ТҰЖЫРЫМДАМА
Өңірлік маңызы бар индустриялық аймақты құру
«Түркістан 2» өңірлік маңызы бар индустриялық аймағы»
МАЗМҰНЫ
|
|
Кіріспе |
|
1. |
Индустриялық аймақты құру мақсаттары |
|
2. |
Индустриялық аймақ жобаларын іріктеу өлшемшарттарының тізбесі |
|
3. |
Қоршаған ортаға әсерді бағалау |
|
4. |
Болжалды қаржылық-экономикалық және әлеуметтік салдары |
|
5. |
Индустриялық аймақтың орналасу схемасы |
|
6. |
Тұжырымдамада көзделген іс-шаралардың сәйкестігі туралы деректер |
|
7. |
Дайын өндірістік үй-жайлардың құрылысы туралы ақпарат |
|
8. |
Құрамдас бөлімдерде іс-шараларды іске асыруға арналған қаржыландыру көлемдерінің есеп-қисаптары. Әрбір компонент және қол жеткізу мүмкіндігі тұрғысынан тікелей және түпкілікті нәтижелерге қол жеткізу мүмкіндіктері |
|
9-10 |
Индустриялық аймақты және оның инфрақұрылымын дамыту жоспарының жобасы |
|
|
Қорытынды бөлім |
Осы Тұжырымдама (бұдан әрі – Тұжырымдама) «Қазақстан Республикасындағы арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 29-бабының 1-тармағына сәйкес әзірленді.
Индустриялық аймақ – жеке кәсiпкерлiк субъектiлерiне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен кәсіпкерлік қызмет, оның ішінде өнеркәсіп, агроөнеркәсіптік кешен, туристік индустрия, көлік логистикасы, қалдықтарды басқару саласындағы қызмет объектілерін орналастыру және пайдалану үшін берілетін, инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген аумақ.
Осы Тұжырымдамада «Түркістан 2» өңірлік индустриялық аймағы» (бұдан әрі – ИА) құру жөніндегі жобаны іске асыру үшін Түркістан облысындағы «Түркістан 2» өңірлік индустриялық аймағы» өңірлік маңызы бар индустриялық аймақтың жұмыс істеуінің перспективалық пайымы белгіленген. Тұжырымдама қазіргі кезеңде қалыптасып отырған экономикалық қатынастарды дамытудың оңтайлы жағдайларын қамтамасыз ету, ел экономикасын әртараптандыру және әлеуметтік мәселелерді шешу мақсатында индустриялық аймақтар моделін неғұрлым тиімді пайдалану қажеттілігін көрсетеді.
Сонымен қатар, келесі бағыттарды дамыту бойынша ұсыныстар бар:
1) құрылыс тауарларын өндіру;
2) аяқ киім өндіру;
3) химиялық өнеркәсіп өнімдерін өндіру;
4) ауыл шаруашылығы тауарларын және оларды терең қайта өңдеу тауарларын өндіру.
5)машина жасау;
6)электротехникалық бұйымдарын жасау;
7) тамақ өнімдерін өндіру және қоймалау;
Осы мәселені шешу мақсатында Түркістан облысы, Түркістан қаласының аумағында 150 га жер учаскесінде ИА құру ұсынылады, содан кейін оны дамыту шамасына қарай кеңейту ұсынылады.
Жалпы алғанда, индустриялық аймақтың (ИА) құрылуы Түркістан облысының экономикасына оң әсерін тигізеді. Жобаны іске асыру импортты алмастыруға, отандық өнімнің Өзбекстан мен басқа да елдерге экспорты дамытуға, бәсекеге қабілетті тауарлар өндіруге, жаңа жұмыс орындарын ашуға, логистикалық үдерістерді жеделдетуге, транзит көлемін арттыруға, сондай-ақ қазақстандық тауарлардың жаһандық нарықтағы үлесін кеңейтуге ықпал етеді. Экономикалық тұрғыдан тартымды, мол шикізат қоры мен дамыған инфрақұрылымы бар өңірде өндірістік желілерді орналастыру шикізат өндірушілер мен қайта өңдеу кәсіпорындары арасында тікелей шарттар жасасуға мүмкіндік беріп, өндірістік тізбектердің тиімділігін арттырады және шығындарды азайтады.
Индустриялық аймақ өнеркәсіптік кооперацияны дамытуға жағдай жасау, жеткізу тізбегіндегі қатысушылар санын қысқарту, түпкілікті тұтынушы үшін өнімнің өзіндік құнын төмендету, сондай-ақ жеткізудің тиімділігі мен жылдамдығын арттыру мақсатында құрылады.
ИА Шымкент қаласына жақын орналасуы келесі аспектілерге байланысты:
- темір жол торабының орналасуы;
- көлік-логистика орталығының болуы;
- еңбекке қабілетті жұмыс күшінің болуы;
- негізгі коммуникациялар мен күштердің қолжетімділігі;
- ИА кеңейту мүмкіндігі бар.
ИА құрудың және оның жұмыс істеуінің негізгі мақсаты- шоғырландыру, жаңа тауарлар өндіру саласындағы өндірістік кооперацияны қамтамасыз ету, тереңдетіп қайта өңдеу тауарларының ішкі өндірісінің қарқынын арттыру және оларды халықаралық тауар өткізгіш жүйелерге тиімді интеграциялай отырып, одан әрі іске асыру, экономика салаларына мультипликативтік ықпал етудің бірыңғай эко жүйесін құру.
Индустриялық аймақты құрудың артықшылықтары:
- шекара маңы өңіраралық ынтымақтастықты жеңілдету;
- инвестиция тарту арқылы жоғары технологиялық өндіріс құру;
- отандық тауарлардың нарықтағы үлесін арттыру және ішкі сұранысты отандық өніммен неғұрлым кең қамту;
- жаңа жұмыс орындарын құру, бұл өз кезегінде жұмыссыздықтың азаюына ықпал етеді;
- кәсіпорындардың тиімді кооперациясын қамтамасыз ету және т.б.
ИА құру идеясы өзара сауданы дамыту әлеуеті бар және төмендегілерге үлгі бола алады:
- жаһандық деңгейде сапалы сауда ынтымақтастығы;
- өңірлік деңгейде тиімді өзара іс-қимыл жасау;
- мемлекеттің бизнеспен өзара іс-қимылы саласында нәтижелілігі.
