Жамбыл ауданының әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары мен перспективалық жоспарлары туралы баяндама
Құрметті ауыл тұрғындары!
Мемлекет басшысының Жарлығына сай, тұрғындармен кездесулер жылында екі рет өткізіледі. Осы Жарлыққа сәйкес, бүгін ауданымыздың дамуы және халықты толғандырып жүрген мәселелермен танысу үшін Сіздермен кездесіп отырмыз.
Агроөнеркәсіптік кешен
2025 жылы аудан бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнім көлемі 78,8 млрд. теңгені құрады (2024 жылы – 67,5 млрд. теңге). 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі 109,6 % болды, оның ішінде өсімдік шаруашылығы өнімі – 69,0 млрд. теңге (110,8 %), мал шаруашылығы өнімі – 9,3 млрд. теңге (102,4 %).
Салада ауданның экономикалық белсенді халқының 45,6 %-ы жұмыспен қамтылған.
Ауданда ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірумен 242 ауыл шаруашылығы құрылымы айналысады, оның ішінде 74 ЖШС, 1 коммандиттік серіктестік, 167 шаруа-фермерлер қожалығы бар.
2025 жылы егіс алқабы 312,5 мың гектарды құрады, оның ішінде дәнді және дәнді-бұршақты дақылдар – 202,5 мың га, майлы дақылдар – 91 мың га (2024 жылмен салыстырғанда 141 %). Мал азықтық дақылдар 18,5 мың га алаңға орналастырылды, картоп – 458 га, көкөністер – 29,4 га.
Барлығы 36,6 мың тонна сапалы тұқым себілді, оның 99,7 %-ы 1–2 сынып талаптарына сәйкес келеді. 4,3 мың тоннадан астам элиталық тұқым себіліп, бұл сорт жаңартудың 11,2 %-ын қамтамасыз етті.
Көктемгі-жазғы кезеңде 299,6 мың гектар жалпы алаңға 22 919 тонна минералдық тыңайтқыш енгізілді (2024 жылы – 19 348 тонна). Айта кету қажет, соңғы жылдары қолданылған тыңайтқыштар көлемі 21 есеге артты (2015 жылы – 891 тонна, 2016 жылы – 4 592 тонна, 2017 жылы – 12 714 тонна, 2018 жылы – 10 067 тонна, 2019 жылы – 13 521 тонна, 2020 жылы – 16 300 тонна, 2021 жылы – 15 543 тонна, 2022 жылы – 12 300 тонна, 2023 жылы – 13 600 тонна, 2024 жылы – 19 348 тонна).
Жазғы кезеңде ауданның ауыл шаруашылығы құрылымдары барлық қажетті агротехникалық іс-шараларды орындады: химиялық отау 278,8 мың га алқапта жүргізілді, бұл жоспардың 109,2 %-ын құрайды. Зиянкестерге қарсы күрес 31,1 мың га жерде (жоспарға 103,7 %), ауруларға қарсы күресте 31,1 мың га жерде (жоспарға 103,7 %) жүргізілді.
37,3 мың га сүрі жер ретінде дайындалды.
Ауыл шаруашылығы құрылымдары жалпы құны 5,7 млрд. теңгеге 215 бірлік ауыл шаруашылығы техникасын сатып алды (2024 жылы – 4,5 млрд. теңгеге 151 бірлік техника). Оның ішінде «ҚазАгроҚаржы» АҚ арқылы 5,0 млрд. теңгеге 100 бірлік техника алынды.
Жинау қорытындысы бойынша аудан бойынша орта есеппен астықтың жалпы түсімі 445,8 мың тоннаны, орташа өнімділік 21,9 ц/га-ны құрады (2024 жылы – 424,1 мың тонна, өнімділік 19,6 ц/га). Майлы дақылдар бойынша жалпы түсім 148,8 мың тонна, орташа өнімділік 16,4 ц/га болды (2024 жылы – 87,3 мың тонна, өнімділік 14,3 ц/га).
2026 жылғы өнімге 30,1 мың тонна тұқым құйылды.
