Ауданның агроөнеркәсіптік  кешенін дамыту туралы ақпарат

Ауданда ауыл шаруашылығы дақылдарын өсірумен 334 АШТӨ айналысады (240 шаруа, фермер қожалықтары, 2 өндірістік кооператив, 92 жауапкершілігі шектеулі серіктестік). 

        2025 жылға арналған егіс алқаптарының құрылымы 612,8 мың га құрайды, оның ішінде дәнді/дәнді – бұршақты дақылдар – 432 мың га ( бидай – 318,7 мың га, арпа – 79 мың га, сұлы – 8,2 мың га, қарақұмық – 3,3 мың га, масақ қоспасы – 0,7 мың га, жасымық-15 мың га, бұршақ-6,5 мың га, астыққа жүгері – 0,6 мың га), майлы дақылдар – 112,7 мың га ( рапс – 5,5 мың га, зығыр – 97 мың га, соя-0,2 мың га, күнбағыс-10 мың га. жемдік дақылдар – 66,6 мың га (бір жылдық шөптер – 17,7 мың га, сүрлемге-6 мың га, 2025 жылғы көпжылдық шөптер-1 мың га, көпжылдық өткен жылдардағы шөптер-41,9 мың га), картоп-1,2 мың га көкөністер-279 га.

        Анықтама: 2024 жыл – жалпы егіс алаңы 581,1 мың га, оның ішінде дәнді/дәнді – бұршақты дақылдар – 433,1 мың га (90 ЖШС, 178 ШФҚ)( бидай – 316,2 мың га, арпа – 85,9 мың га, сұлы – 6,8 мың га, қарақұмық-2,2 мың га, масақ қоспасы-0,7 мың га, жасымық – 14,1 мың га, бұршақ – 6,4 мың га, дәнге жүгері – 0,6 мың га), майлы дақылдар-113,7 мың га (82 ЖШС, 107 ШФШ) ( рапс-4,8 мың га, зығыр-98 мың га, соя-0,1 мың га, күнбағыс – 10,8 мың га. жемдік дақылдар – 63,5 мың га (бір жылдық шөптер-15.4 мың га, сүрлемге-5,3 мың га, 2024 жылғы көпжылдық шөптер-3 мың га, көпжылдық өткен жылдардағы шөптер-30,5 мың га), картоп-1,3 мың га, көкөністер-89,8 га.

        Егін жинау науқаны 320 АШТӨ (220 шаруа, фермер қожалығы, 2 өндірістік кооператив, 98 жауапкершілігі шектеулі серіктестік) жүргізілді.

        Астық тобы бойынша өнімділік 1,7 ц/га – дан («ARENA AGRO» ЖШС-1,7 ц/га, «МТ – НОРД» ЖШС-3,8 ц/га) 53 ц/га-ға дейін («ШАЙХАН АГРО» ЖШС-53 ц/га, «АРС 79» ЖШС-46 ц/га, «АГРОФИРМА ЭКСИМНАН» ЖШС - 43,3 ц/га) аймаққа байланысты.

                Майлы дақылдар тобы бойынша өнімділік 1,6 ц/га-дан («ТИХООКЕАНСКОЕ– 2015» ЖШС-1,6 ц/га, «КЕРЕЙ – ШАХАТ» ЖШС - 2,8 ц/га, «ПОКРОВСКОЕ АГРО"» ЖШС-4,3 ц/га) 30,3 ц/га-ға дейін («АРС 79» ЖШС-26,1 ц/ га, «МАСТЕР АГРО» ЖШС - 30,3 ц / га).

        Булардың ауданы 87,4 мың га құрайды, буларды өңдеу үш ізде жүргізілді, оның ішінде химиялық жолмен 24 мың га. арамшөптерге қарсы химиялық өңдеу 368,6 мың га, зиянкестер – 248 мың га, аурулар – 216 мың га.

        Ауданда жалпы көлемі 17,5 мың тонна 8 көкөніс, картоп қоймасы жұмыс істейді, оның 5-і (13,9 мың тонна) салқындату жүйелерімен қамтамасыз етілген.

