Меню
Страницы
Статья
Тарихи және мәдени ескерткіштері
Мемлекеттің қорғауындағы Қызылжар ауданының археология ескерткіштері
18 сәуір-Халықаралық ескерткіштер мен тарихи орындар күні. Қазақстанда оны 1994 жылдан бастап атап өтеді. 1992 жылы қабылданған «Тарихи — мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» Заң — егеменді мемлекеттің алғашқы заңнамалық актілерінің бірі.
Қызылжар ауданында 97 тарихи және мәдени ескерткіш мемлекеттік қорғауда, оның ішінде қала құрылысы және сәулет ескерткіштері — 3; Ұлы Отан соғысына қатысушылар — 45; азаматтық соғысқа қатысушылар — 21; археология ескерткіштері — 28.
Археология ескерткіштері - тұрақтар, қалашықтар, ежелгі құрылыстардың, қоныстардың, бекіністердің, өндірістердің, арналардың, жолдардың қалдықтары, қорымдар, қорғандар, қорымдар, мегалиттік құрылыстар, тас мүсіндер, петроглифтер, ежелгі елді мекендердің тарихи мәдени қабатының учаскелері және адамның өмірі мен қызметінің іздері бар өзге де орындар).
«Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» ҚР Заңына және Қызылжар ауданы аумағындағы тарихи-мәдени мұра объектілерінің сақталуын бақылау мақсатында қорғау міндеттемелерін беру қағидаларына сәйкес ауылдық округ әкімдеріне тарих және мәдениет ескерткіштеріне 28 қорғау міндеттемелері бекітілді. Қорғау міндеттемесі - осы құжатты рәсімдеу кезіндегі тарих және мәдениет ескерткішінің жай-күйін және меншік иесінің немесе пайдаланушының ескерткішті күтіп ұстау шарттарын тіркейтін құжат.
Долматов ауылының «Ақ Ирий» және Большая Малышка ауылының реликті «Күміс бор» археологиялық ескерткіштері Солтүстік Қазақстан облысының киелі нысандар тізіміне енгізілген.
Қызылжар ауданындағы тарихи және мәдени ескерткiштерiнiң жағдайы туралы (01.01.2021 ж.)
Қызылжар ауданында 97 тарихи және мәдени ескерткiш мемлекеттiк қорғауға алынған. Олардың iшiнде қала құрылысы және сәулет ескерткiштерi — 3; Ұлы Отан соғысына қатысушыларға арналғаны — 45; азаматтық соғысқа қатысқандарға — 21; археологиялық ескерткiштер — 28.
Қазақстан Республикасының «Тұрғылықты тарихи мәдени нысандарды пайдалану және қорғау туралы» Заңына сәйкес және тұрғылықты тарихи мәдени нысандарды пайдалану және қорғауды бақылау мақсатындағы Ережесiн беруге, тарихи және мәдени ескерткiштердi Қызылжар аудандық ауылдық округi әкiмдерiнен құралған 28 қорғау міндеттемесі бекiтiлдi. Тарихи және мәдени ескерткiштердi безендiру құжаттары, тарихи және мәдени ескерткiштердiң жеке иесi немесе пайдаланушының сақтау таралы құжаттары қорғау міндеттемесінің мiндеттерi болып табылады.
Қызылжар ауданының 19 ауылдық округiнде 1941-1945 жылғы Ұлы Отан соғыс ардагерлерiне арналған 45 ескерткiш тiркелген.
