қорытынды
Ішкі талдау нәтижесінде жұмыс тобы кәсіпорынның ұйымдық-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтаған жоқ. Бұл сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-шаралардың тиімділігін және тұтастай алғанда кәсіпорын қызметінің ашықтығын көрсетеді.
Қаржы-шаруашылық қызметпен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Кәсіпорындағы бухгалтерлік есепті бухгалтерлік есеп бөлімі
сәйкес жүргізеді
Бухгалтерлік есеп бөлімі кәсіпорынның қаржылық жағдайының шынайы көрінісін қалыптастыруды, бюджет қаражатын пайдалану тиімділігіне, сондай-ақ негізгі құралдар мен тауарлық-материалдық құндылықтарды жоспарлау, сақтау және есептен шығару кезінде заңнаманың сақталуына үздіксіз бақылауды қамтамасыз етеді.
Тоқсан сайын салық органдарына қызметтің барлық түрлері бойынша есептер ұсынылады. Бухгалтерлік есеп әлеуметтік төлемдерді есептеуді, ұстап қалуды және аударуды қоса алғанда, салық міндеттемелерін орындаудың қатаң есебін жүргізеді. Ай сайын қызметкерлердің жалақысынан міндетті салықтарды есептеу және аудару жүргізіледі.
Бөлім жүзеге асырады:
Кәсіпорын бюджеті ҚР Ұлттық экономика министрінің 2019 жылғы 14 ақпандағы № 14 бұйрығына сәйкес әзірленетін бес жылдық кезеңге (2022-2026 жылдар) арналған даму жоспары негізінде жоспарланады.
Қаржы-шаруашылық қызметінің қорытындылары бойынша 2024 жылғы мамырдан 2025 жылғы мамырға дейінгі кезеңде кәсіпорын 0 млн теңге мөлшерінде пайда алды, бұл жоспарлы көрсеткіштерге сәйкес келеді (пайда тарифтік сметада көзделмеген).
Тауарларды сатып алу, жұмыстарды орындау және қызметтер көрсету үшін ақы төлеу мемлекеттік сатып алу туралы шарттардың талаптарына қатаң сәйкестікте жүргізіледі.
Жүргізілген ішкі талдау кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінде бұзушылықтар мен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтаған жоқ.
Тұтынушылармен жұмысты қоса алғанда, кәсіпорынның ұйымдық-басқару қызметінен туындайтын өзге де мәселелер.
Отын шығынын жеткіліксіз бақылау
Кәсіпорында отын айналымын бақылау әлсіреді, нақты технологиялық операцияларды орындауға арналған автономды агрегаттардың пайдаланылуын жүйелі есепке алу және бақылау жоқ. Жанар-жағармай материалдарын, атап айтқанда электр генераторларына, сорғыларға және дәнекерлеу агрегаттарына арналған отынды беру және есептен шығару тәртібін талдау нәтижесінде объективті есептен шығарудың елеулі қаупі анықталды.
2025 жылғы 1 мамырдан 2026 жылғы 01 сәуірге дейінгі кезеңде аталған агрегаттарға 880 литр отын берілді және кейіннен есептен шығарылды, оның жалпы құны 206 мың теңгені құрайды. Отынды есептен шығару агрегаттардың паспорттарында тіркелген нормативтік техникалық сипаттамалардың және нақты жұмыс істеген уақыты мототаспада көрсетілетін орындалған жұмыстар актілерінің негізінде жүзеге асырылатынын атап өту маңызды.
Ұсыныстар:
Есепті кезеңде объектілерді қосуға не жылумен жабдықтау, сумен жабдықтау және су бұру желілерін дамытуға техникалық шарттар беру туралы жазбаша өтініш (өтінім, өтініш) беру процесінде қызмет көрсетуші мен тұтынушының тікелей байланысының болуына байланысты бұрын анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелі өзектілігін сақтайды.
