«Дүниежүзілік тазарту күні» экологиялық акциясы
Бәріміз жақсы білетіндей, тазалық – адам денсаулығының кепілі. Бұл бізді қоршаған ортаға да қатысты, бірақ, өкінішке қарай, адамдар бұл туралы жиі ұмытып кетеді. Өйткені, жыл сайын әлемде 4 млрд. тонна қоқыс, оның ішінде 1, 6 млрд. тонна тұрмыстық қоқыс түзіледі. Қалдықтардың жалпы санынан тек 368 млн. тонна полигондарға түседі, ал қалған қалдықтар көшелерде, мұхиттар мен ормандарда қалады.
Қоқысты кәдеге жарату, азаматтардың хабардарлығын арттыру мәселесін шешу үшін 2008 жылы Эстонияда «Жасайық!» қозғалысының күшімен (50 мың ерікті) 5 сағат ішінде ел аумағы кәдеге жаратуға және қайта өңдеуге жіберілген 10 мың тонна қоқыстан тазартылды. Бұл эксперимент басқа елдерді де шабыттандырды – 2008 жылдан бастап осындай акциялар 116 елде 20 млн. адамның қатысуымен өтті, олар 560 мың тонна қалдық жинады. 2018 жылы акция алғаш рет 158 елде бір күнде өтті және содан бері жыл сайын қыркүйектің үшінші сенбісінде «Дүниежүзілік тазалық күні» атауымен өткізіледі.
Бірнеше жылдан кейін жүргізілген мониторинг жаппай тазалаудан кейін аумақтардың ластануы 75%-ға төмендегенін көрсетеді. Бұл акция шикізатты қабылдау пункттерінің порталын, пакеттер мен қаптамаларды төмендету жөніндегі ақпараттық науқандарды, балалар мен ересектерге арналған эко-ағарту іс-шараларын, жақсы күйдегі заттарды беруге болатын дүкендер желісін іске қосуға түрткі болды. Акция халықты экоидеяларды жүзеге асыруға жігерлендірді және ел тұрғындарының өздері өмірді қалай сүретіндеріне жауапты екенін көрсетті.
Сондай-ақ, акцияның негізгі мақсаты барлық ниет білдірушілер қатыса алатын жаппай сенбіліктер өткізу екенін есте ұстаған жөн. Бұған қоса, табиғи аумақтарды (ормандар, алаңдар, су айдындарының жағалаулары) тазалауға баса назар аударылады, ал қоқыстарды жинау кезінде қалдықтарды мүмкіндігінше бөлек жинау ұйымдастырылады. Бұдан басқа, жергілікті жерлерде акцияны ұйымдастырушылар ағартушылық акциялар өткізеді, қалдықтармен жұмыс істеудің заманауи жүйесін, бөлек жинау мен қайта өңдеуді, экологиялық өмір салтын, жеке және қоғамдық эко ізін төмендетуді және тұрақты дамуды ілгерілетеді.
2023 жылы Қазақстан Республикасы осы акцияға 5-рет қатысады. Өткен 5 жыл ішінде акцияға қатысатын белсенді азаматтық ұстанымы бар азаматтар саны артып келеді, сондай-ақ соңғы 3 жылда қатысушылар саны бойынша біздің еліміз әлемнің ТОП-10 еліне кірді.
Биыл акция 16 қыркүйекте өтеді. Осыған байланысты, біздің өңірдің әрбір тұрғынын осы акцияға белсенді қатысуға сұраймыз. Өйткені, біз табиғатымызды жиналған қалдықтардан бірге ғана тазарта аламыз, адамдардың қоршаған ортаны таза ұстауға деген көзқарасын өзгерте аламыз. Таза осы шақ – таза болашақтың кепілі екенін ұмытпаңыздар!
Су ресурстарын пайдалануды реттеу
және табиғат қорғау бағдарламалары
бөлімінің бас маманы
А. Ю. Славный