Әлеуметтік әріптестік-еңбек қатынастарын және еңбек қатынастарына, сондай-ақ әлеуметтік-экономикалық қатынастарға тікелей байланысты өзге де мәселелер бойынша олардың мүдделерін келісуді қамтамасыз етуге бағытталған, тең құқылы ынтымақтастыққа негізделген Қызметкерлер (Қызметкерлер өкілдері), жұмыс берушілер (жұмыс берушілер өкілдері), мемлекеттік органдар арасындағы өзара қатынастар жүйесі.
Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік әріптестік әлеуметтік әріптестік органдары арқылы Тараптардың өзара іс-қимылы нысанында қамтамасыз етіледі:
Республикалық деңгейде – әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі республикалық үшжақты комиссия;
Салалық деңгейде – әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі салалық комиссиялар;
Өңірлік (облыстық, қалалық, аудандық) деңгейде — әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық, қалалық, аудандық комиссиялар.
2022 жылы әлеуметтік әріптестік жөніндегі қалалық үшжақты комиссияның 17 отырысы өткізілді. Комиссия отырыстарында келесі мәселелер қаралды:
- әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі қалалық үшжақты комиссияның 2022 жылға арналған отырыс Жоспарын талқылау және бекіту;
- кәсіпорындардағы әлеуметтік шиеленістің алдын алу жөніндегі шаралар туралы, оның ішінде жалдамалы қызметкерлердің жалақысын арттыру және міндетті зейнетақы жарналарын уақтылы аудару туралы;
- әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларына, реттеліп көрсетілетін қызметтерге және тарифтерге баға мониторингін жүргізу туралы;
- шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін мемлекеттік қолдау шаралары, бизнесті ашу үшін шығындар мен кедергілерді азайту туралы;
- «Шахтинстеплоэнерго» ЖШС, «Шахтинскводоканал» ЖШС ұжымдарының кәсіпорын қызметкерлерінің жалақысын арттыру туралы өтініштерін қарау;
- міндетті зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдарды аударудың жай-күйі туралы;
- қаланың жұмыс берушілерімен «Дүниежүзілік еңбекті қорғау күнін» өткізу туралы;
- ұжымдық шарттар жасасу және олардың талаптарын Қала жұмыс берушілерінің сақтауы туралы;
- жалақы, міндетті зейнетақы жарналары, әлеуметтік аударымдар және міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру бойынша берешек туралы. Жалақы және әлеуметтік төлемдер бойынша берешектің алдын алу мақсатында қабылданатын шаралар;
- «Кәсіпкерлікті дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған» ұлттық жобасын іске асыру барысы туралы;
- еңбек нарығының қажеттілігіне сәйкес еңбек ресурстарын даярлау және қайта даярлау сапасын арттыру туралы;
- жалпы үрдістерді анықтау және алдын алу шараларын қабылдау мақсатында өндірістік жарақаттанудың жай-күйіне бақылау жүргізу және кәсіптік аурудың алдын алу туралы;
- «Парыз 2022» бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі республикалық конкурсқа қатысу үшін үміткерлер тізімін бекіту;
- балалар еңбегінің ең нашар түрлерін жою, жазғы демалыс кезеңінде мектеп оқушыларын жұмыспен қамтудың белсенді шараларына тарту туралы;
- қызметкерлердің жалақысын көтеру және міндетті зейнетақы жарналарын, әлеуметтік аударымдарды уақтылы аудару туралы;
- Қарағанды облысында 2021-2023 жылдарға арналған еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғауды қамтамасыз ету жөніндегі «Қауіпсіз еңбек» өңірлік бағдарламасын іске асыру барысы туралы;
- әлеуметтік шиеленістің алдын алу және әлеуметтік-еңбек жанжалдарын шешу бойынша қабылданып жатқан шаралар туралы;
- ҚР уәкілетті мемлекеттік органы өткен жылы айқындаған инфляция деңгейінен төмен емес мөлшерде қызметкерлердің жалақысын (индекстеуін) жыл сайын арттыру туралы;
- әлеуметтік әріптестік жөніндегі қалалық үшжақты комиссияның 2023 жылға арналған отырыс Жоспарын талқылау және бекіту.