Қызылжар ауданындағы тарихи және мәдени ескерткіштердің атаулары
| № | |||||
| № | Ауылдық округтің атауы | Ескерткіштер саны | Ескерткіштердің атаулары | Орналастырылған жері | |
| Мемлекеттік тарихи жән мәдени ескеткіштер тізіміне енген жергілікті маңыздағы ескерткіштер | |||||
| Интернационал-жауынгерлердің қабірлері | |||||
| 1 | Архангельск | 1 | В.П. Дрягиннің қабірі (1981ж.) | Архангельское | |
| 2 | Рассвет | 1 | А.В. Дудко қабірі (1980ж.) | Рассвет | |
| Барлығы | 2 | ||||
| Қала құрылысы және сәулет ескерткіштері | |||||
| 1 | Куйбышев | 1 | Гагарий редуты(1752 ж.) | Вознесенка | |
| 2 | Архангельск | 1 | Скопин редуты (1752 ж.) | бұрынғы Маяк | |
| 3 | Петерфельд | 1 | Кривоозерный редуты (1752 ж) | Кривоозерка а. | |
| Барлығы | 3 | ||||
| Археологиялық ескерткіштер | |||||
| 1 | Рощин | 1 | Березов қорғаны | Новопавловка селосының солтүстік шығысына қарай 4 шақырым | |
| 2 | Қызылжар | 4 | Бескөл 5 қонысы | Элитное селосының оңтүстік-батыс жағына қарай 1,4 шақырым | |
| Красногорка 3 қорғаны | Приишимка селосының оңтүстік жағына қарай 2,5 шақырым | ||||
| Красногорка қорғаны | Красногорка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай4 км жерде | ||||
| Бескөл 4 қонысы | Петропавл қаласының оңтүстңк-батыс жағына қарай 17 шақырым | ||||
| 3 | Архангельск | 1 | Затон 2 қонысы | Учхоз кентінени 0,1 шақырым | |
| 4 | Куйбышев | 1 | Боголюбово 3 аялдамасы | Боголюбово селосының оңтүстік-шығыс жағына қарай 4 шақырым | |
| 5 | Вагулин | 7 | Вагулино 1 аялдамасы | Вагулино селосының солтүстік-шығыс жағына қарай 3 шақырым | |
| Вагулино 2 қонысы | Вагулино селосының солтүстік -шығыс жағына қарай 3 шақырым | ||||
| Вагулино 3 қонысы | Вагулино селосының солтүстік -шығыс жағына қарай 3 шақырым | ||||
| Вагулино 4 қонысы | Вагулино селосының солтүстік -шығыс жағына қарай 4,2 шақырым | ||||
| Вагулино 5 қонысы | Вагулино селосының солтүстік -шығыс жағына қарай 4,4 шақырым | ||||
| Полковников қорғаны | Вагулино селосының солтүстігіне қарай 0,5 шақырым | ||||
| Лебяжье (Соколовка 1)ескі моласы | Бұрынғы Горбуновка селосының шығыс жағына қарай 0,5 шақырым | ||||
| 6 | Березов | 1 | Долматовское (Ак - Ирий) ескі қалашығы | Доматово селосының оңтүстік-шығыс жағына қарай 3 шақырым | |
| 7 | Петерфельд | 2 | Затон ескі моласы | Затон селосының оңтүстігіне қарай 1,5 шақырым | |
| Учхоз қорғаны | Учхоз кентінени шығысқа қарай 2 шақырым | ||||
| 8 | Рассвет | 2 | Рассвет қорғаны | Рассвет селосының оңтүстік-батыс жағына қарай 2,5 шақырым | |
| Семипалатное ескі моласы | Семипалатное селосының солтүстігіне қарай 1,5 шақырым | ||||
| 9 | Новоникольское | 8 | Новоникольское ескі моласы | Новоникольское селосының батыс жағына қарай 6 шақырым | |
| Новоникольское 1 қонысы | Петропавл қаласының оңтүстігіне қарай 50 шақырым | ||||
