Оңтүстік Кореяның зейнетақы жүйесі: Ұлттық зейнетақы жүйесінен келген әріптестеріміз не айтты?
Бұрынхабарлағанымыздай, 2024 жылдыңқыркүйекайыныңбасында«БЖЗҚ» АҚ Корея РеспубликасыҰлттықзейнетақықызметінің(әрі қарай - NPS)зейнетақыоперацияларыныңатқарушы директоры Тэ ГюДжонгбастағанделегациясынқабылдады. Сіздердіңназарларыңызға,ОңтүстікКореяныңзейнетақыжүйесітуралыәріптестеріміз бөліскеннегізгіақпараттарды ұсынамыз. · Тарихтан сыр тартсақ ЗейнетақыменқамсыздандыруғабайланыстыұлттықбағдарламаларКореяда 1988 жылыенгізіліп, кезең-кезеңіменжүзегеасырылды. NPS -Ұлттықзейнетақы операторы. Ол жасына, мүгедектікке, асыраушысынанайырылуғабайланысты зейнетақы, біржолғызейнетақытөлемдерінжүзегеасырады. Міндеттізейнетақыжарналарын (бұданәрі - МЗЖ) жинауды да NPS жалпы 9% мөлшерлемебойынша (қызметкер/жұмысберуші 4,5% мөлшерінде теңдей) жүзегеасырады. Ал өзін-өзіжұмыспенқамтығанадамдар 9% мөлшеріндегі жарналардыөздерітөлейді. МЗЖ мөлшерлемесібіртіндепөсті: 1988 жылы 3%-дан басталып, 1993-1997 жылдараралығында 6%, 1998 жылы 9% - ғадейін көтерілді. Болжамбойынша, зейнетақыжүйесіноңтайландыруғақатыстыжоспарланғаншаралардыескереотырып, ол 13%-кедейінөседі. Оңтүстік Кореяда зейнетақымен қамсыздандыру саласында 2 реформа жүргізілді: - 1999 жылғы бірінші реформа (кірісті алмастыру коэффициенті (бұдан әрі – КАК) 60% - ға дейін төмендетілді, зейнет жасы кезең-кезеңімен 60-тан 65 жасқа дейін артады), - 2008 жылғы екінші реформа (2028 жылға қарай КАК-ты кезең-кезеңімен 40%-ға дейін төмендету көзделуде).
· Зейнетақы жүйесінің құрылымы Корея Республикасындағыәлеуметтікқамсыздандыружүйесінеекімемлекеттік орган жауапбереді: Денсаулықсақтаужәнеәлеуметтікқамсыздандыруминистрлігі, Жұмыспенқамтужәнееңбекминистрлігі.ОңтүстікКореяныңәлеуметтікқамсыздандыружүйесімынабағыттардықамтиды:
Оңтүстік Кореяның зейнетақы жүйесі көп деңгейлі, оған мыналар кіреді: - 64 жастан асқан ел азаматтарының шамамен 70% алатын мемлекет есебінен берілетін базалық зейнетақы, - ұлттық зейнетақымен қамсыздандыру (Ұлттық зейнетақы Кореяның зейнетақы жүйесіне 10 жылдан астам уақыт қатысқан адамдарға ай сайынғы негізде, өмір бойы жүзеге асырылады. Мемлекет қамтамасыз ететін, үлестіру түріндегі жүйе болып табылады (DB-белгіленген төлемдермен), - жасына байланысты зейнетақы (алынатын табысқа байланысты корпоративтік зейнетақы), - жеке жинақ негізіндегі жеке зейнетақы. Азаматтардың жекелеген санаттары (мемлекеттік қызметкерлер, әскери қызметкерлер және мұғалімдер) үшін берілетін арнайы кәсіптік зейнетақы бар.
· Жетістіктері Кореяның Ұлттық зейнетақы қоры зейнетақы активтерінің мөлшері бойынша әлемдегі ең ірі үш қордың қатарына кіреді (зейнетақы активтерінің көлемі - 807 млрд АҚШ долларына тең, сарапшылардың болжамы бойынша оның көлемі 2041 жылы 1,4 трлн АҚШ долларына жетеді). 1988 жылдан бастап халықты зейнетақы жүйесімен қамту деңгейі айтарлықтай өсті. 2023 жылдың соңында міндетті зейнетақы жарналарын (МЗЖ) 21,2 млн адам, ерікті зейнетақы жарналарын (ЕЗЖ) – 325,4 мыңнан астам адам аударды. Салыстыру үшін 1988 жылы тек 4,4 миллион салымшы болған. Төлем алушылар саны 8 есеге өсті: 1993 жылғы 600 мыңнан 2023 жылдың аяғында 7,6 миллион адамға дейін.
