Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы Кәмелетке толмағандар және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі Комиссия

Петропавл қаласы әкімдгінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның

ҚҰРАМЫ

Төренова Қалия Батталқызы	Петропавл     қаласы       әкімінің     орынбасары, комиссия төрағасы
Ыбыраева Гүлбарам Қайыржанқызы	«Петропавл қаласы әкімдігінің білім бөлімі» КММ басшысының орынбасары, комиссия төрайымының орынбасары     (келісім бойынша)
Завьялова Елена Николаевна	Петропавл      қаласы        әкімі   аппаратының   бас маманы, комиссия хатшысы
Комиссия мүшелері
Мұстафина Жанат Жақсылыққызы		«Петропавл қаласының полиция басқармасы» ММ ЖПҚ ювеналдық полиция бөлімшесінің бастығы  (келісім бойынша)
Гассман Александр Эдуардович	«Көпбейінді облыстық балалар ауруханасы» ШЖҚ КМК директорының орынбасары
Жолдасбаев Данияр Біржанұлы	«Петропавл қаласы әкімдігінің мәдениет, тілдерді дамыту, дене шынықтыру және спорт бөлімі» КММ басшысы
Тілеубаева Рашида Пауатқызы	еңбек ардагері
Шәріпова Сәуле Дулатқызы	«Сотүстік Қазақстан облысы әкімдігінің білім басқармасы» КММ бас маманы әдіскері (келісім бойынша)
Баскенова Сәбина Кәкімжанқызы         Фатхулина Юлия Алексеевна	«Петропавл қаласы әкімдігінің білім бөлімі» КММ қорғаншылық және қамқоршылық секторының басшысы (келісім бойынша)     «Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің денсаулық сақтау басқармасы» КММ «Психикалық денсаулық орталығы» ШЖҚ КМК психологі (келісім бойынша)
Сәдуақасова Әлима Ілиясқызы	«Петропавл қаласының мансаптық орталығы» КММ кеңесшісі (келісім бойынша)
Көшімбаева Меруерт Құрманбайқызы	«Ана үйі» қоғамдық қоры үйлестірушісі (келісім бойынша)
Жалмұқанова Ләззат Жұмағұлқызы	Петропавл қалалық мәслихатының депутаты (келісім бойынша)
Кабиденова Анаргүл Қайырбекқызы	Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Қылмыстық-атқару жүйесі департаменті Петропавл қаласы пробация қызметінің психологы (келісім бойынша)
Лапшина Ирина Владимировна	«Аманат» партиясының мүшесі
Абдин Дамир Балташұлы	«Петропавл қаласының жастар ресурстық орталығы» КММ басшысы (келісім бойынша)
Серіков Батыр Мерекеұлы	«Петропавл қаласы әкімдігінің отбасын қолдау орталығы» КММ әлеуметтік мәселелер бойынша маманы

 

2025 жылғы 9 айдағы қорытындылар бойынша Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның қызметі туралы

      Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия – бұл кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз және панасыз қалудың алдын алу, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау саласындағы мемлекеттік органдар мен мекемелердің қызметін үйлестіруді қамтамасыз ететін тұрақты жұмыс істейтін алқалы орган.

      Комиссияның қызметі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы, сондай-ақ комиссияның 2025 жылға арналған жұмыс жоспары шеңберінде отырыстар өткізу арқылы (айына кемінде 2 рет) жүзеге асырылады.

      Петропавл қаласының кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссиясының құрамына әртүрлі ведомстволардың (полиция, білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет, әлеуметтік қорғау, мәслихат, ҮЕҰ, депутаттар)                   16 өкілі кіреді. Қажеттілігіне қарай комиссия құрамына тұрақты түрде өзгерістер енгізіледі (комиссияның жаңа құрамы ағымдағы жылғы шілдеде 8 шақырылған     25 сессияда қалалық мәслихат депутаттарының шешімімен бекітілген).

      2025 жылдың 9 айында комиссияның 21 отырысы өткізілді (көшпелі және кеңейтілген отырыстарды қоса алғанда), онда барлығы 127 материал қаралды (2024 жылы – 110). Оның ішінде 11 материал тікелей комиссияның бастамасы бойынша.

      2025 жылдың 9 айында қаралды:

      – Оқудан қасақана жалтарған кәмелетке толмаған балаларға қатысты                                12 материал (2024 ж. - 24). 10 және одан да көп күн ішінде оқу сабақтарын өткізіп алғаны үшін 27 заңды өкіл ҚР ӘҚБтК-нің 409-бабы (білім беру саласындағы заңнаманы бұзу) бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

      Оқу жылының басынан бастап комиссия отырыстарында 1 қыркүйектен бастап оқуға келмеген 4 кәмелетке толмаған бала анықталды және қаралды. Үш жағдайда балалар оқу процесіне қайтарылды.

      Осылайша, 2025 жылғы 08 қазанда оқудан жалтару мәселесі бойынша комиссияның көшпелі отырысынан кейін келесі күні кәмелетке толмаған бала оқу сабақтарына кірісті, сабақтарға қатысады.

      Тағы бір оң мысал: анасы ата-аналық құқығын теріс пайдаланып, қызын қаланың арнайы мектептерінің бірінен алып, қызымен бірге Солтүстік Қазақстан облысының ауылдарының бірінде жасырынып, балаға мүгедектік ресімдемеген. Комиссия бірқатар шараларды қабылдағаннан кейін, бүгінгі таңда кәмелетке толмаған бала оқуға кірісті, анасы мүгедектікті рәсімдей бастады.

      Оқудан жалтарған барлық кәмелетке толмағандар комиссияның, білім беру ұйымдары әкімшілігінің және полицияның ерекше бақылауында.                   

      – Девиантты мінез – құлық және құқық бұзушылықтар мен қылмыстар жасау мәселесі бойынша 43 материал (2022 ж. – 17, 2023 ж. - 23, 2024 ж. - 35).

      9 айдың қорытындысы бойынша кәмелетке толмағандар арасындағы жедел жағдайды талдау Петропавл қаласының аумағында кәмелетке толмағандар жасаған қылмыстардың азайғанын көрсетеді (ағымдағы жылдың ұқсас кезеңіндегі 14 фактімен салыстырғанда 2024 жылы 25 факт).

      Әрбір жағдай бойынша тиісті шаралар қабылданды. Көпшілігі 2025 жылдың қазан айында комиссия отырыстарында қаралды.

      Қазіргі уақытта ювеналды полиция бөлімшесінде профилактикалық есепте                   42 кәмелетке толмаған бала тұр.

      Айта кету керек, кәмелетке толмағандарға тәрбиелік ықпал ету шараларының бірі оларды арнайы мектепке жіберу болып табылады. 2025 жылдың 8 айының қорытындысы бойынша СҚО Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі ауданаралық мамандандырылған сотының қаулысына сәйкес: 

      - 8 кәмелетке толмаған-арнайы білім беру ұйымына (арнайы мектепке) жіберілді;

      - Осы жылы арнайы мектептен келген 1 кәмелетке толмаған комиссияның ұсынысы бойынша мектепке қабылданды.

      Ағымдағы жылдың басынан бастап Петропавл қ. ПБ 130 рейдтік іс-шара ұйымдастырылды (тұрмысы нашар отбасылардың тұрғылықты жері, жастар көп жиналатын орындар, қаланың ойын-сауық мекемелері), оған кәмелетке толмағандар істері жөніндегі комиссия мүшелері үнемі қатысады.         

      Осылайша, 2025 жылғы жағдай бойынша осы тәрбиелік ықпал ету шарасы қолданылған кәмелетке толмағандар санының өсуі тіркеліп отыр, бұл мемлекеттік органдардың профилактика жүйесінің жұмысын және сот органдарымен өзара іс-қимылды күшейтуді айғақтайды.

      Ата-ана міндеттерін тиісінше орындамау мәселесі өткір тұр.

      2025 жылдың 9 айында комиссия отырыстарында ата – ана міндетін атқармайтын ата – аналарға қатысты 61 материал қаралды (2022 ж. – 66, 2023 ж. – 82, 2024 ж. – 105), оның ішінде кәмелетке толмағандарға қатысты 2 қатыгездік фактісі (2022 ж. – 2, 2023 ж. - 6, 2024 ж. - 2).

      Ата-аналармен жұмыс отбасылардың қолайсыздығының барлық аспектілерін ескере отырып, жоспарлы түрде жүзеге асырылады. Комиссия отырысы барысында заңды өкілдерге ата-ана міндеттерін орындау бөлігінде ҚР заңнамасы түсіндіріледі, отбасының қолайсыздығын жою жөніндегі шаралар ұсынылады, жағдайды түзету үшін белгілі бір мерзім шығарылады.

      Комиссия мүшелері консультативтік және құқықтық көмек, ата-аналарға жұмысқа орналасуға, АӘК алу үшін құжаттар жинауға, медициналық мекемелерге жүгінуге және т. б. көмек көрсетеді.

      2025 жылдың 9 айында мынадай көмек көрсетілді:

      - 7 ата-ана жұмысқа орналастырылды;

      - 37 ата-ана психикалық денсаулық орталығында нашақор дәрігерден көмек алды.

      - 16 отбасына АӘК ресімдеу мен тегін тамақтандыру көмегі көрсетілді;

      - 21 кәмелетке толмаған бала «Жасыл ел» бағдарламасы бойынша Петропавл қаласының Жастар ресурстық орталығына орналастырылды;

      - 65 отбасына азық-түлік және т. б. түрінде көмек көрсету үшін демеушілер тартылды.

      Ағымдағы жылдың 9 айының қорытындысы бойынша ювеналды полиция бөлімшесінде 85 тұрмысы нашар отбасы есепте тұр. Оның ішінде 31 заңды өкіл комиссияның ұсынысы бойынша жеткізілді.

      Жеке профилактика шаралары оң нәтиже бермеген жағдайда кәмелетке толмаған балаларға қатысты заңды өкілдердің ата-ана құқықтарынан айыру туралы мәселе қойылады.

      Мәселен 2025 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша СҚО кәмелетке толмағандардың істері бойынша мамандандырылған ауданаралық сотымен:         

      - 25 балаға қатысты 27 ата-ана ата - ана құқығынан айырылды.

      - 23 балаға қатысты 12 ата-ананың ата-ана құқықтары шектелген.  

      Ата-ана құқықтарын қалпына келтірген ата-аналар санының өсу тенденциясын атап өткен жөн. Ағымдағы жылы 5 ата – ана ата-аналық құқығын қалпына келтірді (2024 жылы-1).

      Сонымен қатар, комиссия кәмелетке толмағандардың суицидтік мінез-құлқы, жыныстық қол сұғылмаушылық, ерте жүктілік, отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық, қатыгездік, балалар-ата-аналар қатынастарын және отбасылық құндылықтарды қалыптастыру мәселелері бойынша Петропавл қаласының, сондай-ақ Солтүстік Қазақстан облысының аудандарының ата-аналарын, балаларын, педагогтары мен профилактика жүйесінің мамандарын барынша қамтуға бағытталған жалпы профилактикалық жұмыс жүргізуде.

      Мәселен, 2025 жылғы 18 наурыз бен 19 мамыр аралығында жасөспірімдер арасында суицидтік тәуекелдердің алдын алу бойынша кең ауқымды профилактикалық науқан жүргізілді, оның ішінде:

      ата-ана жұртшылығымен жұмыс: ата-аналардың құлдырауы жөніндегі воркшоп, ата-аналар чаттарындағы «Ата-аналардың махаббат апталығы» марафоны, бірыңғай консультациялар күні, «Балаңызды қалай түсінуге болады?» ата-аналар форумы, жалпы қамтылғандар-526 ата-ана;

      Жасөспірімдермен жұмыс: «Сен маңыздысың!», «Тірек нүктесі» бірыңғай психологиялық денсаулық күні, «Өмір – бұл таңдау» бейнероликтер байқауы, «Шабыттандыратын әңгімелер» облыстық онлайн-акциясы – 11 882 жасөспірім.

      2025 жылғы 12-18 мамыр аралығында жыныстық қол сұғылмаушылыққа, ерте жүктілікке қарсы, репродуктивті денсаулықты сақтау жөніндегі жұмыс шеңберінде кең ауқымды профилактикалық науқан жүргізілді, оның ішінде:  

      жасөспірімдермен жұмыс: семинар-тренингтер, жалпы саны 136 адамды қамтитын «Денсаулық QUIZ» интеллектуалды-ойын викторинасы.

      ата-аналармен жұмыс: психологтармен тікелей эфирлер, Аманат партиясының филиалындағы «Қауіпсіз қарым-қатынастар: ашық сөйлесу» диалог алаңы, ата-аналар жиналыстары (оның ішінде 7 000-нан астам ата-ананы қамтитын жазғы кезеңдегі балалардың қауіпсіз мінез-құлқы бойынша).

      Қорқытудың алдын алу бөлігінде.

      2025 жылғы 17 маусымда мектеп директорларының қатысуымен «Мектептер мен колледждерде қорқытудың алдын алу: іс-қимылдарды үйлестіру, ұжымды тарту және тәуекелдерді басқару» тақырыбында жұмыс семинар-кеңесі өтті.