ИА қызметіндегі басымдықтар мыналар болып табылады:
1) өндірістік кооперация;
2) жаңа өндірістер мен жұмыс орындарын құру;
3) бәсекелестік артықшылығы жоғары тауарлар, оның ішінде халық тұтынатын тауарлар өндірісін ұлғайту;
4) логистика мен инфрақұрылымды жақсарту;
5) мультимодульдік тасымалдарды дамыту;
6) жаңа технологияларды тарту;
7) мемлекеттік органдар мен кәсіпкерлік субъектілері арасындағы өзара іс-қимылды жақсарту үшін жағдайлар жасау;
8) жаңа технологияларды енгізе отырып, халық тұтынатын тауарларды шығару бойынша шағын кәсіпорындар құру.
Жобаларды іріктеу өлшемшарттарының тізбесі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес бекітіледі, соның негізінде индустриялық аймақтың қатысушылары ретінде қызметті жүзеге асыруға үміткерлердің жобалары келесі негізгі өлшемшарттар бойынша іріктеледі:
- өтініш берушінің банктік шоттары бойынша ақша қаражатының қозғалысы туралы қызмет көрсететін банктің үзінді көшірмесі (картотеканың болмауы туралы);
- кредиттік бюродан алынған кредиттік есеп, онда кредиттік тарихта ақпараттың бар-жоғы туралы мәліметтер қамтылады;
ИА қатысушысы ретінде қызметті жүзеге асыруға өтініш берушілердің жобаларын іріктеу мынадай қосымша критерийлер негізінде жүзеге асырылатын болады:
1) жобаны іске асыру барысында өңірлер арасында ұқсас емес жобаларды ілгерілету;
2) импортты алмастыратын немесе экспортқа бағдарланған тауар өндіруші жобалар;
3) өнеркәсіптік-инновациялық жобалар.
4.1. Индустриялық аймақтың қоршаған орта жағдайына әсерін бағалау.
Табиғи ортаның негізгі құрамдас бөліктерінің бірі болып табылатын атмосфералық ауаның сапасы құрылыс жұмыстарының қоршаған орта мен халық денсаулығына әсерін бағалау кезінде маңызды аспект болып табылады.
Нысанды салу кезеңінде бөліну көздерінен атмосфераға ластаушы заттардың шығарылуы жөніндегі деректердің негіздемесі қолданыстағы әдістемелердің, нормалардың талаптарын, сондай-ақ пайдаланылатын шикізат пен құрылыс материалдарының сипаттамаларын ескере отырып орындалған.
Құрылыс жұмыстары жүргізу кезеңінде атмосфералық ауаны ластаудың негізгі көздері мыналар болып табылады:
- сырлау және дәнекерлеу жұмыстары.
Атмосфералық ауаға теріс әсерді барынша азайту мақсатында экологиялық тұрғыдан қауіпсіз технологияларды қолдану, құрылыс техникасын уақтылы техникалық қызмет көрсету, сондай-ақ шаң басу шараларын ұйымдастыру және құрылыс материалдарын сақтау орындарын реттеу көзделген.
Құрылыс кезінде жоспарланған шаруашылық қызметтің қоршаған ортаға әсерін бағалау кезінде алаңда атмосфералық ауаның ластануының
19 көзі (4 – ұйымдастырылған, 15 – ұйымдастырылмаған, оның ішінде 1 – реттелмейтін) анықталды.
Атмосфералық ауаға шығарындылар 4.5114153 г/с, 4.7126112 т/жыл 17 атаудағы ластаушы заттарды құрайды.
Құрылыс кезеңінде атмосфераға ластаушы заттардың шығарылу көздері:
- дереккөз № 6001-001 ПРС алу. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- дереккөз № 6002-001 ПРС түсіру. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі №6002-002 шаң беті. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- дереккөз № 6003-001 жер қазу. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі № 6004-001 топырақты тасымалдау. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- дереккөз № 6005-001 топырақты түсіру. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі №6005-002 шаң беті. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі № 6006-001 толтыру, тығыздау, тегістеу. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- дереккөз №6007-001 қиыршық тасты қоймаға түсіру. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі №6007-002 шаң беті. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі № 6008-001 қоймаға құмды түсіру. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі №6008-002 шаң беті. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі № 6009-001 бұрғылау қондырғысы. Атмосфераға бейорганикалық шаң бөлінеді: 70-20% кремний диоксиді;
- көзі № 0001-001 бұрғылау қондырғысы. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (күйе, қара көміртек), күкірт диоксиді, проп-2-АЛИ-1-ал (акролеин, акрилальдегид), формальдегид, С12-19 алкандары / С / - ға қайта есептегенде (шекті С12-С19 көмірсутектер (С-ға қайта есептегенде);
- көзі № 6010-001 дәнекерлеу жұмыстары. Атмосфераға темір диоксиді, марганец оксидтері 9 бөлінеді;
- көзі №6011-001 металл өңдеу станоктары. Атмосфераға абразивті шаң, тоқтатылған бөлшектер шығарылады;
- көзі № 6012-001 полиэтилен құбырларын дәнекерлеу. Атмосфераға көміртегі оксиді, хлорэтилен бөлінеді;
- дереккөз № 6013-001 бояу жұмыстары. Атмосфераға ксилол, уайт-спирт, қалқымалы бөлшектер бөлінеді;
- көзі № 0002-001 компрессор. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (күйе, қара көміртек), күкірт диоксиді, бензин / а / пирен (3,4-бензпирен), формальдегид, С12-19 /алкандары/ (көмірсутектер шекті С12-С19 (С қайта есептегенде);
- көзі № 6014-001 битум ағызу. Атмосфераға С12-С19 алкандары бөлінеді (көміртегіге қарай);
- көзі № 6014-002 битумды бетіне құю. Атмосфераға С12-С19 алкандары бөлінеді (көміртегіге қарай);
- дереккөз №6014-003 асфальт төсеу. Атмосфераға С12-С19 алкандары бөлінеді (көміртегіге қарай);
- дереккөз № 0003-001 гудронатор. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (қара күйе, көміртек), күкірт диоксиді (күкірт ангидриді);
- дереккөз №0004-001 мобильді ДЭС. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (күйе, қара көміртек), күкірт диоксиді, бензин/а/пирен (3,4-бензпирен), формальдегид, С12-19 /алкандары/ (көмірсутектер шекті С12-С19 (С қайта есептегенде);
- көзі №6015-001 дизельді қозғалтқыштары бар техника. Атмосфераға шығарады: азот (IV) оксиді (азот диоксиді), азот (II) оксиді (азот оксиді), көміртек оксиді, көміртек (күйе, көміртек қара), күкірт диоксиді (күкірт ангидриді, күкірт газы, күкірт (IV) оксиді), бензин/а/пирен (3,4-бензпирен), С12-19 / С / қайта есептегенде алкандар (С12-С19 шекті көмірсутектер (С қайта есептегенде).
