«Тұрбат» өңірлік агро-индустриялық аймақты құру КОНЦЕПЦИЯСЫ

 «Тұрбат» өңірлік агро-индустриялық аймақты құру

КОНЦЕПЦИЯСЫ

Мазмұны

1) Кіріспе;

2) индустриялық аймақты құрудың мақсаты;

3) индустриялық аймақ жобаларын іріктеу критерийлерінің тізбесі;

4) қоршаған ортаға әсерді бағалау;

5) болжамды қаржылық-экономикалық және әлеуметтік салдары;

6) индустриялық аймақтың орналасу схемасы;

7) концепцияда көзделген іс-шаралардың Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 29 қарашадағы № 790 қаулысымен бекітілген мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына сәйкестігі туралы мәліметтер;

8) әрбір компонент бойынша және тікелей және ақырғы нәтижелерге қол жеткізу мүмкіндігіне сәйкес іс-шараларды жүзеге асыруды қаржыландыру көлемін есептеу;

9) индустриялық аймақты және оның инфрақұрылымын дамыту жоспарының жобасы.

10) қорытынды.

 

 

  1. Кіріспе

 

Осы «Тұрбат» өңірлік агро-индустриялық аймақты құру Концепциясы (бұдан әрі - Концепция) Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 3 сәуірдегі «Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы» Заңының 29-бабына сәйкес әзірленді. 

Индустриялық аймақ – жеке кәсiпкерлiк субъектiлерiне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен кәсіпкерлік қызмет, оның ішінде өнеркәсіп, агроөнеркәсіптік кешен, туристік индустрия, көлік логистикасы, қалдықтарды басқару саласындағы қызмет объектілерін орналастыру және пайдалану үшін берілетін, инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген аумақ.

Жылыжай - бұл ашық-мөлдір шатыры және де өзіндік жылыту жүйесі бар, белгілі бір дақылды өсірудің толық цикліне жарамды жоғары қорғаныс құрылымы. Жылыжай ішіндегі температура мен ылғалдылықты реттеу үшін олар есіктермен және желкөздермен жабдықталған. Көшетханадан айырмашылығы, жылыжайдың құрылымы жыл бойы пайдалану мүмкіндігіне ие.

Егер жергілікті бюджеттен толық не ішінара қаржыландырылуын жүзеге асыру болжанған жағдайда, индустриялық аймақ өңірлік маңызы бар индустриялық аймақ деп танылады.

Концепция Түркістан облысының Қазығұрт ауданында жалпы ауданы 90 га «Тұрбат өңірлік агро-индустриялық аймағын» құруды көздейді.

 

 

 

  1. Индустриялық аймақты құрудың мақсаты

Мақсаты. Ауыл шаруашылығы өндірісін үйлестіре дамыту арқылы өңірдегі экономикалық өсу.

Міндеттері. Негізінен жылыжай шаруашылығымен «үй маңында» айналысатын Тұрбат елді мекен тұрғындарының мүмкіндіктерін кеңейту, сондай-ақ оларды өнеркәсіптік ауқымға көшіру.

Негіз. Тұрбат елді мекен тұрғындарының көпшілігінің негізгі қызметі - жылыжай шаруашылығын жүргізу, атап айтқанда қияр, қызанақ және аздап гүл өсіру. Тұрбат елді мекен тұрғындарының жалпы санынан (11020 адам) 30%-ы, оның ішінде 302 ауыл шаруашылығы субъектісі экономикалық тұрғыда белсенді (3697 адам). Жердің болуы, Батыс Еуропа — Батыс Қытай көлік дәлізіне (автомагистраліне) жақындығы бар, ауа-райының қолайлы жағдайлары, еңбек ресурстары, отбасылық кооперациялар, ұсынылатын жер учаскесінің географиялық факторларына қатысты экологиялық болжамдар позитивті.

 

Артықшылықтары.

Аталмыш учаскеде агро-индустриялық аймақты құрудың мынадай артықшылықтары бар:

  1. Экономикалық өсім. Агро-индустриялық аймақтар ауыл шаруашылығы өндірісі мен өнеркәсіптік қызметті үйлестіре дамыту есебінен өңірдегі экономикалық өсуді ынталандырады. Экономикалық өсудің нәтижесі - жұмыспен қамту мүмкіндіктерін кеңейту, фермерлер мен өнеркәсіп жұмысшыларының кірістерін арттыру және аймақтың жалпы экономикалық дамуы.
  2. Қосылған құнның өсуі. Ауыл шаруашылығын өнеркәсіппен біріктіре отырып, агроөнеркәсіптік аймақтар ауыл шаруашылығы өнімдерінің қосымша құнын арттыруға ықпал етеді. Шикізат көлемінің ұлғаюы осындай аймақтарда өңдеуші және ілеспе кәсіпорындарды қалыптастыруды көздейді, бұл ауыл шаруашылығы өнімдерінің құнын жоғарылатады, логистикалық шығындарды, сақтау мерзімдерін азайтады, оның нарықтық құнын арттырады, ішкі және халықаралық нарықтар үшін жаңа өнімдер жасайды. Ауылшаруашылық өнімдерінің құнын арттыруға, сондай-ақ қайта өңдеуге, буып-түюге және брендингке ықпал етеді.
  3. Жеткізу тізбегінің тиімділігі. Бөлінген аймақтағы ауылшаруашылық өндірісінің шоғырлануы жеткізу тізбегінің тиімділігін арттыруы мүмкін. Бұл көлік шығындарының төмендеуіне, жеткізу тізбегінің қысқаруына және фермерлер, өңдеушілер, дистрибьюторлар мен бөлшек саудагерлер арасындағы үйлестіру жұмысының жақсаруына алып келуі мүмкін.
  4. Технология трансферті және инновация. Агро-индустриялық аймақтар фермерлер мен агробизнеске техникалық көмек, оқыту және демонстрациялық жобалар ұсыну арқылы технологиялар мен инновацияларды беру орталығы бола алады. Бұл табысты инновацияларды көрсету және оларды ауылшаруашылық индустриялық аймағында енгізуді ынталандыру үшін далалық күндерді, семинарларды және біліктілікті арттыру бағдарламаларын ұйымдастыруды қамтуы мүмкін. Мүдделі тараптармен іс-қимылды үйлестіру: мемлекеттік органдар, қаржы мекемелері, агробизнес қауымдастықтары және басқа да мүдделі тараптар арасындағы ынтымақтастық пен үйлестіру мемлекеттік қаржылық бастамалардың максималды тиімділігі мен нәтижелілігіне қол жеткізу үшін қажет. Жалпы, агро-индустриялық кешенді мемлекеттік қаржыландырудың тиімділігі оның сектордың ерекше қажеттіліктері мен проблемаларына қаншалықты жауап беретініне, тұрақты өсуге ықпал ететініне және фермерлерге, кәсіпорындар мен тұтынушыларға айтарлықтай пайда әкелетініне байланысты. Мемлекеттік қаржыландыру агробизнестің қарқынды және тұрақты экожүйесін дамытуға оң үлес қосуы үшін саясатты әрдайым бақылау, бағалау және бейімдеу қажет.
  5. Инкубация және стартаптарды жеделдету. Кәсіпкерлердің территориялық жақындығы, салауатты бәсекелестік жағдайында өнім сапасын арттырумен қатар, инновациялық идеяларды нарық қажеттіліктеріне жауап беретін өміршең өнімдер мен қызметтерге айналдыруға жағдай жасайды. Агроөнеркәсіптік кәсіпорындарды қолдау үшін түрлі мемлекеттік және өзге де қаржыландыру және субсидиялау бағдарламаларының қолжетімділігін қамтамасыз ету болашақта агро-индустриялық аймақта ауыл шаруашылығы стартаптарын, акселераторларды коммерцияландыра отырып, толыққанды ауыл шаруашылық экожүйесін дамытуды қамтамасыз етеді.
  6. Инвестициялар. Индустриялық аймақ, өңірдің тығыз қоныстануы жағдайында, жеке инвестицияларды тартудың тартымды құралы болып табылады. Сонымен қатар, бұл ынталандырулар компанияларды одан әрі инвестициялауға, соның ішінде ауыл шаруашылығы секторына пайда алып келетін жаңа өнімдерді, қызметтер мен технологияларды енгізуге бағытталған әзірлемелер мен коммерцияландыруға ынталандыруы ықтимал.
  7. Салықтық түсімдер және көлеңкелі бизнестің төмендеуі. Гранттар, салықтық жеңілдіктер және кооперацияларды субсидиялау сияқты ынталандырулар компаниялардың ашықтығы мен есеп беруіне, сондай-ақ өңірге салық түсімдерінің ұлғаюына ықпал ететін оң кірісті ұсынуда компаниялардың мүдделілігін ынталандырады.
  8. Жұмыс орындарын құру. Ауылшаруашылық индустриялық аймағын құру ауыл шаруашылығы, ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеу, маркетинг, тарату, логистика және көмекші қызметтерді қоса алғанда, бүкіл құн тізбегі бойынша жұмысқа орналасуға мүмкіндік береді. Жұмыс орындарының болуы ауылдық және қалалық жұмысшыларды тартады, сонымен бірге өңірдегі күнкөріс пен өмір сүру деңгейін жақсарта отырып жұмыссыздық пен кедейлікті азайтады.
  9. Экономиканы әртараптандыру. Агро-индустриялық аймақ агробизнеске, тамақ өнеркәсібіне, логистика мен көлік қызметтеріне, ғылыми-зерттеу орталықтарына және басқа да байланысты салаларға инвестициялар тарту арқылы экономиканы әртараптандыруға мүмкіндіктер жасайды. Мұндай әртараптандыру аймақтық экономиканы нығайтады, бір салаға тәуелділікті азайтып, экономикалық күйзелістерге деген төзімділікті арттырады.
  10. Туризм мен агротуризмнің дамуы. Ауылшаруашылық индустриялық аймақтары ауыл туризмін, мәдени мұраны және аспаздық тәжірибені алға тарту үшін агротуризм мүмкіндіктерін пайдалана алады. Фермалар бойынша турлар, ауылшаруашылық фестивальдері және аграрлық өмір салтының тәжірибесі сияқты агротуризмнің көрікті жерлері келушілерді өзіне тартады, жергілікті қауымдастықтарға қосымша табыс алып келеді және ауыл шаруашылығының экономикадағы маңыздылығы мен аймақтың бірегейлігі туралы хабардар етеді.
  11. Экологиялық тұрақтылық. Индустриялық аймақтарда ілгерілетілетін ауыл шаруашылығын жүргізудің тұрақты әдістері мен ресурс үнемдеу технологиялары қоршаған ортаны сақтауға және табиғи ресурстарды басқаруға ықпал етеді. Органикалық ауыл шаруашылығы, суды үнемдеу шаралары, жаңартылатын энергия көздерін пайдалану және қалдықтарды қайта өңдеу сияқты бастамалар қоршаған ортаға әсерді азайтуға, биоәртүрлілікті сақтауға және тұрақты ауылшаруашылық жүйесін құру арқылы климаттың өзгеру қаупін азайтуға көмектеседі.
  12. Мемлекеттік-жекешелік әріптестік. Индустриялық аймақтар мемлекеттік органдар, квазимемлекеттік мекемелер, салалық қауымдастықтар, зерттеу институттары және жеке сектордың мүдделі тараптары арасындағы ынтымақтастық етуге мүмкіндік береді.