· Сандық қызметтер NPSцифрлықбайланыссызқызметтерді (чат-бот, мобильдікеңсе, мобильдіанықтамақызметі, ұялықосымша), қашықтанжұмысістеужүйесін (ішкіжәнесыртқыпайдаланушылардывиртуалдандыру) белсенді түрде дамытып, басқа да техникалықжаңалықтардыенгізуде. 2018-2024 жылдараралығындаақпараттықтехнологияларжүйесініңтөртіншібуыныорнатылуда, яғниқазіргіуақытта NPS зейнетақықызметтерінжасанды интеллект көмегіменкөрсетугемүмкіндікберетінақпараттықплатформаныенгізусатысындатұр. Жасанды интеллекттің көмегімен құрылған NPS "виртуалды қызметкері" БЖЗҚ-дағы әріптестеріне орыс тілінде кеңес берді. NPS виртуалды кеңесшісі пайдаланушылардың қажеттіліктеріне сәйкес 10 немесе одан да көп тілде ақпарат пен ұсыныстар бере алады. NPS өкілдерінің пікірінше, виртуалды кеңесшілердің көмегімен еңбек өнімділігі мен қызмет көрсету сапасы айтарлықтай жақсарып, операциялар оңтайландырылады және салымшылар көбірек тартылады. NPS-тен келген әріптестеріміздің айтуынша, жасанды интеллект нарықты шабуылдай жаулап, салымшыларға қызмет көрсетудің болашағын қалыптастыруда. Сондықтан осындай инновациялық шешімдерді қабылдауға және олармен егжей-тегжейлі танысуға дайын болу маңызды.
· Мәселелер мен олардың шешімдері Корея Республикасыныңзейнетақыжүйесінің дамығандығынақарамастан, бірқатармәселелер де бар: - өмірсүруұзақтығыныңұлғаюынабайланыстыегдежастағыадамдарүлесініңөсуі (2018 жылы 65 жастанасқанадамдархалықтыңжалпыкөлемінің 14% құрап, сарапшылардыңболжамыбойынша 2051 жылыбұлүлесжалпыкөлемнің 40% жетеді), - туудыңтөмендеңгейі (туудыңжиынтықкоэффициенті 2023 жылғы 0,8% - дан ағымдағыжылы 0,7% - ғадейінтөмендеді), - егдежастағытұрғындарарасындағыкедейліктіңжоғарыдеңгейі, - зейнетақыжүйесінежарналардыңтөменмөлшерлемелері, - кірістіалмастырукоэффициентінің(КАК) жоғарыдеңгейі, - - халықтың 23,5% құрайтынөзін-өзіжұмыспенқамтығандардыңжоғарыүлесі, олардыңнақтытабысынанықтауқиын. Сарапшылардыңпікірінше, аталғанмәселелерОңтүстікКореяныңзейнетақыжүйесініңтұрақтылығынаайтарлықтай кері әсерін тигізедіжәнежасұрпақүшінауыржүкболуымүмкін. Осы демографиялықахуал сақталып, уақытылы шараларқабылданбағанжағдайда 2050 жылғақарайКореяныңҰлттықзейнетақықорыныңрезервтеріболжамбойыншасарқылады. ОңтүстікКореядажоспарланғанзейнетақыжүйесіноңтайландырушаралары: - халықтыңкөпбөлігінбазалықзейнетақыменқамсыздандыру, - резервтердіңсарқылуынажолбермеужөніндегііс-шаралардыжүзеге асыру: 1) қорлардыңкірістілігінарттыру, 2) зейнетжасынұлғайту, 3) МЗЖ мөлшерлемесін 13% дейінарттыру, 4) базалықзейнетақыныескереотырып, КАК-ты 52% дейінтөмендету (40% - Ұлттықзейнетақыжәне 12% -базалықзейнетақы) және т. б.
Естеріңізге сала кетейік, 2024 жылдың 5 қыркүйегінде Корея РеспубликасыныңҰлттықзейнетақықызметі мен "БЖЗҚ"АҚ арасындаӨзаратүсіністіктуралымеморандумғақолқоюрәсіміөтті. Меморандум "БЖЗҚ" АҚ мен NPS арасындағы болашақтағы өзара қарым-қатынас үшін берік негіз болады және зейнетақы қорларының қызметіне байланысты мәселелер бойынша ынтымақтастық және тәжірибе алмасу мақсатында жасалды.
Фотосуреттер мына сілтемеде: https://www.enpf.kz/ru/about/press-center/visual-media/section-detail.php?SECTION_ID=82
БЖЗҚ 2013 жылғы 22 тамызда «ГНПФ» ЖЗҚ» АҚ негізінде құрылды. БЖЗҚ құрылтайшысы және акционері – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің «Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитеті» ММ арқылы Қазақстан Республикасының Үкіметі. БЖЗҚ зейнетақы активтерін сенімгерлікпен басқаруды Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жүзеге асырады. Зейнетақы заңнамасына сәйкес БЖЗҚ міндетті зейнетақы жарналарын, жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын, ерікті зейнетақы жарналарын тартуды, сондай-ақ "Қазақстан Республикасының екінші деңгейдегі банктерінде орналастырылған депозиттерге міндетті кепілдік беру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйым аударған кепілдік берілген депозит бойынша кепілдік берілген өтемнің талап етілмеген сомасы есебінен қалыптастырылған ерікті зейнетақы жарналарын есепке алып, оның есебін жүргізеді, зейнетақы төлемдерін жүзеге асыруды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ Қор нысаналы активтер мен нысаналы талаптарды есепке алуды, нысаналы жинақтау шоттарына нысаналы жинақтарды (НЖ) есепке алу мен есептеуді, НЖ төлемдерін оларды алушының банк шоттарына есептеуді, "Ұлттық қор – балаларға" бағдарламасы шеңберінде Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған тәртіппен НЖ қайтарымдарын есепке алуды жүзеге асырады (толығырақ www.enpf.kz сайтында).
|
|||||||||||||||||||||||||||||||