Автокөлік құралдарынан шығатын ластаушы заттардың шығарындыларының таралуын есептеу кезінде олар ескеріледі, алайда реттеуге жатпайды, себебі автокөлік құралдары жылжымалы ластану көздеріне жатады.
Жүргізілген өндіріс технологиясын талдау нәтижелері бойынша осы өндірістік алаңда атмосфералық ауаның жай-күйіне елеулі әсер етуі мүмкін залпылық және жаппай шығарындыларға әкелетін көздердің жоқ екені анықталды.
4.2. Индустриялық аймақты іске асырудан болатын экологиялық залалды сандық бағалау және оның зиянды әсерін азайту жөніндегі болжамды іс-шаралар
Экологиялық залалдың зиянды әсерін азайту жөніндегі іс-шаралар шеңберінде қоршаған ортаға эмиссиялар деңгейін, зиянды өндірістік факторларды, сондай-ақ табиғи, энергетикалық және өзге де ресурстарды тұтынудың нақты көлемін өлшеу және (немесе) есептеу негізінде атмосфералық ауаның жай-күйін бақылау жүзеге асырылатын болады.
Кәсіпорынның ластану көздерінен атмосфералық ауаға әсерін бақылау өндірістік қызметтің көрсеткіштері экологиялық тұрғыдан оңтайлы деп саналатын диапазонда екенін растау үшін технологиялық процестің параметрлерін бақылау болып табылады.
Ластаушы заттардың шығарындыларын бақылау жұмыстың нақты көрсеткіштерін ескере отырып, есептік жолмен, сондай-ақ, аспаптық жолмен жүргізілетін болады.
ЗВ шығарындыларының қысқа мерзімді сипатына байланысты құрылыс жұмыстарын жүргізу кезеңінде бақылау көзделмейді.
Шамалы шығарындыларға байланысты қалдықтары аз технологияны қолдану көзделмейді.
Экологиялық залалдың зиянды әсерін азайту жөніндегі болжамды іс-шаралар қоршаған ортаны қорғауға және оның сапасын жақсартуға бағытталған технологиялық, техникалық, ұйымдастырушылық, әлеуметтік және экономикалық шаралар кешені болып табылады.
Атмосфераға шығарылатын ластаушы заттарды сандық бағалау
|
№ п/п |
Зат коды |
Заттың атауы |
ПДКiм.р. немесе ОБУВ мг/м³ |
ПДКiс.с. мг/м³
|
ПДКiр.з. немесе ОБУВ мг/м³ |
Қауіптілік класы |
заттардың бөлінуі
|
|
|
г/с |
т/жыл |
|||||||
|
0 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
|
|
123 |
Темір диоксиді |
0.04 |
0.04 |
|
3 |
0.01052058 |
0.02724540 |
|
|
143 |
Марганец оксидтері |
0.01 |
0.001 |
0.3 |
2 |
0.00121581 |
0.00314860 |
|
|
301 |
Азот диоксиді |
0.2 |
0.04 |
5 |
2 |
0.20027217 |
0.22917496 |
|
|
304 |
Азот оксиді |
0.4 |
0.06 |
|
3 |
0.23120343 |
0.21156823 |
|
|
328 |
Күйе
|
0.15 |
0.05 |
|
3 |
0.03148218 |
0.03794000 |
|
|
330 |
Күкірт диоксиді |
0.5 |
0.05 |
10 |
3 |
0.06478995 |
0.07189500 |
|
|
337 |
Көміртек тотығы |
5 |
3 |
20 |
4 |
0.17695280 |
0.23071750 |
|
|
616 |
Ксилол |
0.2 |
0.2 |
|
3 |
0.10809471 |
0.37432491 |
|
|
703 |
Бенц(а)пирен |
0.000001 |
0.000001 |
|
1 |
0.00000005 |
0.00000014 |
|
|
827 |
Хлорэтилен |
0.01 |
0.01 |
|
1 |
0.00000580 |
0.00001500 |
|
|
1301 |
Проп-2-ен-1-аль (Акролеин, Акрилальдегид) |
0.03 |
0.01 |
|
2 |
0.00693333 |
0.00600000 |
|
|
1325 |
Формальдегид |
0.035 |
0.003 |
|
2 |
0.00746575 |
0.00743800 |
|
|
2752 |
Ақ рух |
1 |
1 |
1 |
3 |
0.06970531 |
0.24025109 |
|
|
2754 |
Қаныққан көмірсутектер С12-С19 |
1 |
1 |
|
4 |
2.58512350 |
0.09732265 |
|
|
2902 |
Суспензияланған бөлшектер |
0.5 |
0.15 |
|
3 |
0.05832667 |
0.19668550 |
|
|
2908 |
Бейорганикалық шаң: 70-20% кремний диоксиді |
0.5 |
0.15 |
6 |
3 |
0.95732323 |
2.97788423 |
|
|
2930 |
Абразивті шаң |
0.4 |
0.04 |
|
3 |
0.00200000 |
0.00100000 |
|
Барлығы |
4.511415 |
4.712611 |
||||||
4.3. Өңірдің де, тұтастай алғанда елдің де экологиялық ахуалын жақсарту үшін болжанатын іс-шаралар және олардың сандық мәндегі нәтижесі
Қоршаған ортаға теріс әсер етудің ықтимал нысандарының сипаттамасы:
Экологиялық жағдайды жақсарту жөніндегі іс-шаралар – бұл қоршаған ортаны қорғауға және оның сапасын арттыруға бағытталған шаралар кешені болып табылады.
Негізгі іс-шараларға мыналар жатады:
- экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
- қоршаған ортаның құрамдас бөліктерінің жай-күйін олардың сапалық сипаттамаларын арттыру арқылы жақсарту;
- экологиялық жүйелердің жай-күйін тұрақтандыру және жақсарту, биологиялық әралуандықты сақтау, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану және қалпына келтіру;
- қоршаған орта мен халықтың денсаулығына зиян келтірудің алдын алу;
- қоршаған ортаны қорғауға, табиғатты ұтымды пайдалануға және экологиялық менеджменттің халықаралық стандарттарын енгізуге бағытталған әдістер мен технологияларды жетілдіру.
Атмосфераға ластаушы заттардың шығарындыларының шамалы көлемін ескере отырып, жобада кәсіпорында атмосфералық ауаны қорғау бойынша келесі іс-шараларды жүзеге асыру көзделген:
- жұмыстарды технологиялық регламентке қатаң сәйкестікте орындау;
- жер қазу жұмыстары кезінде құрылыс алаңында шаң басу жұмыстарын жүргізу.
