Қызметтік этика моральдық нормаларды да, нормативтік-құқықтық ұғымдарды да қоса алғанда, талаптардың кең ауқымын қамтиды: Еңбек және орындаушылық тәртіп.
Бұл элементтер бір-бірімен тығыз байланысты және кәсіби мінез-құлықтың негізін құрайды.
Мемлекеттік қызметтегі аса елеулі бұзушылықтар сыбайлас жемқорлық қылмыстары, мемлекеттік аппараттың беделін түсіретін теріс қылықтар, қоғамға жат әкімшілік құқық бұзушылықтар және қызметтік әдепті бұзудың өзге де фактілері болып табылады.
СҚО ҰҚКД және СҚО ҰҚКД деректері бойынша сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар санының 30,3%-ға төмендеуінің тұрақты үрдісі байқалады (2024 ж.-33, 2025 ж. - 23).
Алайда, қылмыстық құқық бұзушылық статистикасы мынаны көрсетеді: егер 2024 жылы облыс соттары жергілікті атқарушы органдардың 9 мемлекеттік қызметшісін (35 сотталған адамның жалпы санынан) соттаса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 10 адамға дейін өсті (20 сотталушының жалпы санынан).
Сотталған адамдар арасындағы мемлекеттік қызметшілер үлесінің бұл өсуі дереу ден қоюды және сыбайлас жемқорлыққа мүлдем төзбеушілік ахуалын қалыптастыруды талап етеді.
Жағдайды талдау екі негізгі проблеманы анықтайды: мемлекеттік қызметшілер арасында қылмыстық құқық бұзушылықтардың болуы және әдеп нормаларын жүйелі түрде бұзу.
Мемлекеттік қызметшілер билікті теріс пайдалану, пара алу және беру, сеніп тапсырылған мүлікті ұрлау, алаяқтық сияқты қылмыстарды жиі жасайды (Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 361, 366, 367, 189, 190-баптары).
Осы қылмыстардың барлығын жеке байыту немесе басқа пайда алу үшін қызметтік жағдайды пайдалану біріктіреді. Жеке мысалдарға құрылыс нысандарын қабылдау кезінде көрінеу орындалмаған жұмыс көлемі туралы актілерге қол қою жатады.
Этикалық бұзушылықтар саны 2024 жылғы 9-дан 2025 жылы 10-ға дейін өсті.
Негізгі проблемалар жеке деректерді жария етумен және әлеуметтік желілерде этикаға жат сөздермен, сондай-ақ қызметтік автокөлікті жеке мақсатта пайдаланумен және азаматтармен дұрыс емес мінез-құлықпен байланысты.
Құқық бұзушылықтардың тиімді алдын алу кешенді тәсілді талап етеді: ҚР Әдеп кодексін мүлтіксіз сақтау, әрбір қызметкердің құқықтық сауаттылығы мен жеке жауапкершілігін арттыру.
Әдеп жөніндегі уәкілдердің негізгі функциясы мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдеп нормаларын сақтауын қамтамасыз ету және Мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнаманы бұзушылықтардың алдын алу, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілер мен азаматтарға өз функциялары шегінде консультациялар беру болып табылады.
Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің аппаратында Е.С. Әубәкірова (2025 жылғы 3 қарашадан бастап тағайындалған) болып табылады.
Аудандарда ӘЖУ функциялары аудан әкімдерінің орынбасарларына, Айыртау ауданында – персоналды басқару қызметінің басшысына жүктелген.
Аталған міндеттерді іске асыру мақсатында облыс әкімі аппаратымен 2025 жылы мемлекеттік қызметшілер арасында 477 түсіндіру жұмысы жүргізілді (дәрістер мен семинарлар - 83, баспа БАҚ – та - 319, интернет-ресурста-75 мақала жарияланды).
98 адамға, оның ішінде 94 мемлекеттік қызметшіге, 4 жеке және заңды тұлғаға консультациялық көмек көрсетілді.
Азаматтарды 106 жеке қабылдау ұйымдастырылды.
