Қазақстан ТМД-дағы алғашқылардың бiрi болып осы келеңсiз құбылыспен күрестiң мақсаттарын, мiндеттерiн, негiзгi қағидаттары мен тетiктерiн анықтаған «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Заңды қабылдады. 2001 жылдан бастап сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс-қимыл жөнiндегi мемлекеттiк бағдарламалар iске асырылуда, олардың шеңберiнде сыбайлас жемқорлық көрiнiстерiнiң туындау себептерi мен жағдайларын жою бойынша нақты шаралар қабылданады.
Сыбайлас жемқорлық — бұл жай ғана қорқынышты сөз емес, ол әлемнiң көптеген мемлекеттердiң олардың даму үдерiсiнде қудалайтын қазiргi заманның қасiретi және бiздiң Қазақстанда ерекше болған жоқ. Сыбайлас жемқорлық туралы айтатын болсақ, бiз өз қызмет бабын жеке мақсатта пайдалануды немесе материалдық пайда алу үшiн заңды айналып өтуге байланысты терiс пайдалануды, қарапайым түрде пара алу деп түсiнемiз.
Қазақстан жас мемлекет ретiнде үнемi өзiнiң даму қарқынында, әрине, бұл ел өмiрiнiң барлық салаларында көрiнiс табады. Бүгiнгi күнi сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес Мемлекеттiк бағдарламалар бағыттарының басым бөлiгi болып табылады.
Бiздiң Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев iстеп жатқан iстерi, Қазақстан Республикасында болып жатқан өзгерiстердiң барлығы — тек азаматтардың әл-ауқатын арттыруға, өмiр сүру деңгейiн жақсарту,мемлекетiмiздiң имиджiн әлемдiк қауымдастықтакөтеру болып табылады.
Президенттiң сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясаты барлық жерде билiктiң барлық эшелондарында, мемлекеттiк құрылымдарда жүргiзiледi, iс жүзiнде өмiрдiң барлық салаларын қозғайды. Ең алдымен, сыбайлас жемқорлықтан, негiзiнен азаматтардың мемлекеттiк қызметшiлерге деген сенiмдерiнен, сондай-ақ халыққа түрлi қызметтердi ұсынатын мемлекеттiк қызметтiң имиджi зардап шегедi. Егер тұрақты жұмыс болмаса, сенiм болмаса, көрсетiлетiн қызметтердiң сапасын жақсарту да болмайды.
Сыбайлас жемқорлық экономикаға да, саясатқа да, әлеуметтiк салаға да әсер ететiндiктен, осы құбылыстан туындайтын барлық терiс салдарлар қазiргi заманғы қоғамның одан әрi прогрессивтi дамуына кедергi келтiредi, шын мәнiнде бiздiң мемлекетiмiздiң ұлттық қауiпсiздiгi мүдделерiне нақты қауiп төндiредi.
Бiздiң елде қалыптасқан Сыбайлас жемқорлық құбылысымен күресу үшiн «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс-қимыл туралы» Заң, Президенттiң «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестi күшейту, мемлекеттiк органдар мен лауазымдытұлғалардың қызметiндегi рет пен тәртiптi нығайту жөнiндегi шаралар туралы» Жарлығы, сондай-ақ көлеңкелi экономиканың мөлшерiн қысқарту, экономика саласындағы құқық бұзушылықтарға қарсы күрес және басқа да бiрқатар арнайы бағдарламалар қалыптасқан. Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2014 жылғы 26 желтоқсандағы Жарлығымен Қазақстан Республикасының 2015-2025 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясы бекiтiлдi. Стратегияның мақсаты мемлекеттiң сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатының тиiмдiлiгiн арттыру, сыбайлас жемқорлықтың кез келген көрiнiстерiне төзiмдiлiк атмосферасын құру арқылы бүкiл қоғамды сыбайлас жемқорлыққа қарсы қозғалысқа тарту және Қазақстанда сыбайлас жемқорлық деңгейiн төмендету болып табылады.
Айта кетерлiгi, бiрыңғай рецепт, бiрегей нұсқама немесе сыбайлас жемқорлықты жеңу сияқты қадамдық нұсқау барлық әлемдiк қоғамдастықта бiрде-бiр елде жоқ.Әрбiр елде көп жылдық тәжiрибе үшiн қалыптасқан сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес тәсiлдерi бар, қазiргi заманның қорқынышты құбылысымен және нәтижелерi туралы осы тәсiлдердi нақты өмiрде қолданғаннан кейiн ғана айтуға болады.