 

 

  1. Индустриялық аймақ жобаларын іріктеу критерийлерінің тізбесі

 

Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 3 сәуірдегі «Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы» Заңының 11-бабы 17) тармақшасына сәйкес өңірлік маңызы бар индустриялық аймақтың қатысушысы ретінде қызметті жүзеге асыруға өтініш берушілердің жобаларын іріктеу үшін өтініш беруші индустриялық өңірлік маңызы бар Басқарушы компанияға өңірлік маңызы бар индустриялық аймақтың қатысушысы ретінде қызметті жүзеге асыруға мынадай құжаттарды қоса тапсырады:

 

1) өтініш берушінің уәкілетті орган бекітетін нысан бойынша сауалнамасы;

2) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтамасы;

3) өтініш берушінің бірінші басшысының жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі;

4) заңды тұлға жарғысының көшірмесі;

5) өтініш берушінің бірінші басшысы немесе оны алмастыратын тұлға, сондай-ақ бас бухгалтер (бухгалтер) қол қойған соңғы есепті күнге арналған қаржылық есептіліктің көшірмесі;

6) уәкілетті орган белгілеген талаптарға жауап беретін жобаның техникалық-экономикалық негіздемесі;

7) қызмет көрсетуші банктің өтініш берушінің банктік шоттары бойынша ақша қозғалысы туралы үзінді көшірмесі және кредиттік бюродан кредиттік есебі;

8) тіркеу есебінің орны бойынша мемлекеттік кірістер органының салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша берешегінің болуы немесе болмауы туралы анықтамасы.

 

Егер заңды тұлға құжаттарды тапсыру сәтінде Қазақстан Республикасының резиденті болып табылмаған және Қазақстан Республикасының салық төлеушісі ретінде тіркелмеген жағдайда, онда мемлекеттік кіріс органдарында салық төлеуші ретінде мемлекеттік тіркеудің жоқтығы туралы анықтаманың көшірмесі ұсынылады.

 

Шетелдік заңды тұлғалар мынадай заңдастырылған құжаттарды ұсынады:

1) заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы анықтама;

2) заңды тұлға жарғысының көшірмесі;

3) сауда тізілімінен заңдастырылған үзінді көшірме немесе шет мемлекеттің заңнамасы бойынша шетелдік заңды тұлғаның заңды тұлға болып табылатынын куәландыратын, қазақ және орыс тілдеріне нотариалды куәландырған аудармасымен басқа да заңдастырылған құжат.

 

Өңірлік маңызы бар индустриялық аймақтың қатысушысы ретінде қызметті жүзеге асыруға өтініш берушілердің жобаларын іріктеу кезінде қызметті жүзеге асыру туралы шарт жасасуға 1) тармақта көзделген басты критерийлерге және жобаларды іріктеу критерийлерінің 2) тармағында көзделген қосымша критерийлердің кем дегенде біреуіне сәйкес келетін өтініш берушілердің артықшылығы болады.

Екі және одан да көп өтініш берушілер негізгі және қосымша критерийлерге сәйкес келген жағдайда, қызметті жүзеге асыру туралы шарт жасасуға қосымша критерийлердің басым санына сәйкес келетін өтініш берушілердің артықшылығы болады.

  • Басты критерийлер:
  • ұйымның ұйымдық-құқықтық нысаны - Шаруа қожалығы, ЖШС, кооператив, ЖК;
  • жобаны іске асыру үшін расталған қаржылық мүмкіндіктердің (инвестициялардың) болуы;
  • өз өндірісінің болуы;
  • жобада мәлімделген қызметте жұмыс тәжірибесінің болуы;

 

  • қосымша критерийлер:
  • жылыжайды тиімді пайдалану және басқару үшін қажетті жобамен сабақтас қызмет бойынша жұмыс тәжірибесінің болуы;
  • агро-индустриялық аймақтың орналасқан өңіріне келесідей жүйелілікпен тиістілігі – Тұрбат елді мекені, Қазығұрт ауданы, Түркістан облысы;
  • ауыл шаруашылығы секторын дамытуды қолдаудың мемлекеттік бағдарламаларына қатысу;
  • өндірілетін өнімді өткізу бойынша келісімшарттардың болуы;
  • жабдықтың немесе жабдықты сатып алу немесе лизинг келісімшартының болуы;
  • тиісті жылыжай технологияларының, суару жүйелерінің, климатты бақылау механизмдерінің және зиянкестермен күресу стратегияларының болуы;
  • сертификаттардың болуы және сапа стандарттарына сәйкестігі, соның ішінде азық-түлік қауіпсіздігі стандарттары, экологиялық нормалар және органикалық сертификаттау критерийлері;
  • озық технологияларды қолдану.

 

Агро-индустриялық аймақтың жер ресурстарын тиімді пайдалану мақсатында қатысушыға 1,1 гектардан аспайтын жер учаскесі беріледі.

 



 

 

  1. Қоршаған ортаға әсерді бағалау

 

4.1. Агро-индустриалық аймақтың қоршаған орта жағдайына әсерін бағалау

Табиғи ортаның құрамдас бөліктерінің бірі ретінде атмосфералық ауаның сапасы құрылыс жұмыстарының қоршаған ортаға және халықтың денсаулығына әсерін бағалаудың маңызды аспектісі болып табылады. Объектіні салу кезеңінде бөліну көздерінен атмосфераға ластаушы заттардың шығарындылары туралы деректердің негіздемесі қолданыстағы әдістемелерді, Шығыс шикізаты мен материалдарды ескере отырып орындалды.

Объектіні салу жөніндегі жұмыстарды жүргізу кезеңінде атмосфералық ауаның ластану көздеріне жер жұмыстары, құрылыс техникасының жұмысы, инертті материалдарды түсіру және сақтау, бояу және дәнекерлеу жұмыстары жатады.

Құрылыс кезінде жоспарланған шаруашылық қызметтің қоршаған ортаға әсерін бағалау кезінде алаңда атмосфералық ауаның ластануының 19 көзі (4 – ұйымдастырылған, 15 – ұйымдастырылмаған, оның ішінде 1 – реттелмейтін) анықталды. Атмосфералық ауаға шығарындылар 4.5114153 г/с, 4.7126112 т/жыл 17 атаудағы ластаушы заттарды құрайды.

Құрылыс кезеңінде атмосфераға ластаушы заттардың шығарылу көздері:

- № 6001-001 дереккөзі - ПРС алу. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- № 6002-001 дереккөзі - ПРС түсіру. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- №6002-002 дереккөзі - шаң беті. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- № 6003-001 дереккөзі - жер қазу. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- № 6004-001 дереккөзі - топырақты тасымалдау. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- № 6005-001 дереккөзі - топырақты түсіру. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- №6005-002 дереккөзі - шаң беті. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- № 6006-001 дереккөзі - толтыру, тығыздау, тегістеу. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- №6007-001 дереккөзі - қиыршық тасты қоймаға түсіру. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- №6007-002 дереккөзі - шаң беті. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- № 6008-001 дереккөзі - қоймаға құмды түсіру. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- №6008-002 дереккөзі - шаң беті. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- № 6009-001 дереккөзі - бұрғылау қондырғысы. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;

- № 0001-001 дереккөзі - бұрғылау қондырғысы. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (күйе, қара көміртек), күкірт диоксиді, проп-2-АЛИ-1-ал (акролеин, акрилальдегид), формальдегид, С12-19 алкандары / С / - ға қайта есептегенде (шекті С12-С19 көмірсутектер (С-ға қайта есептегенде);

- № 6010-001 дереккөзі - дәнекерлеу жұмыстары. Атмосфераға темір диоксиді, марганец оксидтері 9 бөлінеді;

- №6011-001 дереккөзі - металл өңдеу станоктары. Атмосфераға абразивті шаң, тоқтатылған бөлшектер шығарылады;

- № 6012-001 дереккөзі - полиэтилен құбырларын дәнекерлеу. Атмосфераға көміртегі оксиді, хлорэтилен бөлінеді;

- № 6013-001 дереккөзі - бояу жұмыстары. Атмосфераға ксилол, минералды спирт, тоқтатылған бөлшектер бөлінеді;

- № 0002-001 дереккөзі - компрессор. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (күйе, қара көміртек), күкірт диоксиді, бензин / а / пирен (3,4-бензпирен), формальдегид, С12-19 /алкандары/ (көмірсутектер шекті С12-С19 (С қайта есептегенде);

- № 6014-001 дереккөзі - ағызу битум. Атмосфераға С12-С19 алкандары бөлінеді (көміртегіге қарай);

- № 6014-002 дереккөзі - битумды бетіне құю. Атмосфераға С12-С19 алкандары бөлінеді (көміртегіге қарай);

- №6014-003 дереккөзі - асфальт төсеу. Атмосфераға С12-С19 алкандары бөлінеді (көміртегіге қарай);

- № 0003-001 дереккөзі - гудронатор. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (қара күйе, көміртек), күкірт диоксиді (күкірт ангидриді);

- №0004-001 дереккөзі - мобильді ДЭС. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (күйе, қара көміртек), күкірт диоксиді, бензин / а / пирен (3,4-бензпирен), формальдегид, С12-19 /алкандары/ (көмірсутектер шекті С12-С19 (С қайта есептегенде);

- №6015-001 дереккөзі - дизельді қозғалтқыштары бар техника. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (күйе, көміртек қара), күкірт диоксиді (күкірт ангидриді, күкірт газы, күкірт (IV) оксиді), бензин / а / пирен (3,4-бензпирен), С12-19 / С / қайта есептегенде алкандар (С12-С19 шекті көмірсутектер (С қайта есептегенде).

Автокөліктен шығарындылар шашырау есебінде ескеріледі, бірақ нормаланбайды, өйткені автокөлік жылжымалы көз болып табылады.

Өндіріс технологиясын зерделеу нәтижесінде бұл өндіріс орнында агро-индустриалық аймақ аумағында атмосфералық ауаның жай-күйіне елеулі әсер ететін жарылысқа және жаппай шығарындыларға әкелетін көздер жоқ екені анықталды.

 

4.2. Агро-индустриалық аймақты іске асырудан болатын экологиялық залалды және оның зиянды әсерлерін сандық бағалау және азайту жөніндегі болжамдық шаралар

 

Экологиялық залалдың зиянды әсерін азайту жөніндегі іс-шаралар шеңберінде қоршаған ортаға эмиссиялар деңгейін, зиянды өндірістік факторларды, сондай-ақ табиғи, энергетикалық және өзге де ресурстарды тұтынудың нақты көлемін өлшеу және (немесе) есептеу негізінде атмосфералық ауаның жай-күйін бақылау жүзеге асырылатын болады.

Кәсіпорынның ластану көздерінен атмосфералық ауаға әсерін бақылау өндірістік қызметтің көрсеткіштері экологиялық тұрғыдан оңтайлы деп саналатын диапазонда екенін растау үшін технологиялық процестің параметрлерін бақылау болып табылады.

Ластаушы заттардың шығарындыларын бақылау жұмыстың нақты көрсеткіштерін ескере отырып, есептік жолмен, сондай-ақ аспаптық жолмен жүргізілетін болады.

ЗВ шығарындыларының қысқа мерзімді сипатына байланысты құрылыс жұмыстарын жүргізу кезеңінде бақылау көзделмейді.

Шамалы шығарындыларға байланысты қалдықтары аз технологияны қолдану көзделмейді.

