Облыс бойынша фитосанитарлық жағдай
Республикалық фитосанитарлық диагностика және болжамдар әдістемелік орталығы Шығыс Қазақстан облысы бойынша филиалының мәліметіне сәйкес ШҚО бойынша 2024 жылға алты ауданда 9,5 мың га алқапта итальяндық прус бойынша химиялық өңдеу жұмыстарын жүргізу жоспарланған. Алтай ауданында - 0,4 мың га, Зайсан - 3,1 мың га., Катонқарағай - 1,4 мың га, Самар - 1,4 мың га, Күршім - 2,0 мың га және Тарбағатай - 1,2 мың га.
Азия шегірткесі бойынша. 2024 жылға 9,0 мың га алқапта химиялық өңдеу жұмыстарын жүргізу жоспарланған. Бұл Күршім ауданында - 8,0 мың га. Самар ауданында - 1,0 мың га.
Үйірсіз шегіртке бойынша - жеті ауданда 24,1 мың га. Алтай ауданында - 0,53 мың га., Зайсан - 5,1 мың га, Катонқарағай - 4,58 мың га, Күршім - 6,54 мың га, Самар - 3,0 мың га, Тарбағатай - 3,09 мың га. Ұлан ауданы – 1,26 мың га.
Шалғын көбелегі бойынша - төрт ауданда 3,5 мың га. Алтай-1,0 мың га, Глубокое - 0,5 мың га, Ұлан - 1,0 және Шемонаиха ауданы - 1,0 мың га.
ШҚО-да аса қауіпті оганизмдер бойынша 2024 жылға арналған мониторингтік іс-шаралар жоспары - 1 млн 437 мың 300 мың га. (азия шегірткесі, италияндық прус, гоферлер,тышқандар, ССС, КВЧ, шалғын көбелегі, қырыққабат көбелегі, нан қоңызы және колорадо қоңызы).
Шегірткелер бойынша барлық кезеңдегі жоспар - 954,0 мың га.
Көктемгі - күбіршектердің физиологиялық жағдайын анықтау және олардың қыстамадан кейінгі санын есепке алу - 13,5 мың га.
Көктем-жаз - туылған мерзімдерін анықтау және дернәсілдердің санын есепке алу - 475,0 мың га.
Жаз - жұптасу және жұмыртқа салу кезеңіндегі имаго санын есепке алу -439,6 мың га.
Күз - күбіршектердің физиологиялық жағдайын анықтау және олардың қыстамадан кейінгі санын есепке алу - 25,9 мың га.
Зиянды организмдер бойынша жоспар - 191,415 мың га.
- көктемде күбіршектер бойынша-8,0 мың га.
- көктем-жаз - 68,0 мың га.
- жаз - 64,0 мың га.
- күз - 1,1 мың га.
Шалғын көбелегі бойынша жоспар - 68,1 мың га.
Арамшөптер
Арамшөптер бойынша мониторингтік тексерулерді 2024 жылы 353,87 мың га алаңда жүргізу жоспарлануда, оның ішінде:
- Көктем-жаз 79,25 мың га алаңда;
- жаз-күз 229.25 мың га алаңда;
- күз 4,85 мың га алаңда (топырақтың арамшөптердің тұқымымен ластануы);
- 22,52 мың гектар аумақта дурнишниколистная циклахена;
- 7,85 мың га алқаптағы канада арпасы;
- 10,15 мың га алаңдағы жұқпалы ауру.
Біздің мамандар жоспар бойынша мониторингтік тексерулерден басқа 271 мың га алаңда жоспардан тыс тексерулер жүргізеді, оның ішінде;
- Көктем-жаз 115,3 мың га алаңда;
- жаз-күз 155,7 мың га алаңда.
2023 жылғы мониторингтік тексерулердің қорытындысы бойынша көктемгі-жазғы кезеңде зерттелген 194,55 мың га жердің жалпы арамшөп басқан алаңы 113.38 мың га құрады, оның ішінде шамалы дәрежеде 109,98 мың га, орташа дәрежеде 3,4 мың га. Қатты арамшөп басқанжер анықталған жоқ, оның ішінде кәдімгі қара сұлымен - 0,6 мың га.
ШҚО аумағында 2023 жылы 384,95 мың га алқапта егістіктерге жазғы-күзгі мониторингтік тексеру жүргізілді, оның ішінде 269,69 мың га барлық түрдегі арамшөптер басқан алқаптар анықталды, оның ішінде әлсіз дәрежеде 269,675 мың га, орташа 0,005 мың га және жоғары - 0,01 мың га, оның ішінде кәдімгі қара сұлы басқан алаң - 1,2 мың га.
Арамшөпті өсімдіктер бойынша жоспарлы жазғы-күзгі мониторингтік тексерулер 229,25 мың га алаңда жүргізілді, әлсіз дәрежеде - 162,86 мың га. Кәдімгі қара сұлымен 0,9 мың га құрады. Жоспардан тыс жазғы-күзгі мониторингтік тексерулер 155,7 мың га алаңда жүргізілді, оның ішінде шамалы дәрежеде 106,83 мың га, орташа дәрежеде 0,005 мың га және жоғары дәрежеде 0,01 мың га. Кәдімгі қара сұлы басқан жер 0,3 мың га құрады.
Сондай-ақ, 4,85 мың га аумақта топырақтың ықтимал ластануын анықтауға арналған күзгі топырақ зерттеулері жүргізілді, топырақ қабаттары бойынша тұқымдар саны 0-30 см-ден 1 гектарға 3,08-100 млн дананы құрады, бұл шамамен өткен жылдар деңгейінде қалады.
Облыс бойынша 2023 жылдың маусым-қыркүйек айлары аралығында дурнишниколистная циклахена және жабайы арпа бойынша жоспарлы зерттеулер жүргізілді. Дурнишниколистная циклахена бойынша тексеру алаңы 22,52 мың га құрады, оның ішінде 0,58603 мың га зақымдалған. әлсіз дәрежеде 0,58503 мың га, орташа дәрежеде арамшөп анықталмаған, жоғары дәрежеде 0,001 мың га.
Дурнишниколистная циклахенаның ошақтары облыстың барлық дерлік аудандарында өсті. Оның жайылу алаңы жыл сайын әсіресе ылғалды топырақта және ойпаттарда кеңейіп барады. Бүгінгі күні арамшөп басу ошақтары тікелей елді мекендерде, қараусыз қалған учаскелерде, жол жиектерінде, полигондарда, сайлар мен бұлақтардың бойында кездеседі.
Жабайы арпа басқан аумаққа мониторингтік тексерулер 7,85 мың га алқапта жүргізілді, алайда анықталған жоқ.
Жедел кезеңде сұмқыла (заразиха) бойынша 10,15 мың га зерттелді. Күнбағыс сұмқыласы анықталған жоқ.
Өткен жылдардағыдай, экономикалық тұрғыдан ең маңызды арамшөптер кең таралды: көпжылдық тамырлы арамшөптер дала қалуені (бодяк полевой), дала ошағаны, сабақты сүттіген; тары тәрізді бір жылдық дәнді дақылдардан, ширица, жас қосжарнақтылар, арамшөпті қарасора; тамырлы ащы жусан.
Ағымдағы жылы ауыл шаруашылығы дақылдарының егістіктерінде ақ марь, арамшөпті қарасора, дала қалуені және ащы жусан басым болды.
2024 жылға арналған арамшөпті өсімдіктермен күресу бойынша болжам 184,39 мың га құрайды.