Аграрлық бағытты дамыту өңірдің басты мамандандырылуының бірі болып табылады, оның мақсаты – АӨК субъектілерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жағдай жасау болып табылады.
Солтүстік Қазақстан облысының орман шаруашылығы
Кез-келген жергілікті экономикадағы ормандар екі негізгі функцияны орындайды:
Орман экожүйелерінің қысқаруы не толық жоғалуы және тиісінше аталған пайдалы функциялар мен ормандардың ресурстық әлеуетінің төмендеуі экономикалық пайданың қысқаруына қауіп төндіреді.
Ормандар әлемдік климатты көміртекті сақтау арқылы реттейді және су қоймаларын қорғайды. Тұқымның құрамына байланысты 1 га орман 16-дан 30 тоннаға дейін оттегі, ал әр текше метр-жарты тонна сіңірілген көмірқышқыл газы шығаратыны белгілі. Жыл ішінде орманның әр гектары 50-70 тоннаға дейін сүзеді.
Осыған байланысты ормандарды сақтау маңызды бола түсуде. Орманды тұрақты басқару тұрақты даму үшін маңызды.
Қазақстан Республикасындағы ормандар қорғаныш болып табылады, олар климатты реттеу, су қорғау, егіс – топырақ қорғау, санитарлық-гигиеналық, сауықтыру және өзге де пайдалы функцияларды орындайды, ел өңірлері мен халқының жекелеген топтарының экологиялық және әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын сақтауда маңызды рөл атқарады.
Орман шаруашылығын жүргізудің басты мақсаты орман ресурстарын сақтау және ұтымды пайдалану, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жүйесін дамыту болып табылады.
2022 жылғы 01 қаңтардағы жағдай бойынша Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің қарамағындағы мемлекеттік орман қоры 549577 гектарды құрайды, оның ішінде орманмен қамтылған жерлер – 442208 гектар немесе 80%. Облыс аумағының ормандылығы 5,5% құрайды.
Негізгі орман құрайтын тұқым қайың (87%), Көктерек (7%) болып табылады, жалпы көлемінің 11%-ға жуығы қарағайдан, қайыңнан, балқарағайдан, қарағаштан, үйеңкіден, шағаннан жасанды екпелермен қамтылған.
Облыс аумағында орман шаруашылығының 12 коммуналдық мемлекеттік мекемесі жұмыс істейді. Жалпы штат саны – 580 адам.
Ормандардағы қорғау-қорғау іс-шараларының тиімділігін арттыру, сондай-ақ ормандарды молықтыру, орман ресурстарын ұтымды пайдалану жөніндегі жұмыстар көлемін ұлғайту жөніндегі іс-шаралар жүргізіледі.
Орманды молықтыру. Жыл сайын өңірдің мемлекеттік орман қоры аумағында орманды молықтыру жөніндегі іс-шаралар жүргізіледі. 2021 жылы жоспарланған 850 га орнына 869 гектар алқапқа ағаш отырғызылып, 3,5 млн түп көшет отырғызылды.
Орманды зиянкестер мен аурулардан қорғау. Солтүстік Қазақстан облысының барлық аумағында 2014-2018 жылдар кезеңінде жер асты сулары көтерілді. Нәтижесінде, 2021 жылы 17 мың гектар жерде суландыру пайда болды.
Облыс ормандарында екпелердің тұрақтылығын сақтау және арттыру, олардың өнімділігін арттыру, аурулардың инфекциялық фонын азайту мақсатында жоспарлы санитариялық-сауықтыру іс-шаралары жүргізіледі.
Орман пайдалану. Орман ресурстары орман пайдаланушыларға ұзақ мерзімді немесе қысқа мерзімді пайдалануға беріледі.
|
р/с |
Орман пайдалану түрі |
Орман пайдаланушылар саны |
|
1 |
Ағаш дайындау |
20 |
|
2 |
Мәдени-сауықтыру мақсаттары |
28 |
|
|
Барлығы |
48 |
Жыл сайын облыста 500 мың текше метрге жуық игеріледі, оның 40-50% ұзақ мерзімді орман пайдаланушылар кесіп тастайды. Өңдеуден қалған ағаш және ағаш сүрегі жергілікті халықты отын ретінде қамтамасыз етуге жұмсалады.
Орман пайдаланушылар 100 мың текше метрден астам жергілікті сүректі өңдейді және жыл сайын терең өңдеу көлемі артып келеді.
Қайта өңдеумен «АБД – Орманы» ЖШС, «АБИ-ЖЕР» ЖШС, «Глазок» ЖК, «Дегтярев» ЖК, «Ақмолдин» ЖК, «Петерфельд Агро» ЖШС, «Базилик» ЖШС және басқалар айналысады.
Жергілікті ағаштан жасалған өнімдердің ассортименті 30-дан астам атауды құрайды және ассортиментті кеңейту жұмыстары халықтың сұранысына байланысты үнемі жүргізіліп отырады.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар. Қазақстан флорасы бірқатар бағалаулар бойынша 13 мыңнан астам түрді қамтиды, ал Қазақстанның фаунасы қатаң қорғалатын, сондай-ақ кәсіпшілік және шаруашылық мақсаттарда кеңінен пайдаланылатын түрлердің алуан түрлілігімен сипатталады, мұнда омыртқалы жануарлардың 835 түрі анық көрсетілген.
Эндемиялық, сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлерді, бірегей эталондық учаскелерді және тұтастай алғанда табиғи экожүйелерді сақтаудың неғұрлым тиімді шарасы ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жүйесін құру және оның жұмыс істеуі болып табылады.
2021 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша әкімдіктің қарамағындағы мемлекеттік орман қоры аумағында орналасқан ерекше қорғалатын табиғи аумақтар:
6 — республикалық және жергілікті маңызы бар табиғи қаумалдар (Согров, Смирнов, Мамлют, Орлиногор, Ақжан, Ақсуат);
4 — мемлекеттік табиғат ескерткіштері (Сосновый бор, Серебряный бор, Жаңажол, «Бүркіттау» шоқысы» және «Қайнар көз» мемлекеттік табиғат ескерткіші).
Орман шаруашылығын жүргізудің басты мақсаты биоалуантүрлілікті сақтау және ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жүйесін дамыту болып табылады.
Оң нәтижелерге қол жеткізу үшін қолда бар ұйымдастырушылық, ғылыми-техникалық, кадрлық, құқықтық және экономикалық мүмкіндіктер пайдаланылады.