      2025 жылғы 15 қазанда Петропавл қаласының мектептері мен колледждерінің директорларының, прокуратура өкілдерінің қатысуымен комиссияның кеңейтілген отырысы өткізілді, онда кәмелетке толмағандар жасаған және оларға қатысты қылмыстар бойынша жағдай қаралды. Қатысушылардың жалпы                            саны-78 адам. Кәмелетке толмағандар арасында қорқыту фактілерін азайту бойынша одан әрі шаралар әзірленді.

      Қазіргі уақытта мектептер мен колледждерде комиссия қоғамдық медиаторларды тарта отырып, оқушылар ұжымдарын біріктіру, агрессивтілік пен психологиялық шиеленіс деңгейін төмендету, жанжалды жағдайлардан, оның ішінде этносаралық жағдайлардан шығу дағдыларын қалыптастыру бойынша жұмыс ұйымдастырды.

      12 қазан мен 14 қараша аралығында комиссия психологпен және полиция өкілдерімен және психикалық денсаулық орталығымен бірлесіп тәрбиешілердің балаларға деген дөрекі қарым-қатынасын, міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін, сондай-ақ балаларға қатыгездік белгілерін тану мәселелері бойынша жауапкершілігін түсіндіру үшін балабақшаларға барады.

      Сонымен қатар, отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық, жауапкершілік пен құқықтық салдарларды түсіндіру мәселелері бойынша еңбек ұжымдарымен белсенді ағарту жұмыстары жүргізілуде.

      22 қазаннан бастап қалалық мектептерде кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, суицидтік мінез-құлықтың, қорқытудың алдын алуға, жыныстық қол сұғылмаушылыққа қарсы қылмыстардың алдын алуға бағытталған ата-аналармен ашық кездесулер өткізіледі. 14 қарашаға дейін 8 мектепті қамтуды жоспарлап отырмыз.

      Күн сайын комиссияға жүгінетін азаматтармен, мемлекеттік органдардың қызметкерлерімен кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау мәселесі бойынша консультациялық жұмыс жүргізіледі, сондай-ақ комиссияның әдістемелік жұмысы жүргізіледі.

      Алдын алу жұмыстарымен қатар комиссия әдістемелік жұмыс жүргізеді:

      Ағымдағы жылы колледждердің, қалалық мектептердің және облыстық маңызы бар мектептердің әлеуметтік педагогтары мен психологтарына (31 қаңтар, 11 қыркүйек және 2 қазан) отбасылық қолайсыздықты ерте анықтау, ведомствоаралық өзара іс-қимыл алгоритмдері, проблемалық кейстерді талқылау мәселелері бойынша 3 әдістемелік семинар-кеңес өткізілді.

      Комиссия білім бөлімімен, полиция басқармасымен, қорғаншылық және қамқоршылық органдарымен, психикалық денсаулық орталығымен, денсаулық сақтау мекемелерімен, психологиялық қолдау орталықтарымен, жастар ресурстық орталығымен, жастар денсаулық орталығымен, отбасын қолдау орталығымен, «Жастар Ассамблеясы» бірлестігімен, әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі өңірлік комиссиямен, қоғамдық бірлестіктермен тұрақты ведомствоаралық ынтымақтастық орнатты.

      Профилактиканың тиімділігін арттыру, қызметтің ашықтығын және азаматтарды құқықтық ақпараттандыруды қамтамасыз ету мақсатында комиссия қызметінің негізгі бағыттарын қамтитын Instagram ресми аккаунты және Facebook @kdn.petropavl. әлеуметтік желілер арқылы белсенді ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілуде.

      Жалпы, комиссияның қызметі қиын өмірлік жағдайдағы отбасылар мен кәмелетке толмағандарды уақтылы анықтауға, құқық бұзушылықтардың алдын алуға және отбасы мен баланың әлеуметтік әл-ауқатын қалпына келтіруге бағытталған. Іске асырылып жатқан шаралар кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылық деңгейін төмендетіп қана қоймай, ата-аналар мен педагогтардың балалардың қауіпсіздігі мен тәрбиесі үшін жауапкершілігін арттыруға мүмкіндік береді.

 

2024 жылғы балалар қылмысы мен кәмелетке толмағандарға қатысты қылмыстардың алдын алу жөніндегі қабылданатын шаралар тиімділігі

          Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы республиканың қолданыстағы заңнамасына сәйкес, мемлекеттік алдын алу жүйесі органдары: кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның, ювеналды полицияның, қалалық білім бөлімінің және өзге де мүдделі ведомстволар мен үкіметтік емес ұйымдардың өзара іс-қимылында балалардың құқықтарын қорғау бөлігінде құрылады.

          Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтар мен қылмыстардың алдын алу мақсатында алдын алу жүйесінің мемлекеттік органдары криминогендік жағдайды тұрақтандыруға бағытталған іс-шаралар ұйымдастырып, өткізді.

          2024 жылдың 12 айында кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның 31 отырысы, оның ішінде отбасылардың немесе білім беру ұйымдарының тұрғылықты жері бойынша                   4 көшпелі отырысы, комиссиялардың 3 кеңейтілген және 2 шұғыл отырысы өткізілді. 

          Комиссия хаттамаларын талдау мына жағдайды көрсетіп отыр:

          девиантты және құқыққа қайшы мінез-құлықты кәмелетке толмағандарға қатысты 46 материал:

          - оқудан қасақана жалтарған кәмелетке толмаған балаларға қатысты                   16 материал.

          Қаланың білім беру мекемелерінде қадағалаусыз қалудың, балалардың мектепке дәлелсіз себептермен келмеуінің алдын алу мақсатында мектептердің сынып жетекшілері, әлеуметтік педагогтары және ЮПБ мектеп инспекторлары оқушылардың сабаққа кіруіне күнделікті мониторинг жүргізеді, балаларды білім беру мекемелеріне қайтару үшін шаралар қабылдайды. Осыдан кейін кәмелетке толмағандар істері жөніндегі комиссиямен салыстыру жүргізіледі.

          10 және одан да көп күн ішінде оқу сабақтарын өткізіп алғаны үшін                       10 заңды өкіл ҚР ӘҚБтК-нің 409-бабы бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылды (2 ата-ана бір жыл ішінде қайталап қаралды).

          - үйден өз еркімен кеткен кәмелетке толмағандарға қатысты 5 материал.

          - құқық бұзушылықтар мен қылмыстар жасау мәселесі бойынша                              24 материал.

          Кәмелетке толмағандарға тәрбиелік ықпал ету шараларының бірі оларды арнайы мектепке жіберу болып табылатынын айта кету керек. Кәмелетке толмағандар істері жөніндегі ауданаралық мамандандырылған соттың қаулысына сәйкес: 

          - ерекше режимде ұстайтын арнайы білім беру ұйымына 1 кәмелетке толмаған жіберілді.

          – 6 кәмелетке толмаған арнайы мектептен келді, оның 2-і қала колледждерінде оқиды, 1-і мектепте, 3-і кәмелетке толды.

          Кәмелетке толмағандармен тәрбие, құқықтық білім беру және сауықтыру жұмыстарының жай-күйін зерделеу мақсатында, комиссия отырыстарында 2024 жылы құқық бұзушылықтар мен қылмыстарды, кәмелетке толмағандардың қадағалаусыз және панасыз қалуын талдау мәселесі бойынша алдын алу жүйесі органдары басшыларының 20 есебі тыңдалды.

          2024 ж. 12.01. комиссия төрағасы Қ.Б. Төренова «Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алудың өзекті мәселелері» мектеп директорларымен ведомствоаралық жұмыс кеңесін өткізді.     

          Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтар мен қылмыстардың алдын алу мәселелері және оларға қатысты материалдар                       2024 ж. 22.02., 2024 ж. 19.07., 2024 ж. 20.11. қаралды.

          2024 жылғы 01.07. қала әкімі С. Мұхамедиевтің төрағалығымен Петропавл қаласы әкімдігі жанындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия отырысы өтті. Онда мынадай мәселелер қаралды:

1. Жалпы қылмыстық жағдай, балалар суициді, балалар қылмысы.     2. Сыртқы себептерден балалар өлімінің алдын алу шаралары туралы. Жол-көлік оқиғаларынан балалар өлімін азайту, балалардың жол жарақаттануының алдын алу, балалардың кісі өлтіруден, суицидтен және жазатайым оқиғалардан болатын өлім-жітімінің алдын алу. Балаларға қатысты зорлық-зомбылықтың алдын алу.

          Отырыс қала прокуратурасының, Петропавл қаласының полиция басқармасының, СҚО бойынша рестораторлар мен қонақүйлер қауымдастығының төрағасының, ойын-сауық мекемелерінің басшылары мен қала мектептерінің директорларының шақыруымен өткізілді.

          Суицидтік мінез-құлық мәселелері 4 кәмелетке толмағанға (Колабухов, Новицкая, Воропаева, Усяева) 2024 ж. 19.07. жеке мәселе бойынша қаралды.

          Ағымдағы жылы әдістемелік семинарлар өткізілді, ювеналды полиция қызметкерлеріне (2024 ж. 16.02.), сондай-ақ әлеуметтік педагогтар мен педагог-психологтарға (2024 ж. 12.12.) арналған әдістемелік құралдар әзірленді.

          2024 ж. 06.12. комиссия хатшысы ЦИТО бірлесіп 1860 оқушыны қамтитын «Сенің қауіпсіздігің сенің қолыңда: өзіңді зорлық-зомбылықтан қалай қорғауға және өмірді бұзуы мүмкін қателіктерден қалай аулақ болуға болады» тақырыбында оқушыларға арналған вебинар өткізді.

          Жыл бойы кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау бөлігінде азаматтармен, полиция, білім беру және басқа да ведомстволардың қызметкерлерімен консультациялар үнемі өткізіліп тұрады.

          Жыл сайынғы «Зорлық-зомбылыққа қарсы 16 күн» акциясы аясында КІК мүшелері өзін-өзі қорғау бойынша шеберлік сабағын, «Ақ таспа» акциясын, тұрмысы нашар отбасылар бойынша рейдті ұйымдастыруға және өткізуге қатысады. Балабақша қызметкерлеріне «Отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық: қалай тануға және көмектесуге болады. Фактілерді жасырғаны үшін мұғалімдердің жауапкершілігі».

          Балалардың құқықтарын қорғау жөнінде шаралар қабылдау үшін отбасылардың тұрғылықты жеріне үнемі бару жүзеге асырылады. Қысқы кезеңде ТЖБ қызметкерлерімен бірге тұрмысы нашар отбасылардың өмір сүру жағдайларын тексеру жұмыстары күшейтілді, жазғы кезеңде кәмелетке толмаған балалар отбасыларында тұратын есепке алынатын адамдарды, прокуратура және пробация қызметінің қызметкерлерімен және учаскелік полиция инспекторларымен бірлесіп тексеру жүзеге асырылды.

          Ата-ана міндеттерін тиісінше орындамау мәселесі өткір тұр, комиссия отырыстарында ата-ана міндеттерін орындамайтын ата-аналарға қатысты                 78 материал қаралды, оның ішінде 5 тұрмыстық зорлық-зомбылық және кәмелетке толмағандарға қатыгездік фактілері.

          Профилактикалық ықпал ету шаралары тиісті нәтиже көрсетпеген жағдайда, комиссия ата-ана құқықтарынан айыру бойынша сотқа жіберу туралы шешім қабылдайды.

          Осылайша, алдын-алу шараларына қарамастан, кәмелетке толмағандар арасында құқық бұзушылықтар мен қылмыстар фактілерінің көбеюі байқалады. Осыған байланысты осы бағыттағы жұмыс күшейтілетін болады.

Мемлекеттік органдардың алдын алу жүйесінің ведомствоаралық өзара іс-қимылын нығайтуға шаралар қабылданатын болады.

          2025 жылы кәмелетке толмағандар істері жөніндегі комиссия:

          - комиссияның сапалық құрамына өзгерістер енгізу және комиссияның әрбір мүшесінің жауапкершілік деңгейін арттыруды;

          - комиссия қаулылары мен хаттамалық тапсырмаларының орындалуын бақылауды күшейтуді;

          - тұрмысы нашар отбасыларды анықтау бойынша жұмысты жалғастыру;

          - жыл бойы 2024 жылы қылмыстардың өсуіне жол берген білім беру ұйымдары басшыларының есептерін тыңдау, сондай-ақ кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу бойынша оң тәжірибемен алмасуды;

          - жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған ұйымдарды тексеруге кірісуді;

          - комиссияның қызметін БАҚ-та белсенді жариялауды жоспарлауда.

 

2023 жылғы 6 ай қорытындылары бойынша Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия жұмысының талдауы

Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның қызметі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы аясында жүзеге асырылады және кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз және панасыз қалудың профилактикасы, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау саласындағы мемлекеттік органдар мен мекемелердің қызметін үйлестірге бағытталған, ол отырыстар өткізу арқылы (айына кемінде 2 рет) жүзеге асырылады.

2023 жылдың 6 айында кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның 16 отырысы (2022 жылы – 14), оның ішінде қаланың білім беру ұйымдары басшыларының және мүдделі ведомстволар өкілдерінің қатысуымен көшпелі және кеңейтілген отырыстар өткізілді.

Комиссия отырысы барысында 76 материал (2021 жылы – 69) қаралды.