Экологиялық залалдың зиянды әсерін азайту жөніндегі болжамды іс-шаралар қоршаған ортаны қорғауға және оның сапасын жақсартуға бағытталған технологиялық, техникалық, ұйымдастырушылық, әлеуметтік және экономикалық шаралар кешені болып табылады.

 

Атмосфераға шығарылатын ластаушы заттарды сандық бағалау

 

№ п/п

Зат коды

Заттың атауы

ПДКiм.р. немесе ОБУВ

мг/м³

ПДКiс.с. мг/м³

 

ПДКiр.з. немесе ОБУВ

мг/м³

Қауіптілік класы

заттардың бөлінуі

 

г/с

т/жыл

0

1

2

3

4

5

6

7

8

 

123

Темір диоксиді

0.04

0.04

 

3

0.01052058

0.02724540

 

143

Марганец оксидтері

0.01

0.001

0.3

2

0.00121581

0.00314860

 

301

Азот диоксиді

0.2

0.04

5

2

0.20027217

0.22917496

 

304

Азот оксиді

0.4

0.06

 

3

0.23120343

0.21156823

 

328

Күйе

 

0.15

0.05

 

3

0.03148218

0.03794000

 

330

Күкірт диоксиді

0.5

0.05

10

3

0.06478995

0.07189500

 

337

Көміртек тотығы

5

3

20

4

0.17695280

0.23071750

 

616

Ксилол

0.2

0.2

 

3

0.10809471

0.37432491

 

703

Бенц(а)пирен

0.000001

0.000001

 

1

0.00000005

0.00000014

 

827

Хлорэтилен

0.01

0.01

 

1

0.00000580

0.00001500

 

1301

Проп-2-ен-1-аль (Акролеин, Акрилальдегид)

0.03

0.01

 

2

0.00693333

0.00600000

 

1325

Формальдегид

0.035

0.003

 

2

0.00746575

0.00743800

 

2752

Ақ рух

1

1

1

3

0.06970531

0.24025109

 

2754

Қаныққан көмірсутектер С12-С19

1

1

 

4

2.58512350

0.09732265

 

2902

Суспензияланған бөлшектер

0.5

0.15

 

3

0.05832667

0.19668550

 

2908

Бейорганикалық шаң: 70-20% кремний диоксиді

0.5

0.15

6

3

0.95732323

2.97788423

 

2930

Абразивті шаң

0.4

0.04

 

3

0.00200000

0.00100000

Барлығы

4.511415

4.712611

 

4.3. Өңірдің де, тұтастай алғанда елдің де экологиялық ахуалын жақсарту үшін болжанатын іс-шаралар және олардың сандық мәндегі нәтижесі

Қоршаған ортаға теріс әсер етудің ықтимал нысандарының сипаттамасы:

Объектінің жұмыс кезеңінде ауа бассейнінің жай-күйіне әсер ету құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде, сондай-ақ арнайы техника мен автокөлік қозғалтқыштарының жұмысы кезінде пайда болатын ластаушы заттардың түсуі арқылы болуы мүмкін. Әсер ету ауқымы-құрылыс алаңының шекарасында;

Физикалық әсер ету факторлары. Шудың әсер ету көзі-қолданылатын техника мен жабдықтың жұмысы кезінде пайда болатын шу. Техника жұмыс істеген кезде пайда болатын шу спектрдің табиғаты бойынша дыбыс деңгейі уақыт өте келе өзгеріп отыратын және эпизодтық процесс болып табылатын кең жолақты шуды білдіреді;

Жер ресурстарына және топырақ-өсімдік жамылғысына әсері. Құрылыс жұмыстарын бастамас бұрын топырақ-құнарлы қабатты алып тастау, оны бұзылған жерлерді одан әрі қалпына келтіру үшін жұмыс жүргізілетін жерге тікелей жақын жерде сақтау жобаланады. Әсер ету ауқымы-қолданыстағы жер бөлу шегінде;

Жануарлар әлеміне әсері. Бұл аймақта ағаштар, бұталар және басқа да жасыл кеңістіктер жоқ. Жануарлар әлемі түрлердің өзгеруіне ұшырамайды, сәйкесінше жануарлар әлеміне әсер етпейді. Әсер ету ауқымы - уақытша, құрылыс жұмыстары кезеңінде;

Қалдықтардың қоршаған ортаға әсері. Қалдықтардың барлық дерлік түрлері шарттық негізде Мамандандырылған ұйымдарға берілетін болады. Әсер ету ауқымы уақытша, құрылыс жұмыстары кезеңінде.

Экологиялық жағдайды жақсарту жөніндегі іс-шаралар қоршаған ортаны қорғауға және оның сапасын жақсартуға бағытталған шаралар кешені болып табылады. Оларға мнадай іс-шаралар кіреді:

  • экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған;
  • қоршаған ортаның сапалық сипаттамаларын арттыру арқылы қоршаған орта компоненттерінің жағдайын жақсарту;
  • экологиялық жүйелердің жай-күйін тұрақтандыруға және жақсартуға, биологиялық әртүрлілікті сақтауға, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануға және молықтыруға ықпал ететін;
  • қоршаған ортаға және халықтың денсаулығына зиян келтірудің алдын алу және алдын алу;
  • қоршаған ортаны қорғауға, табиғатты ұтымды пайдалануға және қоршаған ортаны қорғауды басқарудың халықаралық стандарттарын енгізуге бағытталған жетілдіруші әдістер мен технологиялар.

Атмосфераға ластаушы заттардың шамалы шығарылуын назарға ала отырып, жоба кәсіпорында атмосфералық ауаны қорғау жөніндегі мынадай іс-шараларды өткізуді ұсынады:

- технологиялық регламентке сәйкес жұмыстарды орындау;

- жер жұмыстарын жүргізу кезінде құрылыс алаңында шаңды басу.

 

4.4. Негізгілерін анықтайтын экологиялық тәуекелдерді бағалау

Тәуекел факторлары, болжамды сипаты және ауқымы  тәуекелдерді азайту бойынша болжамды іс-шаралар.

Орналасқан жеріне жақын орналасқан ерекше қорғалатын объектілер жоқ.

Барлау салдарынан жануарлар дүниесі мен адамның тіршілік ету ортасындағы ықтимал экологиялық өзгерістерге алдын-ала бағалау жүргізілмейді. Демографиялық құрылымның өзгеруіне, жануарлар мен құстардың көші - қон ағынына, халықты жұмыспен қамтудың дәстүрлі нысандарының өзгеруіне байланысты әдеттегі өмір сүру жағдайларына әкелетін жұмыс ауданында әлеуметтік-демографиялық өзгерістер күтілмейді.

Кәсіпорынның өндірістік қызметі кезінде экологиялық жағдайды жақсартуға, сондай-ақ жұмысшылардың өмірі мен денсаулығының қалыпты жағдайларын қамтамасыз етуге, төтенше жағдайлар туындаған кезде персонал мен халықтың өмірі мен денсаулығын қорғауға бағытталған шаралар қабылданатын болады. Сондай-ақ, әлеуметтік саланы дамытуға қатысу, еңбекшілерді салауатты және қауіпсіз еңбек жағдайларын, тұрмыстық және медициналық-санитарлық қамтамасыз етуді құру бойынша өнеркәсіптік санитария талаптарын сақтау жоспарлануда.

Кәсіпорынның өндірістік қызметі кәсіпорын персоналының денсаулығына ғана емес, сонымен қатар жергілікті тұрғындарға және олардың қоршаған ортаға тікелей, жанама, кумулятивті және басқа да әсер ету жағдайларына қауіп төндірмейді.

Агро-индустриалық аймақта өндірістік қызметті жүзеге асыру қоршаған ортадағы қайтымсыз немесе дағдарыстық өзгерістерге әкелмейді.

Агро-индустриалық аймақ құрылымындағы ықтимал төтенше жағдайлар мүмкін емес.

Ауыз су және шаруашылық-тұрмыстық қажеттіліктерге арналған су ҚР Ұлттық экономика министрінің 16.03.2015 ж. № 209 бұйрығымен бекітілген "Су көздеріне, шаруашылық-ауыз су мақсаттары үшін су жинау орындарына, шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға және мәдени-тұрмыстық су пайдалану және су объектілерінің қауіпсіздігі орындарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" санитариялық қағидаларына сәйкес болуы тиіс.

Құрылыс кезеңінде сумен жабдықтау көзі әкелінетін бөтелкедегі су болады.

Құрылыс кезеңінде алаңдағы су шығыны жылына 0.7500 мың м3 құрайды, оның ішінде:

– шаруашылық-ауыз су қажеттіліктеріне - 0.2700 мың м3/жыл;

– суару және суару үшін-0.480 мың м3/жыл.

Шаруашылық-тұрмыстық сарқынды сулардың түзілу көлемі жылына 0.2700 мың м3 құрайды. Санитарлық торап үшін ассенизациялық машинамен мезгіл-мезгіл тазаланатын және мазмұны мамандандырылған ұйыммен жасалған шартқа сәйкес әкетілетін биотуалет көзделетін болады. Сондықтан бұл объектінің су ортасына әсері қолайлы шеңберге кіреді, шекті рұқсат етілген төгінділерге (ШРТ) қол жеткізу бойынша ұсыныстар талап етілмейді.

Объектіні салу бойынша көзделіп отырған қызмет процесінде қалдықтардың пайда болуы болжанады, барлығы 5 атау, оның ішінде:

- қауіпті қалдықтар-бояу ыдысы;

- қауіпті емес қалдықтар: қатты тұрмыстық қалдықтар, дәнекерлеу электродтарының күйіп қалуы, металл жоңқалары;

- айна-жоқ.

Тұрмыстық қалдықтар, аумақтан сметалар, тамақ қалдықтары персонал қызметінің өндірістік емес саласында, сондай-ақ үй-жайлар мен аумақтарды жинау кезінде түзіледі. Қалдықтардың құрамы (%): қағаз және сүрек – 60; шүберек - 7; тамақ қалдықтары - 10; әйнек - 6; металдар - 5; пластмассалар-12.

Қатты тұрмыстық қалдықтар (ҚТҚ) ерекше орын алады, өйткені олар адамның кез-келген іс-әрекетінің соңғы қалдықтары болып табылады және олар әрдайым оның өндірістік қызметіне қарамастан пайда болады. Пластикалық және полиэтиленді орау материалдарын, бір реттік ыдыстарды және т.б. пайдаланудың өсуімен барлық дерлік экосфералар үшін ҚТҚ қаупі артады. ҚТҚ құрамындағы полиэтилен пайызы үнемі өсіп отырады және көлемі бойынша 50% - ға жақындайды. Полиэтилен ұзақ уақыт бойы ыдырамайды және белгіленбеген жерлерде ҚТҚ жинақталуының өздігінен пайда болуына ықпал етеді. Осыған байланысты, учаске аумағында қалдықтарды уақытша сақтау орындарын қатаң бақылау, қалдықтардың көлемін азайту мақсатында қалдықтарды бөлек жинау, қайта өңдеу және жою жөніндегі тетіктерді енгізу көзделетін болады.

Әсерін барынша азайту қажет болатын жұмыстарды жүргізу кезінде өндірістік ортаның қауіпті және зиянды өндірістік факторлары шу, діріл, электромагниттік сәулелену және т.б. сияқты физикалық факторлар болып табылады.