        Су үнемдеу технологияларын, суару жүйелерін қолдана отырып, ауыл шаруашылығы дақылдарын өсірумен ауданның 8 шаруашылығымен (Астық-STEM ЖШС, Тай-Астық, Тайынша-Астық, Дашка-Николаевка СК, Мастер Агро ЖШС, Алина ШҚ, Қасымов ШҚ, ТАН ШҚ) жалпы ауданы 2255 га (тамшылатып – 383 га, шашырату – 1872 га), оның ішінде картопты суару – 572 га, көкөністерді суару – 83 га, жемшөп дақылдарын суару – 1600 га.

2025 жылғы егіске 68,8 мың тонна тұқым немесе жоспар бойынша 100% 68,8 мың тонна, оның ішінде дәнді дақылдардың тұқымдары 61,5 мың тонна немесе 100% (61,5 мың тонна), майлы дақылдар – 5.7 мың тонна немесе 100% (5,7 мың тонна), жемшөп дақылдары себілді  - 700 тонна немесе 100%(700 тонна) және картоп 900 тонна немесе 100% (900 тонна).2024 жылы «ҚазАгрЭкс» АҚ зертханасына талдау жүргізу үшін 89 шаруашылық тұқым әкеліп, дәнді дақылдардың (өнгіштігі, тазалығы, 1000 тұқымның салмағы, ылғалдылығы, зиянкестердің қоныстануы), майлы (өнгіштігі, тазалығы, 1000 тұқымның салмағы, ылғалдылығы, зиянкестердің қоныстануы) бес көрсеткіші бойынша тексеруге 70191 тонна тұқым (8287 зерттеу) тексерілді, соя мен зығыр ауруларының инфекциясы, рапста дәнді дақылдар сияқты 5 көрсеткіш бар).

        2025 жылға арналған тыңайтқыштар енгізу жоспары 430 мың гектардан астам алқапта 50 мың тоннаны құрайды.

Анықтама: 2024 жылы-96 шаруашылық 241,7 мың гектар алқапқа 39200 тонна минералды тыңайтқыштар енгізді (егу кезінде 22618 тонна, вегетация кезеңінде 8702 тонна, күзде 7880 тонна енгізілді) немесе жоспар бойынша 100% 39200 тонна. Тыңайтқыштардың 60% себу кезінде енгізілді: карбамид – дәнді дақылдарға 65 кг, майлы дақылдарға 45 кг; аммофос – дәнді дақылдарға 60 кг, майлы дақылдарға 50 кг, КАС – гектарына 32-20 кг.

 Техника. Ағымдағы жылдың егін жинау науқанына түрлі модификациядағы 768 бірлік комбайн, 1116 біліктік және кең тартқыш орақ қатысты.

        2025 жылғы ВПР дизель отынына деген қажеттілік 11,0 мың литр, автобензин – 1,4 мың литр, мотор майы – 443 литр.

                МТП жыл сайын жаңа техникамен және оларға арналған жабдықтармен толықтырылады, 2025 жылға арналған ауыл шаруашылығы техникасын сатып алу жоспары 210 бірлікті құрайды. 2024 жылы 10 млрд.теңге сомасына 496 бірлік сатып алынды, оның ішінде 34 трактор, 25 комбайн, 5 КҚ, 12 тиегіш. Техниканы жаңарту 8% құрайды.

        2025 жылға арналған техниканы есептен шығару жоспары-276 бірлік техника мен жабдық. 2024 жылы 388 бірлік есептен шығарылды, оның ішінде 40 трактор, 30 астық жинайтын комбайн.

        Ауданда жалпы сақтау көлемі 409,8 мың тонна болатын 6 астық қабылдау кәсіпорны жұмыс істейді.

        Анықтама: 1 элеватор («Тайынша Элеваторы» ЖШС - газ және ДО) және 5 НҚП (Бесқарағай - ДО, Золоторунное - газ, Мемолюкс-ДТ, ТайАгро-ДТ, Ақжар және Со-ДТ). 2 НҚП лицензиясы жоқ, өйткені олар кептіру және сақтау қызметтерін көрсетпейді, тек өз қажеттіліктері үшін сатып алады («ИльичевкаАстык» ЖШС - ДО, «Рощинск 2018» ЖШС - ДО).      