Комиссия хаттамаларын талдау:

2023 жылдың 1-ші жартыжылдығында комиссияда оқудан жалтарған қала мектептері мен колледждерінің оқушыларына қатысты 13 материал (2022 жылы барлығы – 9) қаралды. Барлық жағдайда заңды өкілдер Әкімшілік құқық бұзушылық туралы ҚР кодексінің 409-бабына сәйкес әкімшілік жауапкершілікке тартылғанын көрсетіп отыр.

Оқудан жалтарған, құқық бұзушылық жасаған, үйден жүйелі түрде өз бетінше кететін кәмелетке толмағандарға қатысты тәрбиелік ықпал ету шараларының бірі - арнайы білім беру ұйымдарына орналастыру екенін айта кету керек.

2023 жылдың өткен кезеңінде СҚО Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі ауданаралық мамандандырылған сотының қаулысына сәйкес девиантты мінез – құлқы бар балаларға арналған арнайы білім беру ұйымына – 4 кәмелетке толмаған, 2022 жылы 5 бала жіберілді.

Қазіргі уақытта ювеналды полиция бөлімшесінің профилактикалық есебінде 20 кәмелетке толмаған (2022 ж. - 26) және 36 тұрмысы нашар отбасы (2022 ж. - 80) бар.

Заңды өкілдермен жұмыс жүргізуге көп көңіл бөлінеді. 2023 жылдың 6 айында комиссияда ата – ана міндеттерін орындаудан жалтарған ата-аналарға қатысты 45 материал қаралды (2022 жылы - 41). ҚР ӘҚБтК-нің 127-бабы (ата-аналық міндеттерін орындамау) бойынша 120 заңды өкіл әкімшілік жауапкершілікке тартылды (2022 жылы - 104).

Ата-аналармен жұмыс отбасылардың қолайсыздығының барлық аспектілерін ескере отырып, жоспарлы түрде жүзеге асырылады. Комиссия отырысы барысында заңды өкілдерге ата-ана міндеттерін орындау бөлігінде ҚР заңнамасы түсіндіріледі, отбасының қолайсыздығын жою жөніндегі шаралар ұсынылады, жағдайды түзету үшін белгілі бір мерзім беріледі. Комиссия мүшелері консультативтік және құқықтық көмек, ата-аналарға жұмысқа орналасуға, АӘК алу үшін құжаттар жинауға, медициналық мекемелерге жүгінуге және т.б. көмек көрсетеді.

Жеке профилактика шаралары оң нәтиже бермеген жағдайда, кәмелетке толмаған балаларға қатысты заңды өкілдердің ата-ана құқықтарынан айыру туралы мәселе қаралады.

2023 жылғы 6 ай қорытындысы бойынша қорғаншылық органдарының талап арызы бойынша: 20 балаға қатысты 12 ата – ананың ата – аналық құқығынан айыруға (2022 жылы-8 балаға қатысты 8 ата-ана ата-аналық құқығынан айырылған); 9 балаға қатысты 5 ата-ананың ата-аналық құқықтарын шектеуге (2022 жылы - 3 ата-ана 8 балаға қатысты) шаралар қабылданды.

Комиссия мүшелері ювеналды полициямен бірлесіп рейдтік, жедел-профилактикалық іс-шараларға қатысады, 2023 жылдың 6 айында 140 рейдтік іс-шара өткізілді (2022 жылы - 105).

Комиссия мүшелері дөңгелек үстелдер, дәрістер, ата-аналар жиналыстарын өткізеді. Мүдделі ведомстволардың қызметкерлерімен әдістемелік жұмыс жүргізіледі. Жазғы демалыс басталғанға дейін комиссияның мобильді тобы ата-аналар жиналысын өткізді, онда ата-аналарға ата-ана құқықтары мен міндеттері түсіндірілді, балаларын жыныстық зорлық-зомбылықтан қалай қорғау керектігі, көмек алу үшін қайда жүгіну керектігі туралы түсініктемелер берілді, жасөспірімдердің суицидтік мінез-құлқы мәселесі қозғалды, тақырыптық жадынамалар әзірленді. Колледж студенттерімен жыныстық тәрбие мәселелері бойынша кездесулер өткізілді.

  Кәмелетке толмағандармен жүргізілетін тәрбие, құқықтық білім беру және сауықтыру жұмыстарының жай-күйін зерделеу мақсатында комиссия отырыстарында кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылықтары мен қылмыстарын, қадағалаусыз және панасыз қалуын талдау мәселесі бойынша профилактика жүйесі органдары басшыларының есебі тыңдалды.

Профилактика жүйесі органдарының өзара іс-қимылының нәтижесі өмірлік қиын жағдайға тап болған отбасыларды, балаларды оңалтудың оң мысалдары болып табылады – 0 % (14/14 факт, оның 11-і 2022 жылы іс жүзінде жасалған).

Мысалы, комиссия отырысында және мемлекеттік органдардың профилактикалық жұмысында қаралғаннан кейін оқудан қасақана жалтарған, анасымен жанжалдасқан, үйден бағалы заттарды ұрлаған жасөспірім, бүгінгі күні пәндер бойынша барлық қарыздарын жауып, сессияны тапсырып, әкесімен бірге тұрады және баскетбол секциясына барады.

Отбасын оңалтудың оң мысалдары бар: ата-ана құқығын қалпына келтірген (бұрын шектелген), асырауында екі баласы бар ана қайтадан алкогольді асыра пайдалана бастады, жұмыс істемеді, балаларды мектепке апармады. Профилактикалық жұмыстарды жүргізу кезінде ол жұмысқа орналасты, үйін тәртіпке келтірді, алкогольдік ішімдіктерді қолдануды тоқтатты, балаларды мектепке апара бастады, тегін тамақ ресімдеді.

2023 жылдың 6 айында кәмелетке толмағандарға қатысты жасалған қылмыстардың 15% - ға (20-дан 17-ге дейін) төмендеуі тіркелгенін айта кету керек.

Кәмелетке толмағандардың суицидтік мінез-құлқы мәселесі бақылауға алынды. Қосымша шаралар қабылданды, атап айтқанда мектеп директорларының қатысуымен комиссияның кеңейтілген отырысы өткізілді, Парламент Мәжілісінің депутаты Е.Н. Мамбетовпен кездесу ұйымдастырылды, осы бағыттағы жұмысты жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірленді. «Әлеуметтік желілерде суицидті насихаттайтын топтарды анықтау» мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс шеңберінде жоба іске қосылды. Психикалық денсаулық орталығының өкілдерімен педагог-психологтар мен әлеуметтік педагогтарға арналған семинарлар жоспарланған.

Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның қызметі бұдан әрі өз құзыреті шегінде ведомствоаралық бақылауды күшейтуге, отбасындағы қолайсыздықты ерте анықтауға, қолданыстағы заңнама талаптарының нақты орындалуын негізге ала отырып, балалар мен ата-аналарды психологиялық-педагогикалық, медициналық, құқықтық қолдау және оңалту үшін жағдайлар жасауға бағытталатын болады.

Мүдделі ведомстволарды ақпараттандыру мақсатында құқық бұзушылықтың алдын алу жөніндегі комиссия жұмысының жай-күйі туралы мәліметтер Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстың алдын алу жүйесі органдарына, сондай-ақ Петропавл қаласы әкімінің Веб-сайтына және Facebook әлеуметтік желісіне жіберіледі.

Байланыс:

Телефон: + 7 (715)2 46 54 60

Мекенжайы: Қазақстан Конституциясы к. 23 үй, 13 каб.

Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия мүшелері Балаларды қорғау күнімен облыстық балалар ауруханасының кішкентай емделушілерін құттықтады

Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия мүшелері Балаларды қорғау күнімен облыстық балалар ауруханасының кішкентай емделушілерін құттықтады.

Балаларды қорғау күніне арналған іс-шараларға қатыса алмайтын балалар үшін Петропавл қаласының кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия мүшелері мерекені Көп бейінді облыстық балалар ауруханасының қабырғасында ұйымдастырды. Кішкентай пациенттерге арналған шығармашылық нөмірлермен қалалық мәдениет үйінің, медициналық колледждің және «Улыбка» балалар қайырымдылық қорының және «Altynai dance» би студиясының ұжымдары өнер көрсетті. Ойын бағдарламасы, аниматорлар мен сыйлықтар балаларға үлкен қуаныш сыйлады.

Құттықтауға Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігі жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссия, СҚО әкімдігінің кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия, еріктілер қозғалысы, «Аттракциондар әлемі» ЖШС және СҚО Іскер әйелдер қауымдастығы қосылды.

Балаларды қорғау күні - бұл балалар мен олардың ата-аналары үшін көңілді мереке ғана емес, бұл қоғамға әр баланың құқықтарын қорғау және сақтау қажеттілігін еске салады және балаға бақытты, дені сау және парасатты адам болып өсуге мүмкіндік береді.

 

Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия мүшелері қалалық колледж студенттерімен кездесті

С. Мұқанов атындағы облыстық кітапхана залында Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия ұйымдастырған «Кәмелетке толмағандардың жыныстық қол сұғылмаушылығы. Ашық әңгіме» тақырыбында қалалық колледж студенттерімен дөңгелек үстел өткізілді. Іс-шара кәмелетке толмағандар арасындағы жыныстық қол сұғылмаушылыққа қарсы қылмыстардың алдын алу және жыныстық қылмыстардың деңгейін төмендету аясында өткізілді.

Дөңгелек үстелде Петропавл қ. ПБ ЖПҚ ювеналды полиция бөлімшесінің инспекторы Л. Султангельдинова, психикалық денсаулық орталығының психологы И. Якимова, көп бейінді облыстық балалар ауруханасының дәрігері Қ. Қойшығұл, «Ана үйі» қоғамдық қоры маманы М. Көшембаева және кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия хатшысы Е. Завьялова сөз сөйледі. Дөңгелек үстелдің негізгі мақсаты – кәмелетке толмағандарға жыныстық зорлық-зомбылықтан, қалаусыз ерте жүктіліктен және оның зардаптарынан қалай қорғану керектігін түсіндіру. Балаларға қажет болған кезде хабарласуға болатын сенім телефондары туралы айтылды.

 

Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның кеңейтілген отырысы өткізілді.

Талқылаудың негізгі тақырыбы - кәмелетке толмағандар арасындағы жыныстық қол сұғылмаушылыққа қарсы қылмыстардың алдын алу.

Кеңейтілген отырысқа ата-аналар мен педагогикалық қоғам өкілдері, қалалық әкімдік, ювеналды полиция, білім бөлімі, көп бейінді балалар ауруханасы, психикалық денсаулық орталығы, Петропавл қалалық мәслихаты, «Ана үйі» қоғамдық қорының өкілдері қатысты. Негізгі мақсат - ата-аналардың назарын балаларға қатысты жыныстық қысым көрсету мәселесіне және кәмелетке толмағандардың ерте жыныстық қатынасқа түсу проблемасына аудару, ата-аналарға балаларын қалай қауіптен арылту және олардың қылмыстың құрбаны болуына жол бермеу керектігін түсіндіру, сондай-ақ жағдайға қалай әсер ету керектігі туралы бірлесіп шешім қабылдау. Мемлекеттік органдарға кәмелетке толмағандарға қатысты жыныстық тиіспеушілікке қарсы қылмыстардың алдын алу және деңгейін төмендету жөнінде тиісті тапсырмалар берілді.

Ата-аналарға қажет болған кезде хабарласуға болатын сенім телефондары туралы айтылды. Отырысқа 160-тан астам адам қатысты.

 

2022 жылдың қорытындысы бойынша Петропавл қаласы әкімдігі жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия жұмысын талдау

Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия – бұл мемлекеттік органдар мен мекемелердің кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз және панасыз қалудың алдын алу, олардың құқықтары мен мүдделерін қорғау саласындағы жұмысын үйлестіретін, отырыстар өткізу арқылы жүзеге асырылатын тұрақты жұмыс істейтін алқалы орган.

Комиссия 2 негізгі функцияны жүзеге асырады: бұл кәмелетке толмағандардың құқықтары мен заңды мүдделерін, ең алдымен, заңды өкілдер, сондай-ақ басқа да адамдар тарапынан оларға қол сұғудан қорғау және кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылықтарының алдын алу.

Петропавл қаласының кәмелетке толмағандар істері жөніндегі комиссиясының құрамына әртүрлі ведомстволардың (ішкі істер, білім беру, денсаулық сақтау, мәдениет, әлеуметтік қорғау органдары, мәслихат депутаттары, ҮЕҰ) 17 өкілі кіреді. Комиссия құрамы Петропавл қалалық мәслихатының шешімімен бекітілген.

Комиссияның қызметі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы шеңберінде отырыстар өткізу арқылы (айына кемінде 2 рет) жүзеге асырылады.

2022 жылдың 12 айында комиссияның 30 отырысы (2021 жылы – 31), оның ішінде қаланың білім беру ұйымдары басшыларының қатысуымен кеңейтілген отырыстар өткізілді. 174 материал қаралды (2021 жылы – 162). Оның ішінде: ішкі істер органдарының 30 ұсынысы; қорғаншылық органының 30 ұсынысы, мектептер мен колледждердің 58 ұсынысы, комиссия хатшысының 23 ұсынысы.

Комиссия отырыстарының хаттамаларын талдау:

– 18 материал (2020 жылы-21) сабақтарға ұзақ уақыт қатыспайтын кәмелетке толмаған балаларға қатысты қаралғанын көрсетті.