| Новоникольское 3 қонысы | Новоникольское селосының солтүстік-батыс жағына қарай 2 шақырым | ||||
| Новоникольское 2 аялдамасы | Новоникольское селосының оңтүстік жағына қарай 1 шақырым | ||||
| Боголюбово 2 аялдамасы | Боголюбово ауылынан шығыс-батысқа қарай 6 шақырым | ||||
| Семиполатное қонысы | Семиполатное ауылынан солтүстік-батысқа қарай 3 шақырым жерде | ||||
| Чалков ескі моласы | Новоалександровка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 5 шақырым жерде | ||||
| 10 | Соколов | 2 | Соколовка 3 ескі моласы | Большая Малышка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 3,25 шақырым | |
| Соколовка 4 қонысы | Большая Малышка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 3,25 шақырым | ||||
| барлығы | 28 | ||||
| Тізімдемелік есепке алынған тарихи және мәдени ескерткіштер | |||||
| ҰОС қатысушыларына арналған ескерткіштер | |||||
| 1 | Архангельск | 2 | Биіктігі 4 м ескерткіш (1970 ж.) | Архангелка | |
| Биіктігі 3 м ескерткіш (1959 ж.) | Новокаменка | ||||
| 2 | Асанов | 2 | Биіктігі 3 м ескерткіш (1975 ж.) | Плоское | |
| Соғыс ардагерлеріне арналған ескерткіш(2015 ж.) | Асаново | ||||
| 3 | Березов | 3 | Биіктігі 5 м жауынгерге арналған ескерткіш (1960 ж.) | Большая – Малышка | |
| Биіктігі 3 м ескерткіш (1960 ж.) | Барневка | ||||
| Биіктігі 3м, ені 6 м ескерткіш (1985 ж) | Долматов | ||||
| 4 | Бескөл | 2 | Мемориал (1985 ж, 2010 ж жылы жөнделген) | Бескөл | |
| Биіктігі 3 м ескерткіш (1967 г.) | Бескөл | ||||
| 5 | Бугровое | 4 | Биіктігі 3 м стела (70 жылдары 20 ғ, 2010 ж. қайта ашылған) | Бугровое | |
| Биіктігі 2 м ескерткіш (70 жылдары 20 ғ) | Николаевка | ||||
| Биіктігі 2 м ескерткіш (70 жылдары 20 ғ) | Новогеоргиевка | ||||
| Биіктігі 2 м ескерткіш (70 жылдары 20 ғ) | Красноперовка | ||||
| 6 | Вагулин | 4 | Биіктігі 2 м ескерткіш ( 1975 ж.) | Кустовое | |
| Биіктігі 3 м ескерткіш (1973 ж) | Красноярка | ||||
| Биіктігі 2 м ескерткіш (1975 ж.) | Вагулино | ||||
| Биіктігі 4 м ескерткіш (1964 ж.) | Желяково | ||||
| 7 | Виноградов | 2 | Биіктігі 3 м ескерткіш (1969 ж.) | Виноградовка | |
| Биіктігі 3 м ескерткіш (1969 ж.) | Сумное | ||||
| 8 | Қызылжар | 3 | Биіктігі 3 м жауынгерге арналған ескеткіш (1975 ж.) | Подгорное | |
| Биіктігі 4 м жауынгерге арналған ескеткіш (1967 ж.) | Чапаево | ||||
| Биіктігі 3 м жауынгерлерге арналған ескеткіш (1976 ж.) | Приишимка | ||||
| 9 | Куйбышев | 3 | Биіктігі 6 м жауынгерге арналған ескеткіш (1975 ж.) | Боголюбово | |
| Биіктігі 2 м ескерткіш (1985 ж.) | Вознесенка | ||||
| Биіктігі 1,5 м ескерткіш (1970 ж.) | Надежка | ||||
| 10 | Лесной | 3 | Биіктігі 2 м ескерткіш (1965 ж.) | Пресновка | |
| Биіктігі 6 м ескерткіш (1982 ж.) | Пресновка | ||||
| Биіктігі 2 м ескерткіш (1972 ж.) | Глубокое | ||||
| 11 | Налобин | 1 | Биіктігі 4 м ескерткіш | Налобин | |
