«БЖЗҚ туралы өзекті сауалдар»

1)«Ұлттық қор - балаларға» бағдарламасы аясында нысаналы талаптарды алу
үшін қандай банктерге жүгінуге болады?
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 18 қаңтардағы No16"Нысаналы
талаптарды, нысаналы жинақтарды және нысаналы жинақтар төлемінқалыптастыру
және есепке алу, сондайақнысаналы талаптарды есептеу қағидаларын бекіту туралы"
Қаулысымен"Ұлттыққорбалаларға"бағдарламасыныңкәмелеткетолған
қатысушыларына БЖЗҚ тұрғын үй жағдайларын жақсарту және (немесе) білім алуға ақы
төлеу мақсатында аударатын нысаналы жинақтарды (бұдан әрі -НЖ) есептеу үшін банк
шоттарын ашуды және жүргізуді жүзеге асыратын уәкілетті операторлар (бұдан әрі-УО)
Ұлттық пошта операторы және екінші деңгейдегі банктербекітілді
Осылайша, "БЖЗҚ" АҚ (бұдан әрі – БЖЗҚ, Қор)және УО арасындағы өзара іс-
қимылжәнеақпараталмасутәртібінбелгілейтінкелісімдержасасқанҚазақстанның
екінші деңгейдегі кез келген банкі бағдарламаға УО ретінде қатыса алады.
НЖ пайдалану жөніндегі уәкілетті операторлар:
тұрғын үйге- "Отбасы банкі "тұрғын үй құрылыс жинақ банкі" АҚ,
білім алуға- "Отбасы банкі" тұрғын үй құрылыс жинақ банкі" АҚ және "Қазақстан
Халық банкі" АҚ.
2)"Ұлттық қор - балаларға" бағдарламасы шеңберінде нысаналы жинақтарды
төлеу кезінде доллар бағамы қалай анықталады? Қандай да бір комиссия
алынады ма?
18 жасқа толған балалардың нысаналы жинақтары Ұлттық қордан БЖЗҚ-ға АҚШ
долларымен аударылады және БЖЗҚ-да АҚШ долларымен сақталады.
Кәмелетке толған бағдарламаға қатысушы өз ақшасын пайдалану туралы шешім
қабылдаған кезде, ол уәкілетті операторға (УО) өтініш береді, ал БЖЗҚ оның жинақтарын
кейінненуәкілеттіоператорашқанбанкшотынаесептеуүшінАҚШдолларымен
аударады. Әрі қарай, УО жинақтарды тұрғын үйге және/немесе білім алуға пайдалану
үшінаударғанкезде,ақшааударымкезіндеөзектіболатынбағамбойыншаАҚШ
долларынантеңгегеайырбасталуы мүмкін.
Егер алушы "Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде білім алуға ақы төлеу"
мақсатын таңдаса, ақшаны айырбастау талап етілмейді. Қалған мақсаттар бойынша НЖ
төлемін алушы аударым жүргізілген кездегі бағам бойынша АҚШ долларынан теңгеге
айырбастайды.
Ұлттыққорданнысаналыжинақтартөлемінежекетабыссалығы(ЖТС)
салынбайды. Сонымен қатар, БЖЗҚ өз қызметтері үшін ешқандай комиссия алмайды.
3) Зейнетақы жинақтарын балама мақсаттарға кім және қалай пайдалана
алады?
Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексі төмендегі шарттардың бірі болған
кезде БЖЗҚ-дағы зейнетақы жинағының бір бөлігін тұрғын үй жағдайларын жақсартуға
және емделуге ақы төлеуге пайдалануға құқық береді:
егер МЗЖ салымшысының жеке зейнетақы шотындағы (ЖЗШ) МЗЖ есебінен
қалыптастырылған зейнетақы жинақтарының сомасы Қазақстан Республикасының
Үкіметібекіткенәдістемегесәйкесайқындалғанзейнетақыжинақтарыныңең
төменгі жеткіліктілік шегінен асып кетсе;
егерзейнетақытөлемдеріналыпжүргензейнеткерлердіңзейнетақымөлшері
алушының орташа айлық кірісінҚазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған
тәртіппен айқындалатын, алушының орташа айлық кірісін 40 пайыздан төмен