Мал шаруашылығын жемшөппен қамтамасыз ету мақсатында жоспарланған 57,6 мың тонна орнына 87 мың тонна шөп дайындалып, жоспар 151 % орындалды. Пішендеме 8,5 мың тонна көлемінде дайындалып, жоспардың 102 %-ы орындалды (жоспар – 8,3 мың тонна).
Ауыл шаруашылығы жануарларының барлық түрлері бойынша мал басының өсуі байқалады: ірі қара мал – 13,1 мың бас немесе 104,7 % (2024 жылы – 12,6 мың бас), қой мен ешкі – 52,0 мың бас немесе 118 % (2024 жылы – 44,1 мың бас), жылқы – 9,0 мың бас немесе 105,9 % (2024 жылы – 8,2 мың бас), шошқа – 2,6 мың бас немесе 110,2 % (2024 жылы – 2,4 мың бас), құстың барлық түрі – 55,9 мың бас немесе 101,6 % (2024 жылы – 55,0 мың бас).
Өнім өндіру көрсеткіштері де өсті: ет – 4,1 мың тонна немесе 102,8 % (2024 жылы – 4,0 мың тонна), сүт – 14,6 мың тонна немесе 102,5 % (2024 жылы – 14,2 мың тонна), жұмыртқа – 5 829,4 мың дана немесе өткен жылмен салыстырғанда 101,1 % (2024 жылы – 5 764,3 мың дана).
Преснов ауылында «Агротехника Жамбыл» ЖШС-де 400 басқа арналған тауарлы-сүт фермасының (ТСФ) құрылысы аяқталды. Жобаның құны – 2,4 млрд. теңге. Күтілетін экономикалық және әлеуметтік әсері: импортты алмастыру, жаңа жұмыс орындарын құру, сүт өндірісін арттыру.
Тауарлы-сүт фермасын кеңейту үшін «Солтүстік» ӘКК арқылы несие алынды. Қосымша мал басын әкелу жоспарлануда.
2026 жылға шешуді талап ететін бірқатар міндеттер қойылды. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге 27,5 мың тонна минералдық тыңайтқыш әкеліп, топыраққа енгізу қажет. Сорт жаңартуды 12,5 % деңгейінде қамтамасыз ету үшін 4 мың тоннадан астам элиталық тұқым сатып алу жоспарлануда. Сондай-ақ ескірген ауыл шаруашылығы техникасын жаңарту қарқынын арттырып, бұл көрсеткішті облыс бойынша орташа деңгейге – 8,5 %-ға жеткізу қажет.
Жер қатынастары
Соңғы жылдары жерді тиімді пайдалануға көп көңіл бөлінді. Ауданда пайдаланылмаған және заңнаманы бұза отырып берілген ауыл шаруашылығы жерлерін қайтару жұмыстары жалғасуда.
Қазіргі уақытта 6400 гектар жер мемлекеттік меншікке қайтарылды, бұл жоспарланған көлемнің 128,6 % - дан астамын құрайды.
Кәсіпкерлік
2026 жылғы 1 қаңтарға аудан бойынша шағын және орта бизнес саласында 863 кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, оның ішінде жұмыс істеп тұрғаны – 833. Олардың құрамында: жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер – 109, жеке кәсіпкерлер – 465, шаруа-фермер қожалықтары – 257.
Ауданда 182 инфрақұрылым нысаны жұмыс істейді, оның ішінде 140 дүкен (оның 100-і азық-түлік дүкендері), 7 дәріхана, 12 техникалық қызмет көрсету және шина жөндеу пункті, 4 жанармай құю бекеті және 3 газ құю станциясы, 2 жиһаз цехы, 7 кафе, асхана және мейрамхана, 3 қонақ үй, «Лесная поляна» балалар сауықтыру лагері, 6 шаштараз, 5 шағын наубайхана, ет өнімдерін қайта өңдеу және жартылай фабрикаттар өндіру цехы, өсімдік майын өндіру цехы, балық өңдеу цехы, 5 ағаш тілетін цех (пилорама) бар.
