Жалпы мәліметтер
Қызылжар ауданы 1997 жылы құрылған.
Аумағы - 6,15 мың шаршы км, облыс аумағындағы үлес салмағы 6,3%
Халық. 2023 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша халық саны
46 558 адам.
Ұлттық құрам бойынша келесідей:
қазақтар-15,9 мың адам немесе 34,1 %;
орыстар-25,6 мың адам немесе 54,9 %;
украиндар-1 мың адам немесе 2,1 %;
немістер-1,4 мың адам немесе 3%;
татарлар-0,8 мың адам немесе 1,7 %;
белорустар-0,3 мың адам немесе 0,6 %;
Басқа ұлттар-1,6 мың адам немесе 3,4 %.
Аудан орталығы-Бескөл ауылы, 01.01.2023 жылы тұрғыны 13 079 адамды құрайды.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс (1.08.2023 жылға):
ауылдық (ауылдық) округтер - 19
ауылдық елді мекендер-69
Қызылжар ауданы 1997 жылы Соколов және Бішкүл аудандарын біріктіру жолымен құрылды және Солтүстік Қазақстан облысының солтүстігінде, Батыс Сібір ойпатының оңтүстігінде, қара жер белдеуі шегінде орналасқан, бұл оның ауыл шаруашылығы өндірісіндегі мамандануын айқындайды. Аудан Ресейдің дамыған аймақтарына (Орал, Батыс Сібір) қатысты тиімді экономикалық-географиялық жағдайға ие, аудан аумағы арқылы Республикалық маңызы бар автожол өтеді.
Аудан Солтүстік Қазақстан облысының 4 ауданымен (Есіл, Мамлют, Аққайың және М.Жұмабаев ауданы) және Солтүстік Қазақстан облысының солтүстігінде Ресей Федерациясының (Түмен) 1 облысымен шектеседі.
Батысында Мамлют ауданымен, солтүстігінде Ресей Федерациясының Тюмень облысымен, оңтүстігінде Есіл ауданымен, шығысында Аққайың ауданымен және Мағжан Жұмабаев ауданымен шектеседі. Аумақтың ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке қарай 117 км, батыстан шығысқа қарай 74 км.
Аудан аумағы - 6,15 мың шаршы км (Солтүстік Қазақстан облысы аумағының 6,3%). Әкімшілік орталығы-Бескөл ауылы, облыс орталығынан қашықтығы-12 км. Қызылжар ауданының әкімшілік-аумақтық бөлінісі 19 ауылдық округпен, 69 ауылдық елді мекенмен ұсынылған.
Қызылжар ауданының артықшылығы ауданның республикалық және халықаралық деңгейдегі маңызды қатынас жолдарының қиылысында орналасуы, Солтүстік Қазақстан магистральдары орталығының шекаралық орналасуы болып табылады.
Өндірістік қуаттарды орналастыру ерекшелігімен аграрлық сектор ретінде ауданның тарихи қалыптасқан даму бағыты экономикалық дамудың оң үрдістеріне аудан экономикасының құрылымында түбегейлі өзгерістерге қол жеткізуге мүмкіндік бермеді.
Ауыл шаруашылығы өнімін өндіру құрылымында 62,5% - раст негізінен астық өндірумен ұсынылған өсімдік шаруашылығы, 37,5% - живот мал шаруашылығы алады.
Ауданның перспективалық дамуы ауыл шаруашылығының аграрлық-индустриялық әртараптандыру, агроөнеркәсіптік кешенді дамыту негізінде оның жоғары әлеуетін одан әрі нығайтуға негізделетін болады,
оның ішінде ауыл шаруашылығы өнімдерін (Ет, сүт, астық) қайта өңдеу. Аудан дамуының тағы бір маңызды бағыты әртараптандырылған өнеркәсіптік секторға және өңдеуші өнеркәсіптің қарқынды дамып келе жатқан кәсіпорындарының әлеуетіне сүйене отырып, ауданның индустриялық-инновациялық дамуын жеделдету болып табылады.
Өнеркәсіп
2022 жылғы қаңтар-желтоқсан
өнеркәсіп көлемі 31 892,7 млн.теңгені, НКИ – 105,1% (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 22 060,7 млн. теңге, НКИ – 100,5%) құрады.
Желтоқсан айында - 2 719,1 млн. теңге. Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-6,5%, көлемі бойынша 4-орын, НКИ бойынша 7-орын.