4.4. Негізгі тәуекелдерді айқындайтын экологиялық тәуекелдерді бағалау
Тәуекел факторларының, олардың болжамды сипаты мен ықтимал өзгерістер ауқымының, сондай-ақ ИА маңында орналасқан ерекше қорғалатын табиғи объектілерге төнетін тәуекелдерді төмендету жөніндегі болжамды іс-шаралардың болуы анықталған жоқ.
Жануарлар дүниесінің және адамның тіршілік ету ортасындағы ықтимал экологиялық өзгерістерге жүргізілген алдын ала бағалау нәтижелері жобаны іске асырудың қоршаған ортаға теріс әсерін болжамдамайтынын көрсетті. Жобаны іске асыру аймағында демографиялық құрылымның өзгеруіне, жануарлар мен құстардың көші-қон ағындарының бұзылуына, сондай-ақ халықтың дәстүрлі жұмыспен қамтылу түрлерінің өзгеруіне байланысты өмір сүру жағдайларына әсер ететін әлеуметтік-демографиялық өзгерістер күтілмейді.
Өндірістік қызмет процесінде кәсіпорын экологиялық жағдайды жақсартуға, жұмысшылардың өмірі мен денсаулығы үшін қолайлы жағдайларды қамтамасыз етуге, сондай-ақ төтенше немесе экстремалды жағдайлар туындаған кезде персонал мен халықтың өмірі мен денсаулығын қорғауға бағытталған шараларды жүзеге асырады.
Бұдан бөлек, кәсіпорын әлеуметтік саланы дамытуға қатысуды, санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтауды, сондай-ақ еңбек жағдайларының қауіпсіздігі мен салауаттылығын қамтамасыз етуді, жұмысшыларды тұрмыстық және медициналық-санитариялық тұрғыдан қолайлы жағдайлармен қамтамасыз етуді көздейді.
Кәсіпорынның өндірістік қызметі кәсіпорын персоналының денсаулығына ғана емес, сонымен қатар жергілікті тұрғындарға және олардың қоршаған ортаға тікелей, жанама, кумулятивті және басқа да әсер ету жағдайларына қауіп төндірмейді.
ИА-да өндірістік қызметті жүзеге асыру қоршаған ортадағы қайтымсыз немесе дағдарыстық өзгерістерге әкелмейді.
ИА құрылымындағы ықтимал төтенше жағдайлар мүмкін емес.
Ауыз су және шаруашылық-тұрмыстық қажеттіліктерге арналған су
Денсаулық сақтау министрінің 20.02.2023 ж. №26 бұйрығымен бекітілген «Су көздеріне, шаруашылық-ауыз су мақсаттары үшін су жинау орындарына, шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға және мәдени-тұрмыстық су пайдалану және су объектілерінің қауіпсіздігі орындарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидаларына сәйкес болуы тиіс.
Құрылыс кезеңінде сумен жабдықтау көзі әкелінетін бөтелкедегі су болады.
Құрылыс кезеңінде алаңдағы су шығыны жылына 0.7500 мың м3 құрайды, оның ішінде:
– шаруашылық-ауыз су қажеттіліктеріне-0.2700 мың м3/жыл;
– суару және суару үшін-0.480 мың м3/жыл.
Шаруашылық-тұрмыстық сарқынды сулардың түзілу көлемі жылына 0.2700 мың м3 құрайды. Санитарлық торап үшін ассенизациялық машинамен мезгіл-мезгіл тазаланатын және мазмұны мамандандырылған ұйыммен жасалған шартқа сәйкес әкетілетін биотуалет көзделетін болады. Сондықтан бұл объектінің су ортасына әсері қолайлы шеңберге кіреді, шекті рұқсат етілген төгінділерге (ШРТ) қол жеткізу бойынша ұсыныстар талап етілмейді.
Объектіні салу бойынша көзделіп отырған қызмет процесінде қалдықтардың пайда болуы болжанады, барлығы 5 атауымен, оның ішінде:
- қауіпті қалдықтар-бояу ыдысы;
-қауіпті емес қалдықтар: қатты тұрмыстық қалдықтар, дәнекерлеу электродтарының күйіп қалуы, металл жоңқалары;
Тұрмыстық қалдықтар, аумақтан сметалар, тамақ қалдықтары персонал қызметінің өндірістік емес саласында, сондай-ақ үй-жайлар мен аумақтарды жинау кезінде түзіледі. Қалдықтардың құрамы (%): қағаз және сүрек – 60; шүберек - 7; тамақ қалдықтары - 10; әйнек - 6; металдар - 5; пластмассалар-12.
Қатты тұрмыстық қалдықтар (бұдан әрі-ҚТҚ) ерекше орын алады, өйткені олар адамның кез-келген іс-әрекетінің соңғы қалдықтары болып табылады және олар әрдайым оның өндірістік қызметіне қарамастан пайда болады. Пластикалық және полиэтиленді орау материалдарын, бір реттік ыдыстарды және т.б. пайдаланудың өсуімен барлық дерлік экосфералар үшін ҚТҚ қаупі артады. ҚТҚ құрамындағы полиэтилен пайызы үнемі өсіп отырады және көлемі бойынша 50% - ға жақындайды. Полиэтилен ұзақ уақыт бойы ыдырамайды және белгіленбеген жерлерде ҚТҚ жинақталуының өздігінен пайда болуына ықпал етеді. Осыған байланысты, учаске аумағында қалдықтарды уақытша сақтау орындарын қатаң бақылау, қалдықтардың көлемін азайту мақсатында қалдықтарды бөлек жинау, қайта өңдеу және жою жөніндегі тетіктерді енгізу көзделетін болады.
Әсерін барынша азайту қажет болатын жұмыстарды жүргізу кезінде өндірістік ортаның қауіпті және зиянды өндірістік факторлары шу, діріл, электромагниттік сәулелену және т.б. сияқты физикалық факторлар болып табылады.
Физикалық факторлар-адам денсаулығы мен қоршаған ортаға әсер ететін атмосфералық ауаның температуралық, энергетикалық, толқындық, радиациялық және басқа қасиеттерін өзгертетін шудың, дірілдің, иондаушы және иондамайтын сәулеленудің зиянды әсерлері. Зиянды физикалық әсерлердің көзі-жұмыс кезінде атмосфералық ауаға зиянды физикалық факторлар (Технологиялық қондырғы, құрылғы, аппарат, агрегат, станок және т.б.) берілетін объект.
Жоспарланған жұмыстар ауданында радиациялық ластанудың табиғи және техногендік көздері жоқ. Радиациялық жағдай «радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» гигиеналық нормативтері мен санитариялық қағидаларына сәйкес келеді.