Сауда
2025 жылдың қорытындысы бойынша бөлшек сауда көлемі 7 млрд. теңгені құрады, нақты көлем индексі – 101 %.
Қаңтар–желтоқсан айларында көтерме тауар айналымының көлемі 1,5 млрд. теңгені құрап, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда нақты көлем индексі 157,2 % болды.
2025 жылы сауда және халыққа қызмет көрсету саласында төмендегі нысандар ашылды:
Ағымдағы жылы Кладбинка ауылында «Жусупов А.Т.» ЖК тарапынан жол бойындағы сервис (қонақ үй, кафе, автотұрақ) ашу жоспарлануда.
Өнеркәсіп
2025 жылдың 12 айының қорытындысы бойынша ауданның өнеркәсіп секторы 2,5 млрд. теңгеге өнім өндіріп, қызмет көрсетті, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 18,9 %-ға төмен.
Жыл ішінде ет өнімдерін өндіру, техника мен жабдықтарды жөндеу көлемі азайды.
Ауданда майлы дақылдарды қайта өңдеу бойынша «Династия Агро» ЖШС-нің цехы (Благовещенка ауылы) жұмыс істейді. Кәсіпорын зығыр, күнбағыс және рапс майын, сондай-ақ күнжара өндіреді. Өнім сапасы әлемдік стандарттарға сай және алыс шетелдерге экспортталады. Сонымен қатар, Кабань ауылындағы «Астық» ШҚ ет өнімдерін қайта өңдеу және жартылай фабрикаттар өндіру бойынша шағын цех, «Коробов» ЖК-нің балықты қайта өңдеу цехы жұмыс істейді. Өнімдер аудан дүкендерінде сатылады.
Инвестициялар
2025 жылдың қаңтар–желтоқсан айларында негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 21,4 млрд. теңгені құрады, өткен жылмен салыстырғанда өсу қарқыны – 137,3 %. Оның ішінде жеке инвестициялар 18,9 млрд. теңге немесе 159,8 % болып, 2024 жыл деңгейінен 7 млрд. теңгеге артты.
2025 жылы «Агротехника Жамбыл» ЖШС-нің 400 басқа арналған тауарлы-сүт фермасы іске қосылды. Жобаның құны – 2,4 млрд. теңге.
2026 жылы жалпы сомасы 18,9 млрд. теңге көлемінде жеке инвестиция тарту жоспарлануда, оның ішінде:
Сумен жабдықтау
Елді мекендерді 100 пайыз ауыз сумен қамтамасыз ету мақсатында 2025 жылы төмендегі жұмыстар атқарылды.
Благовещенка ауылында таза су резервуарына ағымдағы жөндеу жүргізіліп, блокты-модульді сорғы станциясы орнатылып, тарату желілеріне қосылды. Жобаның құны – 12 млн. теңге. Кабань және Симаки ауылдарында жалпы сомасы 21,8 млн. теңгеге блокты-модульді объектілер (БМО) орнатылды.
Айымжан және Жамбыл ауылдарында сумен жабдықтаудың тарату желілеріне ағымдағы жөндеу жүргізіліп, оған 33,2 млн. теңге жұмсалды.
Преснов топтық су құбырының Благовещенка ауылына дейінгі тармағын салуға арналған жобалық-сметалық құжаттама әзірленді. Қазіргі уақытта жоба ведомстволық сараптама кезеңінде.
Сонымен қатар, Тимирязев ауданының Целинное ауылынан Озёрное ауылына дейін топтық су құбырын салуға арналған жобалық-сметалық құжаттаманы әзірлеу жоспарлануда.
Жолдар
Қазіргі уақытта аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы үлесі 80 %-ды құрайды.
2025 жылы Пресноредуть ауылында 2,8 км автомобиль жолы жөнделді.
Мемлекеттің қолдауының арқасында 2025 жылы аудандық маңызы бар жолдарды орташа жөндеуге қаражат бөлінді: Мирное ауылына кіреберіс автожолы (анықтама үшін: жоба құны 58 млн. теңге, жобаға сәйкес жолдағы көтерілетін учаскелер жойылып, 800 метр жолға қиыршық тас төселді) және Казанка ауылына кіреберіс жол (жоба құны 190,7 млн. теңге, ұзындығы 1 км 200 метр).
