ОРТАЛЫҚ САЙЛАУ КОМИССИЯСЫ ҚҰРЫЛТАЙ ДЕПУТАТТЫҒЫНА
КАНДИДАТТАРДЫ ҰСЫНУ ҚОРЫТЫНДЫСЫН ЖАРИЯЛАДЫ
БүгінАстанада 2026 жылғы 23 тамызғатағайындалғанҚазақстанРеспубликасыҚұрылтайыныңдепутаттарыныңсайлауыбойыншанауқанаясындаҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясыныңекіншіотырысыөтті. Отырысжұмысынахалықаралықбайқаушылар, саясипартиялардыңөкілдері, Бас прокуратураның, Сыртқыістер, қаржы, ішкіістер, еңбекжәнехалықтыәлеуметтікқорғауминистрліктерінің, бұқаралықақпаратқұралдарыныңөкілдері, сондай-ақОрталықжәнеаумақтықсайлаукомиссияларыжанындағымүгедектігі бар адамдардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетужөніндегіжұмыстоптарыныңмүшелеріқатысты.
Соныменқатар, бейнеконференцбайланысрежиміндеелорда, облыстаржәнереспубликалықмаңызы бар қалалардыңаумақтықсайлаукомиссияларыныңтөрағалары мен мүшелері, өңірлерәкімдеріаппараттарыныңбасшылары, сондай-ақөңірлікеңбекжәнехалықтыәлеуметтікқорғаубасқармаларыныңбасшыларықосылды.
Күнтәртібінесәйкесмынадаймәселелерқаралды:
2026 жылғы 23 тамызғатағайындалғанҚазақстанРеспубликасыҚұрылтайыныңдепутаттарынсайлауғакандидаттардыұсынуқорытындыларытуралы;
2026 жылғы 23 тамызғатағайындалғанҚазақстанРеспубликасыҚұрылтайыныңдепутаттарынсайлаудамүгедектігі бар азаматтардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетудіңкейбірмәселелерітуралы;
2026 жылғы 23 тамызғатағайындалғанҚазақстанРеспубликасыҚұрылтайыныңдепутаттарынсайлауғашетмемлекеттер мен халықаралықұйымдардыңбайқаушыларынаккредиттеутуралы.
ОтырыстыашқанОрталықсайлаукомиссиясыныңТөрағасыОрталықсайлаукомиссиясына 7 саясипартияныңтиістіқұжаттардыұсынғанынатапөтті.
«Орталықсайлаукомиссиясынаұсынылғанмәліметтергесәйкес, Құрылтайдепутаттарыныңсайлауына 7 саяси партия қатысуғаниетбілдіріпотыр. Партиялықтізімдердеәйелдер, жастаржәнемүгедектігі бар адамдарүшінбелгіленгенкемінде 30 пайыздық квота сақталған.Өздеріңізбілетіндей, күнтізбелікжоспарғасәйкесҚұрылтайдепутаттығынакандидаттардыңпартиялықтізімдерінтіркеукезеңі 23 шілдекүнісағат 18:00-ге дейінжалғасады. Қазіргіуақыттабарлықсаясипартиялардыңқұжаттарыпартиялықтізімдергеенгізілгеназаматтардыңзаңнаматалаптарынасәйкестігінтексеруүшінтиістіуәкілеттімемлекеттікоргандарғажолданды», - деді.
ОСК хатшысыШавхатӨтемісовпартиялықтізімгеенгізілгенкандидаттарғақойылатынталаптартуралыбаяндады. Соныменқатар, олҚұрылтайдепутаттығынакандидаттардыұсыну 2026 жылғы 13 шілдедесағат 18:00-де аяқталғанынатапөтті.