Ағымдағы жылдың қараша айында ӘЖУ функциясын атқаратын лауазымды тұлғаларға әдістемелік көмек көрсету мақсатында Петропавл қаласы мен аудандарында семинар (онлайн) ұйымдастырылды, онда кемсітушіліктің және қызметтік теңдікті бұзудың алдын алу, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтардың алдын алу мәселелерін талқылаңыз.
Облыстық және жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын барлық мемлекеттік органдарға мемлекеттік қызметшілердің іскерлік стилін, әлеуметтік желілердегі қызметтік әдеп нормаларын сақтау, сондай-ақ жұмыс уақытынан тыс уақытта қоғамдық тәртіпті бұзушылықтарға жол бермеу жөніндегі ұсынымдарды қамтитын жадынамалар мен түсіндірме хаттар жіберілді.
МҚІА тапсырмасы бойынша заңнама талаптарын сақтау мақсатында ресми хатпен «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңның 61-бабы Заңының нормалары туралы барлық мемлекеттік қызметшілерге заңдарда белгіленген міндеттерді және (немесе) шектеулерді сақтамау (№ 1.8-01/100-және 06.01.2026) негізінде әкімшілік мемлекеттік қызметшілердің мемлекеттік қызметті тоқтатуы бөлігінде жеткізілді.
2025 жылы облыс бойынша 5 мемлекеттік қызметші құмар ойындарға құмар болғандықтан жұмысынан айырылды.
Қазіргі уақытта 2 адамға қатысты қызметтік тергеу жүргізілуде.
Мессенджерде ӘЖУ жұмыс тобы құрылды, оның құрамына Петропавл қаласы мен облыс аудандарының Әдеп жөніндегі бөлімшелерінің қызметкерлері кірді. Тұрақты және жедел кері байланыс орнатылды.
Облыс әкімі аппаратының ӘЖУ есепті кезеңінде еңбек демалыстарын беру, демалыс және сауықтыру өтемақыларын уақтылы төлеу мәселелері бойынша екі анонимді сауалнама жүргізілді. Шағымдар мен шағымдар түскен жоқ.
Сауалнама нәтижелері бойынша барлық 20 басқармада және облыс аппаратында моральдық-психологиялық ахуал қанағаттанарлық.
А. Ж. мамыр айында моральдық-психологиялық ахуалды нығайту үшін мемлекеттік қызметшілер арасында спартакиада өтті https://mtrk.kz/ru/2025/05/30/spartakiada-sredi-gossluzhashhikh-2/
Сонымен қатар, мемлекеттік қызметшілерге мемлекеттік спорт объектілерінде спорт түрлері бойынша абонементке 20% жеңілдік берілді
Мемлекеттік қызметшілердің еңбек тәртібін сақтау мониторингі тұрақты негізде жүзеге асырылады.
Облыс ӘКК еңбек заңнамасы саласындағы мемлекеттік қызметшілердің әлеуметтік құқықтарын қорғауға назар аударды. Есепті кезеңде икемді жұмыс кестесіне көшу бойынша 11 мемлекеттік қызметшінің құқықтары қалпына келтірілді (тиісті бұйрықтар шығарылды).
Азаматтарды қабылдау жүйелі түрде жүргізіледі, бекітілген кестеге келісемін: ай сайын әр бейсенбі сайын сағат 15-00-де. Облыс аудандарының тұрғындары үшін күн сайын сағат 17.00-ге дейін.
ӘЖУ тұрақты негізде мемлекеттік қызметшілердің ар-намысы мен қадір-қасиетіне негізсіз қол сұғу фактілерін анықтау және болдырмау мақсатында әлеуметтік желілер мен БАҚ-қа мониторинг жүргізіледі.
Мемлекеттік қызметшілердің "мінсіз беделінің" мысалдарын жұртшылық арасында танымал ету мақсатында Мемлекеттік қызметтің оң имиджін нығайту мақсатында екі бейнеролик дайындалды: https://www.instagram.com/reel/DKJuYQitczm/?igsh=NzNxNGN6djRvamY=
https://www.instagram.com/reel/DKJughTtYvI/?igsh=c2Rob3NhaHpudnp4
УПЭ-нің 2025 жылға арналған үлгілік жоспары орындалды.