«Ауыл – ел бесігі» мемлекеттік бағдарламасы аясында 3 елді мекенде 9 ауылішілік жолға орташа жөндеу жүргізіліп, жалпы сомасы 362 млн. теңгені құрады (анықтама үшін: Троицкое – 2 көше, Қайранкөл – 3 көше, Пресноредуть – 4 көше).
Аудандық бюджеттен Святодуховка ауылындағы бір көшеге орташа жөндеу жүргізу үшін 34 млн. теңге бөлінді.
2026 жылы аудандық маңызы бар «Мирное – Айымжан – Пресновка – Қайранкөл» автомобиль жолының 5,4–13,4 км аралығында және Казанка ауылына кіреберіс жолдың 0–12,5 км аралығында орташа жөндеу жұмыстары жалғасын табады.
Сондай-ақ, 2026 жылы Троицкое ауылындағы ауылішілік жолдарға (Березовка көшесі, Орталық көшесі) орташа жөндеу жүргізу жоспарланған.
Тұрғын үйді пайдалануға беру
2025 жылы аудан бойынша 8 249 шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. 2024–2025 жылдары аудандық тұрғын үй комиссиясының шешімімен әлеуметтік осал топтарға арналған үйлерге 94 адам қоныстандырылды.
2025 жылы екі тұрғын үйді халықтың әлеуметтік осал топтар санаты бойынша сатып алу үшін республикалық бюджеттен 16,3 млн. теңге, облыстық бюджеттен 16,2 млн. теңге және жергілікті бюджеттен 2,4 млн. теңге бөлінді. Үйлердің құрылысы Преснов ауылында мамыр айында басталды. Қазіргі уақытта құрылыс толық аяқталып, үйлер қоныстануға дайын.
Жылумен қамту
Барлық әлеуметтік инфрақұрылым нысандары мен тұрғын үйлер жылумен толық қамтамасыз етілген, отын қоры толық көлемде дайындалды.
(Анықтама үшін: білім беру – жоспар 7 137,2, орындалуы 100 %; денсаулық сақтау – жоспар 1 227, орындалуы 100 %; мәдениет – 217, орындалуы 100 %; аудан тұрғындары шамамен 5 мың тонна көмір және 50 мың текше метр отын дайындады.)
Өткен жылы Преснов ауылында (Горький көшесі, 12) құны 270,7 млн. теңгені құрайтын блокты-модульді қазандық (БМҚ) пайдалануға берілді, қазандыққа 11 нысан қосылды.
Ағымдағы жылы аталған қазандыққа дене шынықтыру-сауықтыру кешенін қосу жұмыстары жүргізілді. Жұмыстардың құны – 27 млн теңге, мердігер – «Акваспецстрой» ЖШС.
Қосымша түрде Преснов ауылы, Файзуллин көшесі, 15А мекенжайы бойынша екі жаңа қазандық және модульді қазандық үшін бір резервтік қазандық сатып алынып, толықтай пайдалануға дайындалды. Жабдықтардың жалпы құны – 49 млн. теңге. Жылу трассасына ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілді.
Білім беру
Аудан мектептерінде білім сапасын арттыру мақсатында қолайлы жағдайлар жасалуда.
Өткен жылы екі жалпы білім беретін мектепке – Преснов ауылындағы Қожаберген жырау атындағы мектепке және Архангелька негізгі орта мектебіне күрделі жөндеу жүргізілді. «Лесная поляна» жазғы сауықтыру лагеріне ағымдағы жөндеу жұмыстары атқарылды.
«Қазақстан халқына» қорының жобасы аясында ауданның 3 мектебі жаратылыстану ғылымдары және информатика кабинеттерімен қамтамасыз етілді. Демеушілік көмек есебінен 52 интерактивті панель сатып алынды.