Физикалық факторлар-адам денсаулығы мен қоршаған ортаға әсер ететін атмосфералық ауаның температуралық, энергетикалық, толқындық, радиациялық және басқа қасиеттерін өзгертетін шудың, дірілдің, иондаушы және иондамайтын сәулеленудің зиянды әсерлері. Зиянды физикалық әсерлердің көзі-жұмыс кезінде атмосфералық ауаға зиянды физикалық факторлар (Технологиялық қондырғы, құрылғы, аппарат, агрегат, станок және т.б.) берілетін объект.

Жоспарланған жұмыстар ауданында радиациялық ластанудың табиғи және техногендік көздері жоқ. Радиациялық жағдай "радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" гигиеналық нормативтері мен санитариялық қағидаларына сәйкес келеді.

Жұмыстарды жүргізу кезеңінде физикалық әсердің (шу, діріл) негізгі көздеріне құрылыс техникасы мен автокөліктің ІЖҚ жатады.

Алаңда радиациялық сәулелену көздері жоқ.

Шу, діріл көздеріне мыналар жатады: технологиялық жабдық, желдеткіштер, автокөлік, электр қозғалтқыштары. Алаңда жылу сәулелену көздері жоқ.

Агро-индустриалық аймақ электромагниттік сәулелену көздері жоқ. Осылайша, әсер етудің төмен маңыздылығының физикалық факторларына әсер етуі мүмкін.

Құрылыс жұмыстары кезінде жер жамылғысына тікелей әсер етудің салдары топырақты қазу, оны қысқа мерзімді сақтау болып табылады. Ықтимал құнарлы қазба топырағы кейіннен іргелес аумақтағы топырақты жақсарту үшін пайдаланылады. Сондай-ақ, автокөлік техникасының жұмысы кезінде топыраққа теріс әсер етіледі, өйткені құрылыс жұмыстары кезінде техниканың белгіленген аумақ арқылы бірнеше рет өтуі қажет болады, нәтижесінде қара жолдар жүйесі айналады.

Бұзылған жер көлемін барынша азайту құрылыс объектісінің жер бөлудің қатаң бөлінген шекараларында орналасуымен қамтамасыз етілетін болады. Белгіленген жұмыстар кезеңінде жерді пайдалану режимі бақыланады, бақылаушы органдармен алдын ала келіспей, белгіленген бөлу шекарасынан тыс қандай да бір жұмыстарды жүргізуге жол берілмейді.

Топырақ жамылғысының өндіріс қалдықтарымен ластануы күтілмейді, өйткені қалдықтар металл контейнерлерде қатаң түрде жиналады, бұл учаске аумағында қоқыстың таралуына жол бермейді.

Қарастырылып отырған жер учаскесін пайдалану кезеңінде топыраққа айтарлықтай теріс әсер болмайды.

Табиғатты қорғау іс-шараларының кешенін жүзеге асыру, жұмыстарды жүргізудің технологиялық регламентін сақтау, авариялық жағдайлар болмаған кезде теріс әсерді барынша азайтуға болады.

Бұл аймақта ағаштар, бұталар және басқа да жасыл кеңістіктер жоқ.

Жасыл желектерді кесу, тамырымен жұлу көзделмейді.

Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мен мемлекеттік орман қоры белгілеген жұмыстардың аумағында ҚР Қызыл кітабына енгізілген сирек кездесетін түрлер мен өсімдіктердің өсу орны жоқ.

Құрылыс алаңының аумағы осы аймаққа тән өсімдік жамылғысымен сипатталады, агро-индустриалық аймақ әсер ету аймағында сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдік түрлері табылған жоқ.

Қарастырылып отырған объектінің ауданы эндемикалық, жойылып кету қаупі төнген және "Қызыл кітап" өсімдік түрлерінің экологиялық орны ретінде қызмет етпейді, сонымен қатар ерекше қорғалатын аумақтар, қорықтар мен қорықтар жоқ, сондықтан флораға әсері шамалы болады деп күтілуде.

Өсімдіктер қауымдастығына техногендік әсерді азайту үшін келесі шараларды жүргізу ұсынылады:

- мүмкіндігінше қиыршық таспен немесе қатты жабынмен жабдықтау арқылы тек қажетті жолдарды пайдалануды ұйымдастыру;

- пайдалану және жөндеу режимі кезінде топырақ-өсімдік жамылғысының ластануына байланысты жұмыстарды жүргізуді қатаң регламенттеу;

- өндіріс және тұтыну қалдықтарын контейнерлерде және қатаң бөлінген орындарда сақтау;

- агро-индустриалық аймақ аумағындағы өсімдіктердің жай-күйіне экологиялық мониторинг жүргізу.

Жобаланған жұмыстардың өсімдіктер әлеміне әсері аз болады.

Өсімдік ресурстары өндірістік қызметте пайдаланылмайды.

Жоспарланған жұмыстар қоршаған табиғи ортаның айтарлықтай ластануына әкелмейді, бұл халықтың денсаулығына теріс әсер етпейді.

Барлық қызметкерлер аймақтық ерекшеліктерді ескере отырып, жеке гигиена ережелерін сақтау бойынша қажетті вакцинациядан және нұсқаулықтан өтеді, сондықтан жұмыс аймағында эпидемиологиялық тәуекелді арттыру екіталай. Аудандағы санитарлық-эпидемиологиялық жағдайды ескере отырып, персоналдың жұмысы мен демалысының, оған медициналық қызмет көрсетудің қалыпты санитарлық-гигиеналық жағдайларын қамтамасыз ету үшін қажетті шаралар көзделген.

 

Қоршаған ортаға әсерді бағалау (ҚОӘБ) туралы есеп:

Осы қоршаған ортаға әсерді бағалау (ҚОӘБ) туралы есепте ұсынылатын территорияда ауыл шаруашылығы индустриялық аймағын құрумен байланысты қоршаған ортаға күтілетін әсерді бағалау ұсынылған. Бұл бағалаудың мақсаты қоршаған ортаға ықтимал әсерлерді анықтау, олардың маңыздылығын бағалау және қоршаған орта мен қоршаған қауымдастықтар үшін оң нәтижелерді барынша арттыру кезінде жағымсыз әсерлерді азайту үшін салдарын жеңілдету шараларын ұсыну болып табылады.

  1. Жобаның сипаттамасы: Ұсынылып отырған агро-индустриялық аймақ ауыл шаруашылығы өндірісінің, қайта өңдеудің және қосылған құнды құрудың тұрақты орталығын құруға бағытталған. Оған жылыжайлар, ауылшаруашылық өнімдерін қайта өңдеу зауыттары, қоймалар, логистикалық инфрақұрылым және тиімді ауылшаруашылық операцияларын жеңілдету үшін қолдау қызметтері кіреді. Жоба азық-түлік қауіпсіздігін арттыруға, агробизнестің дамуына жәрдемдесуге және экологиялық тұтастықты сақтай отырып, экономикалық өсуді ынталандыруға бағытталған.
  2. Қоршаған ортаға әсері:

а. Ауаның сапасы: Ауыл шаруашылығы индустриялық аймағын салу және пайдалану құрылыс жұмыстары мен көлік қозғалысының нәтижесінде атмосфераға уақытша шығарындыларға алып келуі мүмкін. Алайда, пайдалануға берілгеннен кейін заманауи технологиялар мен ластануды бақылау шараларын енгізу ауа сапасына әсерін азайтады, бұл шығарындыларды азайту және қоршаған ортаны басқару тәжірибесін жақсарту арқылы жергілікті ауа сапасының жалпы жақсаруына алып келеді.

ә. Су ресурстары: Жоба суару, қайта өңдеу және басқа да өнеркәсіптік қызмет үшін суға сұраныстың артуына байланысты су ресурстарына аса көп әсер етпеуі мүмкін. Дегенмен, суды қайта пайдалану, жаңбыр суын жинау және тиімді суару әдістері сияқты шаралар суды тұтынуды азайтады және жергілікті деңгейде судың болуы мен сапасына деген жағымсыз әсерлердің алдын алады. Сонымен қатар, басқарудың ең жақсы тәжірибелерін енгізу судың сапа стандарттарының сақталуын қамтамасыз етеді және әлсіздеу су мекендеу орындарын қорғайды.

б. Топырақ және жерді пайдалану: Ауылшаруашылық жерлерін индустриялық мақсаттарға айналдыру топырақтың жергілікті бұзылуына және тіршілік ету ортасының жойылуына алып келуі мүмкін. Дегенмен, жерді пайдалануды тұрақты жоспарлау, топырақты сақтау шаралары және өсімдіктерді қалпына келтіру әрекеттері топырақ эрозиясын азайтады, топырақ құнарлылығын сақтайды және ландшафт ішіндегі экологиялық байланысты қолдайды. Жоба шеңберінде қолданыстағы кен орындарын игеруге және бағалы ауыл шаруашылығы жерлерін және табиғи мекендеу ортасын қорғау үшін жерлерді қайта орналастыруды барынша азайтуға басымдық берілетін болады.

в. Биоәртүрлілік және табиғи тіршілік ету ортасы. Агро-индстриалды аймақ биоәртүрлілік пен табиғи тіршілік ету ортасына фрагментация және тіршілік ету ортасының бұзылуы арқылы әсер етуі мүмкін. Дегенмен, тіршілік ету ортасын қалпына келтіру, жабайы табиғат дәліздері және экологиялық буферлер сияқты алдын алу шаралары бұл әсерлерді азайтады және жергілікті флора мен фаунаның мекендеу ортасының байланысын жақсартады. Жоба сезімтал экожүйелер мен түрлерге жағымсыз әсерлерді азайту үшін биоәртүрлілікті сақтау бойынша экологиялық ережелер мен нұсқауларға сәйкес келетін болады.

г. Климаттың өзгеруі: Жоба көміртекті байланыстыру, жаңартылатын энергия көздерін пайдалану және жер ресурстарын тұрақты басқару әдістері арқылы климаттың өзгеруін азайту және оған бейімделу әрекеттеріне оң үлес қоса алады. Агроорман шаруашылығы, ауыспалы егіс және органикалық егіншілік сияқты климаттық оңтайландырылған ауылшаруашылық тәжірибелерін енгізу көміртегі секвестрін, топырақ денсаулығын және климатқа байланысты тәуекелдерге төзімділікті арттырады.

  1. Салдарын жеңілдету шаралары: Қоршаған ортаға анықталған әсерлердің негізінде қолайсыз салдарларды азайту және экологиялық тұрақтылыққа жәрдемдесу үшін салдарларды жеңілдету бойынша мынадай шаралар ұсынылады:
  • Индустриялық қызмет нәтижесінде ауаға шығарындыларды азайту үшін ластануды бақылау технологияларын енгізу.
  • Суды тұтынуды азайту және су ресурстарын қорғау үшін тамшылатып суару және суды қайта пайдалану жүйелері сияқты суды үнемдеу шараларын қолдану.
  • Топырақ эрозиясының алдын алу және топырақ құнарлылығын сақтау үшін террассалау және өсімдік буферлерін жасау сияқты эрозияға қарсы шараларды қабылдау.
  • Биоәртүрлілік байланысын және экожүйелердің тұрақтылығын арттыру үшін экологиялық дәліздер құру.
  • Парниктік газдар шығарындылары мен қазба отынына тәуелділікті азайту үшін күн панельдері мен биогаз қондырғылары сияқты жаңартылатын энергия көздерін біріктіру.
  • Экологиялық тиімділік көрсеткіштерін қадағалау, салдарларды жеңілдету жөніндегі шаралардың тиімділігін бағалау және нормативтік талаптар мен экологиялық стандарттардың сақталуын қамтамасыз ету үшін сенімді мониторинг және талаптарды сақтау жүйесін құру.
  1. Қорытынды:

Қорытынды: ұсынылған агро-индустриялық аймақ, қоршаған ортаға кері әсерді барынша азайта отырып, салдарларды жеңілдету бойынша алдын алу шараларын іске асыру және басқарудың үздік тәжірибелерін сақтау арқылы қоршаған ортаны сақтауға, биоәртүрлілікті арттыруға және климаттың өзгеруіне төзімділікке ықпал ететін болады. Бірлескен күш-жігер мен мүдделі тараптардың қатысуымен агро-индустриялық аймақ қоршаған ортаға да, жергілікті қауымдастықтарға да болашақ ұрпақ үшін пайда әкелетін тұрақты ауыл шаруашылығының үлгісі ретінде қызмет етеді.

