Ұлттық киімдер
Қазақ ұлттық киімі – әрбір адамның әлеуметтік мәртебесін, жасын, тұрмыс жағдайын және аймақтық ерекшелігін көрсететін маңызды мәдени дәстүр. Ерлер мен әйелдердің киімдері әр түрлі, бірақ екеуінде де қолөнер оюлары мен матаның сапасы ерекше орын алады.
Әйелдер киімі: Көбінесе көйлек, шапан, камзол сияқты киімдерден тұрады. Көйлектер жеңіл маталардан тігіліп, түрлі ою-өрнектермен безендірілген. Шапан мен камзол көбіне жылы және сәнді маталардан жасалады. Киімге сәйкес белдік тағу – дәстүрдің бір бөлігі, ол киімді бекітіп қана қоймай, сәндік мән де береді. Әйелдердің бас киімі мен әшекейлері ерекше рөл атқарады. Мысалы, сәукеле – үйлену тойындағы арнайы бас киім, ал сырға, алқа, белдік және саусаққа тағылатын әшекейлер әйелдердің сәнін арттырады.
Ерлер киімі: Ерлерге арналған киімге чапан, бөрік, белдік және кейде кемпірқосақ сияқты киімдер жатады. Чапан – көбінесе ұзын, жүннен немесе мата түрінен жасалған сырт киім. Белдік киімді бекітуге және сәндік мәнге арналған. Бөрік немесе басқа дәстүрлі бас киім ерлердің әлеуметтік мәртебесін көрсететін белгі болып саналады.
Материалдар мен ою-өрнектер: Қазақ ұлттық киімі жүн, мақта, зығыр, атлас сияқты табиғи маталардан жасалады. Киімнің оюлары мен өрнектері тек әдемілік үшін ғана емес, сонымен қатар адамның жасын, руын, отбасылық жағдайын немесе әлеуметтік дәрежесін білдіреді.
Аймақтық ерекшеліктер:
-
Солтүстік Қазақстан мен дала өңірлерінде киімдер көбінесе жылы, жүннен жасалады, қысқы ауа райына бейімделген.
-
Оңтүстік және Батыс өңірлерде жеңіл маталар мен ашық түсті киімдер кеңінен қолданылады.
-
Мерекелік киімдер мен тойға арналған дәстүрлі киімдер алтын, күміс, асыл тастармен безендірілген сәндік элементтерге бай болады.
Қазақ ұлттық киімі – тек сән немесе қорғаныш құрал емес, ол халық тарихы, мәдениеті және тұрмыс салтын бейнелейтін көрініс. Киім арқылы адам өзінің ретін, жасын, аймақтық ерекшелігін және әлеуметтік дәрежесін білдіреді.