2025 жылғы 1 қаңтарда 282 мың тонна астық, оның ішінде 202 мың тонна бидай қабылданды, оның ішінде 3 – сынып – 29,9 мың тонна немесе жалпы көлемнің 16,4%, 4 – сынып – 99,9 мың тонна немесе 54,6%, 5-сынып-10,9 мың тонна немесе 6,0%, сыныптан тыс-33,7 мың тонна немесе 18,4%.

        Барлығы 30 астық кептіргіш бар, оның 18-і НҚП-да, 12-сі агроқұрылымдарда. 50 мехток бар.

        Астықты кептіру үшін жеңілдетілген дизель отынының операторлары 250 теңге бағамен ДО шығарды, жалпы көлемі 1966 тонна жеңілдетілген ДО НҚ және АШТӨ алды.

        Ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі 2024 жылы 139,3 млрд.теңгені құрады, нақты көлем индексі 159,1%. 

        2024 жылдың 12 айында өндірілген:

        ет 19,3 мың тонна немесе өткен жылдың деңгейіне 94,1% (өндірістік жоспарларға байланысты «ЕМС Agro» ЖШС шошқа производства өндіруді 1204,7 тоннаға азайту);

        сүт 43,9 мың тонна немесе 117,0%, «МТФ Ясная Поляна» ЖШС, «Астық-STEM» ЖШС; «Асар» ЖШС, «Зеленые Луга» ЖШС сауын мал басының ұлғаюы есебінен өсім;

        тауық жұмыртқалары 137,8 млн. дана немесе 105,1 %, өткен жылдың деңгейіне («ПТФ Есильская» ЖШС тәуліктік төлін әкелудің ұлғаюы);

        Мал басының саны:

        ІҚМ-36,5 мың бас немесе 97,3% (халықтың шаруашылықтарында және шаруа-фермер қожалықтарында бағыттың мал басын сатуға байланысты төмендеу);

        Қой мен ешкі-59,6 мың бас немесе 105,2%;

        Жылқы-16,7 мың бас немесе 106,1 %;

        Шошқалар-89,8 мың бас немесе 124,8 %;

        Құс-673,6 мың бас немесе 100,9 %.

        (Анықтама: «ПТФ Еильская» ЖШС жыл сайын РФ-дан Ломан классик тұқымынан тәуліктік жас жануарлардың 4 партиясын әкеледі. 120 күн ішінде жас тауықтар өсіру цехында ұсталады, содан кейін олар 1,5 жыл ұсталатын тауықтармен (5 айдан 19 айға дейін) өнеркәсіптік аймаққа ауыстырылады, содан кейін союға кетеді. Бір қабатқа жұмыртқа өндірісі жылына орта есеппен 300 жұмыртқаны құрайды. Ағымдағы жылы 325 490 бас тәуліктік төлдің 4 партиясы әкелінді.).       Форвардтық сатып алу бағдарламасы бойынша «Азық-түлік корпорациясы» АҚ арқылы жалпы сомасы 1,4 млрд.теңгеге 7 шаруашылық қаржыландырылды («Ырыс» ЖШС, «Тихоокеанское-2015», «Бидай Трейд», «Жантуар Агро», «Тайынша Астық ГСК», «Вишневское ГСК», «Астық-STEM»).

        20538 тонна бидайды қайтаруға, қарызды өтеуді «Ырыс» ЖШС, «Жантуар Агро» ЖШС, «Тихоокеан-2015», «Отан Грейн» ЖШС, «Бидай Трейд» ЖШС өндірді, «GCK Taynsha Astyk» ЖШС астық бойынша 4296 тонна (5419 т), «Vishnevskoyе GCK» 3987,3 тонна (қалдығы 1240 т), «Астық-STEM» ЖШС (қалдығы 62 т) ішінара бас тартылды, шаруашылықтар астықты элеваторлар мен НҚП-ға әкелді.

        Анықтама: «Vishnevskoye GCK» ЖШС Бесқарағай ЖШС-не 20 000 тонна, «GCK Taynsha Astyk» ЖШС Бесқарағай ЖШС-на 9715 тонна, «Астық-STEM» ЖШС Тайынша элеваторына 62 тонна әкелінді.