 

 

 

  1. Болжамды қаржылық-экономикалық және әлеуметтік салдары

 

5.1 Инфрақұрылым объектілерін салуға арналған шығындарды қоса алғанда, индустриялық аймақты құруға арналған болжамды шығындарды бағалау

Инфрақұрылым нысандарын салу шығындарына трансформаторды, су мұнарасын, ұңғыманы, сумен жабдықтау жүйесін және кәріз жүйесін орнату кіреді.

Болжаудың біршама қиын түрі - ұңғыманы бұрғылау қызметтерінің шығындары, өйткені судың болжамды тереңдігі 50-250 м болатын кең дәліз бар.

 

5.2 Жалпы инвестициялық шығындарды есептеу, қаржыландыру қажеттіліктерін бөлу

Жергілікті бюджеттен қаржыландырудың жалпы көлемі 700 млн. теңгені құрайды:

  • учаскені тегістеу бойынша жұмыстар 2,2 млн. тг/га ≈ 198 млн. тг.
  • аумақты қоршау 3Д диаметрі 4 мм мырышталған сымнан жасалған панель полимерлі жабынмен, ұзындығы 6,7 км ≈ 91 млн. тг.
  • асфальт жол, тұрақ 37 651 м2 ≈ 176,9 млн. тг.
  • КПП 6м/4м – 24м2 ≈ 10 млн.тг.
  • АДЦ 20м/50м – 1000м2 ≈ млн.тг.
  • қойма 40м/70м – 2800м2 ≈ 92 млн.тг.
  • 25000тг/м су алу ұңғымасы құбырдың диаметрі 100 ≈ 1,2-ден 6,2 млн. теңгеге дейін.
  • су мұнарасы 160 м3, жалпы ұзындығы 25.5 м, D 3020160 текше ≈ 10 млн. тг.*
  • трансформатор және электр желілері 3* 2500 ≈ 190 млн.тг.
  • канализация ≈ млн.тг.
  • сумен жабдықтау ≈ млн.тг.
  • көмір қоймалары, қаңқасыз ангар биіктігі Н 10 м, қалыңдығы 0,8 -1,2 мм. – 20000-25600тг., монтаждау 7500тг/м2 ≈ 250 млн. тг.
  •  

1045,1 – 254,9

 

 

Бұл ретте салынған бюджет қаражатының экономикалық пайдасын есептеу 1 тг * 2,8% болжайды.

Есептеу:

Бір шаршы метрге инвестиция көлемін есептеу үшін инвестицияның жалпы сомасын және учаскенің ауданын бірдей өлшем бірліктеріне аудару қажет.

 

Алдымен гектарларды шаршы метрге айналдырайық:

1 гектар = 10 000 шаршы метр.

Осылайша, 90 га = 90 × 10 000 = 900 000 шаршы метр.

Енді біз инвестицияны бір шаршы метрге есептей аламыз:

Шаршы метрге инвестиция = Инвестицияның жалпы сомасы / Шаршы метрдегі жердің жалпы ауданы

Инвестициялар 1,1 миллиард теңгені, ал жалпы жер көлемі 900 000 шаршы метрді құрайтынын ескерсек:

Бір шаршы метрге инвестиция = 700 000 000 / 900 000 шаршы метр

Шаршы метрге инвестициялар (бюджеттік) = 778 тг / м2.

 

1 гектар жерге сиятын жылыжайлардың санын есептеу үшін алдымен әр жылыжай алып жатқан аумақты анықтау керек, содан кейін жалпы гектар аумақты бір жылыжайдың ауданына бөлу керек.

Жылыжайдың ені 7 метр, ал ұзындығы 100 метр екенін ескерсек, бір жылыжайдың ауданы:

Бір жылыжайдың ауданы = Ені × Ұзындығы = 7 метр × 100 метр

= 700 шаршы метр

Енді біз 1 гектарға қанша жылыжай сиятынын білеміз (және бұл 10 000 шаршы метр):

Бір гектарға жылыжай саны = Гектардың жалпы алаңы / Бір жылыжайдың ауданы = 10 000 шаршы метр / 700 шаршы метр ≈ 14.29

Осылайша, осындай өлшемдері бар 1 гектар жерге шамамен 14 жылыжай сияды.

Бұл ретте қондырғысы бар жылыжайлардың орташа нарықтық құны ≈5000тг/м2

5000*700=3 500 000 *14=49 000 000

барлығы 1 га индустриялық аймаққа 49 млн. теңге таза инвестиция.

75 га пайдалы алаңды 100% игеру кезінде - салынған инвестициялар көлемі = 3 675 000 000 теңгені құрайды.

Бір шаршы метрге инвестиция = 3 675 000 000 / 900 000 шаршы метр

Шаршы метрге салынған инвестициялар (жеке) ≈ 4 083,3 тг/м2.

4 083,3 / 1 444 ≈ 2,8.

Тікелей инвестициялар бойынша салынған бюджет қаражатының экономикалық пайдасы ≈2,8%

Алайда, инвестициялармен қатар экономикалық пайданы есептеу келесі пайданы - салықтық аударымдарды, бастапқы шығындармен немесе жалпы шығындармен салыстырғанда осы инвестициялардан алынып құрылған жұмыс орындарын алу үшін өндірістің табысын бағалауды көздейді.

Пайдалы алаңды толық толтырған кезде жылына 80 тонна/га = орташа табысы (салықтық және басқа төлемдерсіз) жылына 3 млрд. теңге болатын 40 млн. тг/га өндіріс көлемі болжанады.  

5.3 Расчет производственных издержек (эксплуатационные издержки)

Пайдаланудың 1-ші жылын қоспағанда, пайдалану шығындары, оның ішінде ӘІО ұстау, көгалдандыру, тазалау және коммуналдық шығыстар, күзет қызметтері қатысушылар арасында тең үлестермен бөлінеді. Асхананы шарттармен жалға беру ұсынылады ?

 

5.4 Өңірдегі экономикалық жағдайға индустриялық аймақтың әсерін талдау

Ауыл шаруашылығы секторының өсуі: агро-индустриялыққ аймақ өнімділікті, тиімділікті және кірістілікті арттыру үшін заманауи инфрақұрылымды, технологияны және тәжірибені қамтамасыз ете отырып, ауыл шаруашылығы секторының өсуін күшейтеді. Бұл фермерлерге ауыл шаруашылығының озық тәжірибелерін қолдануға, өсімдік шаруашылығын әртараптандыруға және жаңа нарықтарға қол жеткізуге мүмкіндік береді, бұл ауылшаруашылық өндірісі мен кірісінің артуына алып келеді.

Қосылған құн және экспорттық әлеует: оба шикізатты ішкі тұтыну мен экспорт үшін жоғары құнды тауарларға айналдыру арқылы ауылшаруашылық өнімдерінің құнын арттыруға және қайта өңдеуге ықпал етеді. Бұл аймақтық және халықаралық нарықтарда жергілікті ауыл шаруашылығының бәсекеге қабілеттілігін арттырады және сауда балансының жақсаруына ықпал етеді.

Жеткізу тізбегін дамыту: Агро-индустриялық аймақты құру ресурстарды жеткізушілерді, агробизнесті, логистикалық қызметтерді жеткізушілерді және нарық делдалдарын қоса алғанда, ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізу тізбегіндегі қосалқы салалар мен қызметтерді дамытуды ынталандыратын болады. Бұл біріктірілген жеткізу тізбегінің экожүйесі нарықтарға қолжетімділікті кеңейтеді, егін жинаудан кейінгі шығындарды азайтады және ауыл шаруашылығы секторының жалпы тиімділігі мен тұрақтылығын арттырады.

Іске асырылған жоба аудан халқының жұмыспен қамтылуын ұлғайтады, кәсіпкерлер мен тұрғындарға табыс береді, инвестициялар тартады және республика қазынасына салықтармен толықтырады.

Өнеркәсіптік пайдаланудың өңірдің әлеуметтік саласына әсерін талдау ауданның қолданыстағы инфрақұрылымына теріс жүктеменің ұлғаюы болмайтынын көрсетеді.

Жалпы облыстағы экономикалық жағдайға әсер ету тұрғысынан негізгі экономикалық әсер аймақтың одан әрі экономикалық дамуымен байланысты болады.

Негізгі әлеуметтік-экономикалық оң салдарлар салық төлеуге, жергілікті бюджетке түсетін түсімдерге, жер қойнауын пайдаланғаны үшін төлемдерге, суды пайдаланғаны үшін төлемдерге, табиғатты қорғау қорына төлемдерге байланысты болады.

ҚР Салық заңнамасына сәйкес ИА республикалық бюджетке мынадай салықтар мен аударымдар төленетін болады:

- әлеуметтік салық;

- әлеуметтік қорғау қорына аударымдар;

- зейнетақы қорына аударымдар;

- жол қорына аударымдар;

- жер салығы (иеліктен шығарылатын жер бонитетіне сәйкес мөлшерлемелер);

- көлік құралдарына салынатын салық (авто қуатына байланысты мөлшерлеме);

- мүлік салығы;

- қосылған құн салығы;

- табыс салығы.

Осылайша, жоспарланған жұмыстарды жүргізу өңірдің елді мекендерінің әлеуметтік-тұрмыстық инфрақұрылымына жағымсыз жүктеме туғызбайды. Сонымен қатар, жұмыс күші мен тұрмыстық қызметтерге сұраныстың белгілі бір өсуі жергілікті халықтың жұмыспен қамтылуының артуына оң әсер етеді.

 

5.5 Халықтың әлеуметтік-мәдени және демографиялық сипаттамалары тұрғысынан индустриялық аймақты құрудың негізділігі

Қауымдастықты дамыту: Жоба инфрақұрылымға, әлеуметтік қызметтерге және күнкөріс мүмкіндіктеріне инвестициялау арқылы қоғамдастықтың дамуына ықпал етеді. Бұған жергілікті тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсарту үшін мектептерді, медициналық мекемелерді, тұрғын үйлерді және демалыс орындарын дамыту кіреді.

Шағын жер иелерінің құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту: агро-индустриялық аймақ заманауи ауылшаруашылық технологияларына, білімді кеңейту қызметтеріне және нарықтық байланыстарға қол жеткізу арқылы шағын фермерлердің мүмкіндіктерін кеңейтеді. Бұл олардың өнімділігін, кірістерін және климаттың өзгеруіне және ауылдық жерлерде кедейлік пен азық-түлік қауіпсіздігінің болмауын азайта отырып нарықтың құбылмалылығына қарсы төзімділігін арттырады.