Қаланың білім беру мекемелерінде қадағалаусыз қалудың, балалардың мектепке дәлелсіз себептермен келмеуінің алдын алу мақсатында мектептердің сынып жетекшілері, әлеуметтік педагогтары және ювеналды полицияның мектеп инспекторлары оқушылардың сабақтарды өткізуіне күнделікті мониторинг жүргізеді, балаларды оқу процесіне қайтаруға шаралар қабылдайды.

32 заңды өкілге қатысты (2021 жылы – 14) балаларының 10 және одан да көп күн ішінде оқу сабақтарын өткізіп алғаны үшін ҚР ӘҚБтК 409-бабы бойынша әкімшілік жауапкершілікке тарту үшін білім беру саласындағы уәкілетті органға материалдар жіберілді.

Аталған мәселе бойынша қаралған оқушылар білім беру ұйымдарында оқуды жалғастырғанын атап өткен жөн.

– Девиантты және құқыққа қайшы мінез-құлықты кәмелетке толмағандарға қатысты 17 материал (2020 жылы-24).

Панасыз және қараусыз қалған балаларды, жалпы білім беретін оқу орындарына дәлелсіз себептермен бармайтын кәмелетке толмағандарды, тұрмысы нашар отбасылардан шыққан балаларды, сондай-ақ балалар еңбегін заңсыз пайдалану фактілерін анықтау мақсатында «Түнгі қаладағы балалар», «Жасөспірім» және т.б. республикалық және өңірлік жедел-профилактикалық іс-шаралар тұрақты негізде өткізіледі.

2022 жылдың қорытындысы бойынша жедел-профилактикалық іс - шаралар шеңберінде қала аумағында 167 рейдтік іс-шаралар өткізілді (2021 жылы-162).

Оқытудан жалтаратын, әкімшілік және қылмыстық құқық бұзушылықтар жасайтын, үйден жүйелі түрде өз бетінше кететін кәмелетке толмағандарға қатысты тәрбиелік ықпал ету шараларының бірі арнаулы білім беру ұйымдарына орналастыру болып табылады.

2021 жылдың өткен кезеңінде СҚО Кәмелетке толмағандар істері жөніндегі ауданаралық мамандандырылған сотының қаулысына сәйкес: девиантты мінез – құлқы бар балаларға арналған арнаулы білім беру ұйымына - 5 (2021 жылы – 6) кәмелетке толмаған жіберілді; арнаулы мектептен-8 кәмелетке толмаған бала келді (оның ішінде ерекше режимдегі арнаулы мектептен 2). Оның ішінде: мектепте – 1 бала, колледжде – 1 бала оқиды, кәмелетке толған - 6.

- Ата-ана міндетін атқармайтын ата-аналарға қатысты 66 материал (2021 жылы-116).

Комиссия қызметіндегі маңызды бағыттардың бірі денсаулық жағдайына теріс әсер ететін және өміріне қауіп төндіретін өмірлік қиын жағдайға тап болған балаларды анықтау, сондай-ақ тәрбиесі физикалық, психикалық және моральдық жағынан теріс әсер ететін, кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеуден, оқытудан және күтіп-бағудан жалтаратын ата-аналарды немесе заңды өкілдерді анықтау болып табылады.

Комиссия отырысында қаралғаннан кейін тұрмысы нашар отбасылар мен өмірлік қиын жағдайдағы балалар өңірлік деректер базасына енгізіледі. Бұдан әрі комиссияның жұмысқа орналастыру, кәмелетке толмағандар мен есепте тұрған отбасыларға өзге де көмек көрсету жөніндегі ұсынымдарының орындалуына мониторинг жүргізіледі.

Комиссия хатшысы өмірлік қиын жағдайдағы балалардың, қолайсыз отбасылардың өңірлік деректер базасын жүргізеді. Мәселен, Петропавл қаласы бойынша өмірлік қиын жағдайға тап болған балалардың өңірлік деректер базасында 2022 жылдың қорытындысы бойынша 126 бала мен 59 отбасы есепте тұр.

Ата-аналармен жұмыс отбасылардың қолайсыздығының барлық аспектілерін ескере отырып, жоспарлы түрде жүзеге асырылады. Комиссия отырысы барысында заңды өкілдерге ата-ана міндеттерін орындау бөлігінде ҚР заңнамасы түсіндіріледі, отбасының қолайсыздығын жою жөніндегі шаралар ұсынылады, жағдайды түзету үшін белгілі бір мерзім беріледі. Комиссия мүшелері консультативтік және құқықтық көмек, ата-аналарға жұмысқа орналасуға, АӘК алу үшін құжаттар жинауға, медициналық мекемелерге жүгінуге және т.б. көмек көрсетеді.

2022 жылдың қорытындысы бойынша комиссия 215 балаға көмек көрсетті:

- 27 кәмелетке толмаған бала оқу орындарына қайтарылды;

- 17 ата-ана жұмысқа орналастырылды;

- 12 ата-ана психикалық денсаулық орталығында алкогольге тәуелділіктен емделуде;

- 11 отбасына АӘК, тегін тамақтандыруды ресімдеуге;

- 18 кәмелетке толмаған балаға қажетті медициналық көмек алуға;

- 10 кәмелетке толмаған балаға тұрмыстық және еңбек жағдайында көмек көрсетілді;

- 24 отбасына азық-түлік және т. б. түрінде көмек көрсету үшін демеушілер тартылды.

Ата-аналарға жеке профилактика шаралары да қолданылады. Мәселен, 2022 жылдың 12 айында ҚР ӘҚБтК-нің 127-бабы бойынша ата-аналық міндеттерін орындамағаны үшін 190 заңды өкіл жауапкершілікке тартылып, 41 отбасы ювеналды полицияға есепке қойылды.

Жеке профилактика шаралары оң нәтиже бермеген жағдайда кәмелетке толмаған балаларға қатысты заңды өкілдердің ата-ана құқықтарынан айыру туралы мәселе қаралады.

Мәселен, 2022 жылдың 12 айының қорытындысы бойынша органдардың талап арызы бойынша: 20 балаға қатысты 14 ата-ана құқығынан айыру (2021 жылы-49 балаға қатысты 30 ата-ана); 9 балаға қатысты 4 ата-ана құқығын шектеу (2021 жылы - 10 балаға қатысты 9 ата-ана) шаралары қолданылды.

2 балаға қатысты 2 заңды өкілдің ата - ана құқықтарын қалпына келтіру (2021 жылы - 9 балаға қатысты 4 заңды өкіл) шаралары қолданылды.

Комиссия мүшелері ювеналды полициямен бірлесіп рейдтік, жедел-профилактикалық іс-шараларға, дөңгелек үстелдерге, дәрістерге, ата-аналар жиналыстарына қатысады, мүдделі ведомстволардың қызметкерлерімен әдістемелік жұмыс жүргізіледі.

Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, балалардың панасыздығы мен қадағалаусыз қалуының профилактикасы жүйесі органдарының өзара іс-қимылының нәтижесі өмірлік қиын жағдайда жүрген отбасыларды, балаларды оңалтудың оң мысалдары болып табылады.

Мүдделі ведомстволарды ақпараттандыру мақсатында құқық бұзушылықтың алдын алу жөніндегі комиссия жұмысының жай-күйі туралы мәліметтер Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстың алдын алу жүйесі органдарына, сондай-ақ Петропавл қаласы әкімінің Веб-сайтына жіберіледі.

Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы
кәмелетке толмағандардың істері
және олардың құқықтарын қорғау
жөніндегі комиссия хатшысы
Е. Завьялова

 

 

«Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның дербес құрамын бекіту туралы» Петропавл қалалық мәслихатының 2021 жылғы 19 қарашадағы 9 сессиясының №2 шешіміне өзгерістер енгізу туралы шешім № 2 2022 жылғы 18 мамыр

2022 жылғы 6 ай қорытындылары бойынша Петропавл қаласы әкiмдiгiнiң жанындағы кәмелетке толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссия жұмысының талдауы

Кәмелетке толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссия — бұл кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз және панасыз қалудың профилактикасы, олардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғау саласындағы мемлекеттiк органдар мен мекемелердiң қызметiн үйлестiрудi қамтамасыз ететiн тұрақты жұмыс iстейтiн алқалы орган. Петропавл қаласының кәмелетке толмағандардың iстерi жөнiндегi комиссиясының құрамына түрлi ведомстволардың (iшкi iстер, бiлiм беру, денсаулық сақтау, мәдениет, әлеуметтiк қорғау органдарының, мәслихат депутаттарының, ҮЕҰ) 17 өкiлi кiредi. Комиссияның қызметi Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы аясында отырыстар өткiзу арқылы (айына кемiнде 2 рет) жүзеге асырылады.

2022 жылдың 6 айында кәмелетке толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссияның 16 отырысы (2021 жылы — 15), оның iшiнде қаланың бiлiм беру ұйымдары басшыларының қатысуымен кеңейтiлген отырыстар өткiзiлдi. 74 материал қаралды (2021 жылы — 78). Оның iшiнде: ЮПБ – 12; қорғаншылық — 19, бiлiм беру ұйымдары — 34, КIК хатшысы — 8 материал ұсынылды.

Кәмелетке толмағандармен жүргiзiлетiн тәрбие, құқықтық бiлiм беру және сауықтыру жұмыстарының жай-күйiн зерделеу мақсатында Комиссияның 2022 жылғы 5 айдағы отырыстарында кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылықтары мен қылмыстарын, қадағалаусыз және панасыз қалуын талдау мәселелерi бойынша профилактика жүйесi органдары басшыларының 28 есебi, оның iшiнде кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың өсуiне жол берген оқу мекемелерi басшыларының есептерi тыңдалды.

Комиссия отырыстарының хаттамаларын талдау көрсеткендей, 2022 жылдың 6 айында:

• сабақтарға ұзақ уақыт қатыспайтын кәмелетке толмаған балаларға қатысты 10 материал қаралды.

Қаланың бiлiм беру мекемелерiнде балалардың қадағалаусыз қалуының, дәлелсiз себептермен мектепке келмеуiнiң алдын алу мақсатында сынып жетекшiлерi, мектептердiң әлеуметтiк педагогтары және ювеналды полицияның мектеп инспекторлары оқушылардың сабаққа қатыспауының күнделiктi мониторингiн жүзеге асырады, балаларды оқу процесiне қайтаруға шаралар қабылдайды.

Аталған мәселе бойынша қаралған оқушылар бiлiм беру ұйымдарында оқуын қайтадан жалғастырғанын атап өткен жөн.

• Девиантты және құқыққа қарсы мiнез-құлықты кәмелетке толмағандарға қатысты 16 материал;

Сабақтарын 10 және одан да көп күн бойы өткiзiп алғаны үшiн 17 заңды өкiлге қатысты ҚР ӘҚБтК-нiң 409-бабы (ҚР бiлiм, дене шынықтыру және спорт саласындағы заңнамасын бұзу) бойынша әкiмшiлiк жауаптылыққа тарту жөнiндегi материалдар уәкiлеттi органға жiберiлдi.

Панасыз және қадағалаусыз қалған балаларды, жалпы бiлiм беретiн оқу орындарына дәлелсiз себептермен бармайтын кәмелетке толмағандарды, тұрмысы нашар отбасылардан шыққан балаларды, сондай-ақ балалар еңбегiн заңсыз пайдалану фактiлерiн анықтау мақсатында «Түнгi қаладағы балалар», «Жасөспiрiм» және басқа да республикалық және өңiрлiк жедел-алдын алу iс-шаралары тұрақты негiзде жүргiзiледi.

Жедел-профилактикалық iс-шаралар аясында 2022 жылғы 6 ай қорытындысы бойынша қала аумағында 105 рейдтiк iс-шара өткiзiлдi (2021 жылы — 71).

Оқытудан жалтарған, әкiмшiлiк және қылмыстық құқық бұзушылық жасаған, үйден жүйелi түрде өз бетiмен кететiн кәмелетке толмағандарға қатысты тәрбиелiк ықпал ету шараларының бiрi арнаулы бiлiм беру ұйымдарына орналастыру болып табылады.

Мәселен, 2022 жылдың өткен кезеңiнде СҚО кәмелетке толмағандардың iстерi жөнiндегi ауданаралық мамандандырылған сотының шешiмiне сәйкес Алматы қаласының арнайы бiлiм беру ұйымына — 2 (2021 жылы — 2) кәмелетке толмаған жiберiлдi.

Комиссия қызметiндегi маңызды бағыттардың бiрi денсаулық жағдайына керi әсер ететiн және өмiрiне қауiп төндiретiн қиын өмiрлiк жағдайдағы балаларды анықтау, сондай-ақ тәрбиесi дене, психикалық және моральдық дамуына, денсаулығына терiс әсер ететiн кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеуден, оқытудан және асыраудан жалтаратын ата-аналарды немесе заңды өкiлдердi анықтау болып табылады.

Мәселен, 2022 жылдың 6 айында ата-ана мiндеттерiн атқармайтын ата-аналарға қатысты 37 (2021 жылы — 44) материал қаралды.

