Шығыс Қазақстан облысының агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың 2022 жылғы қорытындылары туралы
Шығыс Қазақстан облысының
агроөнеркәсіптік кешенін дамытудың
2022 жылғы қорытындылары туралы ақпарат
2022 жылдың қаңтар-желтоқсан айларында облыс бойынша ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы шығарылымы 527,3 млрд. теңгені құрады, 2021 жылғы деңгейге қарағанда 118,6%-ға өсті. Ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы шығарылымының НКИ 103% құрады.
Өткен жылы ауыл шаруашылығының негізгі капиталына салынған инвестициялар 69,1 млрд. теңгеге жетті, бұл 2021 жылғы деңгейге қарағанда 142,7%-ға өсті.
Азық-түлік өндірісінің негізгі капиталына салынған инвестициялар 22,0 млрд.теңгеге жетті, 2021 жылғы деңгейге қарағанда 132,1%-ға өсті.
Азық-түлік өндірісі 229,5 млрд.теңгені құрап, 2021 жылғы деңгейге қарағанда 145,8%-ға өсті.
2022 жылдың 9 айында ауыл шаруашылығында бір жұмыспен қамтылғандарға Еңбек өнімділігі 4 020,7 мың теңгені құрады.
2022 жылғы статистикалық деректерге сәйкес, облыс бойынша АӨК өнімдерінің экспорты 482,4 млн. Бұл ретте экспорттың жалпы көлеміндегі өңделген өнімнің үлесі 33,3% құрады.
2022 жылы бюджеттік субсидиялау бағдарламалары шеңберінде облыстың ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілеріне 23,7 млрд. теңге субсидия төленді, оның ішінде өсімдік шаруашылығын дамытуға – 3,9 млрд. теңге, мал шаруашылығын дамытуға – 4,3 млрд. теңге, инвестициялық субсидиялауға – 9,5 млрд. теңге, қайта өңдеу саласына – 0,54 млрд. теңге, кредиттер бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялауға - 5,4 млрд. теңге, басқа бағыттарға 0,09 млрд. теңге.
«Аграрлық несие корпорациясы» АҚ Шығыс Қазақстан филиалының деректері бойынша 2022 жылы облыстың ауыл шаруашылығы тауар өндірушілеріне 19,5 млрд. теңгеге несие берілді. «ҚазАгроҚаржы» АҚ филиалы облыстың ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілеріне 5,2 млрд. теңгеге 244 бірлік ауыл шаруашылығы техникасын лизингке берді.
Өсімдік шаруашылығы
2022 жылы Шығыс Қазақстан облысы бойынша егіс алаңы 642,4 мың га құрады, оның ішінде дәнді және бұршақты дақылдар 285,6 мың га (жалпы алаңның 44%), майлы дақылдар 209,8 мың га (33%), картоп 11,8 мың га (1,8%), көкөністер мен бақша дақылдары 17,6 мың га (2,7%).
2022 жылдың қорытындысы бойынша дәнді және бұршақты дақылдардың жалпы жиналуы 528,5 мың тоннаны (2021 жылдың деңгейіне 93,3%), майлы дақылдардың-390,7 мың тоннаны (111,3%), картоптың-279,3 мың тоннаны (100,4%) және көкөністердің-155,3 мың тоннаны (101,3%) құрады.
Өткен жылы өсімдік шаруашылығында Шемонаиха ауданында («East Farm» ЖШС) 1240 га суару жүйесін салу (10 жаңбырлату машинасын орнату) бойынша суармалы жерлерді кеңейту бойынша бір жоба іске асырылды.
Мал шаруашылығы
2022 жылы облыс бойынша мал шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы 249,5 млрд. теңгені құрады, 2021 жылғы көрсеткішке 129% өсіммен. НКИ 106,9%-ға жетті.