Дағдыларды дамыту және әлеуетті арттыру: Жоба оқыту бағдарламалары, кәсіптік білім беру және білім беру бастамалары арқылы жергілікті қауымдастықтар арасында дағдыларды дамытуға және әлеуетті арттыруға ықпал ететін болады. Бұл адамдарға ауыл шаруашылығы секторына тиімді қатысу, экономикалық мүмкіндіктерді ашу және әлеуметтік ұтқырлықты дамыту үшін қажетті дағдылар мен құзыреттерді қамтамасыз етеді.

 

Тұтастай алғанда, жобаның күтілетін қаржылық, экономикалық және әлеуметтік әсері айтарлықтай болады деп күтілуде, бұл өңірдегі тұрақты дамуға, кедейлікті азайтуға және инклюзивті өсуге ықпал етеді. Дегенмен, мұқият жоспарлау, мүдделі тараптарды тарту және бақылау оң әсерді барынша арттыру, ықтимал тәуекелдерді азайту және жобаның ұзақ мерзімді тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін маңызды болады.

 

5.6 Индустриялық аймақтың еңбек ресурстарына қажеттілігі және оның халықты жұмыспен қамтуға әсері

Ауылшаруашылық индустриялық аймақтарын құру адами капиталды дамытуға, соның ішінде білім беру, кәсіптік оқыту және ауылшаруашылық жұмыс күшінің қажеттіліктеріне бейімделген дағдыларды дамыту бағдарламаларына инвестицияларды қажет етеді. Адамдарға қажетті білім, техникалық дағдылар мен кәсіпкерлік құзыреттерді ұсына отырып, индустриялық аймақтар ауыл шаруашылығы секторындағы өнімділікті, инновацияларды және бәсекеге қабілеттілікті арттырады. Бұл жобада белгілі бір біліктілікті талап етпейтін жылыжайларда 900 жұмыс орнын, Индустриялық аймақтың сервистік қызметтерінің 46 адамын, 2-10 агроном – 965 жұмыс орнын құру көзделіп отыр.

 

5.7 Тиісті біліктіліктің еңбек ресурстарымен қамтамасыз етілуі

Еңбек нарығындағы еңбекке жарамсыз адамдардың санын ескере отырып, жобаны іске асыру кезінде кадрлармен қамтамасыз етуде тапшылық болмайды деп күтілуде. Жобаны іске асыру барысында жергілікті тұрғындар және қажет болған жағдайда Қазақстанның басқа өңірлерінен тиісті біліктілігі бар азаматтар тартылатын болады.

Адами капиталға инвестиция салу арқылы ауылшаруашылық индустриялық аймақтары ауылшаруашылық секторындағы инновацияларға, өнімділікке және тұрақты дамуға ықпал ететін білікті, білімді және тұрақты жұмыс күшін құра алады. Адамдарға білім беру, оқыту және қолдау қызметтері мүмкіндіктерін ұсыну ауылшаруашылық индустриялық аймағында ұзақ мерзімді табыс пен өркендеудің негізін нығайтады және ауылшаруашылық экономикасының жалпы өсуі мен бәсекеге қабілеттілігіне ықпал етеді.

5.8 Жұмысшылар мен мамандарды оқыту және қайта даярлау қажеттілігі

Жылыжайларда жұмыс істеудің ерекшелігі - жаңа қызметкерді қайта даярлау уақыты 2 күнді құрайды және белгілі бір біліктілікті немесе жұмыс тәжірибесін қажет етпейді. Негізгі жүктеме агрономға түседі. Өңір осы саладағы білікті мамандардың жетіспеушілігін сезінуде. Алайда бұл технологиялар мен жаңа сорттарды қолдануға қатысты.

Қажет болған жағдайда оларды оқыту ұйымдастырылады.

 

 

 

  1. Индустриялық аймақтың орналасу схемасы

 

Жалпы ауданы - 90га, пайдалы ауданы - 75га:

Республикалық маңызы бар автомагистраль - 17км;

Облыстық маңызы бар автомагистраль - 120м (Қазығұрт-Тұрбат-Өндіріс);

 

 

асфальтталған жол;

жылыжайлардың тех.учаскелері (жылыту құрылғылары т.с.с.);

көмір қоймасы;

су мұнарасы мен ұңғыма алаңы;

ӘІО, БӨП, қойма, тұрақ.

 

Жылыжайлардың параметрлері:

ені - 7м;

биіктігі - 5м;

ұзындығы – до 100м;

 

 

 

Индустриялық аймақты жоспарлау нақты бөліністері бар 90 га ауданды алып жатыр:

 

Жылыжай алаңы: Ауданы 75 гектар жылыжайлар индустриялық аймақтағы ауылшаруашылық өндірісінің негізгі объектілері болып табылады. Инфрақұрылым мен объектілердің ауданы: Ауданы 15 гектар индустриялық аймақ учаскесінде негізгі инфрақұрылым, объектілер және қосалқы қызметтер орналасқан, оның ішінде:

Жолдар: жақсы жоспарланған жол желісі тауарлардың, жабдықтардың және қызметкерлердің қозғалысын жеңілдететін индустриялық аймақ ішінде тиімді көлік қатынасын қамтамасыз етеді.

Қойма: арнайы қойма уақтылы жеткізу мен таратуды қамтамасыз ете отырып ауылшаруашылық материалдарын, жабдықтарын және жиналған егінді сақтауға мүмкіндік береді.

Көмір қоймалары: учаскенің ауданын тиімді пайдалану үшін, сондай-ақ жылыжайлардың жұмыс істеуі үшін қажетті қатты отынды эргономикалық және эстетикалық тұрғыда орналастыру мақсатында индустриялық аймақтың екі бірдей шалғай секторында орналасқан жалпыға ортақ пайдаланылатын көмір қоймалары бар.

Автотұрақ: Кең автотұрақ қызметкерлерге, келушілерге және қызмет көрсетушілерге көлік құралдарын орналастыруға мүмкіндік береді, бұл индустриялық аймақ территориясында ыңғайлы жүруді және жол қозғалысын ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.

Су мұнарасы: Су мұнарасы суару, кәріз және өрт сөндіру үшін сенімді сумен қамтамасыз ететін орталықтандырылған ауыз су қоймасы ретінде қызмет етеді.

Су құдығы (ұңғыма): Территориядағы су құдықтары су қауіпсіздігі мен ресурстарды пайдалану тиімділігін қамтамасыз ете отырып, ауылшаруашылық суару және индустриялды процестер үшін су қажеттіліктерін толықтырады.

Кеңселік үй-жайлар: әкімшілік кеңселерде күнделікті қызметті қадағалауға, операцияларды үйлестіруге және индустриялық аймақтағы, оның ішінде-400м2 акт залындағы, 20м2 көрме залындағы, 50м2 2 кабинеттегі байланысты қамтамасыз етуге жауапты басқарушы, операциялық және көмекші персонал орналасады.

Асхана: Асхана индустриялық аймақта, оның ішінде 100м2 ас үйде, 200м2 залда жайлы және ыңғайлы тамақтануды қамтамасыз ете отырып, қызметкерлер мен келушілер үшін тамақтану қызметтері мен салқын сусындар ұсынады.

Мұндай жоспарлау жерді пайдалану тиімділігін оңтайландырады, операциялық синергияға ықпал етеді және агро-индустриялық аймақтың тұрақты ауылшаруашылық өндірісін, экономикалық дамуы және қоршаған ортаны қорғау мақсаттарын қолдай отырып, оның тұрақты жұмыс істеуін қамтамасыз етеді.

КӘРІЗ ЖҮЙЕСІ

Агро-индустриялық аймаққа келесідей кәріз жүйесін пайдалану ұсынылады:

Ағынды Суларды Жинау және Тасымалдау. Агро-индустриялық аймақтағы ғимараттардан, өндірістік объектілерден және басқа да көздерден ағынды суларды жинауға арналған кәріз құбырлары мен коллекторлар желісін орнату. Ағынды суларды көздерден орталық тазарту қондырғысына немесе өңдеу орнына дейін тиімді ағызуды қамтамасыз ететін жүйені жобалау.

Тазалау және Өңдеу. Қоршаған ортаға немесе су ресурстарына төгу алдында ластануды жою, биологиялық тазарту және дезинфекциялау мақсатында ағынды суларды тазарту қондырғыларын немесе станцияларын орнату. Ластану сипатына және су сапасының талаптарына қарай механикалық сүзу, биологиялық тазарту, химиялық өңдеу және дезинфекциялауды қоса алғанда, түрлі тазарту технологияларын қолдану.

Қалдықтарды Басқару. Қоршаған ортаға және денсаулыққа кері әсерді азайту мақсатында органикалық және бейорганикалық қалдықтарды жинауды, бөлуді, қайта өңдеуді және жоюды қоса алғанда, қатты қалдықтарды басқару жүйесін әзірлеу. Компосттау, биогаз қондырғылары, қайта өңдеу және т.с.с. қалдықтарды өңдеу және қайта өңдеу үшін заманауи әдістер мен технологияларды пайдалану.

Қауіпсіздік және нормативтерге сәйкестік:

Кәріз жүйесін жоспарлау және пайдалану кезінде қоршаған ортаны қорғау, денсаулық сақтау және санитария саласындағы заңнаманың, стандарттар мен нормативтердің сақталуын қамтамасыз ету.

Жабдықтар мен құрылыстардың сенімді жұмыс істеуін қамтамасыз ету және авариялық жағдайларды немесе қоршаған ортаның ластануын болдырмау үшін оларды тұрақты тексеру және оларға қызмет көрсету.

  1. Тұжырымдамада көзделген іс-шаралардың Қазақстан Республикасының Үкіметі 2017 жылғы 29 қарашадағы № 790 бекіткен мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына сәйкестігі туралы деректер

 

Мемлекеттік жоспарлау мемлекеттік билік органдарының және елді дамыту процесіне өзге де қатысушылардың Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық даму деңгейін арттыруға, азаматтардың әл-ауқатын арттыруға және ел қауіпсіздігін нығайтуға бағытталған қызметін қамтиды.

Мемлекеттік жоспарлау жүйесі мынадай қағидаттарға негізделеді:

1) ішкі теңгерімділік – Мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарының даму мақсаттары, міндеттері және нәтижелер көрсеткіштері бойынша үйлесуін қамтамасыз ету;

2) тиімділік – мақсаттарды, міндеттерді және нәтижелер көрсеткіштерін таңдау оларға ресурстардың ең аз шығындарымен қол жеткізуді қамтамасыз етуге тиіс;

3) "адамға бағдарлану" – мақсаттардың, міндеттер мен нәтижелер көрсеткіштерінің халықтың тұрмыс сапасын жақсартуға және әл-ауқатын арттыруға түпкілікті бағытталуы;

4) дербестік – өз құзыреті шегінде елді дамытудың мақсаттарына қол жеткізу мен міндеттерін шешудің жолдары мен әдістерін таңдауда мемлекеттік жоспарлау процесіне қатысушылардың жеткілікті дербестігін қамтамасыз ету;

5) мемлекеттік жоспарлау процесіне қатысушылардың жауапкершілігі – Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өз құзыреті шегінде міндеттерді шешудің тиімсіздігі және күтілетін нәтижелерге қол жеткізбегені үшін жауапкершілікті қамтамасыз ету;

6) айқындық (ашықтық) – Мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарының жобаларын (мемлекеттік құпияларға жататын ақпаратты қамтитын ережелерді қоспағанда) салалық тәуелсіз сарапшылармен, ал қоғамдық мүдделерді қозғайтын неғұрлым маңызды мәселелер бойынша халықтың қалың бұқарасымен міндетті талқылау тетіктерін енгізу;

7) шынайылық – Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарында мақсаттарды, міндеттер мен көрсеткіштерді белгілеу, оларға қол жеткізу мүмкіндігі бастапқы параметрлердің дұрыстығы және тиісті ресурстарды бөлу шартымен негізделген;

8) үздіксіздік, сабақтастық және дәйектілік – Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің сатылы сипаты, яғни жоғары тұрған құжаттардың мақсаттарына, міндеттеріне, нәтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізудің табыстылығы төмен тұрған құжаттарды жоспарлаудың және мақсаттарға, міндеттерге, нәтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізудің сапасы мен уақтылығына, сондай-ақ оның жұмыс істеуінің үздіксіз тетігіне байланысты болады.