Ата-аналармен жұмыс отбасы қолайсыздығының барлық аспектiлерiн ескере отырып, жүйелi түрде жүргiзiледi. Комиссия отырысы барысында заңды өкiлдерге ата-ана мiндеттерiн орындау бөлiгiнде Қазақстан Республикасының заңнамасы түсiндiрiледi, отбасының қолайсыздығын жою бойынша шаралар ұсынылады, жағдайды түзету үшiн белгiлi бiр мерзiм берiледi. Комиссия мүшелерi консультациялық және құқықтық көмек, ата-аналарға жұмысқа орналасуға, АӘК алу үшiн құжаттарды жинауға, медициналық мекемелерге жүгiнуге және т.б. көмек көрсетедi.

Комиссия отырысында қаралғаннан кейiн тұрмысы нашар отбасылар және өмiрлiк қиын жағдайдағы балалар, тұрмысы нашар отбасылар өңiрлiк деректер базасына енгiзiледi (109 бала тәрбиеленетiн 58 отбасы есепте тұр). Бұдан әрi есепте тұрған кәмелетке толмағандар мен отбасыларға тұрмыстық және еңбекке орналастыру, өзге де көмек көрсету жөнiндегi комиссия ұсынымдарының орындалуына мониторинг жүргiзiледi.

Комиссия:

• 15 кәмелетке толмаған баланы оқу процесiне қайтаруға;
• 7 ата-ананы жұмысқа орналастыруға;
• 11 отбасына АӘК, тегiн тамақтануды ресiмдеуге;
• 7 ата-анаға алкогольге тәуелдiлiктен емделуге;
• 7 кәмелетке толмаған балаға қажеттi медициналық көмек алуға көмек көрсеттi.

Ата-аналарға жеке алдын алу шаралары да қолданылады. Мәселен, 2022 жылдың 6 айында ҚР ӘҚБК 127-бабы бойынша ата-ана мiндеттерiн орындамағаны үшiн 104 заңды өкiл жауапқа тартылды, 31 ата-ана мен 28 кәмелетке толмаған ювеналды полицияға есепке қойылды.

Жеке профилактика шаралары оң нәтиже бермеген жағдайда, кәмелетке толмаған балаларға қатысты заңды өкiлдердi ата-ана құқығынан айыру туралы мәселе қаралады.

2022 жылғы 6 ай қорытындысы бойынша органдардың талап арызы бойынша:

• 8 балаға қатысты 8 ата-ана құқығынан айыру (2021 жылы — 11 балаға қатысты 9 ата-ана);
• 7 балаға қатысты 3 ата-ана құқығын шектеу (2021 жылы — 6 балаға қатысты 3 ата-ана).

2 балаға қатысты 2 заңды өкiлдiң ата — ана құқықтарын қалпына келтiру — (2021 жылы — 3 балаға қатысты 1 заңды өкiл) шаралары қолданылды.

Комиссия мүшелерi дөңгелек үстелдерге, дәрiстерге, ата-аналар жиналыстарына қатысады, мүдделi ведомстволардың қызметкерлерiмен әдiстемелiк жұмыс жүргiзiледi.

Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, балалардың панасыздығы мен қадағалаусыз қалуының профилактикасы жүйесi органдарының өзара iс-қимылының нәтижесi өмiрлiк қиын жағдайда жүрген отбасыларды, балаларды оңалтудың оң мысалдары болып табылады.

Кәмелетке толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссияның қызметi бұдан әрi өз құзыретi шегiнде ведомствоаралық бақылауды күшейтуге, отбасындағы қолайсыздықты ерте анықтауға, қолданыстағы заңнама талаптарының нақты орындалуын негiзге ала отырып, балалар мен ата-аналарды психологиялық-педагогикалық, медициналық, құқықтық қолдау және оңалту үшiн жағдайлар жасауға бағытталатын болады.

Мүдделi ведомстволарды ақпараттандыру мақсатында құқық бұзушылықтың алдын алу жөнiндегi комиссия жұмысының жай-күйi туралы мәлiметтер Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстың алдын алу жүйесi органдарына, сондай-ақ Петропавл қаласы әкiмiнiң Веб-сайтына және Facebook әлеуметтiк желiсiне жiберiледi.

Байланыс:

Телефон:
+ 7 (715)2 46 54 60

Мекенжайы:
Қазақстан Конституциясы к. 23 үй, 13 каб.

2021 жылдың қорытындысы бойынша Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның жұмысын талдау

Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия – бұл кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз және панасыз қалудың профилактикасы, олардың құқықтары мен мүдделерін қорғау саласындағы мемлекеттік органдар мен мекемелердің жұмысын үйлестіретін тұрақты жұмыс істейтін алқалы орган, ол отырыстар өткізу арқылы жүзеге асырылады (айына кемінде 2 рет). Комиссияның қызметі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы аясында жүзеге асырылады.

2021 жылдың 12 айында кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның 31 отырысы (2021 жылы – 25), оның ішінде қаланың білім беру ұйымдары басшыларының қатысуымен кеңейтілген отырыстар өткізілді. 162 материал қаралды (2020 жылы – 140).

Кәмелетке толмағандармен жүргізілетін тәрбие, құқықтық білім беру және сауықтыру жұмыстарының жай – күйін зерделеу мақсатында 2021 жылы комиссия отырыстарында кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылықтары мен қылмыстарын, қадағалаусыз және панасыз қалуын талдау мәселесі бойынша профилактика жүйесі органдары басшыларының 31 (2019 жылы-18) есебі, оның ішінде кәмелетке толмағандар арасында қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың өсуіне жол берген оқу мекемелері басшыларының есептері тыңдалды.

Комиссия отырыстарының хаттамаларын талдау:

– 21 (2020 ж. – 14) материал оқу сабақтарына ұзақ уақыт қатыспайтын кәмелетке толмаған балаларға қатысты қаралды.

Қаланың білім беру мекемелерінде балалардың қадағалаусыз қалуының, дәлелсіз себептермен мектепке келмеуінің алдын алу мақсатында сынып жетекшілері, мектептердің әлеуметтік педагогтары және ювеналды полицияның мектеп инспекторлары оқушылардың сабаққа қатыспауының күнделікті мониторингін жүзеге асырады, балаларды оқу процесіне қайтаруға шаралар қабылдайды.

Оқу сабақтарын 10 және одан да көп күн өткізгені үшін 14 заңды өкіл ҚР ӘҚБК 409-бабы бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

Аталған мәселе бойынша қаралған оқушылар білім беру ұйымдарында оқуын сәтті жалғастырып, қашықтықтан оқыту үшін қажетті техникалық құралдармен қамтамасыз ету мәселелері шешілгенін атап өткен жөн.

– Девиантты және құқыққа қарсы мінез-құлықты кәмелетке толмағандарға қатысты 24 (2020 ж. – 26) материал;

Панасыз және қадағалаусыз қалған балаларды, жалпы білім беретін оқу орындарына дәлелсіз себептермен бармайтын кәмелетке толмағандарды, тұрмысы нашар отбасылардан шыққан балаларды, сондай-ақ балалар еңбегін заңсыз пайдалану фактілерін анықтау мақсатында «Түнгі қаладағы балалар», «Жасөспірім» және басқа да республикалық және өңірлік жедел-алдын алу іс-шаралары тұрақты негізде өткізіледі.

Жедел-профилактикалық іс-шаралар аясында 2021 жылдың қорытындысы бойынша қала аумағында 162 рейдтік іс-шара өткізілді (2020 жылы – 114).

Оқудан жалтарған, әкімшілік және қылмыстық құқық бұзушылық жасаған, үйден жүйелі түрде өз бетімен кететін кәмелетке толмағандарға қатысты тәрбиелік ықпал ету шараларының бірі - арнаулы білім беру ұйымдарына орналастыру болып табылады.

Осылайша, 2021 жылдың өткен кезеңінде СҚО кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі ауданаралық мамандандырылған сотының қаулысына сәйкес:

– Алматы қаласының арнайы білім беру ұйымына 6 кәмелетке толмаған жіберілді (2020 жылы – 3), оның ішінде 2 кәмелетке толмаған ерекше режимде ұстайтын арнайы білім беру ұйымына жіберілді.

– 2 кәмелетке толмаған арнайы мектептен оралды, олар қаланың мектебі мен колледжінде оқиды. Кәмелетке толмағанның мінез-құлқына, оқуына және тұру жағдайларына бақылау жүзеге асырылады.

– ата-ана міндеттерін орындамайтын ата-аналарға қатысты 116 (2020 ж. – 81) материал;

Комиссия қызметіндегі маңызды бағыттардың бірі денсаулық жағдайына теріс әсер ететін және өміріне қауіп төндіретін қиын өмірлік жағдайға тап болған балаларды анықтау, сондай-ақ тәрбиесі кәмелетке толмағандардың дене, психикалық және моральдық дамуына теріс әсер ететін, сондай-ақ балаларға қатыгездікпен қарайтын, кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеуден, оқытудан және асыраудан жалтарған ата-аналарды немесе заңды өкілдерін анықтау болып табылады.

Ата-аналармен жұмыс отбасы қолайсыздығының барлық аспектілерін ескере отырып, жүйелі түрде жүргізіледі. Комиссия отырысы барысында заңды өкілдерге ата-ана міндеттерін орындау бөлігінде ҚР заңнамасы түсіндіріледі, отбасының қолайсыздығын жою бойынша шаралар ұсынылады, жағдайды түзету үшін белгілі бір мерзім белгіленеді. Комиссия мүшелері консультациялық және құқықтық көмек, ата-аналарға жұмысқа орналасуға, АӘК алу үшін құжаттарды жинауға, медициналық мекемелерге жүгінуге және т. б. көмек көрсетеді.

Жеке профилактика шаралары оң нәтиже бермеген жағдайда, кәмелетке толмаған балаларға қатысты заңды өкілдерді ата-ана құқықтарынан айыру туралы мәселе қаралады. 2021 жылғы 12 айдың қорытындысы бойынша органдардың талап арызы бойынша 49 балаға қатысты 30 ата-ана құқықтарынан айыру (2020 жылы – 23 балаға қатысты 15 ата-ана), 10 балаға қатысты 9 ата-ана құқықтарын шектеу (2020 жылы – 4 балаға қатысты 2 ата-ана) шаралары қолданылды. 9 балаға қатысты 4 заңды өкілдің ата-ана құқықтары қалпына келтірілді (2020 ж. – 0).

Комиссия отырысында қаралғаннан кейін нашар отбасылар және өмірлік қиын жағдайда жүрген балалар өңірлік деректер базасына енгізіледі. Бұдан әрі есепте тұрған кәмелетке толмағандар мен отбасыларға жұмысқа орналастыру, тұрмыстық және өзге де көмек көрсету бойынша комиссия ұсынымдарының орындалуына мониторинг жүргізіледі.

Комиссия хатшысы өмірлік қиын жағдайда жүрген балалардың, тұрмысы нашар отбасылардың өңірлік дерекқорын жүргізеді. Отбасыларды әлеуметтік оңалту мониторингі жүргізіледі.

Петропавл қаласы бойынша өмірлік қиын жағдайға тап болған балалардың өңірлік деректер базасында 2021 жылдың қорытындысы бойынша 54 отбасынан 81 бала есепке қойылды, 47 отбасынан 73 бала есептен шығарылды. Қазіргі уақытта 57 отбасынан 99 бала есепте тұр.

2021 жылдың қорытындысы бойынша комиссия 209 балаға көмек көрсетті:

– 21 кәмелетке толмаған бала оқу орындарына қайтарылды, – 19 ата-ана жұмысқа орналастырылды, 11 ата-ана алкогольге тәуелділіктен наркологиялық орталықта емделді, – 2 бала психикалық денсаулық орталығына есепке қойылды және т. б.

Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, балалардың панасыздығы мен қадағалаусыз қалуының профилактикасы жүйесі органдарының өзара іс-қимылының нәтижесі өмірлік қиын жағдайда жүрген отбасыларды, балаларды оңалту болып табылады.

Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия қараған материалдарды талдау жалпы Петропавл қаласында қалыптасқан алдын алу жүйесі кәмелетке толмағандардың мүдделерін қорғауға және кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың жай-күйіне әсер етуі мүмкін деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді, алайда кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау саласындағы мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылын күшейту қажет.

Мүдделі ведомстволарды құқық бұзушылықтың алдын алу жөніндегі комиссия жұмысының жай-күйі туралы хабардар ету мақсатында мәліметтер Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстың алдын алу жүйесі органдарына, сондай-ақ Петропавл қаласы әкімінің веб-сайтына және Facebook әлеуметтік желісіне жіберіледі. 

Байланыс:

Телефон: + 7 7152 46 54 60

Мекенжайы: Қазақстан Конституциясы көшесі, 23, кабинет 13

Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі Комиссия жұмысы кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау бойынша Мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіруге бағытталған алқалы орган.

Комиссия құрамына түрлі ведомстволардың (қалалық мәслихаттың, ішкі істер, білім беру, денсаулық сақтау органдарының, қорғаншы және қамқоршы органдардың, халықты жұмыспен қамту бөлімінің, Үкіметтік емес ұйымдардың және т.б.) өкілдері кіреді. Комиссия отырыстары айына кемінде 2 рет өткізіледі.

2021 жылдың 9 айында комиссияның 22 отырысы өткізілді. Кәмелетке толмағандар мен заңды өкілдерге қатысты 118 материал қаралды, оның ішінде 59 материал ювеналды полиция қызметкерлерінің бастамасы бойынша.

Ағымдағы жылы 90 толық емес, 11 көп балалы, 79 аз қамтылған отбасы, 3 жетім балалар тәрбиеленетін отбасы қаралды.

