Солтүстiк Қазақстан облысының мемлекеттiк орман қоры аумағында көктемгi ағаш отырғызу жұмыстары басталды
Әрбiр елдiң ұлттық байлығы бiрiншi кезекте табиғи ресурстардың болуымен анықталады. Қазақстан үшiн байлықтың қайнар көзi — «жасыл алтын» деп аталатын орман. Орман шаруашылығының маңызды бағыттарының бiрi орманмен қамтылған алқаптардың төмендеуiн және орман екпелерiнiң жай-күйiнiң нашарлауын болдырмауға бағытталған ормандарды молықтыру болып табылады.
Ормандарды молықтыру процесi үздiксiз процесс болып табылады және қатаң технологиялық тәртiптi талап етедi. Өсiмiн молайту және орман өсiру жөнiндегi жұмыстарды жүргiзу кезiнде маманның кез келген сүретi питомниктерде бiр жылдан кейiн немесе орман отырғызу жұмыстарын жүргiзу кезiнде екi жылдан кейiн пайда болатын оң немесе терiс нәтиже бередi.Отырғызу материалын өсiру үшiн бастапқы материал тұқым болып табылады.Тұқым жинау — бұл өте көп еңбектi қажет ететiн және ұзақ процесс, ол тек тұқым жинау ғана емес, сонымен қатар оны уақытында кептiру, өңдеу және дұрыс сақтау жөнiндегi iс-шараларды қамтиды.
Орман тұқымдарын дайындау табиғи және жасанды ормандарда орман екпелерiн өсiру кезiнде тұқым қуалаушылықтың үлкен маңызын ескере отырып жүргiзiледi, тұқымдар орман тұқымы учаскелерiнде (арнайы бөлiнген орындарда) немесе үздiк екпелерде дайындалады. Солтүстiк Қазақстан облысының аумағында негiзгi орман құраушы тұқым қайың болып табылады және негiзiнен отырғызу жұмыстарын қайың және кремеэт екпелерi жүргiзедi. Тиiсiнше тұқымдық материалды дайындау қайың және қарағай бойынша жүргiзiледi.
Отырғызу материалын өсiру үшiн бастапқы материал тұқым болып табылады.Тұқым жинау-Бұл өте көп еңбектi қажет ететiн және ұзақ процесс, ол тек тұқым жинау ғана емес, сонымен қатар оны уақытында кептiру, өңдеу және дұрыс сақтау жөнiндегi iс-шараларды қамтиды.
Орман тұқымдарын дайындау табиғи және жасанды ормандарда орман екпелерiн өсiру кезiнде тұқым қуалаушылықтың үлкен маңызын ескере отырып жүргiзiледi, тұқымдар орман тұқымы учаскелерiнде (арнайы бөлiнген орындарда) немесе үздiк екпелерде дайындалады. Солтүстiк Қазақстан облысының аумағында негiзгi орман құраушы тұқым қайың болып табылады және негiзiнен отырғызу жұмыстарын қайың және кремеэт екпелерi жүргiзедi. Тиiсiнше тұқымдық материалды дайындау қайың және қарағай бойынша жүргiзiледi.
Қайың тұқымдарын өңдеу технологиясы қарапайым: жиналған қайың сырғаларын жұқа қабатпен брезентке себедi, кептiредi және қолмен бастырады, қоспалардан тұқымды електерде тазартады. Қарағай бүрлерi арнайы кептiру камераларында өңделедi.
Себу алдында тұқымның үлгiлерi Щучинск қаласындағы Республикалық орман селекциялық-тұқым шаруашылығы орталығында тексеруден өтедi. Тұқым сапасы бойынша нәтижелер алынғаннан кейiн себу жүргiзiледi. Кондицияға сәйкес емес тұқым материалымен себуге жол берiлмейдi.
Өткен 2019 жылы 5226 килограмм қайың тұқымы жиналып, 9 тоннаға жуық қарағай бүршiгi өңделiп, 89 килограмм тұқым алынды, тұқымның бiр бөлiгi орман питомниктерiнде күзгi егiске жұмсалды, бiр бөлiгi мемлекеттiк орман шаруашылығы тұқым қоймаларында сақтауға жiберiлдi.
Отырғызу материалдарын өсiру уақытша орман питомниктерiнде, ашық топырақта жүргiзiледi. Орман отырғызу жұмыстарын жүргiзу және орман дақылдарын толықтыру үшiн 2020 жылы орман питомниктерiнде стандартты отырғызылатын 2238 мың дана материал өсiрiлдi.
Мемлекеттiк орман қоры аумағында өз отырғызу материалымен 2020 жылы 750 гектар алаңда ағаш отырғызу жұмыстары жүргiзiлетiн болады, 485 гектар алаңда орманның табиғи жаңаруына жәрдемдесу және 875 гектар алаңда толықтыру жүргiзiледi. Отырғызу материалдары жағынан сатып алынбайтын болады, өсiрiлген өзiнiң отырғызу материалдары жоспарланған барлық жұмыстарды жүргiзу үшiн жеткiлiктi.
Қазiргi уақытта орман питомниктерiнде отырғызу материалын қазып алу жүргiзiлуде және орман екпелерiнiң жобаларына сәйкес орман алаңдарында дайындық жұмыстары жүргiзiлуде, жобадан ауытқуға жол берiлмейдi. Жобаларда жоспарланған аумақта тұқымдық құрамды жақсарту, орман экожүйелерiнiң биологиялық әртүрлiлiгiн сақтау, ормандардың экологиялық және ресурстық әлеуетiн арттыру, отырғызылатын материалдың саны мен тұқымы, орналастыру схемасы мен басқа да жағдайлар көзделедi.
Күн жылынған сайын физиологиялық үдерiстердiң жандануы және мемлекеттiк орман шаруашылықтарындағы орман екпелерiнде өсiп-өнуi орман отырғызу жұмыстарын орындауға кiрiстi. Мемлекеттiк орман шаруашылықтарында орман өсiру жұмыстарына 127 бiрлiк техника мен жабдықтар: тракторлар, культиваторлар, орман соқалары, тұқым сепкiштер, орман отырғызу машиналары жұмылдырылатын болады. Орман отырғызуға мемлекеттiк орман күзетiне 580 адам қатысады.
Орман шаруашылығы қызметкерлерiнiң алдында облыстың табиғи-ресурстық әлеуетiн сақтау, адамдардың қазiргi және болашақ ұрпақтарының қажеттiлiктерiн қанағаттандыру мақсатында қолайлы қоршаған ортаны құру жөнiндегi мiндеттер тұр.
«СҚО әкiмдiгi табиғи ресурстар және
табиғат пайдалануды реттеу басқармасының»
орман шаруашылығы және ЕҚТА
бөлiмiнiң маманы
С.Е. Сүлейменова