        «ТайыншаАгроФинанс» КТ арқылы ДПР жүргізуге жалпы сомасы 580 млн.теңгеге 14 шаруашылық қаржыландырылды.

«Кен Дала 2» бағдарламасы бойынша ӘКК арқылы жалпы сомасы 5,647 млрд. теңгеге 8 шаруашылық қаржыландырылды (Эксимнан Агрофирмасы 1,3 млрд., СОС 0,9 млрд., Тайынша Элеваторы 1,5 млрд., Жаркөл 0,9 млрд., ЕМС Агро 0,8 млрд., Қайсар Агро 63 млн., Астық STEM 150 млн., АгроПак 34 млн.), Аграрлық кредит корпорациясы арқылы жалпы сомасы 2,1 млрд. теңгеге 19 шаруашылық.

        Кен Дала және Кен Дала 2 бағдарламасы бойынша  АКК арқылы жалпы сомасы 3 млрд. теңгеге 36 шаруашылық қаржыландырылды, 2024 жылғы 22.11. жағдай бойынша жалпы сомасы 1,54 млрд.теңгеге 29 шаруашылықтың берешегі өтелді.

Анықтама: Кен 2-ні тікелей АКК арқылы жалпы сомасы 1,4 млрд. теңгеге 6 шаруашылық берді («Туған Жер И К» ЖШС 38 млн. теңге, «Дашка-Николаевка СК» ЖШС 95 млн. теңге, «Олжас и К» ШҚ 10 млн. теңге, «Жұлдыз» ФҚ 10 млн. теңге, «ТайыншаАгроИнвест» ЖШС 500 млн. теңге, «ТамызАгроИнвест» ЖШС 760 млн. теңге).

        2024-2025 жылдардағы қыстауға кіретін жануарлар саны аудан бойынша шаруашылықтардың барлық санаттарында 36,5 мың бас ІҚМ, 59,6 бас ІҚМ және 16,7 мың бас жылқы, оның ішінде халық шаруашылықтарында 16,6 мың бас ІҚМ, 35,9 мың бас ІҚМ және 7,4 мың бас жылқы болады.

        2024-2025 жылдарға арналған қыстауға арналған азықпен қажеттілікті қанағаттандыру үшін шаруашылықтардың барлық санаттарында:

        - бағасы 124,1 мың тонна, 207,9 мың тонна немесе 167,5% ;

        - сүрлем 30,8 мың тонна, 82,7 мың тонна немесе 268,9%;

        - пішендеме 25,9 мың тонна, 68,9 мың тонна немесе 266% ;

        -  сабан 114,1 мың тонна, 146,1 мың тонна немесе 128,1% дайындалды.

        - жем-шөп 163,4 мың тонна, 208,1 мың тонна немесе 127,4% дайындалды.

        Ауданда 3 сүт өңдеу кәсіпорны жұмыс істейді және жұмыс істейді: «Тайынша-Майы» ЖШС, «Лера-NORD» ЖШС (Тайынша қ.), «Петровское KZ» ЖШС (Петровка ауылы).  Бұл кәсіпорындар сүтті жеке қосалқы шаруашылықтан және заңды тұлғалардан сатып алады.

        Халықтан сүт сатып алуды «Молкторг» ЖШС (қазіргі уақытта сатып алмайды) және «Kazexport» ЖШС (сатып алу күн сайын) 2 дайындау кеңсесі жүргізеді; ауданның 10 ӘКК («Аққұдық» ӘКК, «Бастау -2019» ӘКК, «ОбуховкаСут» ӘКК, «Абай-2016» ӘКК, «Северный» ӘКК, «Валентина -2017» ӘКК, «Краснокаменка -2016» ӘКК, «Бірлік Сүті» ӘКК, «Milk unitu» ӘКК ӨК, «Багратион» ӘКК ӨК).

