Аудан әкiмi – Пішенбаев Қайрат Сәкенұлы 2020 жылдың шілде айынан аудан әкiмi лауазымын атқаруда.
Уәлиханов ауданы – Қзылту ауданы 1928 жылы құрылды, 1997 жылы Уәлиханов ауданына аты өзгерілді.
Уәлиханов ауданы Көкшетау облысы Қызылту ауданының он бес шаруашылығы және Уәлиханов ауданының алты шаруашылығы базасында құрылды.
Солтүстiк Қазақстан облысының оңтүстiк-шығысында орналасқан. Солтүстiкте және солтүстiк-шығысында Ресей Федерациясының Омбы облысымен, шығысында- Павлодар облысымен, оңтүстiк және оңтүстiк-шығысында -Ақмола облысымен, батыста — Солтүстiк Қазақстан облысы Ақжар ауданымен шектеседi.
Аумағы — 12876,6 шаршы километр, облыстық аумағынан 13,1 пайызды алып отыр.
Әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнуi (2024 ж.01.01.)
|
Аудан орталығының атауы |
Кiшкенекөл селосы |
|
Облыс орталығына дейiн қашықтығы |
350 км |
|
Әкiмшiлiк-аумақтық бiрлiктерi |
11 |
|
Сонын ішінде: аудандық бағынудағы қалалар |
- |
|
Селолық /ауылдық/ округтерi |
11 |
|
Елдi мекен саны |
27 |
Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Департаментінің статистикалық деректерге cәйкес 2023 жылғы желтоқсан айының 1-не халық саны 12976 адам немесе жалпы облыс халқының 2,4% құрады.
|
Халықтын көшi-қоны:
|
|||||
|
|
2019 ж. |
2020 ж. |
2021 ж. |
2022 ж. |
2023 ж. қаңтар-қараша |
|
Келуi, адам саны |
866 |
520 |
418 |
397 |
521 |
|
Кетуi, адам саны |
1149 |
920 |
767 |
813 |
810 |
|
Көшi-қоны сальдо (+/-): |
-283 |
-400 |
-349 |
-306 |
-289 |
|
Демографиялық көрсеткіштер: |
|
|
|||
|
Туғандар саны |
258 |
231 |
242 |
212 |
191 |
|
Өлгендер саны |
116 |
126 |
133 |
102 |
102 |
|
Табиғи өсім |
142 |
105 |
109 |
110 |
89 |
Табиғи ресурстары
Уәлиханов ауданының аумағы батыстан шығысқа дейiн 70 км, солтүстiктен оңтүстiкке дейiн 178 километрден астам созылып жатыр.
Ауданның аумағының жер беделi екi класқа бөлiнедi: ұсаққұмдақ және жазық.
Аудан аумағының жер қыртыстары негiзiнен кәдуiлгi және оңтүстiк қара топырақты болып келедi.
Пайдалы қазбалардан балшық, құм, қиыршық тас, iзбес /әк/ тасы, сондай-ақ Чехов кен орнында силикат құмының теңдесi жоқ бiрегей қоры бар.
Аудан орталығының оңтүстiк беткейiнде, Аққұдық селосының аумағында жерасты таза ауыз су көзi — Есдәулет бұлағы бар. Теке көлi, 260 шаршы метр айнадай жарқыраған алқапты алып жатыр, күкiрт-сутегiндiк дәрулiк ылайдың- көкшiл сордық анағұрлым көп қорына ие.
Ауданның аумағында көлдер торабы да дамыған: Сiлетi теңiзi, Теке, Кiшкенекөл, Саржан, Қондыбай қопасы және басқада үлкендi-кiшiлi су қоймалары.
Өзендердiң, көлдердiң және бөгендер мен тоғандардың су тепе-теңдiгi атмосфералық дымқылға байланысты болады.
Өсiмдiктер негiзiнен далалық. Ауданның солтүстiк бөлiгiнде қайын және қайын-терек шоқ ағаштары басым келедi. Жануарлар әлемiн алсақ: қоян, түлкi, борсық, суыр, қасқыр ж.б. жиi кездеседi. Көлдер мен өзендерде және бөгендерде табан, шабақ, алабұға, бүрге балық, шортан, қара балық мекендейдi.