Ауданның 6 мектебіне (Баян, Жамбыл, Новорыбинка, Айымжан, Железный, Мирный орта мектептері) оқу кабинеттері мен мектеп асханаларына арналған жиһаз, спорттық құрал-жабдықтар, асхана жабдықтары алынды. Сонымен қатар, Жамбыл, Қайранкөл және Озёрное мектептеріне қазандықтар мен қазандық жабдықтары сатып алынды.
Мемлекет басшысы білім беру жүйесінің цифрлық трансформациясын жеделдету жөнінде тапсырма берді.
2025–2026 оқу жылында «Цифрлық сауаттылық» және «Информатика» пәндеріне жасанды интеллект элементтері енгізілуде.
Қазіргі таңда ауданымыздың 619 мұғалімі жасанды интеллект және жаңа цифрлық шешімдерді әзірлеу бойынша курстардан өтті.
Денсаулық сақтау
Мемлекет денсаулық сақтауды дамытуға жүйелі түрде күш жұмсап отыр.
Медициналық ұйымдарды материалдық-техникалық жабдықтауға ерекше көңіл бөлінеді.
«Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында Айымжан және Баян ауылдарында медициналық пункттер пайдалануға берілді. Аурухананың материалдық-техникалық базасын күшейту жалғасуда, медициналық жабдықтар сатып алынуда.
2025 жылы стационардың желдету жүйесіне 75 млн. теңгеге және аурухананың жылу жүйесіне 20 млн. теңгеге күрделі жөндеу жүргізілді.
Мәселе болып отырғаны – медицина кадрларының, әсіресе бейінді мамандардың жетіспеушілігі. Осы мақсатта бірлесіп жұмыс істейтін маман дәрігерлер тартылды: невропатолог, функционалдық диагностика дәрігері, фтизиатр және рентгенолог.
(Анықтама үшін: дәрігерлер тапшылығы – 1 терапевт, 1 акушерка және 1 медицина қызметкері.)
Науқастарды тегін амбулаториялық дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету толық көлемде ұйымдастырылған.
Халықты жұмыспен қамту
Мемлекеттік бағдарламалар мен жеке бастамалар аясында 2025 жылы ауданда барлығы 1 122 адам жұмыспен қамтылды, жылдық жоспар 1 062 адам болғанда орындалу көрсеткіші 105,6 %-ды құрады.
1 қаңтардағы жағдай бойынша ауданда тіркелген жұмыссыздар саны – 68 адам.
Тұрақты жұмыс орындарына 802 адам орналастырылды, жылдық жоспар – 802 адам (100 %).
2025 жылы 352 жаңа жұмыс орны құрылды, жоспар – 352 орын (100 %).
Өз ісін ашу үшін жалпы сомасы 17,6 млрд. теңгеге 12 грант берілді. Грант алушылар – көпбалалы отбасылардың мүшелері, мүгедектігі бар азаматтар, қоныс аударушылар және басқа да әлеуметтік осал топтар өкілдері.
Азаматтарды көшіру
Азаматтарды еңбегі артық өңірлерден өңіраралық қоныстандыру мәселесі де өзекті болып қала береді. Ауданға 35 отбасы 128 адам қоныс аударды.
Бұл отбасыларға көшуге субсидия төлеу және тұрғын үйді жалға алу бойынша шығындарды өтеу түрінде қолдау көрсетілді. Тұрғын үй сатып алу үшін - экономикалық ұтқырлы сертификаты берілді (Благовещенка ауылы – 2 отбасы, Кладбинка ауылы-2 отбасы).
Мәдениет
Ағымдағы жылы ауданда мәдениет саласының дамуында оң динамика байқалуда. Мәдениет нысандарының саны бір бірлікке артып, жалпы саны 33 нысанды құрады.
«Ауыл – ел бесігі» мемлекеттік бағдарламасы аясында Пресноредуть ауылында жаңа мәдени-демалыс орталығы пайдалануға берілді. Орталықта тұрғындардың шығармашылықпен айналысуына және таланттарын дамытуына барлық жағдай жасалған. Орталықтың кең алаңы халық үшін қажетті әлеуметтік маңызы бар нысандарды орналастыруға мүмкіндік берді: медициналық пункт пен полицияның тірек пункті, жаттығу залы мен пошта бөлімшесі, ауылдық округ әкімі аппараты.