        2024 жылы 10142,3 тонна сатып алынды, бүгінгі күні жыл басынан бері 244,8 тонна сүт сатып алынды, сатып алу 63 елді мекенде жүргізіледі, бұл жалпы аудан бойынша қамтудың 82,9% -. құрайды. Сүттің орташа бағасы-литріне 155 теңге. 

Ауданда жалпы саны 11,8 мың басы бар 8 асыл тұқымды- ІҚМ репродукторы жұмыс істейді (сүтті бағыттағы: «МТФ Ясная Поляна» ЖШС - 3895 бас, оның ішінде аналық - 1333 бас, «Зеленые Луга» ЖШС-1280 бас, оның ішінде аналық-504 бас, «Астық-STEM» ЖШС - 1287 бас, оның ішінде аналық – 593 бас, «Донецкое НұрлыЖол» ЖШС - 202 бас, оның ішінде аналық – 163 бас, ет бағытындағы: «Тайынша-Астық» ЖШС - 865 бас, оның ішінде аналық – 518 бас, «Вишневское» ЖШС- 939 бас, оның ішінде аналық – 313 бас, «Племзавод Алабота»  - 2804 бас, оның ішінде аналық бас – 1248 бас, «Жакупов» ШҚ - 586 бас, оның ішінде аналық бас – 328 бас), аудандағы ІҚМ асыл тұқымды мал басының үлесі 32,3% құрайды.

4 шаруашылықта 5100 басқа арналған бордақылау алаңдары бар: «Тайынша-Астық» ЖШС - 3000 бас, «Вишневское» ЖШС - 1500 бас, «ПлемзаводАлабота» ЖШС - 500 бас, «Жакупов» ШҚ – 100 бас.

        Сүтті 7 сүт-тауар фермасы өндіреді: «МТФ Ясная Поляна» ЖШС, «Дашка-Николаевка СК» ЖШС, «Донецкое Нұрлы Жол» ЖШС, «Новый труд» ЖШС, «Астық-STEM» ЖШС, «АСАР» ЖШС, «Зеленые луга» ЖШС. 2024 жылғы сүт өндірісі - 19122,4 тонна. 2024 жылы ауданның фермалары бойынша 1 жемдік сиырға орташа сауын 5633 кг құрады.

        Ұсақ малдың екі асыл тұқымды репродукторы бар:

        «Қаратомар» ЖШС 3500 бас Эділбаев тұқымына. 2025 жылғы 01 қаңтардағы жағдай бойынша асыл тұқымды қой басының саны 6811 басты құрайды, 3000-нан астам бала төлі алынды, 1900 бас асыл тұқымды мал сатылды.   

        «Шұғыла LTD» ЖШС 3000 басқа арналған Еділбаев және қазақ құйрықты ірі жүнді тұқымды. 2025 жылғы 01 қаңтардағы жағдай бойынша асыл тұқымды қойлардың саны 4334 басты құрайды, 1200-ден астам төл туылды, 333 бас сатылды.

        Қой шаруашылығы бойынша жобаларды қаржыландыру Солтүстік Қазақстан облысын дамытудың кешенді жоспары шеңберінде «Солтүстік» ӘКК арқылы жүзеге асырылды.

        Ауданда «ЕМС Agro» ЖШС шошқа кешені жұмыс істейді, бір жолғы 56 мың бас шошқа ұсталады, оның ішінде 42 мың бас өсіру және бордақылау фермасында, 17 мың бас репродукторда.

2025 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша мал саны 81 978 басты құрайды, оның ішінде 6 703 бас) 2024 жылы тірі салмақта 12,3 мың тонна ет өндірілді (11 680 тонна шошқа еті 525,5 тонна сиыр еті, 25,0 - жылқы еті). 

         2017 жылдан бастап «ПТФ Есильская» ЖШС құс фабрикасы жұмыс істейді, құстардың саны 613,3 мың басты құрайды, 2024 жылы жұмыртқа – 135,7 млн.дана, құс еті – 250,3 тонна өндірілді.  Ағымдағы жылы Ресей Федерациясынан 325,4 мың бас күнделікті құс әкелінді.