Өнеркәсіптік өндіріс құрылымында ең көп үлесті алатын өңдеу өнеркәсібінде (87,2%) 27 825,1 млн.теңгеге немесе 2021 жылғы қаңтар-желтоқсан деңгейінен 4%-ға жоғары өнім өндірілді (2021 жылғы қаңтар – желтоқсан – 19 165,5 млн. теңге, НКИ-97,6%). Электр энергиясымен, бумен және ауаны баптаумен жабдықтау саласында 2022 жылғы қаңтар-желтоқсандағы көлем 2021 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 8,4% - ға жоғары және 588,4 млн. теңгені құрады (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 504,2 млн.теңге, НКИ – 114,9%).
Сумен жабдықтау, қалдықтарды жинау, өңдеу және жою саласында көлемі 3 207,5 млн.теңгені, НКИ – 122,1% (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 2 325,8 млн. теңге, НКИ – 101,0%) құрады.
Тау-кен өндіру өнеркәсібінде көлемі 2021 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 12,9% - ға жоғары және 271,7 млн. теңгені құрады (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 65,2 млн.теңге, НКИ – 135,4%).
Аудан кәсіпорындары 2021 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өндіріс көлемін ұлғайтты:
-2,2 есе консервіленген -161 тонна (2021 жылғы қаңтар – желтоқсан-72 тонна);
– жылу энергиясының 20,3% - на-66,5 мың Гкал (2021 жылғы қаңтар – желтоқсан-55,3 мың Гкал);
- ауыл шаруашылығы жануарларына арналған жемшөптің 35,3% - ға-96 386 тонна (2021 жылғы қаңтар – желтоқсан-71 265 тонна);
– ауыз судың 23,1%-6 – 6230,5 мың текше метр (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-5061 тонна);
- 0,9% электр энергиясы-6,4 млн. кВт.сағат (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан - 6,4 кВт.сағат);
- 11,5% сүт пен кілегейге - 7 866 тонна (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-7 057 тонна);
- 9,8% нанға - 372 тонна (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-338 тонна);
– 17,4%-ға мал еті – 227 тонна (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-193 тонна);
2023 жылғы қаңтар-шілде
өнеркәсіп көлемі 19 954,6 млн.теңгені, НКИ – 112,6% (2022 жылғы қаңтар-шілде – 16 878,3 млн. теңге, НКИ – 105,9%) құрады.
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-6%, көлемі бойынша 4-орын, НКИ бойынша 4-орын.
2023 жылғы қаңтар-шілде қорытындылары бойынша 2022 жылғы ұқсас кезеңмен салыстырғанда өндіріс көлемінің ұлғаюы байқалды:
құс еті 6,4 есе (313 тоннаға, барлығы 318 тонна) (2022 жылғы қаңтар - шілдеде – 5 тонна);
ұн 37% - ға (6 656 тоннаға, барлығы 24 637 тонна) (2022 жылғы қаңтар-шілдеде-17 981 тонна);
жаңа піскен нан 8,4% - ға (20 тоннаға, барлығы 258 тонна (2022 жылғы қаңтар-шілдеде-238 тонна);
электр энергиясы 5,7% - ға (0,2 млн.кВт-қа).сағат, барлығы 3,7 млн. кВт.сағат), (2022 жылғы қаңтар-шілдеде - 3,5 млн. кВт.сағат);
жылу энергиясы 70% (24,7 мың Гкал., барлығы 60 мың Гкал.,) (2022 жылғы қаңтар-шілдеде-35,3 мың Гкал.);
кондитерлік өнімдер, крекер және печенье 32,3% - ға (916 тоннаға, барлығы 3750 тонна) (2022 жылғы қаңтар-шілдеде-2834 тонна);
мал еті 2 есе (145 тоннаға, барлығы 300 тонна) (2022 жылғы қаңтар-шілдеде – 155 тонна);
Ауыл шаруашылығы
Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер 368,2 мың га, оның ішінде-219,7 мың га егістік жерлер, 8,3 мың га шабындықтар,119,3 мың га жайылымдар.
2022 жылғы қаңтар-желтоқсан
ауыл шаруашылығының жалпы өнімін өндіру көлемі 103 443,9 млн. теңгені құрады, оның ішінде өнім:
1) Өсімдік шаруашылығы-64 027,4 млн. теңге, НКИ-101,5%
2) мал шаруашылығы-38 420,7 млн. теңге, НКИ-117,8%.
