Мемлекеттiк орман қоры аумағында орман қорғау iс-шараларын жүргiзу
Орман — Қазақстан Республикасының ұлттық байлықтарының бiрi, сондықтан осы құнды ресурсты сақтау және көбейту қажет.
Бiздiң облысымыздың ормандары қоршаған ортаның түрлi қолайсыз факторларының әсерiне ұшырайды, бұл орман өрттерiмен сүрекдiңдердiң зақымдануы және әлсiреуi, жер асты суларының көтерiлуi нәтижесiнде шамадан тыс ылғалдану, жәндiктер зиянкестерiнiң ошақтарының пайда болуы және орман ауруларының барлық түрлерiнiң таралуы.
Басқарманың қарамағындағы мемлекеттiк орман қорының жалпы ауданы 549,6 мың гектарды құрайды, оның iшiнде орман көмкерiлген 439,7 мың гектар.
Екпелердiң тұрақтылығын сақтау және арттыру, ормандардың өнiмдiлiгiн ұлғайту, аурулардың инфекциялық фонын азайту мақсатында өткен 2020 жылы 1678,4 гектар алаңда санитарлық-сауықтыру iс-шаралары жоспарланды және жүргiзiлдi.
Өтiмдi қоқыстарды жинау 1140 гектар алаңда, 1925 текше метр көлемiнде бүлiнген және дауыл сындыратын сүректердi жинау арқылы жүргiзiлдi. Ең үлкен алқаптар «Жамбыл орман шаруашылығы» КММ-де 194 гектар және «Сергеев орман шаруашылығы» КММ-де 801 гектар алқапта тазартылды.
Ормандарды қорғаудың биологиялық әдiстерi де қолданылды. Оларға жасанды Ұяларды iлiп қою, құмырсқаларды қоныстандыру кiрдi. Биологиялық бақылау шаралары 172,4 гектар алаңда жүргiзiлдi, оның iшiнде құстарға арналған жасанды ұялар — 66,3 гектар алаңда 217 дана iлiндi, 106,1 гектар алаңда құмырсқаларды қоныстандыру және қоршау саны 120 дана. Табиғат үшiн бұл орман экожүйесiндегi тепе-теңдiктi қалпына келтiрудiң ең табиғи жолы.
2020 жылдың басында орман қоры аумағында 80,2 гектар алқапта бактериялық қатерлi iсiк ауруының ошақтары жұмыс iстедi. Жүргiзiлген санитарлық iс-шаралардың нәтижесiнде 2020 жылдың соңында таралу ошақтары 75,8 гектарға дейiн қысқарды.
Орман питомниктерi де назардан тыс қалған жоқ, облыс бойынша тұрақты және уақытша питомниктердiң жалпы ауданы 260 гектарды құрайды, егiстiкпен 10,65 гектар қамтылған.
Отырғызу материалының сапасын төмендететiн себептердiң арасында көшеттердiң аурулармен, сирек зиянкестермен әлсiреуiн ажыратуға болады. Орман питомниктерiнде ең көп кездесетiнi-жұқпалы тұру, шютте сияқты аурулар және жапырақ дақтары. Питомниктерде көшеттер мен көшеттер аурулары табылған жоқ.
2020 жылғы 01 қыркүйектен 01 қазанға дейiн мемлекеттiк қор аумағында орман алқаптарына 2 бiрлескен егжей-тегжейлi зерттеу жүргiзiлдi:
- СҚО әкiмдiгiнiң табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының, мемлекеттiк орман шаруашылықтарының орман патологиялық қызметiмен және ҚР АШМ АӨК МИК «Республикалық фитосанитарлық диагностика және болжамдар әдiстемелiк орталығы» РММ СҚОФ. Тексеру нәтижелерi жiбек құртының карантиндiк зиянкестерiнiң қалауын анықтаған жоқ;
- республикалық селекциялық-тұқым өсiру орталығының орман патологиялық қызметi, Солтүстiк Қазақстан облыстық орман шаруашылығы және жануарлар дүниесi аумақтық инспекциясының мамандары, СҚО әкiмдiгiнiң табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының орман патологиялық қызметi, мемлекеттiк орман шаруашылықтары 16306,7 гектар алқапта ылғалданған екпелерге зерттеу жүргiздi.
Шамадан тыс ылғалдану нәтижесiнде қайтыс болған, шара қолдануды қажет ететiн ең үлкен алқаағаштар «Булаев орман шаруашылығы» КММ-де 5870 гектар алаңда, «Преснов орман шаруашылығы» 2019 гектар алаңда және «Есiл орман шаруашылығы» 1800 гектар алқапта шоғырланған.
Мемлекеттiк орман шаруашылықтарында орман қорғау жұмыстарының жыл сайынғы әзiрленген жоспарына сәйкес орман екпелерiнiң пайда болуы мен таралуын қадағалауды, ошақтар анықталған жағдайда тексерудi, орман екпелерiнде қорғау iс-шараларын жүргiзудiң орындылығы туралы шешiм қабылдау үшiн зақымдану қаупiн бағалауды қамтитын орман екпелерiн зиянкестер мен аурулардан қорғау жөнiндегi iс-шаралар жүйесi жүргiзiледi.
Ормандардың орман патологиялық мониторингi жүйелi түрде жүзеге асырылады, бұл жағдайды бақылауда ұстауға және орман қорының зиянды организмдермен және қоршаған ортаның басқа да қолайсыз факторларымен зақымдануына уақтылы ден қоюға мүмкiндiк бередi.
Жағдайдың даму болжамы мен екпелердiң зақымдану қаупiн бағалау негiзiнде қажеттi орман қорғау және санитарлық-сауықтыру iс-шаралары iрiктеледi.
Орман шаруашылығы және ЕҚТА
бөлiмiнiң маманы
С.Е.Сулейменова