Мәдениет

Мәдениет нысандарының желісі – 593, оның ішінде облыс орталығында –16 нысан, ауылдық жерлерде – 577:

• Клуб түріндегі мәдениет мекемелері - 265 (184 мемлекеттік және 81 жеке);

• 318 кітапхана (317 мемлекеттік және 1 жеке);

• 4 мұражай (8 филиал);

• 3 театр;

• Солтүстік Қазақстан облыстық филармониясы Ақана Сері;

• Солтүстік Қазақстан мемлекеттік мұрағаты (14 филиал);

• Тарихи-мәдени мұраны қорғау және пайдалану жөніндегі облыстық орталық;

• Облыстық халық шығармашылығы және мәдени-демалыс қызметі орталығы;

• Тілдерді оқыту орталығы.

«Мәдениет», «мұрағаттар» және «тілдерді дамыту» бағыттары бойынша 2026 жылға арналған сала бюджеті – 14 млрд. 629 млн. теңге.

Анықтама:

• 2023 жыл - 10 млрд. 760 млн. 922 мың теңге;

• 2024 жыл – 14 млрд 4 млн. 200 мың теңге.

• 2025 жыл – 14 млрд 4 млн. 338 мың теңге.

Жөндеу

2026 жылы 9 нысанға күрделі және ағымдағы жөндеу жүргізуге
600 млн. теңге бөлінді, оның ішінде ауылдық жерлерде 454,8 млн. теңге (Айыртау, Жамбыл, Мамлют, Тайынша, Уәлиханов, М. Жұмабаева және Ғ. Мүсірепов аудандары).

Мәдениет нысандарын ашу:

• С. Мұқанова атынд. қазақ музыкалық-драма театры, 2022 ж.;

• Ислам мәдениеті мұражайы, 2023 ж.;

• «Ботай» өнер галереясы, 2024 ж. тамыз;

• Шығармашылық индустрия орталығы, 2024 ж. қазан;

• Мағжан орталығы, 2025 ж. тамыз

Театр және музыка өнері

Солтүстік Қазақстан облысында 3 мемлекеттік театр жұмыс істейді: Сәбит Мұқанов атындағы мемлекеттік қазақ музыкалық-драма театры (Жамбыл Жабаев көшесі, 88), Николай Погодин атындағы облыстық орыс драма театры (Қазақстан Конституциясы көшесі, 1), Облыстық қуыршақ театры (Павел Васильев көшесі, 69).

Үш театр қызметкерлерінің жалпы штаттық саны 461,5 бірлікті құрайды (қазақ театры – 235,5 бірлік, орыс театры – 148 бірлік, қуыршақ театры – 78 бірлік).

Ақан сері облыстық филармониясы:

Солтүстік Қазақстан облысы Ақан сері, сегізінші сері, үкі Ыбырай, Кәкімбек Салықов және басқа да көптеген тұлғаларымен танымал.

Өңірде Ақан сері атындағы облыстық филармония жұмыс істейді, оның негізінде 14 шығармашылық ұжым шоғырланған (сегізінші сері атындағы Қазақ халық аспаптар оркестрі – 32, орыс халық аспаптар оркестрі – 23, эстрадалық және джаз музыкасы оркестрі – 18, эстрадалық-симфониялық оркестр-33, «Әдемі-ау» би ансамблі-19, би ансамблі «Мәңгілік» – 31, «Туған жер» би ансамблі-24, «Қызыл жар» халық музыка ансамблі - 9, «Әлкисса» фольклорлық ансамблі -14, «Asia sound» вокалдық аспаптық ансамблі – 5, «Sardar» вокалдық тобы – 3, «Майами» вокалдық тобы – 2, «Белканто» скрипка квартеті – 4, камералық хор – 32, солист-вокалистер – 25).

274 шығармашылық қызметкері бар филармонияның қазіргі штаты ел аймақтарындағы ең үлкендердің бірі болып табылады.

Тарихи-мәдени мұра (мұражайлар мен кітапханалар)

Облыста 598 тарихи-мәдени мұра нысандары бар:

9 республикалық маңызға ие тарих және мәдениет ескерткіштері;

589 жергілікті маңыздағы ескерткіштер;

28 нысан облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың тарихи-мәдени мұра объектілерінің алдын ала есебіне енгізілген.

Солтүстік Қазақстан облысының Қасиетті нысандар картасына 34 нысан енген, оның 9-ы жалпыұлттық тізімге кіреді.

Кітапхана ісі

Облыс орталығында Ұлы жерлес жазушылар – Сәбит Мұқанов, Ғабит Мүсірепов және Иван Шуховтың есімдері жазылған үш маңызды кітапхана жұмыс істейді, бұл олардың мұрасы мен ел мәдениетіне қосқан үлесін құрметтеуге баса назар аударады.

Сәбит Мұқанов атындағы Солтүстік Қазақстан облыстық ғылыми-әмбебап кітапханасы және басқа да кітапханалар оқырман мәдениетін дамыту үшін белсенді жұмыс істейді және халықаралық серіктестермен ынтымақтасады.