2021 жылдың басынан бастап өздерінің ата-аналық міндеттерін орындамайтын ата-аналарға қатысты 73 материал, оның ішінде балаларға қатыгездікпен қарау фактілері, оқушыларды оқытудан қасақана жалтару мәселесі бойынша 9 материал, үйден өз еркімен кетіп қалған кәмелетке толмағандарға қатысты 18 материал, әкімшілік және қылмыстық құқық бұзушылықтар және басқа да материалдар қаралды.

Комиссия отырысы барысында заңды өкілдерге ата-ана міндеттерін орындау бөлігінде Қазақстан Республикасының заңнамасы түсіндіріледі, отбасыларды оңалту бойынша шаралар әзірленеді. Комиссия мүшелері консультациялық және құқықтық көмек, жұмысқа орналасуға көмек көрсетеді, қажетті әлеуметтік жеңілдіктер алуға, медициналық, білім беру мекемелеріне анықтауға жәрдем көрсетеді және өзге де көмек көрсетеді.

Тұрмысы нашар отбасылармен барлық аспектілерді ескере отырып жоспарлы түрде жұмыстар жүргізіледі. Комиссия отырыстарында қаралған отбасылар тұрақты бақылауда.

2020 жылдың қорытындылары бойынша Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия жұмысын талдау

Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия — бұл кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз және панасыз қалудың профилактикасы, олардың құқықтары мен мүдделерін қорғау саласындағы мемлекеттік органдар мен мекемелердің жұмысын үйлестіретін тұрақты жұмыс істейтін алқалы орган, ол отырыстар өткізу арқылы жүзеге асырылады (айына кемінде 2 рет). Комиссияның қызметі Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы аясында жүзеге асырылады.

2020 жылдың 12 айында кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның 25 отырысы (2019 жылы — 26) өткізілді, оның ішінде 3 отбасы тұратын жерде көшпелі отырыс, 13 комиссия отырысы бейнеконференцбайланыс арқылы өткізілді. 140 материал қаралды (2019 жылы — 166).

Комиссия отырыстарының хаттамаларын талдау:

• Оқу сабақтарына ұзақ уақыт қатыспайтын кәмелетке толмаған балаларға қатысты 20 материал қаралды.

Қаланың білім беру мекемелерінде балалардың қадағалаусыз қалуының, дәлелсіз себептермен мектепке келмеуінің алдын алу мақсатында сынып жетекшілері, мектептердің әлеуметтік педагогтары және ювеналды полицияның мектеп инспекторлары оқушылардың сабаққа қатыспауының күнделікті мониторингін жүзеге асырады, балаларды оқу процесіне қайтаруға шаралар қабылдайды.

Кәмелетке толмағандарды оқытудан жалтару жөніндегі материалдардың негізгі бөлігі Қазақстан Республикасының аумағында төтенше жағдай және карантиндік шаралар енгізу кезеңіне келеді.

Оқу сабақтарын 10 және одан да көп күн өткізгені үшін 5 заңды өкіл ҚР ӘҚБК 409-бабы бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Қашықтықтан оқыту жағдайында оқушыларды оқуға қайтару шаралары да қабылданды.

Аталған мәселе бойынша қаралған оқушылар білім беру ұйымдарында оқуын сәтті жалғастырып, қашықтықтан оқыту үшін қажетті техникалық құралдармен қамтамасыз ету мәселелері шешілгенін атап өткен жөн.

• үйден кету себебінен кәмелетке толмағандарға қатысты 8 материал.
• девиантты және құқыққа қарсы мінез-құлықты кәмелетке толмағандарға қатысты 26 материал;

Оқытудан жалтарған, құқық бұзушылық жасаған, үйден жүйелі түрде өз бетімен кететін кәмелетке толмағандарға қатысты тәрбиелік ықпал ету шараларының бірі арнаулы білім беру ұйымдарына орналастыру болып табылады.

Мәселен, 2020 жылдың өткен кезеңінде СҚО кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі ауданаралық мамандандырылған сотының қаулысына сәйкес:

• Алматы қаласының арнайы білім беру ұйымына 3 кәмелетке толмаған жіберілді.
• арнайы мектептен келгендер — 7 кәмелетке толмаған, олардың 4-еуі қала мектептерінде оқиды. Кәмелетке толмағанның мінез-құлқына, оқуына және өмір сүру жағдайларына бақылау жүзеге асырылады, сондай-ақ арнайы мектептен келгендерді оңалту және бейімдеу бойынша жұмыстар жүргізіледі.
• Ата-ана міндеттерін орындамайтын ата-аналарға қатысты 81 материал;

Комиссия қызметіндегі маңызды бағыттардың бірі олардың денсаулық жағдайына теріс әсер ететін және олардың өміріне қауіп төндіретін қиын өмірлік жағдайға тап болған балаларды анықтау, сондай-ақ тәрбиесі кәмелетке толмағандардың дене, психикалық және моральдық дамуына теріс әсер ететін, сондай-ақ балаларға қатыгездікпен қарайтын кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеуден, оқытудан және асыраудан жалтарған ата-аналарды немесе заңды өкілдерін анықтау болып табылады.

Ата-аналармен жұмыс отбасы қолайсыздығының барлық аспектілерін ескере отырып, жүйелі түрде жүргізіледі. Комиссия отырысы барысында заңды өкілдерге ата-ана міндеттерін орындау бөлігінде ҚР заңнамасы түсіндіріледі, отбасының қолайсыздығын жою бойынша шаралар ұсынылады, жағдайды түзету үшін белгілі бір мерзім беріледі. Комиссия мүшелері консультациялық және құқықтық көмек, ата-аналарға жұмысқа орналасуға, АӘК алу үшін құжаттарды жинауға, медициналық мекемелерге жүгінуге және т. б. көмек көрсетеді.

Жеке профилактика шаралары оң нәтиже бермеген жағдайда, кәмелетке толмаған балаларға қатысты заңды өкілдерді ата-ана құқықтарынан айыру туралы мәселе қойылады. 2020 жылы ата — ана құқықтарынан айыру шаралары 23 балаға қатысты 15 ата-анаға (2019 жылы — 24 балаға қатысты 18 ата-ана), 4 балаға қатысты 2 ата-ана құқықтарын шектеуге (2019 жылы — 9 балаға қатысты 8 ата-ана) қолданылды.

• 5 материал-кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау жөніндегі басқа да мәселелер.

Комиссия отырысында қаралғаннан кейін тұрмысы нашар отбасылар және өмірлік қиын жағдайда жүрген балалар, тұрмысы нашар отбасылар өңірлік деректер базасына енгізіледі. Бұдан әрі есепте тұрған кәмелетке толмағандар мен отбасыларға тұрмыстық және еңбекке орналастыру, өзге де көмек көрсету бойынша комиссия ұсынымдарының орындалуына мониторинг жүргізіледі.

Петропавл қаласы бойынша өмірлік қиын жағдайда жүрген балалардың өңірлік деректер базасында 82 отбасынан 127 бала есепте тұр. Дербес есеп жүргізу тәртібіне сәйкес кәмелетке толмағандарды деректер базасынан шығару туралы шешімді Комиссия осы отбасының немесе кәмелетке толмаған баланың әлеуметтік оңалтуы туралы мәліметтер негізінде қабылдайды. 2020 жыл ішінде 68 отбасынан 117 бала есептен шығарылды.

2020 жылдың қорытындысы бойынша комиссия 178 балаға көмек көрсетті:

• 20 кәмелеттік жасқа толмағандар білім мекемелеріне қайтарылды,

9 ата-ана жұмыспен қамтылды, 8 ата-ана алкогольге тәуелділіктен наркологиялық орталықта емделуден өтті, 4 бала психикалық денсаулық орталығына есепке қойылды және т.б.

Кәмелетке толмағандармен тәрбие, құқықтық білім беру және сауықтыру жұмыстарының жай-күйін зерделеу мақсатында 2020 жылы комиссия отырыстарында кәмелетке толмағандардың құқық бұзушылықтары мен қылмыстарын, қадағалаусыз және панасыз қалуын талдау мәселесі бойынша профилактика жүйесі органдары басшыларының 18 (2019 жылы — 15) есебі тыңдалды.

Жалпы білім беретін оқу орындарына дәлелсіз себептермен бармайтын қараусыз және қадағалаусыз балаларды, кәмелетке толмағандарды, тұрмысы қолайсыз отбасылардан шыққан балаларды, сондай-ақ балалар еңбегінің заң емес түрлерін пайдалану фактілерін анықтау мақсатында «Түнгі қаладағы балалар», «Жасөспірім» және басқа да республикалық және өңірлік жедел-алдын алу іс-шаралары тұрақты негізде жүргізіледі.

2020 жылдың қорытындысы бойынша жедел-профилактикалық іс-шаралар аясында қала аумағында 114 рейдтік іс-шаралар өткізілді (2019 жылы 152).

Қылмыс пен құқық бұзушылықтың алдын алу жөніндегі комиссияның қызметі жергілікті атқарушы органның тұрақты бақылауында. Жыл сайын Петропавл қаласы әкімдігінің отырыстарында кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның қызметі туралы есеп тыңдалады.

Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия қараған материалдарды талдау жалпы Петропавл қаласында қалыптасқан алдын алу жүйесі кәмелетке толмағандардың мүдделерін қорғауға және кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың жай-күйіне әсер етуі мүмкін деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді.

Қала әкiмдiгiнiң 2019 жылғы
«____»____________№_____
қаулысына қосымша

2020 жылғы 1 жарты жылдықтағы кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу, балалардың қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу бойынша Петропавл қаласы әкiмдiгiнiң жанындағы кәмелеттiк жасқа толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссия жұмысы туралы ақпарат

2020 жылғы 6 айда бойынша Петропавл қаласы әкiмдiгiнiң жанындағы кәмелеттiк жасқа толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссияның 11 отырысы, соның iшiнде отбасылардың тұрғылықты жерлерi бойынша 3 көшпелi отырыс, бейнеконференцбайланысы арқылы 2 отырыс өткiзiлдi.

Комиссия отырысы хаттамаларының талдауы аталған кезеңде комиссиямен 73 материалдың қаралғанын көрсетедi. Соның iшiнде:

• сабақтарға ұзақ уақыт бармаған кәмелетке толмаған балаларға қатысты 11 материал қаралды. Балалардың сабаққа бармау себебi отбасы тұрмысының нашарлығы, қала бойынша мекен-жайларын жиi ауыстыру, ата-ана тарапынан тиiстi бақылаудың жоқтығы, кәмелеттiк жасқа толмағандардың қаңғыбастыққа бейiмдiлiгi болып қалып отыр;
• девиантты және құқыққа қарсы мiнез-құлықтары бар кәмелетiк жасқа толмағандарға қатысты 10 материал;
• ата-аналық мiндеттерiн орындамаған ата-аналарға қатысты 47 материал;
• үйден кетiп қалу себебi бойынша кәмелеттiк жасқа толмағандарға қатысты 5 материал қаралды.

Петропавл қаласы бойынша 2020 жылғы 6 айда кәмелеттiк жасқа толмағандар арасында қылмыс жағдайының талдауы жасөспiрiмдер арасында қылмыстың төмендегенiн көрсетедi. 2020 жылдан бастап кәмелеттiк жасқа толмағандармен 6 қылмыс жасалған, өткен жылдың ұқсас кезеңiнде 11 факт тiркелген.

Кәмелеттiк жасқа толмағандарға тәртiптiк ықпал жасау шараларының бiрi болып оларды арнайы мектепке жiберу болып табылатынын атап өткен жөн, осылайша 2020 жылғы өткен кезеңде кәмелеттiк жасқа толмағандардың iсi бойынша арнайы мамандандырылған ауданаралық соттың қаулысына сәйкес Алматы қаласындағы арнайы бiлiм беру ұйымына — 2 кәмелеттiк жасқа толмағандар жiберiлдi.

Аталған кезеңде кәмелеттiк жасқа толмаған балаларын асырау мен тәрбиелеу бойынша ата-аналық мiндеттерiн тиiстi атқармағаны үшiн 98 ата-ана ҚР ӘҚБ Кодексiнiң 127 бабы бойынша жауапқа тартылды. Үлкендердiң қарауынсыз кәмелеттiк жасқа толмағандардың түнгi уақытта жүру жағдайлары бойынша ҚР ӘҚБ Кодексiнiң 442-бабы 2-бөлiмi бойынша ата-аналарды жауапқа тарту материалдарының саны азайған. Өткен жылдағы 460 қарсы 245 жағдай анықталған.

Қадағалаусыз қалудың, балалардың себепсiз мектепке келмеуiнiң алдын алу мақсатында қаланың бiлiм беру мекемелерiнде сынып жетекшiлерiмен, мектептiң әлеуметтiк педагогтарымен және ЮПБ мектеп инспекторларымен оқушылардың сабақтан қалуы бойынша күн сайын мониторинг жүзеге асырылады, 2019 жылдың 4 тоқсаны мен 2020 жылғы оқу жылындағы арақашықтықтан оқыту жағдайында балалардың бiлiм беру мекемелерiне оралуы үшiн шаралар қолданды.