Ауа райы континенттi: қысы суық, қар ұзақ жатады, әдеттегiдей жазы ыстық, күн шуақты ашық болып келедi.
Ылғалдың орташа жылдық мөлшерi 279-312 мм.
Өнеркәсiп
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Департаментінің 2023 жылғы қаңтар-желтоқсан айының статистикалық деректеріне cәйкес өнеркәсіп өндірісі құрылымында ең үлкен көлемі өңдеу өнеркәсібі – 44,1% , тау-кен өнеркәсібі – 39,6%, электрмен жабдықтау саласы –14,5 % тиесілі.
Өнеркәсіптік өнімдер өндірісінің көлемі 1716,2 млн. теңге, нақты көлем индексі 101,4% құрады.
Тау-кен өнеркәсібінің көлемі 680,1 млн. теңге құрады немесе 102,6%, өңдеу өнеркәсібінің көлемі 756,8 млн. теңге немесе 86,3%, электрмен жабдықтау саласының көлемі – 249,1 млн. теңге немесе 102,1%, сумен жабдықтау саласының көлемі – 30,2 млн. теңге немесе 2022 жылдың сәйкес кезеңіне 105,5 % құрады.
Ауыл шаруашылығы
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Департаментінің 2023 жылғы қаңтар-желтоқсан айының статистикалық деректеріне cәйкес ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы шығарылымы 30470,6 млн.теңге құрады, нақты көлем индексі – 69,4%.
Ауданда мал мен құс еті тірідей салмақта союға өткізілгені 5872,2 тонна немесе 99,9%.
Сауылған сиыр сүті 48622,7 тонна құрады немесе 100,2%; 6039,4 мың дана жұмыртқа алынды немесе 2022 жылдың сәйкес кезеңіне 100,5%.
2024 жылдың қаңтар айының 1-не мал мен құстың барлық түрлерінің саны өсуі байқалады: сиыр саны –0,6 %-ға (17,5 мың бас); қой мен ешкі саны – 7,4 % -ға (48,5 мың бас); жылқы саны – 8,7% -ға (21,5 мың бас); құс саны -45 %-ға (89,4 мың бас ).
ІҚМ саны -7,4%-ға (34,1 мың бас); шошқа саны -53 % -ға (0,3 мың бас) азаюы байқалады.
Тұрғын үй құрылысы
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Департаментінің 2023 жылғы қаңтар – желтоқсан айларының статистикалық деректерге cәйкес ауданда 2886 шаршы метр тұрғын үй іске қосылды немесе 2022 жылдың сәйкес кезеңіне 106,7% құрады.
Құрылыс жұмыстарының көлемі 5211,4 млн. теңгеге орындалды немесе 2022 жылдың сәйкес кезеңіне 2,0 есе құрады.
Негізгі капиталға салынған инвестициялар
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Департаментінің 2023 жылғы қаңтар-желтоқсан айларының статистикалық деректерге cәйкес негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 9405,3 млн.теңге құрады, НКИ- 113,8% құрады.
Жеке инвестициялар көлемі 7054,6 млн. теңге құрады, НКИ- 88,0%
Сауда
Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі Ұлттық статистика бюросының Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Департаментінің 2023 жылғы қаңтар-желтоқсан айларының статистикалық деректерге cәйкес бөлшек сауда тауар айналымының көлемі 3428,2 млн.теңге құрады, 2022 жылдың сәйкес кезеңіне 66% құрады.
Инфрақұрылым
Уәлиханов ауданының автомобильдік жолдарының ұзындығы 704 км,оның ішінде: 74 км — республикалық маңыздағы, 223 км — облыстық маңыздағы, 407 км — аудандық маңыздағы жолдар.
Ауданда: «Аctiv», «Кcell», «Аltel», «Beeline», «Теlе 2» ұялы байланыстар пайдалануда.