| 12 | Новоникольск | 1 | Биіктігі 2 м мемориалды кешен (1980 ж.) | Новоникольское | |
| 13 | Петерфельд | 3 | Биіктігі 5 м жауынгерге арналған ескеткіш (1975 ж.) | Петерфельд | |
| Биіктігі 4 м ескерткіш (2000 ж.) | Кондратовка | ||||
| Биіктігі 3 м ескерткіш ( 1958 ж.) | Кривоозерка | ||||
| 14 | Прибрежный | 2 | Биіктігі 3 м жауынгерге арналған ескерткіш (1967 ж.) | Прибрежное | |
| Биіктігі 3 м мемориалды кешен ( 1990 ж) | Шаховское | ||||
| 15 | Рассвет | 2 | Биіктігі 4 м жауынгерге арналған ескеткіш (1976 ж.) | Рассвет | |
| Биіктігі 4 м жауынгерге арналған ескеткіш (1990 ж.) | Красная Горка | ||||
| 16 | Рощин | 3 | Биіктігі 6 м стела (1978 ж.) | Пеньково | |
| Биіктігі 3 м ескерткіш (1969 ж.) | Белое | ||||
| ҰОС ардагерге ескерткіш (2015 ж) | Березовка | ||||
| 17 | Светлопольск | 1 | Биіктігі 5 м стела (1995 ж.) | Знаменское | |
| 18 | Соколов | 1 | Биіктігі 4,5 м стела-ірге тасы (1978 ж.) | Соколовка | |
| 19 | Якорь | 3 | Биіктігі 8 м стела (1979 ж.) | Якорь | |
| Биіктігі 2 м ескерткіш (2005 ж.) | Вишневка | ||||
| Биіктігі 2 м ескерткіш (2000 ж.) | Ольшанка | ||||
| Барлығы | 45 | ||||
| Азаматтық соғысқа қатысушыларға арналған ескерткіштер | |||||
| 1 | Архангельск | 1 | Кулактардың көтерілісінде қаза тапқан бауырластар зираты1918 ж. | Архангельское | |
| 2 | Куйбышев | 4 | Коммунист И.С. Фроловтың зираты (1921 ж.) | Надежка | |
| Бауырластар зираты(1918 ж.) | Надежка | ||||
| Кулактардың көтерілісінде қаза тапқан бауырластар зираты(1921 ж.) | Боголюбово (орталығы) | ||||
| Кулактардың көтерілісінде қаза тапқан бауырластар зираты(1921 ж.) | Боголюбово ( мола ) | ||||
| 5 | Асанов | 1 | Петропавл қ. Революционерлердің атылған орны(1919 ж.) | Асанов | |
| 6 | Новоникольск | 2 | Коммунист Р. Молотковтың зираты(1921 ж.) | Новоникольское | |
| Бірінші коммунисттерді еске алу тақтасы | |||||
| 7 | Виноградов | 3 | Бауырластар зираты(1921 ж.) | Сивково | |
| Кулак көтерілісшілерінің ескерткіші (1921 ж.) | Виноградовка | ||||
| Бауырластар зираты(1921 ж.) | Сумное | ||||
| 8 | Налобин | 2 | Бауырластар зираты(1921 ж.) | Налобин | |
| Бауырластар зираты (1921 ж.) | Лебедки | ||||
| 9 | Вагулин | 1 | Кулактардың көтерілісінде қаза тапқан бауырластар зираты(1921 ж.) | Красноярка | |
| 10 | Светлопольск | 1 | Кулактардың көтерілісінде қаза тапқан бауырластар зираты(1921 ж.) | Метлишино | |
| 11 | Бугровое | 2 | Кулактардың көтерілісінде қаза тапқан бауырластар зираты(1921 ж.) | Бугровое | |
| Кулактардың көтерілісінде қаза тапқан бауырластар зираты(1921 ж.) | Николаевка | ||||
| 12 | Прибрежный | 1 | Большевиктердің бірінші құпия жиылысы ескерткіші | Тепличное | |
| 13 | Соколов | 1 | Кулактардың көтерілісінде қаза тапқан бауырластар зираты(1921 ж.) | Соколовка | |
| БАРЛЫҒЫ | 19 | ||||