Су айдындарын қорғаудың жаңа ережелері: әр адам білуі тиіс маңызды жайттар

2025 жылғы 10 маусымнан бастап Қазақстанда су қорғау аймақтары мен белдеулерінің шекараларын белгілеудің жаңа Ережелері күшіне енді. Бұл шаралар өзендер, көлдер, су қоймалары және басқа су айдындарының тазалығы мен қауіпсіздігін сақтау мақсатында қабылданған. Құжатты Қазақстан Республикасының Су ресурстары және ирригация министрлігі бекітті (2025 жылғы 9 маусымдағы №120-НҚ бұйрық) және ол 2015 жылғы ескі ережелердің орнына енгізілді.

Су қорғау аймақтары не үшін қажет?

Су қорғау аймақтары мен белдеулері – бұл су айдындарының маңындағы арнайы аймақтар, онда ерекше ережелер қолданылады:

• қоқыс төгуге, ағынды суларды ағызуға және қоршаған ортаны ластайтын әрекеттерге тыйым салынады;
• құрылыс жүргізу және жерді рұқсатсыз пайдалану шектеледі;
• су сапасын, өсімдіктер мен жануарлар дүниесін сақтау үшін шаруашылық қызмет қатаң бақыланады.

Бұл келесі мақсаттарға көмектеседі:

• ауыз су мен ауыл шаруашылығы үшін маңызды су ресурстарының ластануын болдырмау;
• балықты, өсімдіктерді және жануарлар әлемін сақтау;
• халық денсаулығын қорғау.

Не өзгерді?

1. Енді ережелер барлық су айдындарына қатысты нақты белгіленген — өзендер, көлдер, теңіздер, бұлақтар, батпақтар, су қоймалары және жасанды каналдар.
2. Су қорғау аймағының ені:
   • 300-ден 500 метрге дейін;
   • Су қорғау белдеуі — 35-тен 100 метрге дейін (жер бедері мен жердің мақсатына байланысты).
3. Қалалық жерлерде бұл қашықтық санитарлық және экологиялық талаптар орындалған жағдайда азайтылуы мүмкін (мысалы, нөсерлі кәріз, тазарту құрылыстары, қорғаныш жасыл желектер болса).
4. Су айдындарының жанындағы жерлерді тек шекаралар бекітілгеннен кейін ғана пайдалануға болады.

Шекараларды кім белгілейді?

Су қорғау аймақтары мен белдеулерінің шекараларын жергілікті атқарушы органдар (акиматтар) белгілейді. Жобаларды арнайы ұйымдар әзірлейді. Барлық шешімдер экология, санитария, су және жер инспекцияларымен келісілгеннен кейін ғана бекітіледі.

Бұл халық үшін нені білдіреді?

Егер сіз өзен, көл немесе басқа су айдынына жақын жерде тұрып жатсаңыз, шаруашылық жүргізсеңіз немесе жер теліміңіз болса, сізге:

• жеріңіздің су қорғау аймағына кіретін-кірмейтінін нақтылап алу керек;
• құрылыс салуға, қоқыс шығаруға, ағынды су ағызуға қатысты шектеулерді сақтау қажет;
• қажет болса — акиматқа жүгініп, жерді пайдалану тәртібі мен шекаралары туралы ресми ақпарат алу ұсынылады.

Неліктен бұл маңызды?

Таза су — бұл экология ғана емес, сонымен қатар адам денсаулығы, азық-түлік қауіпсіздігі, балық шаруашылығы мен келер ұрпақтың болашағы. Жаңа ережелер — табиғи ресурстарға ұқыпты және жауапты қарауға бағытталған маңызды қадам.