Жұмыстарды жүргізу кезеңінде физикалық әсердің (шу, діріл) негізгі көздеріне құрылыс техникасы мен автокөліктің ІЖҚ жатады.
Алаңда радиациялық сәулелену көздері жоқ.
Шу, діріл көздеріне мыналар жатады: технологиялық жабдық, желдеткіштер, автокөлік, электр қозғалтқыштары. Алаңда жылу сәулелену көздері жоқ.
ИА электромагниттік сәулелену көздері жоқ. Осылайша, әсер етудің төмен маңыздылығының физикалық факторларына әсер етуі мүмкін.
Құрылыс жұмыстары кезінде жер жамылғысына тікелей әсер етудің салдары топырақты қазу, оны қысқа мерзімді сақтау болып табылады. Ықтимал құнарлы қазба топырағы кейіннен іргелес аумақтағы топырақты жақсарту үшін пайдаланылады. Сондай-ақ, автокөлік техникасының жұмысы кезінде топыраққа теріс әсер етіледі, өйткені құрылыс жұмыстары кезінде техниканың белгіленген аумақ арқылы бірнеше рет өтуі қажет болады, нәтижесінде топырақ жолдар жүйесіне айналады.
Бұзылған жер көлемін барынша азайту құрылыс объектісінің жер бөлудің қатаң бөлінген шекараларында орналасуымен қамтамасыз етілетін болады. Белгіленген жұмыстар кезеңінде жерді пайдалану режимі бақыланады, бақылаушы органдармен алдын ала келіспей, белгіленген бөлу шекарасынан тыс қандай да бір жұмыстарды жүргізуге жол берілмейді.
Топырақ жамылғысының өндіріс қалдықтарымен ластануы күтілмейді, өйткені қалдықтар металл контейнерлерде қатаң түрде жиналады, бұл учаске аумағында қоқыстың таралуына жол бермейді.
Қарастырылып отырған жер учаскесін пайдалану кезеңінде топыраққа айтарлықтай теріс әсер болмайды.
Табиғатты қорғау іс-шараларының кешенін жүзеге асыру, жұмыстарды жүргізудің технологиялық регламентін сақтау, авариялық жағдайлар болмаған кезде теріс әсерді барынша азайтуға болады.
Бұл аймақта ағаштар, бұталар және басқа да жасыл кеңістіктер жоқ.
Жасыл желектерді кесу, тамырымен жұлу көзделмейді.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мен мемлекеттік орман қоры белгілеген жұмыстардың аумағында ҚР Қызыл кітабына енгізілген сирек кездесетін түрлер мен өсімдіктердің өсу орны жоқ.
Құрылыс алаңының аумағы осы аймаққа тән өсімдік жамылғысымен сипатталады, ИА әсер ету аймағында сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдік түрлері табылған жоқ.
Қарастырылып отырған объектінің ауданы эндемикалық, жойылып кету қаупі төнген және «Қызыл кітап» өсімдік түрлерінің экологиялық орны ретінде қызмет етпейді, сонымен қатар ерекше қорғалатын аумақтар, қорықтар мен қорықтар жоқ, сондықтан флораға әсері шамалы болады деп күтілуде.
Өсімдіктер қауымдастығына техногендік әсерді азайту үшін келесі шараларды жүргізу ұсынылады:
- мүмкіндігінше қиыршық таспен немесе қатты жабынмен жабдықтау арқылы тек қажетті жолдарды пайдалануды ұйымдастыру;
- пайдалану және жөндеу режимі кезінде топырақ-өсімдік жамылғысының ластануына байланысты жұмыстарды жүргізуді қатаң регламенттеу;
- өндіріс және тұтыну қалдықтарын контейнерлерде және қатаң бөлінген орындарда сақтау;
- ИА аумағындағы өсімдіктердің жай-күйіне экологиялық мониторинг жүргізу.
Жобаланған жұмыстардың өсімдіктер әлеміне әсері аз болады.
Өсімдік ресурстары өндірістік қызметте пайдаланылмайды.
Жоспарланған жұмыстар қоршаған табиғи ортаның айтарлықтай ластануына әкелмейді, бұл халықтың денсаулығына теріс әсер етпейді.
Барлық жұмысшылар өңірлік ерекшеліктерді ескере отырып, қажетті вакцинациядан өтеді және жеке гигиена ережелерін сақтау жөніндегі нұсқаулықпен таныстырылады. Осыған байланысты жұмыстар жүргізілетін аймақтағы эпидемиологиялық қауіптің арту ықтималдығы ең төмен деңгейде бағаланады.
Қолданыстағы санитариялық-эпидемиологиялық жағдайды ескере отырып, персоналдың еңбек және демалыс кезеңінде тиісті санитариялық-гигиеналық жағдайларын қамтамасыз етуге, сондай-ақ уақтылы медициналық қызмет көрсетуді ұйымдастыруға бағытталған шаралар кешені қарастырылған.
Жергілікті еңбек ресурстарын тарту – жергілікті климаттық жағдайларға бейімделген жұмысшылар арасындағы жұқпалы аурулар қаупін төмендетуге және басқа өңірлерден жұқпалы аурулардың әкеліну ықтималдығын азайтуға мүмкіндік береді.
Осылайша, аталған алдын алу шараларын және жұмысқа тартылған адамдар санының аздығын ескере отырып, жоба жүзеге асырылатын аймақта санитариялық-эпидемиологиялық жағдайдың нашарлау ықтималдығы өте төмен деп есептеледі.
және әлеуметтік салдары
5.1. Инфрақұрылым объектілерін салуға арналған шығындарды қоса алғанда, индустриялық аймақты құруға арналған болжамды шығындарды бағалау.
Индустриялық аймақ аумағын инженерлік-техникалық инфрақұрылыммен қамтамасыз ету мүмкіндігін зерделеу мақсатында мүдделі ұйымдардың қатысуымен кеңес өткізілді.
Бүгінгі таңда индустриялық аймақты құруға, соның ішінде инфрақұрылымдық нысандардың құрылысын салуға жұмсалатын болжамды шығындар Түркістан облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасынан күтілуде.
Қазіргі кезеңдегі негізгі мәселе — индустриялық аймақты электр энергиясымен қамтамасыз ету болып табылады. Қажетті шамамен қуат көлемі 3 МВт деп есептеледі.
Аталған мәселені шешу мақсатында елді мекен аумағында қосалқы станция салу ұсынылады. Бұл индустриялық аймақты қажетті электр қуатымен қамтамасыз етіп, оның тұрақты жұмыс істеуіне жағдай жасайды.
5.2. Жалпы инвестициялық шығындарды есептеу, қаржыландыру қажеттіліктерін бөлу
Жоба индустриялық аймақты (ИА) құру үшін әлеуетті инвесторларды тартуды көздейді.