Тұрғын үйлер мен объектілерді коммуналдық қызметтерге қосу үшін техникалық шарттарды алуға өтінімді egov.kz портал арқылы беруге болады немесе eotinish.kz портал арқылы. электрондық өтінімдердің үлесі өте төмен болып қалуда. Есепті кезеңде бір электрондық өтінім түскен жоқ.
Тұтынушылар өтінімдерді қолма-қол, қағаз түрінде, құжаттардың көшірмелерімен қоса беруді жалғастыруда. Мұндай тәжірибе екі тараптың тікелей байланысын көздейді, бұл сыбайлас жемқорлық тәуекелінің туындауына жағдай жасайды-атап айтқанда, техникалық шарттарды беру кезінде мүмкін болатын заңсыз артықшылық.
Ұсыныс:
Тұтынушылар арасында техникалық шарттарды электронды түрде алу мүмкіндігі туралы түсіндіру жұмыстарын жандандыру. Қатысу ұсынылады:
Сондай-ақ, өтінімдерді қабылдауды қағаз құжат айналымын шектей отырып, негізінен электрондық форматқа кезең-кезеңімен ауыстыру туралы мәселені қарастырған жөн.
Жылу энергиясын пайдалану қағидаларының 33-тармағына сәйкес (Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің 2014 жылғы 18 желтоқсандағы № 211 Бұйрығы, ҚР Әділет министрлігінде 2015 жылғы 12 ақпанда № 10234 болып тіркелген), жылу энергиясын босатуды есепке алу, егер шартта өзгеше көзделмесе, жылу желілерінің теңгерімдік тиесілігін және пайдалану жауапкершілігін бөлу шекарасындағы есепке алу нүктесінде жүргізіледі.
Егер жылу энергиясын коммерциялық есепке алу аспабы теңгерімдік тиесілілік шекарасында белгіленбесе, онда аспапты орнату орнына дейінгі учаскедегі жылу энергиясының жоғалуы шарт негізінде ол балансында тұрған желі учаскесінің иесіне жатқызылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері:
Кәсіпорында абоненттердің 90 % - ға жуығы есепке алу аспаптары баланстық тиістілік шекарасында орнатылмаған. Бұл ретте жасалған шарттарда көрсетілген учаскеде шығындарды бөлу туралы шарт жоқ. Шын мәнінде, тұтынушылар осы учаскедегі жылу шығындарын төлемейді, бұл оларды басым жағдайға қояды және жылумен жабдықтаушы ұйымның шығындарына әкеледі.
Жағдайды түзету тәртібі
1-қадам.
Шарттар мен есеп тораптарының аудиті
3-қадам. Шарттарға өзгерістер енгізу
Шартты қоса отырып, абоненттерге қосымша келісімдер жіберу:
"Жылу желісінің теңгерімдік тиесілігінің шекарасынан бастап жылу энергиясын коммерциялық есепке алу құралын орнату орнына дейінгі учаскедегі жылу энергиясының ысырабы Тұтынушыға жатқызылады және Тараптар келіскен есепке сәйкес төленуге жатады".
Жасырын қызметтерді анықтау.
Кәсіпорын жасырын қызметтердің кез-келген түрін қоспағанда, өз қызметін ашық және ашық жүргізеді.
Талдау негізінде жұмыс тобы сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты нығайтуға және кәсіпорын қызметіндегі этикалық стандарттарды арттыруға бағытталған келесі ұсыныстарға келеді:
|
Кашкаров Николай Владимирович |
Комплаенс офицерінің міндеттерін жүктейтін заң кеңесшісі;
|
||
|
|
|
||
|
Апарина Ольга Сергеевна |
Кадрлар бөлімінің инспекторы; |
||
|
|
|
||
|
Рахматулина Ирина Владимировна |
заңгер; |
||
|
|
|
||
|
Корнева Светлана Александровна |
Мемлекеттік сатып алу жөніндегі маман; |
||
|
|
|
||
|
Литвинова Наталья Юрьевна |
Бас бухгалтер; |
||
|
Ермеков А.К. |
Директор |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|