Молдахметов Зейнолла Молдахметұлы

Молдахметов Зейнолла Молдахметұлы

1933 жылғы 3 тамызда Солтүстік Қазақстан облысы, Преснов ауданы, Октябрь ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. Чистов орта мектебін, Абай атындағы Алматы педагогикалық институтын, М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу жұқа химиялық технологиялар институтының аспирантурасын бітірген.

Өзінің еңбек жолын С.М. Киров атындағы ҚазМУ-дың физикалық химия кафедрасының оқытушысы болып бастады, одан әрі Целиноград педагогикалық институтының проректоры, ҚазКСР ҒА Химия-металлургия институтының аға ғылыми қызметкері, лаборатория меңгерушісі, Қарағанды мемлекеттік университетінің ғылыми жұмыс жөніндегі проректоры, Қазақ химия-технология институтының ректоры, Қарағанды мемлекеттік университетінің ректоры, Қазақ КСР Ғылым академиясының Орталық Қазақстан бөлімшесінің академик-хатшысы, ҚазКСР ҒА Органикалық синтез және көмір химиясы институтының директоры, Қазақстан-Ресей университетінің ректоры қызметтерін атқарды.

Мәскеу қаласында кандидаттық диссертациясын қорғағаннан кейін, Зейнолла Мұлдахметұлы С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде аға оқытушы болып жұмыс істеді. Мұнда оның шығармашылық өсуі мен талантының ашылуына сол кездегі Қазақстанның көрнекті ғалым-химиктері: Б. Беремжанов, А. Бектұров, Д. Сокольский, А. Шәріпқанов, Т. Чумбалов, М. Козловский, О. Сонгина, М. Усанович, ғалым-математиктер: К. Персидский, В. Харасахал сияқты тамаша адамдармен араласуы әсер етті.

1984 жылы Қарағанды мемлекеттік университетінің (ҚарМУ) ректоры бола отырып, З. Мұлдахметов Қазақстанда бірінші және КСРО-да Ленинград мемлекеттік университетінен (академик Фок мектебі) кейінгі екінші кванттық химия кафедрасын ҚарМУ-да ашты. Бұл ғылыми зерттеулердің өте жемісті кезеңі болды.

З. Мұлдахметов ҚазКСР ҒА Орталық Қазақстан бөлімшесінің (ОҚБ) ғылыми-зерттеу әлеуетін кеңейтуге көп көңіл бөлді. Сол кездегі ел экономикасындағы күрделі жағдайға қарамастан, ҚР ҰҒА ОҚБ академик-хатшысы, академик З. Мұлдахметовтың бастамасымен және белсенді қатысуымен Қарағандыда мынадай академиялық институттар құрылды: Жер қойнауын кешенді игеру проблемалары (1991 ж.), Қолданбалы математика (1991 ж.), Нарықтық қатынастар (1993 ж.) және Фитохимия (1995 ж.). ҚазКСР ҒА ОҚБ құрамына бұрын республика Денсаулық сақтау министрлігінің құрылымында болған Еңбек гигиенасы және кәсіби аурулар институты берілді. Академик З. Мұлдахметов ҚР ҰҒА ОҚБ ғалымдарының барлық ғылыми-зерттеу жұмыстарын аймақтың әлеуметтік-экономикалық проблемаларын шешуге шебер бағыттады. З.М. Мұлдахметов 1998 жылы ұйымдастырылған Қазақстан-Ресей университеті – өзінің туындысымен мақтана алады. Есіл өзенінің сол жағалауындағы университеттің жаңа корпусының ашылуына Мемлекет басшысы Н.Ә. Назарбаев қатысты. 15 жыл өткеннен кейін Қазақстан Республикасында ҚР ҰҒА академигі З. Мұлдахметовтың басшылығымен ел үшін перспективалы және республика үшін мүлдем жаңа инновациялық қашықтықтан білім беру технологиясы алғаш рет табысты енгізілгені көрінеді.

Академик З.М. Мұлдахметов Қазақстан Республикасының ғылымы мен білімін ұйымдастырушы дарынды ғалымдардың тұтас шоғырын тәрбиеледі, олардың арасында ҚР Білім және ғылым министрлері, ҚР Ұлттық ғылым академиясының Президенттері, академиктер, ЖОО ректорлары, ҒЗИ директорлары, ғылым мен техниканың еңбек сіңірген қайраткерлері, ҚР Мемлекеттік сыйлықтарының лауреаттары және т.б. бар.

З. Мұлдахметов жүргізген ғылыми зерттеулердің нәтижелері ғылыми қоғамдастық тарапынан әлі де үлкен қызығушылық тудыруда. Олар әлемдік ғылыми форумдарда бірнеше рет баяндалды және оларды алыс және жақын шетелдердің журналдарынан табуға болады.

Қол жеткізілген үлкенді-кішілі табыстар Қазақстанның және Достастықтың басқа республикаларының жетекші ғылыми орталықтарымен, алыс шетелдердегі әріптестермен тұрақты шығармашылық байланыссыз, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының институттарында және республиканың жоғары оқу орындарында табысты жұмыс істейтін көптеген ғалымдар тобымен ғылыми ынтымақтастықсыз мүмкін болмас еді.

Академик З. Мұлдахметов 10 ғылым докторы мен 31 ғылым кандидатын дайындады, ол 500-ге жуық ғылыми еңбектің, оның ішінде Қазақстан Республикасының 12 патентінің, 13 монография мен оқулықтың авторы.

Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының 07.08.2013 ж. № 17/1 шешімі

Мағжан Жұмабаев аудандық мәслихатының 08.08.2013 ж. № 15/1 шешімі.