Индустриялық аймақ өндірістік кооперацияны, өнімді сақтау және қоймалау логистикасын дамытуға арналған алаң ретінде, сондай-ақ тауар өндірушілерге арналған ақпараттық және сервистік торап ретінде қарастырылады. Оның қызметі шағын жеткізілім партияларын ірілендіріп, бірыңғай қаптамадағы стандартталған өнім түрінде ірі көлемдегі сатып алушылар мен экспортқа бағыттауға мүмкіндік береді.
Индустриялық аймақ шеңберіндегі экономикалық қызмет қатысушылардың (ИА аумағында орналасуға ниетті кәсіпорындардың) және инвесторлардың меншікті қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
Бюджеттік қаржының болмауы, сондай-ақ қаржы нарығындағы несиелік ресурстардың қолжетімсіздігі мен олардың жоғары құны — қаржыландыру шарттарының қатаңдығы мен қайтару мерзімдерінің қысқалығы өндірістің дамуына айтарлықтай кедергі келтіріп отыр.
5.3. Өндірістік шығындарды есептеу (пайдалану шығындары)
ИА құру идеясы қажетті және жеткілікті негізділікке ие, жобаны қаржыландыру және оған қойылған мақсаттарға жету келесі артықшылықтарды қамтиды:
Инвестор үшін:
- мемлекет инвесторға қажетті жер учаскесімен қамтамасыз етуі;
- қажетті инфрақұрылымды мемлекет есебінен қамтамасыз етілуі;
- сыртқы нарыққа экспорт көлемін ұлғайту үшін мемлекеттік
қолдауларды пайдаланудың мүмкіндігі;
Аймақ пен ел үшін:
- әлеуметтік-экономикалық міндеттерді шешуде мемлекеттік-жекешелік әріптестіктің институционалдық тетіктерін жетілдіру;
- мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету тұрғысынан стратегиялық болып табылатын өндірістік операцияларды жүзеге асыру үшін қажетті өнімге қажеттілікті қанағаттандыру;
- тауар айналымын оңтайлы дамыту, импортты алмастыру және экспортты әртараптандыру мүмкіндіктерін кеңейту;
-индустриялық сауда-логистикалық секторды дамыту бойынша нақты қадамдарды жүзеге асыру жолымен экономиканың өсуін ынталандыру;
- жоба бойынша салық төлемдерінен түсетін түсімнің арқасында бюджет қаражатының қосымша ағыны;
- 800 астам жаңа жұмыс орындарын ұйымдастыру.
Тұтынушы компаниялар үшін:
- өнімнің жоғары сапасы және қолайлы құны;
- сатып алудың қолжетімділігі.
5.4. Индустриялық аймақтың экономикалық жағдайға әсерін талдау
Жалпы алғанда, индустриялық аймақтың (ИА) құрылуы Түркістан қаласының экономикасына оң әсерін тигізеді. Жобаны іске асыру импортты алмастыруға, отандық өнімнің шетел нарықтарына экспортын дамытуға, бәсекеге қабілетті тауарлар өндіруге, жаңа жұмыс орындарын ашуға, логистикалық үдерістерді жеделдетуге, транзит көлемін арттыруға және қазақстандық тауарлардың жаһандық нарықтағы үлесін кеңейтуге ықпал етеді.
Экономикалық тұрғыдан тартымды, ірі шикізат қоры мен дамыған инфрақұрылымы бар өңірде өндірістік желілерді орналастыру шикізат өндірушілер мен қайта өңдеу кәсіпорындары арасында тікелей шарттық қатынастар орнатуға мүмкіндік береді.
Жобаны іске асыру бастамасы ішкі және сыртқы нарық қажеттіліктерін талдау нәтижесінде ұсынылып, оның экономикалық, әлеуметтік және экологиялық тиімділігі аймақ пен жалпы ел үшін дәлелденген. Жобаны жүзеге асыру қала халқының жұмыспен қамтылуын арттырады, кәсіпкерлер мен тұрғындардың табысын көбейтеді, инвестицияларды тартады және мемлекеттік бюджетке салық түсімдерін ұлғайтады.
Өнеркәсіптік пайдаланудың өңірдің әлеуметтік саласына әсерін талдау нәтижесінде қаланың қолданыстағы инфрақұрылымына түсетін жүктеменің артпайтыны анықталды.
Экономикалық тұрғыдан алғанда, жобаны іске асырудың негізгі нәтижесі өңірдің тұрақты әрі қарқынды дамуына негіз болады.
Негізгі әлеуметтік-экономикалық оң әсерлер қатарына салық түсімдерінің өсуі, жергілікті бюджет кірісінің артуы, жер қойнауын және су ресурстарын пайдалану үшін төлемдерден түсетін қаражат, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау қорына аударымдар жатады.
ҚР Салық заңнамасына сәйкес ИА бюджетке мынадай салықтар мен аударымдар төленетін болады:
- әлеуметтік салық;
- әлеуметтік қорғау қорына аударымдар;
- зейнетақы қорына аударымдар;
- жол қорына аударымдар;
- жер салығы (иеліктен шығарылатын жер бонитетіне сәйкес мөлшерлемелер);
- көлік құралдарына салынатын салық (авто қуатына байланысты мөлшерлеме);
- мүлік салығы;
- қосылған құн салығы;
- табыс салығы.
Осылайша, жоспарланған жұмыстарды жүргізу өңірдің елді мекендерінің әлеуметтік-тұрмыстық инфрақұрылымына жағымсыз жүктеме туғызбайды. Сонымен қатар, жұмыс күші мен тұрмыстық қызметтерге сұраныстың белгілі бір өсуі жергілікті халықтың жұмыспен қамтылуының артуына оң әсер етеді.
Аймақтағы қосымша экономикалық әсерді келесі арқылы алуға болады:
- автомобиль көлігін неғұрлым қарқынды пайдалану;
- белгілі бір жұмыс түрлерін орындау үшін жергілікті мердігерлерді тарту.
Жоғарыда аталған факторлар бюджет түсімдерінің ұлғаюына ықпал ететін болады. Тұтастай алғанда, экономикалық жағдайға әсер ету тұрғысынан негізгі экономикалық әсер құрамында алтын бар кендердің барланған қорларының өсуімен байланысты болады, бұл өңірдің одан әрі экономикалық дамуының алғышарттарын жасайды:
- бюджет түсімдерін ұлғайту;
- қосымша жұмыс орындарын құру;
- тұрмыстық қызмет көрсету саласын кеңейту және т.б.