НКИ-106,9% (2021 жылғы қаңтар – желтоқсан – 87 045,9 млн.теңге, НКИ-97,1%).
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-9,3%, көлемі бойынша 3-орын, НКИ бойынша 6-орын.
Мал шаруашылығының негізгі өнімдерінің өндірісі ұлғайды:
жұмыртқа 1,6 есе (151,6 млн. дана, барлығы 405,9 млн. дана) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан - 254,3 млн. дана, НКИ – 95,9%);
ет (тірі салмақта) 4% - ға (410,4 тоннаға, барлығы 10 620,7 тоннаға) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-10 210,3 тонна, НКИ – 101,4%);
сүт 4,6%-ға (3 805,8 тоннаға, барлығы 86 148,9 тоннаға (2021 жылғы қаңтар - желтоқсан – 82 343,1 тонна, НКИ-111,7%).
Мал басының өсуі байқалды:
жылқылар 2,9% - ға (0,3 мың басқа, барлығы 11,4 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-11,1 мың басқа, НКИ-111,3%);
ІҚМ 4,9% - ға (2,2 мың басқа, барлығы 45,8 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-43,6 мың бас, НКИ – 104,1%);
оның ішінде сиырлар 1,1% - ға (1,9 мың басқа, барлығы 22,6 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан - 20,7 мың басқа, НКИ – 107,8%);
құстардың 9,8%-ға (176,8 мың басқа, барлығы 1 981,3 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар – желтоқсан-1 804,5 мың басқа, НКИ - 2 есе);
қой мен ешкі 107,9% - ға (1,0 мың басқа, барлығы 31,7 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан - 30,7 мың басқа, НКИ – 107,7%).
2023 жылғы қаңтар-шілде
ауыл шаруашылығының жалпы өнімін өндіру көлемі 27 710,8 млн.теңгені, НКИ – 100,8% (2022 жылғы қаңтар-шілде – 22 626,4 млн. теңге, НКИ – 127,4%) құрады.
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі - 15,0%, көлемі бойынша 1-орын, НКИ бойынша 8-орын.
Мал шаруашылығының негізгі өнімдерінің өндірісі ұлғайды:
ет (тірі салмақта) 8,3% - ға (478,3 тоннаға, барлығы 6 272,2 тоннаға) (2022 жылғы қаңтар-шілде-5793,9 тонна, НКИ – 100,3%);
сүт 4,6%-ға (2 270,6 тоннаға, барлығы 51 985,1 тонна (2022 жылғы қаңтар – шілде 49 714,5 тонна, НКИ-105% тонна).
Жұмыртқалар 7,8%-ға азайды (18,6 млн.дана, барлығы 221,4 млн. дана) (2022 жылғы қаңтар – шілде – 240,0 млн. дана, НКИ-2,6 есе).
Себебі 3 құс фабрикасында ("Фирма Алекри" ЖШС - 107 мың бас, "Адель Кус" ЖШС - 50 мың бас, "Якорь құс фабрикасы" ЖШС-134,8 мың бас) тауықтарды жоюмен, сондай-ақ құстарды союмен байланысты, бұл аудан бойынша азық-түлік жұмыртқасының төмендеуіне әсер етті.
2023 жылғы сәуірмен салыстырғанда жас малды негізгі табынға ауыстыру есебінен өсім бар (барлығы 483 мың бас), ағымдағы жылдың қыркүйегінде толық өндірістік қуатқа шығу күтілуде.
Анықтама:
* "Фирма Алекри" ЖШС-130 мың бас сатып алынды
* "Адель Кус" ЖШС-177,4 мың бас сатып алынды
* "Құс ауласы" ЖШС-42 мың бас сатып алынды.
2023 жылдың қаңтар – мамыр айларында - 156,2 млн. дана, НКИ-89,2%,
2023 жылғы қаңтар-қыркүйекте күтілетін - 308,1 млн.дана, НКИ-100,5% (2022 жылғы қаңтар - қыркүйекте-306,3 млн. дана).
Мал басының өсуі байқалды:
сиыр 3,4% - ға (0,8 мың басқа, барлығы 23,4 мың басқа) (2022 жылғы қаңтар-шілде – 22,6 мың басқа, НКИ – 102,7%).