Жыл сайын мәдениет мекемелерінің материалдық-техникалық базасын нығайту бойынша жұмыстар жүргізілуде. Есепті кезеңде ауданның мәдениет мекемелері тұрғындардың шығармашылық белсенділігі мен мәдени демалысын дамытуға бағытталған 1,5 мыңнан астам іс-шара өткізді.
Облыстық «Туған жер – бірлік пен елдіктің бесігі» байқау-қарауының қорытындысы бойынша «Ауылдың үздік мәдениет мекемесі – 2025» атағы бойынша ауданымыз 1-орынды иеленді.
Дене шынықтыру және спорт
Жамбыл ауданында халықты жүйелі түрде спортпен шұғылдануға тарту және салауатты өмір салтын нығайту мақсатында дене шынықтыру мен спортты дамыту бойынша кешенді жұмыс жүргізілуде.
Бүгінгі таңда аудан тұрғындары үшін 122 спорттық нысан қолжетімді, оның ішінде стадион, хоккей корттары, жасанды жабыны бар шағын футбол алаңдары, волейбол және баскетбол алаңдары, сондай-ақ ашық ауадағы жаттығу кешендері бар.
1-ФК статистикалық есебіне сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде айналысатын халықтың үлесі 44,7 %-ды немесе 7 300 адамды құрады. 2026 жылы бұқаралық спортты дамыту бағытындағы жұмысты күшейту арқылы бұл көрсеткішті арттыру жоспарлануда.
2026 жылы спорттық инвентарь сатып алуға 6 млн. теңге қарастырылған. Ауданда балалар спортын дамыту екі ұйым арқылы жүзеге асырылады: балалар-жасөспірімдер спорт мектебі және қосымша білім беру орталығы.
Балалар-жасөспірімдер спорт мектебі 9–18 жас аралығындағы балалар мен жасөспірімдермен жұмыс жүргізеді. Мектепте грек-рим және еркін күрес, жеңіл атлетика, қазақша күрес, бокс, волейбол, баскетбол, шаңғы жарысы, ауыр атлетика, гир спорты және шайбалы хоккейді қоса алғанда спорттың 14 түрі дамытылады.
Оқу-жаттығу процесін 43 оқу тобында жұмыс істейтін 24 жаттықтырушы-оқытушы қамтамасыз етеді. Жалпы тәрбиеленушілер саны – 482 адам.
Қосымша білім беру орталығында спорттың 12 түрі дамытылады, олардың қатарында грек-рим күресі, жеңіл атлетика, қазақша күрес, волейбол, шағын футбол, баскетбол, шайбалы хоккей, полиатлон, үстел теннисі, тоғызқұмалақ, асық ату және бес асық бар.
Балалармен 25 топта 24 жаттықтырушы-оқытушы жұмыс істейді, спортпен шұғылданушылардың жалпы саны – 387 адам.
2025 жылы Жамбыл ауылында шағын футбол алаңының құрылысы аяқталды. 2026 жылы Кладбинка ауылында шағын футбол алаңын абаттандыру, сондай-ақ Пресновка, Благовещенка, Қайранкөл, Будённое және Пресноредуть ауылдарында пластик хоккей корттарын орнату жоспарланған. Бұл жобаларды іске асыру халықты дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде қамту деңгейін арттыруға мүмкіндік береді.
2026 жылы Жамбыл ауданы «Солтүстік – 2026» халық спорт ойындарының 30-шы ойындарын қабылдайды. Сондай-ақ, аудан спортшылары «Солтүстік», «Ақ бидай», «Надежда», «Ұлттық спорт түрлері», «Жастар» атты бес облыстық спартакиада мен халық спорт ойындарына қатысады.
Күнтізбелік жоспарға сәйкес 2025 жылы 46 спорттық-бұқаралық іс-шара өткізілді. 2026 жылға аудан тұрғындары арасында дене шынықтыру мен белсенді өмір салтын насихаттауға бағытталған 50 спорттық-бұқаралық іс-шара өткізу жоспарлануда.