Су қорғау аймақтары мен белдеулерiн белгiлеу — су ресурстарын сақтау жөнiндегi маңызды мiндеттердiң бiрi
Қазiргi уақытта су ресурстары қоршаған табиғи ортаны және оның сапалық және сандық сипаттамаларын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Өкiнiшке орай, жыл сайын су объектiлерiне антропогендiк әсер көбейiп келедi, бұл олардың ластануына, гидрологиялық режим мен санитарлық жағдайдың нашарлауына әкеледi.
Осы проблеманы шешу үшiн Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында су қорғау аймақтары мен олардағы шаруашылық қызметтiң ерекше режимi бар су объектiлерi белдеулерiн белгiлеу көзделген. Су қорғау аймақтары мен белдеулерi өте маңызды табиғат қорғау функцияларына ие, мысалы: биологиялық әртүрлiлiктi сақтау, су айдындарындағы судың тиiстi көлемi мен сапасын сақтау, эрозияға қарсы күресте елеулi рөл атқарады және өңiрдiң табиғи экологиялық желiсiн байланыстыратын экологиялық транзиттiк дәлiздер болып табылады.
Халықты ақпараттандыру мақсатында бiздiң облыста Солтүстiк Қазақстан облысы әкiмдiгiнiң 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 514 қаулысымен 72 көлде, Шарық су қоймасында, Есiл өзенiнде және оның екi iрi саласы — Ақан-Бұрлық және Иман–Бұрлық су қорғау аймақтары мен белдеулерiнде шаруашылық пайдалану режимi белгiленгенiн хабарлаймыз.
Ағымдағы жылы жұмыстар жалғастырылды, жергiлiктi атқарушы органның тапсырысы бойынша бiрiншi кезектегi 9 көлге арналған су қорғау аймақтары мен белдеулерiнiң жобалары әзiрлендi, қазiргi уақытта олар уәкiлеттi органдармен келiсiледi. Бекiтiлгеннен кейiн Қазақстан Республикасы Су кодексiнiң 125-бабына сәйкес су айдындарының су қорғау аймақтары мен белдеулерi және шаруашылық қызметi шектелген режим белгiленедi. Сондай-ақ, тиiстi су объектiсiнде су қорғау аймақтары мен белдеулерiн белгiлеуге мүдделi жеке және заңды тұлғалар су қорғау аймақтары мен белдеулерiн белгiлеу қағидаларына сәйкес жобаларға тапсырыс берушiлер бола алатынын хабарлаймыз.
Ағымдағы жылы бұрын әзiрленген жобалардың негiзiнде 33 көлде, Есiл өзенiнде Шал ақын және Есiл аудандарында, Ақан-Бұрлық және Иман-Бұрлық өзендерiнде 186 су қорғау белгiлерiн орнату жолымен су қорғау белдеулерiнiң шекаралары заттай алып тасталды.
Су қорғау белгiлерi Қазақстан Республикасының 1742-2008 «Су қорғау белгiлерi. Техникалық шарттар». Олар нұсқама және тыйым салу белгiлерiнен тұрады, оларға тыйым салынады: зиянкестерге, өсiмдiк аурулары мен арамшөптерге қарсы химиялық күрес құралдарын қолдану, өнеркәсiптiк тұрмыстық және ауыл шаруашылығы қалдықтарын жинау және көму орындарын орналастыру, отын құю, автомобильдер мен басқа да машиналар мен механизмдердi жуу және жөндеу, саяжай және бау-бақша учаскелерiн және құрылыстың кез келген түрiн орналастыру, жердi жырту және қазу, тыңайтқыштарды қолдану, малды, үй жануарлары мен құстарды жаю, сондай-ақ шаруашылық пайдаланудың белгiленген режимiне сәйкес қызметтiң басқа да түрлерi.
Қорытындылай келе, су қорғау аймақтары мен белдеулерiн белгiлеу, олардың шегiнде табиғатты қорғау iс-шараларын жүргiзу су объектiлерiнiң ластануын, қоқыстануын, лайлануын және сарқылуын болдырмауға, сондай-ақ су ресурстарының сапасын жақсартуға, су объектiлерiн антропогендiк жүктеменiң әсерiнен қорғауға, жануарлар мен өсiмдiктер әлемiнiң мекендеу ортасын сақтауға мүмкiндiк беретiнiн атап өткiмiз келедi.
Облыстың барлық тұрғындары мен қонақтарына су объектiлерiн шаруашылықта пайдалану режимiн сақтауға, табиғи ресурстарды сақтауға жәрдемдесуге шақырамыз.
Жас ұрпаққа бере алатын ең жақсы сыйлық — бұл су! Су — бұл өмiр, табиғаттың баға жетпес сыйы, оған дұрыс және ұқыптылықпен қараңыз!
Су ресурстарын пайдалануды реттеу және табиғатты қорғау
бағдарламалары бөлiмiнiң бас маманы
А. Ю. Славный