        Ағымдағы жылы 600 басқа арналған «Зеленые Луга» ЖШС жобасы іске асырылды, Германиядан 330 бас Голштино-фриз тұқымы әкелінді. Байланыстырылған ферма салынды (төлдеу және бұзау бөлімі, сүт құбыры іске қосылды).  Жабдықтар сатып алынды және әкелінді-сауу залы, майшабақ 2 * 8, құрама жем зауыты, транспондерлер (300 дана), ферманы толтыру, ішетін ыдыстар, қопсытқыштар, дүңгіршек жабдықтары және т.б. негізгі ферманың құрылысы бойынша жұмыстар жалғасуда (дәнекерлеу және оқшаулау жұмыстары, сауу залын монтаждау жүргізілуде).

      «Асар» ЖШС МТФ жобасы-сауу залы мен бұзау қорасы бар қора үй-жайы салынды (Түркиядан келген майшабақ 2*12 сауу жабдығы) және Германиядан 222 бас Симментальды тұқымды жас мал әкелінді. Қазіргі уақытта төлдеу және сүт өндірісін ұлғайту жүргізілуде.

      «МТФ Ясная Поляна» ЖШС. Ресей Федерациясынан Курск қаласынан 297 голштинофриздік тұқымды нетельдер әкелінді. Жемдеу үстелдері, 3 салқындатқыш танкер (2 - ден 5 тонна, 1-ден 20 тоннаға дейін), 2 пастеризатор (жалпы қуаты 2 тонна) орнатылды, сауын залына төсеніштер орнатылды. Маятникті тарақтар, желдеткіштер, ересек малға және ұсақ малға арналған ішетін ыдыстар сатып алынды (бұзау қорасына орнатылады).

        Хэд локтар (600 мал орны немесе шамамен 500 метр), шахтаға арналған контроллерлер, желдеткіш шахталар, жануарларды салқындату жүйесін жеткізу, 5 постқа арналған душ. Хэд локтың 50% орнатылды, ішетін ыдыстар ішінара орнатылды. Жоғарыда аталған жабдықтың қалған бөлігі 2025 жылдың көктемінде орнатылады. 

        Жабдықтардың өндірушілері Ресей Федерациясы, Қытай, Түркия және Беларусь.

«Амапат» ШҚ 5053 бас (Ақтөбе облысынан 800 бас, Қостанай облысынан 2028 бас, СҚО - дан 1625 бас, Ұлытау облысынан 550 бас, Ақмола облысынан 50 бас), Еділбаев тұқымынан әкелінді.

     «Rebirth» ЖШС СҚО-ға 700 бас Эдильбаев тұқымын әкелді.

      «Мастер Агро» ЖШС

          Жалпы қуаты 150 га (Франция «OTECH») екі дөңгелек типті жаңбырлатқыш сатып алынды. Жоба сомасы 100 млн. теңге (Технололизинг). Жабдықтарды орнату және жерді суармалы жерлерге ауыстыру жұмыстары аяқталды.

       2025 жылы 8 инвестициялық жобаны іске асыру жоспарлануда, оның ішінде;

        МТФ 2 жобаны кеңейтуге және салуға ( 800 басқа арналған «Астық STEM» ЖШС, (400 басқа арналған «Дашка Николаевка СК» ЖШС).

        Жылқы шаруашылығына 1 жоба (1000 басқа арналған «AMANAT» ШҚ)

        Қой фермасын кеңейтуге 1 жоба (Мақтай ШҚ 1000 ірі қара мал басына).

        Селекциялық-гибридтік орталықтың құрылысына («ЕМС Agro Genetic» ЖШС 1000 бас шошқа).

        Құс фермасын салуға («Лидер СКТ» ЖШС 500 мың бас.

         Жемшөп дақылдарын суаруға («Alabota GSK» ЖШС-571 га).

        «ЕМС Agro» ЖШС шошқа кешенінде қуаттылығы бордақылаудан 100 мың бастан 200 мың басқа дейін ұлғайта отырып, қосымша корпустар салу және өндіріс көлемін жылына 20 мың бас шошқа етіне дейін жеткізу бойынша жұмыстар жалғасуда. Қазіргі уақытта жұмыстар 80% - ға жүргізілді (3 бордақылау корпусы, 1 өсіру корпусы салынды).