Өткiзiлген iс-шаралар нәтижесiнде түрлi негiздер бойынша 2020 жылғы 6 ай қорытындысы бойынша 39 кәмелетке толмаған анықталып, профилактикалық есепке қойылды, 2019 жылдың ұқсас кезеңiнде — 37 жасөспiрiм, 63 тұрмысы нашар отбасы тiркелдi. Петропавл қаласы ПБ ювеналды полиция бөлiмшесiнде есепте 58 кәмелетке толмаған, 92 тұрмысы нашар отбасы бар.

Ережеге сәйкес Комиссия отырыстарында материалдарды қарау нәтижелерi бойынша қорғаншылық және қамқоршылық функцияларын жүзеге асыратын органдарға заңды өкiлдердi ата-аналық құқықтарынан айыру туралы 12 ұсыныс енгiзiлдi. Аталған ұсыныстарға сәйкес ювеналды полиция бөлiмшесiнiң инспекторлары құжаттарды жинайды, қорғаншылық және қамқоршылық функцияларын жүзеге асыратын органдар сотқа ата-аналық құқықтарынан айыру туралы талап арыздар жолдайды.

Кәмелетке толмағандармен жүргiзiлетiн тәрбиелеу, құқықтық, бiлiм беру және сауықтыру жұмысының жағдайын зерделеу мақсатында комиссия отырыстарында балалар мен жасөспiрiмдердiң құқық бұзушылықтарын, қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу туралы мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың талдауы мен есептерi тыңдалады.

Кәмелетке толмағандардың iстерi жөнiндегi комиссиямен кәмелетке толмағандардың арасында құқық бұзушылықтардың алдын алу органдарына заң бұзушылықтарды жою туралы 2 ұсыныс жолданды.

Қазiргi уақытта өмiрде қиын жағдайға тап болған кәмелетке толмағандар мен тұрмысы нашар отбасылардың дербес деректер банкiне 79 отбасынан шыққан 159 кәмелетке толмаған туралы деректер енгiзiлдi. Барлық материалдар қала әкiмдiгi жанындағы кәмелетке толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссияда қаралды.

Комиссия хатшысы Петропавл қаласының прокуратура бағыты бойынша кәмелеттiк жасқа толмағандардың құқығын қорғау жөнiндегi мобильдi топтың жұмысына қатысты. Осы мобильдi топтың мiндетi — кәмелеттiк жасқа толмағандар арасында құқық бұзушылықтың алдын алу мәселелерi бойынша өкiлеттi мемлекеттiк органдар жұмысының тиiмдiлiгi, балалардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғауды қамтамасыз ету (соның iшiнде зорлық-зомбылық, девиантты және өз-өзiне қол жұмсау мiнез-құлық төңiрегiндегi құқық бұзушылықтың төмендеуi).

Құқық бұзушылықтың алдын алу бойынша комиссия жұмысының жағдайы туралы мүдделi ведомстволарды ақпараттандыру мақсатында кәмелеттiк жасқа толмағандар арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстардың алдын алу жүйесi органдарына, сонымен қатар Петропавл қаласы әкiмiнiң веб-сайтына мәлiметтер жiберiледi.

Петропавл қаласы әкiмдiгi жанындағы кәмелетке толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссияның 2019 жылдың қорытындысы бойынша жұмысы туралы ақпарат

Петропавл қаласы әкiмдiгi жанындағы кәмелетке толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссияның (бұдан әрi мәтiн бойынша Комиссия) қызметi Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасы шеңберiнде жүзеге асырылады және мемлекеттiк органдардың кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы, кәмелетке толмағандар арасындағы қадағалаусыз және панасыз қалудың алдын алу, олардың құқықтары мен мүдделерiн қорғау жөнiндегi қызметiн үйлестiруге бағытталған, ол отырыстарды өткiзу арқылы жүзеге асырылады.

Комиссия мүдделi мемлекеттiк органдармен бiрлесе отырып, 10 және одан да көп күн сабақтарға қатыспайтын балалар мен жасөспiрiмдер бойынша мәлiметтердi қамтитын сабаққа қатысудың ай сайынғы мониторингiн жүргiзедi. 2019-2020 оқу жылының басында сабақтарға дәлелсiз себептермен қатыспайтын оқушылар анықталған жоқ. Алайда, 2019 жылы комиссияда оқудан жалтарған қала мектептерi мен колледждерiнiң оқушыларына қатысты 15 материал қаралып, барлық оқушылар сабақтарға қайтарылды. Барлық жағдайларда заңды өкiлдер әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тартылды.

Оқудан жалтарған, құқық бұзушылық жасаған, үйлерiнен жүйелi түрде кететiн кәмелетке толмағандарға қатысты тәрбиелiк ықпал ету шараларының бiрi арнайы бiлiм беру ұйымдарына орналастыру болып табылады. Өткен кезеңде осындай 9 материал қаралды, 6 кәмелетке толмағанға қатысты (2018 жылы-7) талап — арыз сотпен қанағаттандырылды. Алматы қаласының арнайы бiлiм беру ұйымынан 4 жасөспiрiм қайтып оралды, олардың одан әрi тұратын және оқитын орны белгiлендi.

Сонымен қатар, кәмелетке толмағандармен жүргiзiлетiн тәрбие, құқықтық бiлiм беру және сауықтыру жұмыстарының жай-күйiн зерделеу мақсатында комиссия отырысында мемлекеттiк органдар мен мекеме басшыларының балалар мен жасөспiрiмдердiң құқық бұзушылықтарын, қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу бойынша 15 есебi мен ақпараты тыңдалды.

Алдын алу жүйесiнiң барлық мүдделi ведомстволардың қатысуымен рейдтiк iс-шаралар тұрақты түрде өткiзiледi.

Осылайша, 2019 жылдың шiлде айының бiрiншi онкүндiгiнде бiлiм бөлiмiнiң, қорғаншылық және қамқоршылық органының, жұмыспен қамту және әлеуметтiк бағдарламалар бөлiмiнiң, кәмелетке толмағандардың iстерi жөнiндегi комиссияның, Петропавл қаласының прокуратурасы өкiлдерiнiң қатысуымен 3 мобильдi топ ұйымдастырылды, олар тұрғылықты жерi бойынша 69 тұрмысы нашар отбасына барды, құқықтық, консультациялық көмек көрсетумен, 8 заңды өкiл жұмысқа орналастырылды, 38 отбасына АӘК (атаулы әлеуметтiк көмек) алу үшiн құжаттар жинауды жүзеге асыру ұсынылды, сондай-ақ аталған отбасыларда тұратын кәмелетке толмағандар бос уақыттарын ұйымдастыру нысандарына (тегiн секциялар мен үйiрмелер) тартылды. Аталған мобильдi топтар тоқсан сайын барып тексередi, осылайша, 2019 жылдың соңғы тоқсанының қорытындысы бойынша бiрқатар тұрмысы нашар отбасылар анықталды, оларға қатысты профилактикалық және әлеуметтiк-оңалту сипатындағы шаралар қабылданып, 9 отбасына атаулы әлеуметтiк көмектi ресiмдеуге көмек көрсетiлдi.

Қадағалаусыздық пен панасыздықты ескерту бойынша алдын алу жүйесiнiң барлық органдарының толық қатысуы үшiн комиссия қала аумағында қиын өмiрлiк жағдайда жүрген кәмелетке толмағандарды және тұрмысы нашар отбасыларды дербес есепке алуды жүргiзедi. 2019 жылы жеке есепке 168 кәмелетке толмаған бала қойылды, 27 кәмелетке толмаған бала есептен шығарылды. Жеке есеп жүргiзу тәртiбiне сәйкес, кәмелетке толмағандарды деректер базасынан алып тастау туралы шешiмдi осы отбасыны немесе кәмелетке толмаған баланы әлеуметтiк оңалту туралы мәлiметтер негiзiнде комиссия қабылдайды. Қазiргi уақытта жеке базада 86 отбасыдан шыққан 168 бала бойынша деректер бар.

Қадағалаусыз және панасыз қалған балаларды, дәлелсiз себептермен жалпы бiлiм беретiн оқу орындарына бармайтын кәмелетке толмағандарды, тұрмысы нашар отбасылардың балаларын, сондай-ақ балалар еңбегiнiң ең нашар түрлерiн пайдалану фактiлерiн анықтау мақсатында тұрақты негiзде «Түнгi қаладағы балалар», «Жасөспiрiм» және басқа да республикалық және өңiрлiк жедел-алдын алу iс-шаралары өткiзiледi.

2019 жылдың қорытындысы бойынша жедел-профилактикалық iс-шаралар аясында қала аумағында 152 рейдтiк iс-шара өткiзiлдi (2018 жылы 168). 65 кәмелетке толмаған (2018 жылы — 68 кәмелетке толмаған), 60 тұрмысы нашар отбасы (2018 жылы — 63 отбасы) анықталды және есепке қойылды.

Кәмелетке толмағандардың алкогольдiк iшiмдiктердi және басқа да зиянды заттарды қолдануының алдын алу, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың алкогольге мас күйiнде қылмыс жасауының алдын алу мақсатында ойын-сауық мекемелерi бойынша алдын алу рейдтiк iс-шаралар өткiзiледi, олардың барысында Петропавл қаласы полиция басқармасының Ювеналдық полициясымен 1333 құқық бұзушы (2018 жылы — 1721), оның iшiнде Қазақстан Республикасының Әкiмшiлiк құқық бұзушылық туралы Кодексiнiң (бұдан әрi — ҚР ӘҚК) 1-т. 442-бабы бойынша Кәмелетке толмағандардың түнгi уақытта ойын-сауық мекемелерiнде болғаны үшiн — 34 заңды өкiл (2018 жылы — 29) әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тартылды.

Рейдтiк iс-шаралар заңнамамен белгiленген жасқа толмаған тұлғаларға алкоголь және темекi өнiмдерiн сату фактiлерiнiң жолын кесу мақсатында өткiзiлдi. Осы iс — шаралар барысында ҚР ӘҚК 133-бабы бойынша (кәмелетке толмағандарға темекi және темекi өнiмдерiн сату) — 4 құқық бұзушылық (2018 жылы 2) анықталды. Кәмелетке толмағандарды мас болу күйiне дейiн жеткiзудiң 1 фактiсi анықталды, нәтижесiнде құқық бұзушы ҚР ӘҚК 131-бабы бойынша әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тартылып, айыппұл салынды.

Балалар мен жасөспiрiмдердiң бос уақытын ұйымдастыру кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылық пен қылмыстың алдын алу бойынша жұмыстың маңызды бағыттарының бiрi болып табылады. Балалар мен жасөспiрiмдердi спорттық демалыс iс-шараларымен көбiрек қамту мақсатында қаланың әртүрлi шағын аудандарында балалар-жасөспiрiмдер клубтары өз жұмысын жүргiзуде. Оқу жылы бойы қала мектептерiнде үйiрмелер мен секциялар жұмыс iстейдi. Жазғы демалыс кезiнде өмiрдiң қиын жағдайына тап болған және «тәуекел тобында» есепте тұрған балаларға сауықтыру лагерлерiне тегiн жолдамалар берiлдi.

Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың, қадағалаусыз және панасыз қалудың алдын алу, олардың құқықтары мен заңды мүдделерiн қорғау жүйесi органдарының мүдделi ведомстволарының бiрлескен қызметiн үйлестiрудiң нәтижесi облыс орталығының аумағында кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстың өсуiн 66,6% — ға, 2018 жылы жасалған 24 қылмыстан 2019 жылы 18-ге дейiн төмендету болып табылады.

Кәмелетке толмағандардың iстерi жөнiндегi комиссияға жүктелген үйлестiру функциясына байланысты оны жүзеге асырудың негiзгi нысаны айына кемiнде екi рет өткiзiлетiн комиссия отырыстары болып табылады.

2019 жылы Комиссияның 26 отырысы (2018 жылы — 26) өткiзiлдi. Кәмелетке толмағандарға, ата — ана мiндеттерiн орындаудан жалтарған заңды өкiлдерiне қатысты 166 (2018 жылы-167) материал қаралды. Барлық қаралған материалдар бойынша заңды өкiлдерге, сондай-ақ мемлекеттiк органдарға орындау үшiн уақытылы жiберiлетiн ұсынымдармен қаулылар шығарылды.

20 заңды өкiлге қатысты материалдар оң динамиканы белгiлеу, отбасыларды әлеуметтiк оңалту бойынша қабылданған шаралардың тиiмдiлiгiн талдау мақсатында қайта қаралғанын атап өткен жөн.

2019 жылдың 12 айында ата-ана мiндеттерiн орындаудан жалтарған ата-аналарға қатысты 90-нан астам материал (2018 жылы 80-нен астам материал) қаралды. ҚР ӘҚК 127-бабы бойынша 162 ата — ана әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тартылды (2018 жылы-152). Алдын алу шаралары нәтиже бермеген жағдайда, ата-аналарға соңғы шаралар қолданылады: заңды өкiлдердi ата-аналық құқықтарынан айыру бойынша материалдар жиналады.

2019 жыл кезеңiнде 18 ата-ана кәмелетке толмаған балаларға қатысты ата-ана құқығынан айырылды (2018 жылы 24 ата-ана), 8 ата-ана 9 балаға қатысты ата-ана құқықтарынан шектелген (2018 жылы 11 балаға қатысты 4 ата-ана). Сонымен қатар, 2 балаға қатысты айырып алу жүзеге асырылды (2018 жылы 4 балаға қатысты).