5.5. Халықтың әлеуметтік-мәдени және демографиялық сипаттамалары тұрғысынан индустриялық аймақты құрудың негізділігі
ИА жобасында Түркістан қаласы үшін өндірістік, әкімшілік объектілер мен сервистік қызмет көрсету объектілерін орналастыру көзделеді, бұл өз кезегінде өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына оң әсер етеді, тұрғындардың материалдық жағдайын жақсартады, сондай-ақ, ірі логистикалық хабтың айналасында қызмет көрсету өндірістерін құруға және бүкіл индустриялық аймақты дамытуға қосымша мүмкіндіктер береді.
Қала жақсы дамыған өнеркәсібімен сипатталады. Әртүрлі өнеркәсіптік салада өнімдерді қайта өңдеу кәсіпорындары салынатын болады.
5.6. Индустриялық аймақтың еңбек ресурстарына қажеттілігі және оның халықты жұмыспен қамтуға әсері
Жобаны іске асыру барысында қосымша жаңа жұмыс орындары құрылады, өнім көлемінің ұлғаюы күтіледі, бұл өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және қазақстандық нарықты отандық өндіріс өнімімен жабуға мүмкіндік береді.
Құрылысқа байланысты жұмыстар бірқатар жұмыс орындарын құруға әкеледі. Жұмыстарды жүргізу кезінде жергілікті тұрғындар тартылатын болады. Бұл негізінен білікті кадрлар болады.
5.7. Нақты біліктілігі бар еңбек ресурстарымен қамтамасыз етілу деңгейі
Еңбек нарығындағы еңбекке жарамды адамдардың санын ескере отырып, жобаны іске асыру кезінде кадрлармен қамтамасыз етуде тапшылық болмайды деп күтілуде. Жобаны іске асыру барысында жергілікті тұрғындар және қажет болған жағдайда Қазақстанның басқа өңірлерінен тиісті біліктілігі бар азаматтар тартылатын болады.
5.8. Жұмысшылар мен мамандарды оқыту және қайта даярлау қажеттілігі
Жобаны іске асыруға білікті жұмысшылар мен мамандар тартылатын болады. Қажет болған жағдайда оларды оқыту ұйымдастырылады.
Орналастыру жоспары туралы:
|
|
Жер учаскесінде, ауданы 150 га болатын, орналастырылатын индустриалды аймақтың схемасы (картасы).
Мемлекеттік жоспарлау Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық даму деңгейін арттыруға, азаматтардың әл-ауқатын арттыруға және елдің қауіпсіздігін нығайтуға бағытталған мемлекеттік билік органдарының және елдің даму процесіне өзге де қатысушылардың қызметін қамтиды.
Мемлекеттік жоспарлау жүйесі қағидаттарға негізделеді:
1) ішкі теңгерімділік – даму мақсаттары, міндеттері мен нәтижелер көрсеткіштері бойынша өзара Мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарының келісілуін қамтамасыз ету;
2) тиімділік – мақсаттарды, міндеттерді және нәтижелер көрсеткіштерін таңдау ресурстардың ең аз шығындарымен оларға қол жеткізуді қамтамасыз етуі тиіс;
3) «адам орталықтылығы» – мақсаттардың, міндеттердің және нәтижелер көрсеткіштерінің өмір сүру сапасын жақсартуға және халықтың әл-ауқатын арттыруға түпкілікті бағытталуы;
4) дербестік – өз құзыреті шегінде елді дамытудың мақсаттарына қол жеткізу және міндеттерін шешу жолдары мен әдістерін таңдауда мемлекеттік жоспарлау процесіне қатысушылардың жеткілікті дербестігін қамтамасыз ету;
5) мемлекеттік жоспарлау процесіне қатысушылардың жауапкершілігі -Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес өз құзыреті шегінде міндеттерді шешудің тиімсіздігі және күтілетін нәтижелерге қол жеткізбегені үшін жауапкершілікті қамтамасыз ету;
6) айқындық (ашықтық) – салалық тәуелсіз сарапшылармен, ал халықтың кең ауқымымен қоғамдық мүдделерді қозғайтын неғұрлым маңызды мәселелер бойынша мемлекеттік жоспарлау жүйесі құжаттарының жобаларын (мемлекеттік құпияларға қатысты ақпаратты қамтитын ережелерді қоспағанда) міндетті талқылау тетіктерін енгізу;
7) шынайылық-құжаттарда бастапқы параметрлердің дұрыстығы және тиісті ресурстарды бөлу шартымен қол жеткізу мүмкіндігі негізделген мақсаттарды, міндеттер мен көрсеткіштерді мемлекеттік жоспарлау жүйесін белгілеу;
8) үздіксіздік, сабақтастық және дәйектілік – мемлекеттік жоспарлау жүйесінің сатылы сипаты, яғни жоғары тұрған құжаттардың мақсаттарына, міндеттеріне, нәтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізудің табыстылығы жоспарлаудың сапасы мен уақтылығына және төмен тұрған құжаттардың мақсаттарына, міндеттеріне, нәтижелер көрсеткіштеріне, сондай-ақ, оның жұмыс істеуінің үздіксіз тетігіне байланысты болады.
Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттары
Өңірлік маңызы бар индустриалды аймақта жобаны іске асыру бойынша іс-шаралар кешені Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2017 жылғы 29 қарашадағы № 790 қаулысымен бекітілген мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттары мен концепциясына қойылған талаптарға толық сәйкес келеді.
Мемлекеттік жоспарлау жүйесінің құжаттарына сәйкестілік (иерархиялық маңыздылық бойынша):
Мақсатқа жету үшін қажетті іс-шаралар:
Аталған құжаттардың негізгі ережелерін жүзеге асыруды ескере отырып, келесі міндеттерді шешу қажет:
Мақсатқа жету және міндеттерді шешу үшін негізгі құралдар:
Қазіргі уақытта болжанып отырған индустриалды аймақта дайын өндірістік кәсіпорындар жоқ.
2025–2026 жылдарға арналған жоспар бойынша өнеркәсіп салалары, оның ішінде өңдеу өнеркәсібі, ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу және сақтау, қатты тұрмыстық қалдықтарды өңдеу салалары қамтылып, жергілікті және шетелдік инвесторлар тартылуы жоспарлануда.