Комиссияның қызметін және Келісімнің іске асырылу барысын жариялау мақсатында Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің (otdel_zanyatosti_shahtinsk) бетінде, Instagram әлеуметтік желісінде қалалық үшжақты комиссияның өткізілген отырыстары туралы хабарламалар жарияланады.
Корпоративтік әлеуметтік жауапкершілік қағидаттарын қалыптастыру және ілгерілету мақсатында Қазақстанда жеке кәсіпкерлік субъектілері бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі «Парыз» конкурсын жыл сайын өткізуді белгіледі. 2022 жылы «Мировое ТВ» газетінде «Парыз 2022» конкурсы туралы мақалалар жарияланып, қала және қала маңындағы кенттердің кәсіпкерлерімен кездесулер өткізілді. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінің, ішкі саясат бөлімінің Instagram әлеуметтік желісіндегі парақшаларында Парыз конкурсына қатысуға өтінімдерді қабылдау туралы посттар орналастырылды.
Өткізілген іс-шаралар нәтижесінде Қарағанды облысының жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасына «Үздік ұжымдық шарт» номинациясы бойынша «Союз» ЖШС және «Темирлайн» ЖШС, «Үздік әлеуметтік жауапты кәсіпорын» номинациясы бойынша «Бекчанова» ЖК-нен конкурсқа қатысуға 3 өтінім жолданды.
«Парыз» бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі жөніндегі конкурсқа белсенді қатысқаны үшін қала әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары С. Жаппаров ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Т.Дүйсенованың алғыс хаттарын «Союз» ЖШС, «ТемирЛайн» ЖШС ұжымына және жеке кәсіпкер «Бекчановаға» табыс етті.
Жалпыға Ортақ Еңбек Қоғамы идеясын ілгерілету үшін Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі еңбек әулеттері мен өндіріс жұмыскерлері арасында өткізілетін «Еңбек Жолы» Республикалық конкурсын құрды. Жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі «Еңбек жолы» байқауына қатысу үшін қаланың ұйымдары мен кәсіпорындарына еңбек әулеттері мен жас мамандарды шақыру туралы хаттар жолдады.
«Еңбек жолы» конкурсы туралы ақпарат жыл сайын «Шахтинск қаласының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі» ММ ресми сайтында және Instagram әлеуметтік желісінде орналастырылады. Өткізілген жұмыс қорытындысы бойынша конкурстық комиссияға 1 «Жұмыс істейтін жастардың үздік тәлімгері» номинациясы бойынша «Шахтинск қ. жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі» ММ үйде әлеуметтік көмек көрсету бөлімшесінің меңгерушісі О.Н. Ковальдің өтінімі жолданды.
Қаланың жұмыс берушілерінің әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеудің маңызды құқықтық құралы – ұжымдық шарттар болып табылады. Қаланың жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі, Қалалық үшжақты комиссияның жұмыс органы бола отырып, жұмыс берушілерге үнемі ақпараттық және құқықтық көмек көрсетеді. Заңның негізгі ережелеріне енгізілген өзгерістер туралы ақпаратты жеткізеді. Әрбір жұмыс берушіге ұжымдық шарттың жобасын жасау кезінде консультативтік және практикалық көмек (ұжымдық шарттың жобасын ұсыну) көрсетіледі, сондай-ақ әдістемелік ұсыныстар беріледі.
2023 жылдың 1 қаңтары жағдайына 96 кәсіпорында ұжымдық шарттар жасалған, оның ішінде 3 ірі (100%), орта 13 (86%) және 79 шағын кәсіпорындар (39%). Шахтинск облысының кәсіпорындары мен ұйымдарында жасалған барлық ұжымдық шарттарда жұмысшыларды қолдауға жағдай жасайтын ережелер бар.
Шахтинск қаласында әлеуметтік серіктестік және әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі қалалық үшжақты комиссияның жұмыс тобының мүшелерінен құрылған ұжымдық еңбек дауларының алдын алу және шешу жөніндегі Кеңес жұмыс істейді. 2022 жылдың басынан бері ұжымдық еңбек дауларының алдын алу және шешу жөніндегі Кеңеске шағымдар түскен жоқ