 

Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттары

Республикалық маңызы бар индустриялық аймақта жобаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар кешені Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 29 қарашадағы № 790 қаулысымен бекітілген Тұжырымдаманың қойылатын талаптарына және мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына толық сәйкес келеді.

Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына сәйкестігі (иерархиялық маңыздылық тәртібімен):

1) Қазақстанның 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясы-компанияның Даму стратегиясы мемлекеттің 2050 жылға дейінгі жалпы даму стратегиясына сәйкес келеді;

2) Жалпыұлттық басымдықтар – сәйкес келеді;

3) Қазақстан Республикасының ұлттық даму жоспары, Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік стратегиясы – сәйкес келеді;

4) Елдің аумақтық даму жоспары – сәйкес келеді;

Мақсатқа жету үшін негізгі ережелерді іске асыруды ескере отырып мынадай міндеттерді шешуді қамтамасыз ету қажет:

- нарықты бәсекеге қабілетті өніммен толтыруға, экспорттық әлеуетті қалыптастыруға және негізінен шикізатты тереңірек қайта өңдеу және білімді қажет ететін және ресурстарды үнемдейтін экологиялық таза технологияларды пайдалану есебінен импортты алмастыратын өндірістерді дамытуға жәрдемдесу;

- стратегиялық мақсаттағы материалдарға қажеттілікті қамтамасыз ету.

Мақсатқа жету және міндеттерді шешу үшін қажетті негізгі құралдар:

- өңдеу өнеркәсібі мен агроөнеркәсіптік кешендегі инновациялық және инвестициялық белсенділікті ынталандыру;

- ішкі және сыртқы нарықтарда отандық тауар өндірушілерді қорғау мақсатында кедендік-тарифтік саясатты жүзеге асыруға жәрдемдесу.

5) мемлекеттік органдардың даму жоспарлары, облыстың даму жоспары, ұлттық басқарушы холдингтердің, ұлттық холдингтердің және ұлттық компаниялардың даму жоспарлары сәйкес келеді, өйткені индустриялық аймақты құру және жобаны іске асыру өңірдің әлеуметтік – экономикалық дамуына оң әсер етеді, тұрғындардың материалдық жағдайын жақсартады, сондай-ақ ірі кәсіпорынның айналасында қызмет көрсететін өндірістер құруға және тұтастай алғанда бүкіл индустриялық аймақты дамытуға қосымша мүмкіндіктер береді.

 

 

  1. Іс-шараларды іске асыруға қаржыландыру көлемінің есептері

әрбір компонент және қол жеткізу мүмкіндігі тұрғысынан

тікелей және түпкілікті нәтижелер

 

Сыртқы инфрақұрылым құрылысын бюджет қаражаты есебінен жүзеге асыру жоспарлануда. Инженерлік-коммуникациялық объектілердің алдын ала құны жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін әзірлегеннен кейін белгілі болады. Бүгінгі күні болжамды құны шамамен 1,3 млрд. теңгені құрайды, оның ішінде іс-шараларды іске асыруға арналған алдын ала есептеулер бойынша:

Ескертпе: құны шамамен көрсетілген, қорытынды құны жобаның ТЭН әзірленгеннен кейін белгілі болады.

 

 

  1. Индустриялық аймақты және оның инфрақұрылымын дамыту жоспарының жобасы.

9.1. Индустриялық аймақты іске асырудың түрлі технологиялық шешімдерін, олардың артықшылықтары мен кемшіліктерін талдау, таңдалған нұсқаны дәлелдеу.

Осы өңірлік индустриялық аймақты іске асырудың технологиялық шешімі оның біртекті ерекшелігін айқындау болды. Жылыжайлар ашық далада дәстүрлі ауыл шаруашылығымен салыстырғанда бірқатар артықшылықтарға ие, бұл коммерциялық өндірушілерге де, әуесқойларға да оларды таңдауға мүмкіндік береді. Жылыжай шешімдерінің негізгі артықшылықтарының ішінде мыналарды атауға болады:

Өсіру маусымының ұлғаюы: Жылыжайлар фермерлерге климат пен ауа-райының табиғи шектеулерімен шектелмей, вегетациялық кезеңді ұзартуға мүмкіндік беретін бақыланатын ортаны қамтамасыз етеді. Бұл температура, жауын-шашын немесе күн сәулесінің қарқындылығы сияқты сыртқы факторларға қарамастан дақылдарды жыл бойы өсіруге мүмкіндік береді.

Климаттық бақылау: Жылыжайлар өсірушілерге белгілі бір дақылдарды өсіруге оңтайлы жағдай жасау үшін температура, ылғалдылық және жарық деңгейі сияқты қоршаған ортаның айнымалы параметрлерін басқаруға септігін тигізеді. Бақылаудың бұл деңгейі егіннің сапасын жақсартады, өнімділік әлеуетін арттырады және ауа-райына байланысты егіннің зақымдану қаупін азайтады.

Зиянкестер мен аурулардан қорғау: Жабық жылыжай құрылымы ашық жерде егінді зақымдауы мүмкін зиянкестерге, жәндіктерге және ауруларға қарсы физикалық тосқауыл болады. Сонымен қатар, зиянкестер мен аурудың өршуіне жол бермеу үшін жылыжай жағдайларын бақылау және басқару жеңілірек.

Суды пайдалану тиімділігі: Тамшылатып суару немесе гидропоника сияқты жылыжай суару жүйелері суды тікелей өсімдік тамырларына барынша үнемді жеткізуді қамтамасыз ете отырып оны тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жылыжай құрылымдары ашық далада суару әдістерімен салыстырғанда булану арқылы судың жоғалуын азайтуға мүмкіндік береді.

Ресурстарды оңтайландыра пайдалану: Жылыжайлар фермерлерге дақылдардың қажеттіліктеріне сәйкес ресурстарды дәл бөлу арқылы ресурстарды, соның ішінде суды, тыңайтқыштар мен энергияны пайдалануды оңтайландыруға мүмкіндік береді. Бұл дәстүрлі ауылшаруашылық тәжірибелерімен салыстырғанда ресурстарды пайдалану тиімділігінің жоғарылауына және өндіріс шығындарының азаюына алып келуі мүмкін.

Дақылдарды әртараптандыру: Жылыжайлар жергілікті климат пен топырақ жағдайларына қарамастан көкөністер, жемістер, шөптер, гүлдер мен сәндік өсімдіктерді қоса алғанда, дақылдардың кең ауқымын өсіруге мүмкіндік береді. Мұндай әртараптандыру тәуекелдерді бөлуге және ферманың кірістілігін арттыруға көмектеседі.

Жоғары өнімділік әлеуеті: Тамаша өсу жағдайларын қамтамасыз ету және сыртқы стресс факторларын азайту арқылы жылыжайлар дәстүрлі ауыл шаруашылығымен салыстырғанда өнімділікті айтарлықтай арттыра алады. Мұндай өнімділік әлеуеті фермерлік шаруашылықтардың өнімділігі мен кірістілігінің артуына алып келуі мүмкін.

Сапаны бақылау: Жылыжайда өсірілген дақылдар далада өсірілген дақылдармен салыстырғанда өлшемінің, пішінінің, түсінің және дәмінің біркелкілігі сияқты жоғары сапалы сипаттамаларға ие. Жылыжайдың бақыланатын ортасы өнім сапасына ықпал ететін факторларды дәл басқаруға мүмкіндік береді, нәтижесінде тұтынушылар бағалайтын премиум өнімдер пайда болады.

Тұрақтылық: Жылыжайларды қоршаған ортаға әсерді азайту және тұрақты дамуды ынталандыру үшін жобалауға және пайдалануға болады. Суды қайта өңдеу, жаңартылатын энергия көздерін пайдалану, зиянкестермен (IPM) кешенді күресу және топырақты сақтау әдістері сияқты әдістер жылыжай жұмысын экологиялық тұрғыдан таза ете алады.

Тұтастай алғанда, жылыжай шешімдері фермерлерге экологиялық тәуекелдер мен ресурстарды пайдалануды азайту кезінде көбірек бақылауды, икемділікті және кірістілікті қамтамасыз ете отырып, дақылдарды өсірудің әмбебап және тиімді әдісін ұсынады.

 

9.2. Индустриялық аймақ жобасы қуатының есептік негіздемесін, индустриялық аймақ қуатын игеру динамикасын айқындайтын индустриялық аймақтың ауқымы

Агро-индустриялық аймақты құру туралы шешім бірнеше себептер бойынша қабылданды:

инфрақұрылымдық тораптар мен автомагистральдың барынша ыңғайлы орналасуы бар жер учаскесінің болуы;

жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлер қатарынан индустриялық аймаққа қатысуға ниет білдірушілердің болуы;

тегістеу үшін мол шығындарды қажет етпейтін біртекті жер учаскесі.

90 гектар учаскенің мөлшері агроөнеркәсіптік аймақтың болжамды ауқымы үшін оңтайлы деп танылуы мүмкін. Ол көптеген нысандар мен өндірістерді сыйдыру үшін айтарлықтай ауқымды, дегенмен дамуға және қызмет көрсетуге экономикалық тұрғыдан тиімді және басқарылады.

 

9.3. Индустриялық аймақ орналасатын территорияны инженерлік құрылыстармен, яғни қолда бар көлік кіреберістері мен құралдарымен, энергиямен, жылумен, сумен жабдықтау және кәрізбен, қойма үй-жайларымен қамтамасыз ету

Сумен жабдықтау: су алу ұңғымасын бұрғылау жоспарлануда, себебі жақын қашықтықта тиісті су құбыры жоқ.

Электр энергиясы: Электр желісі 1 га жылыжайға 100 кВт есебінен жақын маңдағы Тұрбат ауылынан тартылатын болады.

Газ: алдын ала есептеулер газ тұтынудың пайдасы жоқтығын көрсетті.

Қойма: арнайы қойма ауылшаруашылық материалдарын, жабдықтарын және жиналған дақылдарды уақтылы жеткізуді және таратуды қамтамасыз ете отырып оларды сақтауға мүмкіндік береді,.

Көмір қоймалары: учаскенің ауданын тиімді пайдалану үшін, сондай-ақ жылыжайлардың жұмыс істеуі үшін қажетті қатты отынды эргономикалық және эстетикалық тұрғыда орналастыру мақсатында индустриялық аймақтың екі бірдей шалғай секторында орналасқан жалпыға ортақ пайдаланылатын көмір қоймалары бар.