Жаңадан жоспарланған инвестициялық жобаны іске асыру үшін сыртқы инфрақұрылым құрылысын бюджет қаражаты есебінен жүзеге асыру жоспарлануда. Инженерлік-коммуникациялық объектілердің алдын ала құны жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін әзірлегеннен кейін белгілі болады. Іс-шараларды іске асыруға арналған алдын ала есептеулер бойынша:
1) қуаттылығы 3000 м3/сағ газбен жабдықтауға ИА жерінен 1,8 км қашықтықта орналасқан жоғары қысымды құбырға кесу жолымен (орташа қысымды ШРП, құбыр төсеу), болжамды құны – 560 млн. теңге; (қашықтығы 1,8 шқ)
2) сумен жабдықтау, болжамды құны – 90,0 млн.теңге. Су және су бұру мүмкіндігі жоқ, 310 өндірістік аймақтың «Су мұнарасынан» тарту және индустриялық аймақты кәріз жүйесімен қамту;
3) Электрмен жабдықтау, болжамды құны – 780 млн.теңге. ИА 1,6 км қашықтықта орналасқан «Солтүстік» қосалқы стансасынан тарту мүмкіндігі (қуаты – 9 мВт) қосу.
Ескертпе: құны шамамен көрсетілген, қорытынды құны жобаның ТЭН әзірленгеннен кейін белгілі болады.
Жаңадан жоспарланған инвестициялық жобаны іске асыру үшін сыртқы инфрақұрылым құрылысын бюджет қаражаты есебінен жүзеге асыру жоспарлануда.
10.1. Индустриалды аймақты жүзеге асырудың әртүрлі технологиялық шешімдерін талдау, олардың артықшылықтары мен кемшіліктері, таңдалған нұсқаны негіздеу
Индустриалды аймақ (ИА) – сауда, экономикалық және инвестициялық ынтымақтастық орталығы ретінде Шымкент қаласына жақын орналасқан кешен болып табылады.
ИА сауда-логистикалық дамуды қамтамасыз ету мақсатында құрылады, оның негізі қазіргі заманғы жоғары өнімді, бәсекеге қабілетті өндірістерді құру, материалдық және оларға байланысты ағымдарды тиімді басқару, процестерді оңтайландыру, ұлттық экономиканың өзін-өзі қамтамасыз етуін арттыру, кәсіпкерлікті дамыту үшін инфрақұрылымды қамтамасыз ету, инвестициялар тарту, отандық тауарлар мен қызметтердің экспорттық әлеуетін дамыту және халықтың әл-ауқатын арттыру болып табылады.
10.2. Индустриалды аймақтың ауқымы, жобаның қуатын есептеудің негіздемесі және қуатты игеру динамикасы
ИА аумағында заңнамамен тыйым салынбаған өндірістік, ғылыми-техникалық, инвестициялық, коммерциялық, бірлескен және басқа да тиімді қызмет түрлері дамытылады. Бұл қызметтерді Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес ИА қатысушысы ретінде тіркелген экономикалық субъектілер жүзеге асырады.
ИА қатысушылары — жеке кәсіпкерлер және заңды тұлғалар, индустриалды аймақ аумағында кәсіпкерлік қызмет объектілерін орналастырып, пайдаланатындар, оларға жер учаскесін субарендаға беру немесе ғимараттарды жалға алу немесе сатып алу бойынша келісімшарттар жасалған. Келісімшарт (келісімшарттар) шарттарына сәйкес, олар заңнамаға сәйкес рұқсат етілген қызмет түрлерін жүзеге асырады.
ИА қатысушылары өз қаражаты есебінен оларға берілген жер учаскесінде қажетті инфрақұрылым объектілерін салуға құқылы. Мұндай объектілерді салу Басқарушы компаниямен келісу арқылы жүзеге асырылады.
10.3. Техникалық тәуекелдерді бағалау, негізгі тәуекел факторларын анықтау, болжамды сипаты мен өзгеру ауқымы, сондай-ақ тәуекелдерді азайту шаралары
Жобаның тәуекелдерін бағалау.
Сарапшылардың бағалауларына сәйкес, жоба бойынша тәуекел «орташа» деп бағаланады.
Жобаны жүзеге асыруға кедергі болатын негізгі факторлар, негізгі кедергілерге индустриалды аймаққа қатысушылар санының жеткіліксіздігі, жобаны іске асыруға қаражаттың аз болуы және әлеуетті инвесторларды тарту қиындығы жатады. Дегенмен, жобаның өзектілігі мен даму динамикасы оның инвестициялық тартымдылығын көрсетеді және жобаның жеткілікті тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Негізгі техникалық тәуекелдердің талдауы және оларды азайту шаралары,
техникалық тәуекелдердің түрлері: технологиялық тәуекелдер, ұйымдастырушылық тәуекелдер, материалдық-техникалық қамтамасыз ету тәуекелдері, қоршаған ортаны қорғауға байланысты тәуекелдер.
Қоршаған ортаны қорғауға байланысты тәуекелдер:
Бұл тәуекелдер қоғамның кең назарын аударады және жобаны жүзеге асыру нәтижесінде болатын зиянды әсерлерді (өндірістік қалдықтар, қауіпті заттар, энергияны тиімсіз пайдалану) реттейтін заңнаманың объектісі болып жиі айналады.
Экологиялық тәуекелдерді азайту бойынша ұсынылатын шаралар:
Қолданыстағы заңнаманы және оның жобаның іске асырылуына әсерін зерттеу;
Жобаның учаскесі, жеткізушілер, материалдарды тасымалдау, сондай-ақ жобадан шығатын өнімдер, қалдықтар мен шығарындыларға байланысты тәуекелдерді бағалау;
Барлық табиғатты қорғау және әкімшілік мәселелерді шешу қаржыландыру ашылуының міндетті шарты екеніне көз жеткізу, және жобаның табиғатты қорғау бақылауын толығымен қамтамасыз ете алатынын тексеру;
Құжаттама қолданыстағы технологиялық нормаларды сақтау кепілдіктері мен растамаларды қамтуы қажет;
Жобаны табиғатты қорғау талаптары мен ережелерін сақтау бойынша тұрақты мониторинг жүргізу.
Өңірлер арасындағы экономикалық қатынастардың артықшылықтары — жалпы шекараның болуы және дамыған транзиттік-тасымалдау инфрақұрылмының (теміржол және автомобиль жолдары) болуы.
Туркестан облысы арқылы бұрын Ұлы Жібек жолы өткенін ескере отырып, индустриалды аймақ алаңын еуро-азиялық көлік дәлізін қайта жандандыру ретінде қарастыруға болады, бұл тек екі мемлекет қана емес, көршілес елдердің де кәсіпкерлерінің назарын аударады.
Осыны ескере отырып, индустриалды аймақ жобасы өңдеу, жеңіл және тамақ өнеркәсібін дамытуға мүмкіндік береді, сондай-ақ агроөнеркәсіптік кешен жобаларын орналастыруға жағдай жасайды, барлық табиғатты қорғау және экологиялық заңнаманың нормаларын сақт