«2026 жылғы 13 шілдесағат 18:00-дегі жағдайбойыншаОрталықсайлаукомиссиясына 7 саясипартияныңпартиялықтізімдеріұсынылды: Қазақстанның «Ақжол» демократиялықпартиясы» қоғамдықбірлестігі - 63 кандидат, «Ауыл» партиясы» республикалыққоғамдықбірлестігі - 69 кандидат, «Әділет» саясипартиясы» қоғамдықбірлестігі - 186 кандидат, Қазақстанның «Байтақ» жасылдарпартиясы» қоғамдықбірлестігі - 47 кандидат, «Қазақстанхалықпартиясы» қоғамдықбірлестігі - 72 кандидат, «Жалпыұлттық социал-демократиялық партия» республикалыққоғамдықбірлестігі - 33 кандидат, «Respublica» партиясы» қоғамдықбірлестігі - 76 кандидат» - дедіШавхатӨтемісов.
ОСК хатшысысондай-ақ «ҚазақстанРеспубликасындағысайлаутуралы» ҚазақстанРеспубликасыКонституциялықзаңыныңнормалары, заңнамадабелгіленгентәртіппентіркелгенсаясипартиялардыңқұқықтарытуралыбаяндады.
Соныменқатар, ОСК мүшелерімүгедектігі бар азаматтардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетумәселелерінталқылады. Комиссия мүшесіЛәззатСүйіндікмүгедектігі бар сайлаушылардыңкедергісізқолжеткізуінқамтамасызетуүшіндауысберугеарналғанүй-жайлардытолыққандыжабдықтаудыңмаңыздылығынатапөтті.
«ҚазақстанРеспубликасыОрталықсайлаукомиссиясымүгедектігі бар азаматтардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетужөніндегікешендішаралардыжүзегеасырыпкеледі. 2021 жылданбастапОрталықсайлаукомиссиясыотырыстарыныңтікелейкөрсетілімдері, сондай-ақбарлықақпараттықбейнематериалдарымдаутілінеаударуменсүйемелденеді. 2022 жылданберідауыс беру бюллетеньдерінеарналған Брайль қарпіментрафареттердайындалыпкеледі. Барлықсайлауучаскелерідауыс беру бюллетенінтолтырутәртібібойыншааудионұсқаулықтарменқамтамасызетіледі. 2025 жылданбастап «Шырақ» мүгедекәйелдерассоциациясы» қоғамдықбірлестігіжәнеАстанадағы ЕҚЫҰ Бағдарламаларофисініңқолдауыменбарлықсайлаукомиссияларыныңмүшелерінеарналғанмүгедектігі бар адамдардыңқұқықтары мен қажеттіліктеріжөніндегібейнеоқыту курсы әзірленіп, қолданылыпкеледі. Жергіліктіатқарушыоргандаринватаксиқызметінкөрсетудіқамтамасызетеді. Сондай-ақжергіліктіатқарушыоргандарғасайлауинфрақұрылымыныңқолжетімділігінтексеружұмыстарынамүгедектігі бар адамдардыңқоғамдықбірлестіктерініңөкілдерінбелсендітүрдетартудыұсынамыз», - депатапөттіЛәззатСүйіндік.
Өзкезегінде ОСК ТөрағасыНұрланӘбдіровсаясипартиялардыүгіттікіс-шаралар мен материалдардыәзірлеукезіндекөру, естужәнетірек-қимыл аппараты бұзылғанмүгедектігі бар адамдардыңқұқықтарынескеругешақырды.
«ҚазақстанРеспубликасыныңҚұрылтайыдепутаттарыныңсайлауынақатысыпжатқансаясипартияларғаүндеужасағымкеледі. Конституциялықсайлауқұқықтарыныңіскеасырылуысайлаупроцесініңбарлықкезеңінде, оныңішіндемүгедектігі бар адамдарүшін де қамтамасызетілугетиіс. Саясипартияларды осы талаптардыескеругешақырамын. Бұлсайлаушыларменкездесулерөткізілетінорындарғакедергісізқолжетімділіктіқамтамасызетуге, жарияіс-шаралардысурдоаудармаменсүйемелдеуге, сондай-ақмүгедектігі бар адамдарғапартиялардыңсайлауалдындағыбағдарламаларыментолықтанысуғамүмкіндікберетінқолжетімдіформаттағыүгітматериалдарынпайдалануғақатысты. Барлығымызмүгедектігі бар адамдардыңсайлауқұқықтарынқамтамасызетумәселелеріншешугежан-жақтықолдаукөрсетеміздепсенемін», - депНұрланӘбдіровсаясипартияларғаүндеужасады.