2022 жылғы қаңтар-желтоқсанда ІҚМ басының саны 438,8 мың басты құрады, 2021 жылғы деңгейге 102,9% өсіммен, қой мен ешкі 603,8 бас (+105,1%), жылқы 203,0 бас (+109%).
Шаруашылықтардың барлық санаттарында тірі салмақтағы ет өндірісі 153,2 мың тоннаны құрады, өсімі 2021 жылғы деңгейге 112,8%, сүт 495,8 мың тоннаны (+103,2%) құрады.
2022 жылы облыстың ауыл шаруашылығы құрылымдары өнімділігі сүт бағытындағы ірі қара малдың импорттық асыл тұқымды аналық басының 54 басын сатып алып, әкелді.
Облыста 44 сүт-тауар фермасы 23 сүт қабылдау пункті жұмыс істейді. 2022 жылы облыс бойынша халықтан сүт сатып алу 37,9 мың тоннаны құрады (жоспарды орындау 100%). Сүт-тауар фермалары 37,9 мың тонна сүт өндірді.
2022 жылы Күршім ауданында 100 басқа арналған бір ферма салынды («Саят» ШҚ). 880 басқа арналған 2 ферма қайта жаңартылды, оның ішінде Риддер қаласында 400 басқа («Дудкин» ШҚ) Шемонаиха ауданында 480 басқа («Рулиха» ЖШС).
Ішкі нарықты негізгі азық-түлік тауарларымен қамтамасыз ету
2022 жылдың қорытындысы бойынша 13 тауар позициясы (нан, бидай ұны, сиыр еті, тауық еті, шошқа еті, балық, күнбағыс майы, картоп, сәбіз, қырыққабат, қызылша, қызанақ, қияр) бойынша отандық өндіріс есебінен азық-түлік тауарларының негізгі түрлері (29 түрі) бойынша ішкі тұтынудың қамтамасыз етілуі 100%-дан астам құрады, 3 азық-түлік тауарлары (қарақұмық жармасы, қой еті, шұжық өнімдері) – 80% және одан көп және 10 тауар позициясы бойынша (жылқы еті - 78%, пияз - 73%, бұрыш - 69,6%, сүт-61,6%, тауық жұмыртқасы - 44%, сары май – 31,5%, айран - 30,2%, ірімшік пен сүзбе - 29,2%, мүйіз - 20,1%, алма – 8,1%) – облыста 80% - дан аз және 3 тауар өндірілмейді (қант, күріш және тұз).
Әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының бағасын тұрақтандыру мақсатында 2022-2023 жылдарға арналған айналым схемасы шеңберінде облыс бойынша 16241 тонна азық-түлік тауарларын, оның ішінде 10650 тонна жеміс-көкөніс өнімдері мен 5591 тонна бакалея өнімдерін жеткізуге 3939 млн. теңге сомасында қарыз қаражаты берілді.
2022 жылы облыс әкімінің тапсырмасына сәйкес «Фреш Маркет» КЛО аумағында 62 жәрмеңке өткізілді, облыстың қалалары мен аудандарында 3,0 млрд.теңгеден астам сомаға 687 жәрмеңке өткізілді.
Жәрмеңкелерде негізінен ауылшаруашылық жануарларының барлық түрлерінің еті, сүт және ет өнімдері, балық, бал, жарма, картоп, көкөністер мен жемістер, күнбағыс майы, ұлттық тағамдар және т. б. сатылады.
Инвестициялық жобаларды іске асыру
2022 жылы облыс бойынша АӨК инвестициялық жобаларын іске асыру жөніндегі жол картасы шеңберінде 36 млрд. теңгеге 9 ірі инвестициялық жоба іске асырылды, оның ішінде бағыттар бойынша:
- қайта өңдеу саласында 29,9 млрд. теңгеге 3 жоба
- мал шаруашылығында 5427 млн. теңгеге 4 жоба
- өсімдік шаруашылығында 600 млн. теңгеге 1 жоба
- балық шаруашылығында 100 млн. теңгеге 1 жоба