Кәріз жүйесі: Агро-индустриялық аймақтағы ғимараттардан, өндірістік объектілерден және басқа көздерден ағынды суларды жинауға арналған кәріз құбырлары мен коллекторлар желісін орнату. Ағынды суларды көздерден орталық тазарту қондырғысына немесе өңдеу орнына дейін тиімді ағызуды қамтамасыз ететін жүйені жобалау. Қоршаған ортаға немесе су ресурстарына төгу алдында ластануды жою, биологиялық тазарту және дезинфекциялау мақсатында ағынды суларды тазарту қондырғыларын немесе станцияларын орнату.

Автотұрақ: индустриялық аймақ территориясында транспорттық жүк көліктерінің өлшемдеріне арналған тұрақ аймағы мен көлік кіреберісі қарастырылған.

 

 

9.4. Индустриялық аймақтың инвестициялық кезеңін іске асыру жылдары бойынша және технологиялық кезеңдер бойынша, уақыт бойынша іс-шаралардың реттілігі мен ұзақтығын графикалық түрде көрсете отырып, қойылған міндеттерді іске асыру кестесі (жоспар-кесте)

 

 

 

 

 

Концепцияны әзірлеу

 

 

 

ЖСҚ әзірлеу

 

 

 

ИА құрылысы

 

 

 

ИА қатысушыларды бекіту

 

 

 

Жылыжайларды салу

 

 

 

Пайдалануға беру

 

 

 

Толық қуатқа шығу

 

 

 

 

 

 

9.5 Негізгі тәуекел факторларын анықтайтын техникалық тәуекелдерді бағалау, өзгерістердің болжамды сипаты мен ауқымы, тәуекелдерді төмендету жөніндегі болжамды іс-шаралар

Жылыжай бизнесінің тәуекелдері. Жылыжай бизнесін пайдалану кірістілікке, өнімділікке және тұрақтылыққа ықпал етуі мүмкін ішкі және сыртқы әртүрлі тәуекелдерді қамтиды. Міне, жылыжай қызметіне байланысты кейбір негізгі қауіптер:

Ауа-райы және климаттық қауіптер: Жылыжай шаруашылығы айрықша температура, аяз, бұршақ, дауыл және құрғақшылық сияқты қолайсыз ауа-райына қарсы тұра алмайды. Бұл құбылыстар егінді зақымдауы, өндіріс кестесін бұзуы және егіннің өнім бермеуіне алып келуі мүмкін.

Зиянкестер мен аурулардың өршуі: Жылыжай дақылдары зиянкестерге, жәндіктерге, патогенді микроорганизмдерге және бақыланатын ортада тез таралуы мүмкін ауруларға ұшырайды. Инфекция мен аурудың өршуі өсімдіктерді зақымдауы, өнімділікті төмендетуі және зиянкестермен күресудің қымбат шараларын қажет етуі мүмкін.

Төмен өнім немесе сапа мәселелері: Тұқым сапасының төмендігі, қоректік заттардың жетіспеушілігі, суару проблемалары немесе қоршаған ортаның күйзелісі сияқты факторлар егіннің нашарлауына немесе егін сапасының төмендеуіне алып келуі мүмкін. Бұл қаржылық шығындарға алып келуі және кәсіпорынның беделіне нұқсан келтіруі ықтимал.

Нарық пен бағаның тұрақсыздығы: Жылыжай нарықтық сұраныстың, тұтынушылардың қалауы мен тауар бағасының өзгеруіне байланысты тәуекелдерге ұшырайды. Артық ұсыныс, бәсекелестік, сауда саясатындағы өзгерістер және экономикалық құлдырау сату кірісі мен кірістілікке ықпал етуі мүмкін.

Шикізат шығындары және жеткізу тізбегіне байланысты тәуекелдер: Тұқымдар, тыңайтқыштар, пестицидтер, энергия және жұмыс күші сияқты ресурстардың қымбаттауы жылыжай кәсіпорындарының пайдасының төмендеуіне алып келуі мүмкін. Жеткізу тізбегіндегі кідірістер, логистикалық мәселелер және маңызды ресурстардың жетіспеушілігі операциялық қызметке де ықпал етуі ықтимал.

Технологиялық және инфрақұрылымдық тәуекелдер: Технологияға, автоматтандыруға және жылыжай инфрақұрылымына тәуелділік жабдықтың бұзылуы, электр қуатының үзілуі, бағдарламалық жасақтаманың істен шығуы сияқты тәуекелдерді тудырады. Техникалық қызмет көрсетудің жеткіліксіздігі, ескірген технологиялар немесе резервтік жүйелердің болмауы жұмыс пен өнімділікті бұзуы мүмкін.

Қаржылық тәуекелдер және капиталдың шектеулілігі: Жылыжай бизнесі ақша ағындарының ауытқуы, қарыз міндеттемелері, несиеге қол жеткізу және инвестицияларға қатысты белгісіздік сияқты қаржылық тәуекелдерге тап болуы мүмкін.

Еңбек және кадрлық ресурстармен байланысты тәуекелдер: Жұмыс күшінің жетіспеушілігі, жұмысқа қабылдаудағы қиындықтар, кадрлардың ауысуы және еңбек даулары сияқты мәселелер жұмыс өнімділігі мен тиімділігіне ықпал етуі мүмкін.

Табиғи апаттар мен апатты оқиғалар: Жер сілкінісі, дала өрттері, су тасқыны немесе пандемия сияқты оқиғалар жылыжай қызметіне айтарлықтай қауіп төндіреді, бұл мүлікке зиян келтіреді, жеткізілім тізбегін бұзады және бизнесті тоқтатады.

Жылыжай бизнесінің қызметімен байланысты тәуекелдерді азайту үшін тәуекелдерді басқарудың белсенді стратегиялары мен іс-шараларын енгізу қажет:

Температураны, ылғалдылықты және ауа-райы болжамдарын бақылау үшін ауа-райын бақылау жүйелерін орнатыңыз.

Жылыжай жағдайын реттеу үшін жылыту, салқындату және желдету жүйелері сияқты климатты бақылау технологияларына инвестиция салыңыз.

Көлеңкелі торлар, желге қарсы және аязға қарсы жабындар сияқты өсімдіктерді қорғау шараларын қолданыңыз.

Қолайсыз ауа-райына төзімді сорттарды қосу үшін дақылдарды таңдауды әртараптандырыңыз.

Зиянкестер мен аурулардың өршуін бақылау, алдын алу және бақылау үшін зиянкестермен (IPM) біріктірілген күресу  әдістерін енгізіңіз.

Зиянкестер популяциясын бақылау үшін пайдалы жәндіктер мен микроорганизмдер сияқты биологиялық бақылауды қолданыңыз.

Жылыжайда патогендердің таралуын азайту үшін қатаң гигиена және санитарлық хаттамаларды сақтаныңыз.

Зиянкестер мен аурулардың таралу циклін тоқтату үшін дақылдарды ауыстырып, дақылдарды санитарлық тұрғыдан өңдеңіз.

Стресстің, қоректік заттардың жетіспеушілігінің немесе аурудың белгілерінің алғашқы белгілерін анықтау үшін дақылдарды үнемі бақылап, тексеріп отырыңыз.

Суаруды, тыңайтқышты және қоректік заттарды басқаруды оңтайландыру үшін дәл келетін егіншілік әдістерін енгізіңіз.

Сенімді жеткізушілерден жоғары сапалы тұқымдарға, көшеттерге және көбейту материалдарына инвестиция салыңыз.

Егіннің тұрақты сапасын қамтамасыз ету үшін өндіріс процесінде сапаны бақылау шараларын енгізіңіз.

Нарық және бағаның құбылмалылығы:

Өнімдерді тікелей сату, фермерлер базары, қауымдастықтың қолдауымен ауыл шаруашылығы және көтерме сату сияқты әртүрлі арналар арқылы сата отырып өткізу нарықтарын әртараптандырыңыз.

Бәсекелестерден ерекшелену және тауашалық нарықтарды алу үшін қосымша құнды өнімдерді немесе арнайы дақылдарды әзірлеңіз.

Сату көлемі мен бағаны тұрақтандыру үшін ұзақ мерзімді келісімшарттар немесе сатып алушылармен серіктестік жасаңыз.

Өндіріс жоспарларын сәйкесінше бейімдеу үшін нарық тенденцияларын, тұтынушылардың қалауын және бәсекелестердің қызметін қадағалау.

Тұқымдар, тыңайтқыштар және пестицидтер сияқты ресурстарды жеткізушілермен тиімді келісімшарттар жасаңыз.

Жеткізу тізбегіндегі ақаулар мен тапшылықты азайту үшін өндірістің аса маңызды факторларының буферлік қорларын қолдаңыз.

Импорттық ресурстарға тәуелділікті азайту үшін балама жеткізілім нұсқаларын және жергілікті жеткізушілерді зерттеңіз.

Операциялық шығындарды азайту үшін энергия көздерін үнемдейтін технологияларға, жаңартылатын энергия көздеріне және суды үнемдейтін суару жүйелеріне инвестиция салыңыз.

Жылыжай құрылымдарына, жабдықтарға және автоматтандыру жүйелеріне жүйелі техникалық қызмет көрсету және тексеру жүргізіңіз.

Жабдықтың істен шығуы немесе электр қуаты өшіп қалған жағдайда тоқтап қалу уақытын азайту үшін резервтік жүйелерді, резервтік шараларды және апатты қалпына келтіру жоспарларын енгізіңіз.

Агро-индустриялық аймақты іске асыру тәуекелдері. 

Қаржыландырудың шектеулері, капиталдың жетіспеушілігі немесе жерді сатып алу, инфрақұрылымды дамыту және операциялық шығындар үшін қаржыландыруға қол жеткізудегі қиындықтар.

Агроөнеркәсіптік аймақтың қаржылық өміршеңдігі мен тұрақтылығына ықпал етуі мүмкін артық шығындар, бюджеттік шектеулер және кірістердің жетіспеушілігі.

Нормативтік-құқықтық реттеуге және талаптарды сақтауға байланысты тәуекелдер.

Қоршаған ортаның деградациясы, топырақ эрозиясы, судың ластануы немесе белгілі бір аймақтағы ауылшаруашылық қызметі, өндірістік процестер немесе инфрақұрылымды дамыту нәтижесінде тіршілік ету ортасының бұзылуы.

Ауыл шаруашылығының өнімділігіне, инфрақұрылымның тұрақтылығына және экожүйелердің саулығына ықпал етуі мүмкін климаттың өзгеруіне, ауа-райының күрт өзгеруіне немесе табиғи апаттарға байланысты қауіптер.

Агроөнеркәсіптік аймақтың дамуына ықпал ететін әлеуметтік толқулар, еңбек даулары немесе жергілікті тұрғындармен, жер иелерімен немесе басқа мүдделі тараптармен қақтығыстар қаупі.

Агроөнеркәсіптік аймақ үшін жалға алушыларды, инвесторларды немесе зәкірлік жалға алушыларды тарту және ұстап қалу мәселелері.

Аймақтағы кәсіпорындардың өнімділігіне, кірістілігіне және бәсекеге қабілеттілігіне әсер етуі мүмкін операциялық тиімсіздік, басқару мәселелері немесе ұйымдастырушылық мәселелер.

 

9.6 Дайын өндірістік үй-жайлардың тізбесін, қаржыландыру көздерін және пайдалануға беру мерзімдерін (өңірлік маңызы бар индустриялық аймақтар үшін) көрсете отырып, олардың құрылысы туралы ақпарат.

Жобада дайын өндірістік үй-жайларды салу көзделмеген.

 

 

Дата публикации
29 мая 2024