Айта кету керек, белгіленгенталаптарғасәйкесдауысберугеарналғанүй-жайларорналасқанғимараттардыңкіреберістеріндетұтқалар, төсемдер, пандустар, сондай-ақөзге де қажеттібейімдеуқұралдарыкөзделугетиіс. Дауысберугеарналғанүй-жайлармүгедектігі бар азаматтарүшінбарыншақолжетімдіболуы, ғимараттардыңбіріншіқабатындаорналасуынемесежоғарғықабаттарғакөтерілуүшінкөтергішқұрылғыларменжабдықталуықажет.
Дауысберугеарналғанүй-жайлардаәртүрлітактильдібағыттағыштар, тірек-қимыл аппараты бұзылған, оныңішіндемүгедектерарбасынпайдаланатынсайлаушылардыңқолжетімділігінескереотырыпжабдықталғанкеңейтілгенқұпиядауыс беру кабинасықарастырылуғатиіс. Сайлауучаскесіндекомпьютермен, құлаққаптармен, қосымшажарықтандыруқұралдарымен, үлкейткішәйнекпен, Брайль қарпімендайындалғандауыс беру бюллетенінеарналғантрафаретпенжәнебюллетеньніңаудионұсқасыменжабдықталғанарнайыорынболуықажет.
Соныменқатар, отырыстаҚазақстандаҚұрылтайдепутаттарыныңсайлауынбайқауүшінқаншахалықаралықбайқаушыныңаккредиттелгенібелгіліболды. ОСК ТөрағасыныңорынбасарыМұхтар Ерман ағымдағыжылдың 1 шілдесіндеҚазақстанРеспубликасыҚұрылтайыныңдепутаттарынсайлауғахалықаралықбайқауинститутынашутуралышешімқабылданғанынатапөтті. ОсығанбайланыстыСыртқыістерминистрлігі мен Орталықсайлаукомиссиясысайлаудыбайқауғақатысуүшінбірқатармемлекеттер мен халықаралықұйымдарғатиістішақыруларжолдады.
«БүгінгітаңдаОрталықсайлаукомиссиясынааккредиттеуүшін 3 халықаралықұйым мен 4 шетмемлекеттің 60 байқаушысыныңкандидатурасыұсынылды. Атапайтқанда, ТМД байқаушылармиссиясынан - 4 адам, ТМД-ғақатысушымемлекеттердіңПарламентаралықАссамблеясынан - 19 адам, ЕҚЫҰ ДИАҚБ байқаушылармиссиясынан - 32 байқаушы, сондай-ақ Мальдив Республикасытарапынан 3 кандидатура, оныңішінде осы елдіңСайлаукомиссиясытөрағасыныңорынбасарыұсынылды. Бұданбөлек, АстанадааккредиттелгендипломатиялықкорпустыңдуайеніболыптабылатынПалестинаныңҚазақстандағыЕлшісі, ВенесуэланыңҚазақстандағыЕлшісіжәнеВенгрияныңҚазақстандағыуақытшасенімдіөкілі де аккредиттелді. Аккредиттеугеқатыстыұсыныстаркеліптүсуінеқарайбайқаушылартуралымәліметтержаңартылыпотырады», - дедіМұхтар Ерман.
ОтырысқорытындысыбойыншаОрталықсайлаукомиссиясыныңмүшелерітиістіқаулыларқабылдадыжәнебұқаралықақпаратқұралдарынаарналған брифинг барысындажурналистердіңсұрақтарынажауапберді.