Қылмыс пен құқық бұзушылықтың алдын алу жөнiндегi комиссияның қызметi жергiлiктi атқарушы органның тұрақты бақылауында. Жыл сайын Петропавл қаласы әкiмдiгiнiң отырыстарында кәмелетке толмағандардың iстерi және олардың құқықтарын қорғау жөнiндегi комиссияның қызметi туралы есеп тыңдалады.

Кәмелетке толмағандардың iстерi жөнiндегi комиссия қараған материалдарды талдау жалпы Петропавл қаласында қалыптасқан алдын алу жүйесi кәмелетке толмағандардың мүдделерiн қорғауға және кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың жай-күйiне әсер етуге қабiлеттi деген қорытынды жасауға мүмкiндiк бередi.­­­­

Петропавл қаласы әкімдігінің жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия қызметінің нәтижелері туралы ақпарат

«Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы мен балалардың қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу туралы» Қазақстан Республикасының Заңын орындау үшін Петропавл қаласының аумағында Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия (бұдан әрі — Комиссия) өз жұмысын жүзеге асырады.

Кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия тұрақты жұмыс істейтін алқалы орган болып табылады, оның дербес құрамына қалалық мәслихат депутаты, білім, мәдениет, денсаулық сақтау, әділет, полиция, қоғамдық бірлестіктер және басқа ұйымдардың өкілдері кіреді. Қала әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары комиссия төрағасы болып табылады.

Комиссия жұмысының негізгі мақсаты отырыстар өткізу арқылы жүзеге асырылатын кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы мен балалардың қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау саласындағы мемлекеттік органдар мен мекемелердің қызметін үйлестіруді қамтамасыз ету болып табылады. Комиссия отырыстары «Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы мен балалардың қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы, «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы» Қазақстан Республикасының Кодексі негізінде әзірленген жыл сайынғы жұмыс жоспарына, сондай-ақ, Комиссия туралы үлгілік ережеге сәйкес өткізіледі.

Қолданыстағы заңнамаға сәйкес Комиссия отырыстары кәмелетке толмағандар мен олардың заңды өкілдерінің, білім, денсаулық сақтау ұйымдары мен ішкі істер органдары өкілдерінің міндетті түрде қатысуын қамтамасыз етумен, сондай-ақ, прокурорды шақырумен, қажеттілігіне қарай кем дегенде айына 2 рет өткізіледі.

2018 жылы Комиссияның 26 отырысы өткізілді (2017 жылы — 25). Кәмелетке толмаған балаларға, олардың ата-аналық міндеттерін орындаудан жалтаратын заңды өкілдеріне қатысты 167 материал қаралды.

Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия жұмысы туралы ереженің 8-бабына сәйкес, жұмыс жағдайын зерделеу мақсатында, балалар мен жасөспірімдердің бұзушылықтары, қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу бойынша оң тәжірибені жинақтау мақсатында мемлекеттік мекеме басшыларының 9 есебі тыңдалды, оның ішінде:

• «Психоневрологиялық диспансер» ШЖҚ КМК — Петропавл қаласы оқу мекемелерінің кәмелетке толмаған оқушыларының зиянды заттарды қабылдауының алдын алу;
• «Әйелдерді қолдау орталығы» облыстық қоғамдық бірлестік — тұрмыстық зорлық-зомбылық туралы;
• «Петропавл қаласы әкімдігінің білім бөлімі» КММ қорғаншылық және қамқоршылық секторы — ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған кәмелетке толмағандарды балалар үйіне орналастыруды болдырмау мақсатында отбасыларға беру бойынша қабылданатын шаралар туралы. Қамқоршылардың (қорғаншылардың), асырап алған ата-аналардың кәмелетке толмаған балаларының заңды мүдделерін сақтауы;
• Петропавл қаласының полиция басқармасы — учаскелік инспекторлар мен балалардың қадағалаусыз қалуын ерте анықтау және алдын алу жүйесі мемлекеттік мекеме өкілдерінің жұмысы туралы, кәмелетке толмаған балалары бар бейәлеуметтік отбасылар анықталды.
• «Петропавл қаласы әкімдігінің білім бөлімі» КММ — мүдделі органдармен кәмелетке толмағандарды жұмыспен қамту бойынша жүргізілетін жұмыстың тиімділігі туралы. Демалыс кезінде кәмелетке толмағандарды жұмысқа орналастырудың мониторингісі;
• «Петропавл қаласы әкімдігінің жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімі» КММ — мүдделі органдармен кәмелетке толмағандарды жұмыспен қамту бойынша жүргізілетін жұмыстың тиімділігі туралы. Демалыс кезінде кәмелетке толмағандарды жұмысқа орналастырудың мониторингісі;
• «Петропавл құрылыс-экономикалық колледжі» КМҚК — құқық бұзушылық профилактикасы жөніндегі жұмыс жағдайын талдау;
• «Петропавл қаласы әкімдігінің білім бөлімі» КММ — «Мектепке жол» республикалық акциясын өткізу қорытындылары;
• «Петропавл қаласының Машина жасау колледжі» КММ — кәмелетке толмағандар арасында құқық бұзушылықтың алдын алу бойынша жұмыс жағдайын талдау.

Қиын өмірлік жағдайда, балалардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін жағдайда қалған кәмелетке толмағандарды анықтау және әлеуметтік оңалту, сондай-ақ, кәмелетке толмаған балаларын тәрбиелеу және күту бойынша ата-аналық міндеттерін орындамайтын ата-аналарды анықтау мақсатында Комиссия Петропавл қаласы полиция басқармасы ювеналды полиция қызметкерлерімен, қаланың білім беру мекемелерінің өкілдерімен, қоғамдық бірлестіктермен бірлесіп нашар отбасыларға жүйелі апта сайын барады, оның нәтижесінде балалардың әлеуметтік-қауіпті жағдайда болуының себептері анықталады.

Отбасыларға бару нәтижелері бойынша материалдар комиссия отырыстарында қаралады. 2018 жылғы 12 айда ата-аналық міндеттерін орындаудан жалтаратын ата-аналарға қатысты 80 материал қаралды. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы кодексінің 127-бабы бойынша 152 ата-ана әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Профилактикалық іс-шаралар нәтижесін бермеген жағдайда, ата-аналарға қатысты ақырғы шара қабылданады: заңды өкілдерді ата-аналық құқықтарынан айыру бойынша материалдар жиналады.

2018 жылғы кезеңде 24 ата-ана 31 кәмелетке толмаған балаға қатысты ата-аналық құқығынан айырылды, 4 ата-ананың 11 балаға қатысты ата-аналық құқықтары шектелді, 4 балаға қатысты айырып алу шарасы қолданылды.

«Мектепке жол» жалпы республикалық қайырымдылық акциясы шеңберінде білім және балалардың құқықтарын қорғау органдарының өкілдерімен саяжайлар мен саяжай шаруашылықтарын, базарларды, қолайсыз отбасыларын, автожуу мен автомобильдерге жанар-жағармай құю станцияларын, темір жол және автобус вокзалдарын, ойын-сауық орындарын, компьютер салондарын, үйлердің жертөлелерін тексерумен 403 рейдтік іс-шара өткізілді. Рейдтік іс-шаралар барысында әлеуметтік себептермен білім ұйымдарына бармаған балалар айқындалған жоқ.

Комиссия мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп ай сайын 10 және одан да көп күн оқу орындарына бармайтын балалар мен жасөспірімдер бойынша мәліметтер бар сабаққа қатысу мониторингін жүргізеді. Қала мектептері мен колледждерінің сабақтан жалтаратын 22 оқушысы айқындалды, барлығы сабаққа қайтарылды. Сонымен қатар, оқудан жүйелі жалтару, қаңғыбастық себепті ювеналды сот шешімі бойынша арнайы білім мекемелеріне 7 кәмелетке толмаған орналастырылды. 2018 жылы 6 жасөспірім арнайы білім мекемелерінен қайта оралды, Комиссия шешімі бойынша барлығы бұрынғы оқу орны бойынша оқу орындарына орналастырылды.

Қадағалаусыз және панасыз қалған балаларды, дәлелсіз себептермен жалпы білім беретін оқу орындарына бармайтын кәмелетке толмағандарды, қолайсыз отбасылардың балаларын, сондай-ақ балалар еңбегінің ең нашар түрлерін пайдалану фактілерін анықтау мақсатында тұрақты негізде «Түнгі қаладағы балалар», «Жасөспірім» және басқа республикалық және өңірлік жедел-алдын алу іс-шаралары өткізіледі. Жедел-алдын алу іс-шаралары аясында 2018 жылдың қорытындысы бойынша қала аумағында 168 рейд өткізілді. 68 кәмелетке толмаған, 67 ата-аналық міндеттерін орындамайтын ата-ана анықталып, есепке қойылды. Жасөспірімдермен алкоголь ішімдіктерін және басқа зиянды заттарды қолданудың алдын алу, сондай-ақ мас күйінде кәмелетке толмағандармен қылмыстар жасауды ескерту мақсатында ойын-сауық орындары бойынша алдын алу рейдтік іс-шаралары өткізіледі, олардың барысында Петропавл қаласы Полиция басқармасының ювеналды полициясымен 1721 құқық бұзушы әкімшілік жауапкершілікке тартылды, соның ішінде Кодекстің 2-бөлігі 442-бабы бойынша (кәмелетке толмағандардың тәуліктің түнгі уақытында үйден тыс болуы) — 29 заңды өкіл (2017 жылы — 29).

Рейдтік іс-шаралар сондай-ақ заңнамамен белгіленген жасқа толмаған тұлғаларға алкоголь және темекі өнімдерін сату фактілеріне жол бермеу мақсатында өткізілді. Осы іс-шаралар барысында Кодекстің 200-бабы (21 жасқа толмаған тұлғаларға алкоголь өнімдерін сату) бойынша 15 (2017 жылы — 78) дүкенші және дүкен мен ойын-сауық орындарының иелері, Кодекстің 133-бабы (кәмелеттік жасқа толмағандарға темекі және темекі өнімдерін сату) бойынша 2 (2017 жылы — 26) құқық бұзушы жауапкершілікке тартылды. Кәмелетке толмағандарды алкогольдік мас күйге келтірудің 2 фактісі анықталды, нәтижесінде құқық бұзушылар Кодекстің 131-бабы бойынша әкімшілік жауапкершілікке тартылды және айыппұл салынды.

Рейд кезінде Петропавл қаласының Полиция басқармасына 799 кәмелетке толмағандар жеткізілді, бұл ретте кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығына және кәмелетке толмағандарға арналған панаға 192 жасөспірім орналастырылды.

Сонымен қатар, балалардың тұрғылықты жерін анықтау бойынша тиісті мемлекеттік органдардың ведомствоаралық өзара іс-қимылын үйлестіру және тәрбиелеуден бас тартқан ата-аналарға қатысты шаралар қабылдау мақсатында Комиссия кәмелетке толмағандардың құқықтарын, заңды мүдделерін бұзуды жою және аталған отбасыларының тұрмыс жағдайларына бақылау жүргізу бойынша ұсыныс енгізеді. 2018 жылы Комиссия 5 ұсыныс жіберді (Петропавл қаласының жашина жасау колледжі, Қалалық білім бөлімі, Петропавл қаласының Полиция басқармасы).

Балалар мен жасөспірімдердің бос уақыттарын ұйымдастыру кәмелетке толмағандар арасында құқық бұзушылық пен қылмыстардың алдын алу бойынша жұмыстағы маңызды бағыттардың бірі болып табылады. Балалар мен жасөспірімдерді спорттық демалыс іс-шараларымен көбірек қамту мақсатында қаланың әр шағын ауданында 21 балалар-жасөспірімдер клубы өз жұмысын жүргізеді.

2018-2019 оқу жылы қала мектептерінде 17040 баланы қамтумен 717 үйірме және 86 секция жұмыс істейді. Жазғы демалыс кезінде өмірлік қиын жағдайға тап болған және «тәуекел тобында» есепте тұрған балаларға сауықтыру лагерьлеріне тегін жолдамалар берілді.

Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың, қадағалаусыздық пен панасыздықтың алдына алу, олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау жүйесі органдары мүдделі ведомстволарының бірлескен қызметін үйлестіру нәтижелері облыс орталығы аумағында кәмелетке толмағандар арасындағы қылмыстың өсуін 17,3%-ға азайту болып табылады, 2017 жылы жасалған 30 қылмыстан 2018 жылғы 25-ке дейін.

Тұтастай, Петропавл қаласында қалыптасқан алдын алу жүйесі кәмелетке толмағандардың мүдделерін қорғауға, кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың жағдайына ықпал етуге қабілетті. Қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын алу жөніндегі комиссия қызметі жергілікті атқарушы органның тұрақты бақылауында. Осылайша, Кәмелетке толмағандар істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның қызметі туралы есеп Петропавл қаласы әкімдігінің отырыстарында жыл сайын тыңдалады.

Бұдан әрі, Комиссия жұмысы өз құзыреті шегінде қолданыстағы заңнаманың талаптарын нақты орындауға негізделіп, балалар мен ата-аналарды ведомствоаралық бақылауды, отбасындағы қолайсыздықты ерте анықтауды күшейтуге, психологиялық-педагогикалық, медициналық, құқықтық қолдау және сауықтыруға жағдай жасауға бағытталатын болады.