емес деңгейде алмастыру коэффициентін қамтамасыз еткен жағдайда. Орташа

айлықкірістіалмастырукоэффициентінесептеукезіндеалушыныңзейнетке
шығукүнініңалдындағы,бірақреспубликабойыншаорташаайлықкірістен
аспайтынтабысыескеріледі(бұлжағдайдазейнетақыжинақтарының50%
мөлшеріне дейін пайдалануға болады);
егерміндеттізейнетақыжарналарыныңсалымшысысақтандыруұйымымен
зейнетақы аннуитеті шартын жасасса(бұл жағдайда ЖЗШ-да бар жинақты түгел
пайдалануға болады);
егер салымшы еңбек сіңірген жылдары үшін зейнетақы төлемдерін алушы болса
Зейнеткееңбексіңіргенжылдарыбойыншашыққанзейнеткерлертұрғынүй
жағдайларынжақсартуғанемесеемделугеақытөлеугеМЗЖесебінен
қалыптастырылған өздерінің зейнетақы жинақтарының барлық сомасын пайдалана
алады(еңбексіңіргенжылдарыүшінзейнетақытөлемдерінеқұқығыбар
адамдардың толық тізбесі әлеуметтік Кодекстің 212-бабында айқындалған).
Әрбірсалымшыменалушыөзжинақтарынақалайиелікетукеректігінөзі
анықтауға құқылы: оларды бүгінгі күннің мәселелерін шешу үшін жұмсаған жөн бе, әлде
зейнет жасында қамсыз болу үшін қалдырған абзал ма?. Бұл, ең алдымен, жинақтары ең
төменгіжеткіліктілікшегінен(ТЖШ)асатынсалымшыларғақатысты.Еңтөменгі
жеткілікті шек деген ұғымның астарында ай сайынғы зейнетақыны ең төменгі зейнетақы
мөлшерінентөменемесмөлшердеқамтамасызетуүшінқажеттіМЗЖесебінен
қалыптастырылғанзейнетақыжинақтарыныңеңтөменгімөлшеріқарастырылатынын
түсінуқажет.Бұләлеуметтік-экономикалықкөрсеткіштерге,сондай-ақ,болашақ
зейнетақы жарналары мен инвестициялық кірістіліктің болжамды есептеулеріне сүйене
отырып айқындалатын зейнетақы жинақтарының бағалау сомасы. Осылайша, ТЖШ - бұл
салымшы зейнет жасына жеткенде ең төменгі зейнетақы мөлшерінен кем емес зейнетақы
төлемдерін алуы үшін шотта қалуы керек ең төменгі көрсеткіш.
Болашақзейнетақыңыздыңмөлшерітуралыбілуүшін,зейнетақыныңнеден
тұратынын көрсететін болжамды зейнетақы калькуляторын пайдалана аласыз. Ол үш
сценарий бойынша есептеледі: пессимистік, шынайы және оптимистік. Бұл салымшыға
нақты инвестициялық кірістің болжамды деңгейін ескеретін барлық мүмкін нұсқалармен
танысуға көмектеседі. Сонымен қатар, бұл құрал әрбір салымшыға зейнетақының мөлшері
жинақтыңбірбөлігінмерзіміненбұрыналғанжағдайдажәнемерзіміненбұрын
пайдаланбаған кезде қандай болатынын есептеуге көмектеседі. "Зейнетақы калькуляторы"
қызметімен "БЖЗҚ"АҚ сайтында толығырақ танысуға болады:Зейнета ы калькуляторық
(enpf.kz)
4) Зейнетақы активтерін басқаратын компанияны таңдау кезінде салымшылар
неге баса назар аударғандары жөн?
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (уәкілетті мемлекеттік орган ретінде)
зейнетақыактивтерінбасқаруғарұқсатберілгенбарлықинвестициялықпортфельді
басқарушыларға (ИПБ) ерекше талаптар қойды.
ИПБ-лардың инвестициялық портфельді басқаруға лицензиясы, салымшылардың
активтерінбасқарудатабыстытәжірибесі,бірнешежылдықжұмыстарының
қорытындылары бойынша оң нәтижелері, зейнетақы активтерін инвестициялау кезінде
ықтимал шығындарды жабу үшін жеткілікті меншікті капиталы және т.б. болуы тиіс.
Бұдан басқа, олар БЖЗҚ-мен зейнетақы активтерін сенімгерлік басқару туралы шарт,
сондай-ақ,БЖЗҚжәнекастодианбанкпенүшжақтыкастодиандықшартжасасуға
міндетті.
Қазір зейнетақы активтерін басқару үшін барлық талаптарға сай келетін ИПБ
тізіліміне бес компания кіреді: "Jusan Invest" АҚ, "BCC Invest" АҚ, "Сентрас Секьюритиз"
АҚ, "Halyk Finance "Қазақстан Халық Банкінің ЕҰ" АҚ, "Halyk Global Markets"АҚ.

