Нұрғиса Дәуешов еліміздің кітап баспасы саласындағы мемлекеттік саясатты түсіндірді
Бүгін, 5 қарашада ТМД Атқарушы комитеті XХVI бейнеконференция арқылы мерзімді баспасөз, кітап шығару, кітап тарату және полиграфия саласындағы ынтымақтастық жөніндегі Мемлекетаралық кеңестің отырысын өткізді.
Ұйымның гуманитарлық ынтымақтастық, жалпы саяси және әлеуметтік мәселелер департаменті директорының орынбасары Ходжизода Манучехр Ахмад құттықтау сөз сөйлеп, мерзімді баспасөз, кітап шығару, кітап тарату және полиграфия саласындағы ынтымақтастық жөніндегі Мемлекетаралық кеңестің отырысын ашты. Ол алқалы жиынды өткізу үшін Кеңес Төрағасы, Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт вице-министрі Нұрғиса Мұратұлы Дәуешовке сөз берді.
Бірінші мәселе бойынша: Қазақстан Республикасында кітап шығару, кітап тарату және полиграфия саласындағы мемлекеттік саясат туралы Нұрғиса Дәуешов сөз сөйледі. Ол Қазақстанның Тәуелсіздік пен егемендікке ие болған сәтінен ұлттық кітап баспасы ісі дамудың жаңа кезеңіне көтерілгенін атап өтті.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелген 380-ге жуық баспалармен және баспа ұйымдары баспа қызметін жүргізеді. Соңғы 5 жылда отандық баспагерлер орта есеппен 30 000-ға жуық кітап пен брошюралар шығарған, олардың орташа таралымы 3 500 дана және жалпы таралымы 98 миллионға жуық.
Кітап шығару саласындағы мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының бірі қоғамның қажеттіліктерін қанағаттандыруға, отандық кітап шығаруды дамытуға және кітап секторының ақпараттық инфрақұрылымын қалыптастыруға бағытталған қоғамдық маңызы бар әдебиеттерді мақсатты жоспарлау және шығару.
Мемлекеттік тапсырыс аясында шығарылатын барлық басылымдар ұзақ пайдаланылатын кітаптар санатына жатады, өйткені олар республика кітапханаларына жіберіледі. Бұл фотоальбомдар, көркем, тарихи, медициналық, заң, экономикалық әдебиет, ғылыми-танымал, анықтамалық-энциклопедиялық басылымдар, балалар және т.б. иллюстрацияланған әдебиеттер, оларды шығару үшін ең сапалы полиграфиялық материалдар пайдаланылады.
Жыл сайын осы бағдарламаларды іске асыру үшін республикалық бюджеттен жалпы таралымы 750 000 дананы құрайтын 150-ге жуық кітап атауын шығаруға қаражат бөлінеді.
Сонымен, Ұлттық кітап баспасы ісін қолдау жөніндегі нақты шаралардың бірі- Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің Қазақстан Республикасының қолданыстағы "Мәдениет туралы" Заңына авторлық сыйақыны мемлекет есебінен төлеу мәселесін шешу бөлігінде өзгерістер енгізуге бастамашылық жасауы болды.
Енгізілген өзгерістердің қорытындысына сай министрлік қоғамдық маңызы бар әдебиеттерді сатып алу, басып шығару және тарату Ережелерін бекітті, онда авторлық қаламақыны төлеуге, туындыларды басып шығаруға және таратуға қатысты барлық мәселелер айқындалған.
Қазақстандық жазушыларға қаламақы төлеу мәселесін шешу қазақстандық жазушыларды өмірдің барлық салаларына, заманауи әлемнің талаптары мен сын-қатерлеріне жауап беретін жаңа туындыларды жасауға ынталандыруға негіз болды.
Сонымен қатар, авторлардың еңбегіне ақы төлеу арқылы қолдау көрсету олардың Тәуелсіз Қазақстанның қазіргі заманғы болмысын көрсететін көркемдігі жоғары әдеби шығармаларды жасауына ықпал етеді. Және де өз Отанының болашақ дамуына жаңа көзқарас қалыптастыру, сонымен бірге өз халқының тарихи өткеніне ықылас пен құрмет көрсету арқылы жастарды патриоттық тұрғыда тәрбиелейді.
Қаламақы төлеу үшін тапсырылған жұмыстардың үздігін таңдау өте қиын. Ол үшін арнайы сараптамалық комиссия құрылып, олар әрбір туындыға жабық рецензиялар ұсынды, олардың негізінде шешім шығарылады.
2021 жылды Мемлекет басшысы балалар әдебиеті жылы деп жариялады, бұл балалар мен жасөспірімдерді кітап оқуға тартуға мүмкіндік береді және олардың жеке басының әл-ауқатына, денсаулығына, әлеуметтік және экономикалық нәтижелеріне оң әсер етеді.
Осының негізінде "Қоғамдық маңызы бар әдебиетті сатып алу, басып шығару және тарату" республикалық бюджеттік бағдарламасы шеңберінде биыл балалар әдебиетінің 40 атауы 120 мың дана таралыммен шығарылады және республика кітапханаларына өтеусіз таратылады. Бұл 2021 жылы мемлекеттік тапсырыс бойынша шығарылатын кітаптардың төрттен бір бөлігін құрайды. Осы акцияны келесі жылдары да жалғастыру жоспарланып отыр.
Сонымен қатар, осы жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен бекітілген "Ұлттық рухани жаңғыру" ұлттық жобасы аясында "Оқитын ұлт" бағыты қарастырылған.
Өз кезегінде бұл бағыт Қазақстандық Ұлттық электронды кітапхананы жаңғырту арқылы оқу мәдениетін дамытуға, туған өлкенің тарихы мен мәдениетін танымал етуге, балалар жазушыларын үздік балалар шығармаларына конкурстар өткізуге ынталандыру мақсатында, сондай-ақ әдеби сыйлықтар бере отырып, жас жазушыларға мемлекеттік қолдау көрсету сияқты 5 іс-шарадан тұрады. Ұлттық жобаны іске асыру 2025 жылға дейін жоспарланған.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрлігінің қолдауымен 2016 жылдан бастап баспалар жыл сайын "Eurasian Book Fair" халықаралық кітап көрме-жәрмеңкесін өткізеді, бірақ, өкінішке қарай, карантинге байланысты аталған іс-шараны өткізу уақытша тоқтатылды. Негізінде мұндай алаң біздің мәдени байланыстарымызды одан әрі нығайтуға серпін береді.
Мемлекет тарапынан ерекше назар аударудың арқасында Қазақстандық әдебиет қоғамның қозғаушы күші ретінде дамудың жаңа сатысына көтерілді және жас таланттардың жаңа буынының пайда болуына әсер етті.
Жалпы, тәуелсіздік жылдары Қазақстанда кітаптар мен брошюралар шығарудың оң динамикасы байқалды. Қазақстандық кітап баспаларының сандық сипаттамасы және оның сапалық мүмкіндіктері адами капиталдың рухани және білім деңгейін арттыруға әсер етіп келеді.
Еліміздің кітап ісі әрі қарай да ұлттық мәдени мұраны сақтауға және дамытуға өз үлесін қосып, ұлттың зияткерлік әлеуетінің өсуіне ықпал ететін болады.