Ал облыстық ғылыми-әмбебап кітапхана АҚШ, Франция елшіліктерімен ынтымақтасып, әдебиетті насихаттауға және халықты оқытуға бағытталған жобаларды табысты жүзеге асыруда. Оның конкурстардағы жетістіктері, Халықаралық ынтымақтастық және халықаралық гранттармен жұмысы оны Қазақстанның мәдени инфрақұрылымының маңызды элементіне айналдырады.

Солтүстік Қазақстан облысы 2019 жылы «Қазақстанның ең көп оқитын облысы» республикалық байқауы аясында Ең көп Оқитын аймақ» деп танылды. Бұл тану оқуды насихаттау және кітаптарға қол жеткізу үшін инфрақұрылымды жақсарту бойынша аймақтың белсенді жұмысының нәтижесі болды.

Халықаралық, республикалық жобаларға қатысу және өткізу

Өңірде белгілі және ең күтілетін визит карточкасы бар бірқатар халықаралық жобалар іске асырылуда. 2022 жылдан бері жүзеге асырылып келе жатқан Qyzyljar Music Fest халықаралық фестивалі. Жыл сайын осы іс-шараның географиясы кеңейіп келеді, Astana Opera, Astana Ballet, Италия, Аргентина, Хакасия, Моңғолия, РФ және т.б. елдер қатысты.

2025 жылы фестивальде Заманауи хореография күнінде Париждегі Олимпиада ойындарының брейкингтен қола жүлдегері, Брейкдансер Әмір Закиров, классикалық музыка кеші – шақырылған шетелдік орындаушылар Франко Риос-Кастро (АҚШ) және Мария Йелич (Сербия), сондай-ақ «Астана Опера» театрының солистері басты орынға ие болды. Музыкалық фестивальдің бағдарламасы ашық аспан астындағы ауқымды Гала-концертпен аяқталды. Сахнаның басты жұлдызы әнші Садраддин болды.

«Ботай – Ұлы даланың мәдениеті» Халықаралық суретшілер симпозиумы 2019 жылдан бастап өткізіліп келеді. 2025 жылы ол 11-17 тамыз аралығында өтеді. Симпозиумға түркі елдерінен 20 суретші (Түркия, Қырғызстан, Өзбекстан, Әзербайжан, Қазақстан Республикасы, Саха Республикасы (Якутия), Татарстан, Башқұртстан, Венгрия, Түрікменстан және Моңғолия) қатысады.

Өңір ауқымды жобалармен қатар көрнекті мәдениет қайраткерлерімен, шығармашылық ұжымдарымен танымал.

«Sensitive» би театры 20 шығармашылық жыл ішінде 1 Супер Гран-при, 16 Гран-при, 37 бірінші орын, 6 екінші орынға ие болды (халықаралық конкурстар: Италия, Испания, Болгария, Франция, БАӘ, Түркия және т.б. сияқты елдерде бірнеше мәрте жеңімпаздар).

Театрдың ең үлкен жетістігі-АҚШ-тағы өнер түрлері бойынша әлем чемпионатында жеңіске жету, Лос-Анджелес «Гран-при» (2022 ж.).

«Sensitive» би театры «Тяньцзинь шілтері 2025» II Халықаралық байқау-фестивалінде бірден үш Гран-при жеңіп алды, оған Қытай, Чехия, Моңғолия, Болгария, Ресей және Қазақстан сияқты елдерден 700-ден астам орындаушы «Хореография» номинациясына қатысты.

2025 жылғы 27 тамызда Sensitive би театры – Қазақстандағы есту қабілеті бұзылған бишілерден құралған жалғыз ұжым – Тяньцзинь қаласында өткен концертте өнер көрсетті. Ұжым «Кішкентай дельфиндер» есту қабілеті әлсіз балалар хоры ұжымымен бірге Шанхай ынтымақтастық ұйымының Тяньцзинь саммиті аясында сахнаға шықты.

Асхат пен Динара Таушеваның отбасылық дуэті Баку қаласында (Әзірбайжан) өткен VII Халықаралық классикалық музыка және фольклор орындаушыларының «World harmony» байқауының Гран-приі мен II дәрежелі лауреаттарын жеңіп алды.

«Мәңгілік» би ансамблі Кипр қаласында (Греция) өткен «Зердали» халықаралық фольклорлық би фестивалінің Гран-приіне ие болды.

Любовь Зорина мен «Belcanto» ішекті квартеті Анталья қаласында (Түркия) өткен «Global Art» халықаралық фестивалінің жеңімпаздары атанды.

2025 жылы Түркістан қаласында өткен Қ. Жандарбеков атындағы I республикалық театр фестивалі аясында Сәбит Мұқанов атындағы мемлекеттік қазақ музыкалық-драма театры «Мөлдір махаббат» спектаклі үшін Бас жүлдеге ие болды. Ал Николай Погодин атындағы облыстық орыс драма театры актері Константин Демидов «Шокан. Монолог шепотом» спектакліндегі үздік ер адам рөлі үшін марапатталды.