Бiр жағынан, мемлекеттiк қызметшiлермен үнемi қаржы мәселелерi бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг жүргiзiледi және бұл тиiмдi жұмыс iстейдi. Екiншi жағынан, көшелерде «Сыбайлас жемқорлыққа жол жоқ!», «Пара бермеңiз және алмаңыз!» мектептен жоғары оқу орындарына дейiнгi дәрiстер, елдегi сыбайлас жемқорлыққа қарсы iс — қимыл туралы телебағдарламалар өз нәтижесiн бередi, себебi жастар — бiздiң болашағымыз, және олар қалай өмiр сүру керек, қалай өмiр сүрудiң қажетi жоқ екенi туралы ойлайды.
Өз тарапынан Солтүстiк Қазақстан облысының мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасы Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың саясатын қолдайды Облыстың мәдениет және архивтер саласында сыбайлас жемқорлыққа және оның көрiнiстерiне қарсы iс-қимылға бағытталған iс-шараларды тұрақты негiзде өткiзедi.
Өз кезегiнде, тек бiрлескен қоғамдық күштермен сыбайлас жемқорлық сияқты қорқынышты әлеуметтiк құбылысты жоюға болады, өйткенi мемлекет пен қоғамның бiрiккен күш-жiгерiнсiз нәтиже болмайды.
СҚО әкiмдiгiнiң мәдениет, архивтер
және құжаттама басқармасының
басшысы Е.А. Рахимов
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұру барлық қазақ қоғамының маңызды мiндетiнiң бiрi болып табылады. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұрудың тиiмдiлiгi әр мемлекеттiк органның осы жұмыста тұрақты iзденуi мен жаңа тәсiлдердi қолдануы жұмысының сапасынан тiкелей байланысты.
Қазақстан Республикасының 2015-2025 жылдарға арналған сыбайлас жемқорлыққа қарсы стратегиясында негiзгi бағыттары көрсетiлген, онда қоғам мен мемлекет өмiрiндегi әр түрлi салаларда туатын себептер мен жағдайларды жою, сыбайлас жемқорлық деңгейiн түбiмен қысқартуға қабiлеттi, алдын алу өзгешелiгiмен кешендi шараларға жетекшi рөл атқарылған.
Солтүстiк Қазақстан облысы әкiмдiгiнiң мәдениет, архивтер және құжаттама басқармасымен сыбайлас жемқорлыққа қарсылық бойынша шараларды күшейту жөнiнде мақсатты бағытталған жұмыстар басқарма аппаратының қызметкерлерi арасында ғана емес, сонымен қатар ведомстолық бағынышты ұйымдарда да жүргiзiлiп жатыр.
Осылай, Қазақстан Республикасының 2018 жылға арналған мемлекеттiк қызметшiлерiнiң этикалық кодексiн және сыбайлас жемқорлыққа қарсылықты сақтау жөнiнде бiзбен сәйкес iс шаралар жоспары қабылданды. Сыбайлас жемқорлықты алдын алу, оның пайда болу жағдайларын жасаушы және себептерiн жоюға бағытталған сәйкес iс шаралар анықталды.
Басқарма ғимаратында «Өтiнiштер және ұсыныстар үшiн» — жәшiгi қызмет етедi, жалпыға қолжетiмдi жерде сыбайлас жемқорлықпен күреске арналған ақпараттық стенд орналастырылған.
Басқармамен сенiм телефоны, WhatsApp телефон номерi және веб-сайты арқылы мемлекеттiк органның және ведомстволық бағынышты ұйымдардың қызметi туралы, соның iшiнде сыбайлас жемқорлық мәселелерi туралы азаматтарды ақпараттандыру үшiн жағдайлар жасалған.
Мемлекеттiк қызмет көрсетуде және мемлекеттiк сатып алулар саласында келеңсiз жағдайларды ескерту және жол бермеу бойынша мәселелер тұрақты бақылауда тұр.
Сонымен қатар облыстық мәдениет және архивтер мен ведомстволық бағынышты ұйымдарының жүргiзетiн сыбайлас жемқорлықты болдырмауға және түсiндiруге, алдын алуға бағытталған дөңгелек үстелдер мен семинарлардың мазмұндылығын және сапасын жоғарылату бойынша жұмыстар жүргiзiледi.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсылық сыбайлас жемқорлық таныту алдын алу шараларына және сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат субъектiлерi серiктестiгiнiң басымдылық қағидасына негiзделуi тиiс.
Солтүстiк Қазақстан облысының мәдениет және архивтер саласының қызметкерлерi мемлекет және қоғам мүдделерiн, азаматтардың құқығын тиiмдi қорғауға сыбайлас жемқорлықтан бос мемлекеттiк органдар ғана қабiлеттi екенiң түсiнедi.
«СҚО әкiмдiгiнiң мәдениет,
архивтер және құжаттама
басқармасы» КММ басшысы
Е. Рахимов