Ауыз сумен қамтамасыз ету
Ауданда барлығы 27 елді-мекен бар. Таза ауыз сумен 25 АЕМ қамтамасыз етілді немесе 95,2 %. Жергілікті су көздерінен 2 (Қарамырза мен Малқара) халық саны аз елді мекен пайдаланады.
Ауданды жылумен қамтамасыз ету
Ауданда білім, денсаулық сақтау, мәдениет, әкімшілік ғимараттарын және 4 көппәтерлік тұрғын үйді жылу мен қамтамасыз ететін 48 жылыту қазандықтары бар.
Электржабдықтау
Әуе электр желілерінің ұзындығы 973,83 км құрайды. 158 дана трансформаторлы подстанциялар бар.
Халықты жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау
2024 жылдың қаңтар айының 1 – не жұмыспен қамту органдарында тіркелген жұмыссыз азаматтардың саны 81 адам құрады. Жұмыс күшінің санында тіркелген жұмыссыздарының үлесі 1 % құрады.
Қазақстан Республикасының Стратегиялық жоспарлау және реформалар Агенттігі Ұлттық статистика бюросының Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Департаментінің статистикалық деректерге cәйкес, аудан бойынша 2023 жылғы қаңтар - қыркүйек айларында бір қызметкердің орташа айлық атаулы жалақысы 222841 теңгені құрады (2022ж.қаңтар - қыркүйек айларында - 185428 теңге), 2022 жылдың сәйкес кезеңіне өсімі 20,2% құрады. Нақты жалақы индексі 102,6% құрады.
Салалық құрылымда ең жоғары жалақы:
- тау-кен өнеркәсібінде – 415917 теңге, бұл орташа аудандық деңгейінен 1,8 есеге жоғары;
-денсаулық сақтау саласында-235584 теңге, бұл орташа аудандық деңгейінен 5,4% жоғары белгіленді;
- білім беру саласында - 223326 теңге, бұл орташа аудандық деңгейінен 0,2% жоғары белгіленді;
Келесі салалар бойынша қызметкерлердің еңбекақысы орташа аудандық деңгейінен төмен:
-көлік және жинақтау саласында-152047 теңге құрайды немесе 1,5 есе төмен;
- кәсіби, ғылыми және техникалық қызмет саласында -154573 теңге құрайды немесе 1,4 есе төмен;
–ауыл шаруашылығы саласында- 180108 теңге құрайды немесе 1,2 есе төмен;
Бiлiм беру. 2023– 2024 оқу жылы аудан бойынша жалпы білім беру мектептердің саны 24 бірлік құрайды, оның ішінде: 18 орта мектеп, 6 негізгі мектеп. Аудан орталығында 2 бөбекжай бақшалары жұмыс істейді.
Бастапқы кәсіптік оқыту Уалиханов ауылшаруашылық колледжінде жүзеге асырылады.
Денсаулық сақтау. 2024 жылғы қаңтар айының 1-не ауданның денсаулық сақтау жүйесі медициналық ұйымдардың желісімен ұсынылған: 61 төсектік 1 орталық аудандық аурухана, 2 дәрігерлік амбулатория, 21 медпункт .
Дәрігерлер саны 24 адам құрайды, орта медициналық қызметкерлер саны 114 адам.
Мәдениет. 2024 жылғы қаңтар айының 1-не мәдениет мекемелерінің желісі 35 бірлікті құрады: 17 клуб және 18 кітапхана.
Спорт. 2024 жылғы қаңтар айының 1-не аудан бойынша барлығы 126 спорт нысандары жұмыс істейді. Дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде айналысатын халық саны 6300 адам құрады.
Қоғамдық-саяси,
қоғамдық және діни бірлестіктер
Ауданда 18 дiни мұсылман бiрлестiгі бар (5 мешiт, 13 намазхана).
Қоғамдық-саяси партиялар:
Қоғамдық бiрлестiктер:
Ұлттық мәдени орталықтар:
Ауданда 10 ұлттық-мәдени орталықтар жұмыс iстейдi.