ИПБ-лардыңөзіндікинвестициялықстратегияларыбаржәнеинвестициялық

портфельдің құрылымын инвестициялық декларация шеңберінде дербес анықтайды. Олар
зейнетақыактивтерінқандайқаржықұралдарынаинвестициялаукеректігін
Инвестициялықпортфельдібасқаружөніндегіқызметтіжүзегеасыруқағидаларында
(ҚРҰБ Басқармасының 2014 жылғы 3 ақпандағы No10 қаулысымен бекітілген) рұқсат
етілген тізбе шеңберінде шешеді.
Зейнетақы жинақтарының бір бөлігін ИПБ-ның сенімгерлік басқаруына аудармас
бұрынБЖЗҚсайтындағыолардыңинвестициялықдекларацияларын,инвестициялық
портфельдерініңқұрылымын,инвестициялыққызметтерініңкөрсеткіштерінзерделеу
ұсынылады.ИПБ-лар,олардыңстратегиясы,сондай-ақ,комиссиялықсыйақысы(ол
инвестициялықкірістің7,5%-нанаспауытиіс)туралыақпаратenpf.kzсайтындағы
"Қызметтер""Инвестициялықпортфельдібасқарушылартізбесі"бөлімінде
орналастырылған.ЗейнетақыжинақтарынИПБ-ныңсенімгерлікбасқаруынаберу
бойыншатолықстатистика"Көрсеткіштер""Зейнетақыжинақтарынбасқарушы
компанияларға беру"бөлімінде қолжетімді.
5) Болашақ зейнетақымның мөлшерін қалай есептесем болады?
БЖЗҚ салымшылары ыңғайлы құрал – зейнетақы калькуляторын пайдалана алады.
Олар мұны пайдалану арқылы өздерінің болжамды болашақ зейнетақысын дербес есептеп
қана қоймай, Қазақстан Республикасының зейнетақы заңнамасындағы соңғы өзгерістерге
сәйкес сақтандыру ұйымынан сақтандыру сыйлықақысы мен сақтандыру төлемін есептеу
бойынша ақпаратты ала алады.
Калькулятордың екі түрі ұсынылған."Ағымдағы" -- бұл неғұрлым жеңілдетілген
нұсқа, оның көмегімен зейнетке алдағы жылы шығатын адамдар міндетті зейнетақы
жарналарыесебіненқалыптастырылғанзейнетақыжинақтарынанберілетінтөлем
мөлшерін есептей алады. "Болжамды" -- болашақтағы зейнетақының болжамды мөлшерін
есептепқанақоймай,оныңқұрамдасбөліктерін,сондай-ақоныңқалыптасуының
пессимистік, шынайы және оптимистік 3 сценарийді көрсетеді. Ол салымшыға нақты
инвестициялық кірістіліктің болжамды деңгейін ескеретін барлық мүмкін нұсқаларды
көруге мүмкіндік береді.
Есептеукезіндекалькуляторбарлыққұрамдауыштардыбазалықжәнеортақ
зейнетақыны; 10% мөлшеріндегі МЗЖ; 5% мөлшеріндегі МКЗЖ және ерікті зейнетақы
жарналарын ескереді.
Болашақ зейнетақының мөлшерін болжамды калькуляторда білу үшін бірнеше
қарапайым әрекеттерді орындау қажет: барлық өрістерді толтыру: туған күні, жынысы,
еңбек өтілі, жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысу өтілі, бүгінгі күнге жинақ сомасын
және соңғы уақыттағы орташа жалақыны енгізу. Нәтиже алу үшін - "Есептеу" батырмасын
басукерек.КалькулятордыЖекекабинетарқылыпайдаланғанкездебарлықдерлік
өрістеравтоматтытүрдетолтырыладыжәнеесептеудәлірекболады.Зейнетақы
жинақтарыныңболжамдысомасыжеткіліктіліктіңеңтөменгішегіненасыпкеткен
жағдайда,олардытұрғынүйжағдайларынжақсартуғанемесеемделугепайдалану
мүмкіндігі туралы хабарлама пайда болады
Сондай-ақ, зейнетақы жинақтары жеткілікті болған жағдайда салымшылар үшін
зейнетақыаннуитетішартынжасасуүшін"ЖинақтардыӨмірдісақтандыру
компанияларына (ӨСК) аудару" функциясы көзделген. Зейнетақыны есептеу нәтижелері
ағымдағы күнтізбелік жылға алдын ала жасалатынын, ал түпкілікті есеп сақтандыру
ұйымына жүгінген кезде жүргізілетінін есте ұстаған жөн.
"Зейнетақы калькуляторы" қызметімен "БЖЗҚ"АҚ сайтында толығырақ танысуға
болады:Зейнетақы калькуляторы (enpf.kz)
Қазақ және орыс тілдеріндегі бейнематериал мына сілтемелер бойынша қолжетімді:

https://youtu.be/lt6g9fOo7Qs

https://youtu.be/fuXzZxKKPbs

Дата публикации

28 октября 2024