құстар 7%-ға (136,8 мың басқа, барлығы 2076,7 мың басқа) (2022 жылғы қаңтар – шілде – 1939,9 мың басқа, НКИ-103,2%).
Ауыл шаруашылығы
Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер 368,2 мың га, оның ішінде-219,7 мың га егістік жерлер, 8,3 мың га шабындықтар,119,3 мың га жайылымдар.
2022 жылғы қаңтар-желтоқсан
ауыл шаруашылығының жалпы өнімін өндіру көлемі 103 443,9 млн. теңгені құрады, оның ішінде өнім:
1) Өсімдік шаруашылығы-64 027,4 млн. теңге, НКИ-101,5%
2) мал шаруашылығы-38 420,7 млн. теңге, НКИ-117,8%.
НКИ-106,9% (2021 жылғы қаңтар – желтоқсан – 87 045,9 млн.теңге, НКИ-97,1%).
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-9,3%, көлемі бойынша 3-орын, НКИ бойынша 6-орын.
Мал шаруашылығының негізгі өнімдерінің өндірісі ұлғайды:
жұмыртқа 1,6 есе (151,6 млн. дана, барлығы 405,9 млн. дана) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан - 254,3 млн. дана, НКИ – 95,9%);
ет (тірі салмақта) 4% - ға (410,4 тоннаға, барлығы 10 620,7 тоннаға) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-10 210,3 тонна, НКИ – 101,4%);
сүт 4,6%-ға (3 805,8 тоннаға, барлығы 86 148,9 тоннаға (2021 жылғы қаңтар - желтоқсан – 82 343,1 тонна, НКИ-111,7%).
Мал басының өсуі байқалды:
жылқылар 2,9% - ға (0,3 мың басқа, барлығы 11,4 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-11,1 мың басқа, НКИ-111,3%);
ІҚМ 4,9% - ға (2,2 мың басқа, барлығы 45,8 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан-43,6 мың бас, НКИ – 104,1%);
оның ішінде сиырлар 1,1% - ға (1,9 мың басқа, барлығы 22,6 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан - 20,7 мың басқа, НКИ – 107,8%);
құстардың 9,8%-ға (176,8 мың басқа, барлығы 1 981,3 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар – желтоқсан-1 804,5 мың басқа, НКИ - 2 есе);
қой мен ешкі 107,9% - ға (1,0 мың басқа, барлығы 31,7 мың басқа) (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан - 30,7 мың басқа, НКИ – 107,7%).
2023 жылғы қаңтар-шілде
ауыл шаруашылығының жалпы өнімін өндіру көлемі 27 710,8 млн.теңгені, НКИ – 100,8% (2022 жылғы қаңтар-шілде – 22 626,4 млн. теңге, НКИ – 127,4%) құрады.
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі - 15,0%, көлемі бойынша 1-орын, НКИ бойынша 8-орын.
Мал шаруашылығының негізгі өнімдерінің өндірісі ұлғайды:
ет (тірі салмақта) 8,3% - ға (478,3 тоннаға, барлығы 6 272,2 тоннаға) (2022 жылғы қаңтар-шілде-5793,9 тонна, НКИ – 100,3%);
сүт 4,6%-ға (2 270,6 тоннаға, барлығы 51 985,1 тонна (2022 жылғы қаңтар – шілде 49 714,5 тонна, НКИ-105% тонна).
Жұмыртқалар 7,8%-ға азайды (18,6 млн.дана, барлығы 221,4 млн. дана) (2022 жылғы қаңтар – шілде – 240,0 млн. дана, НКИ-2,6 есе).
Себебі 3 құс фабрикасында ("Фирма Алекри" ЖШС - 107 мың бас, "Адель Кус" ЖШС - 50 мың бас, "Якорь құс фабрикасы" ЖШС-134,8 мың бас) тауықтарды жоюмен, сондай-ақ құстарды союмен байланысты, бұл аудан бойынша азық-түлік жұмыртқасының төмендеуіне әсер етті.
2023 жылғы сәуірмен салыстырғанда жас малды негізгі табынға ауыстыру есебінен өсім бар (барлығы 483 мың бас), ағымдағы жылдың қыркүйегінде толық өндірістік қуатқа шығу күтілуде.
Анықтама:
* "Фирма Алекри" ЖШС-130 мың бас сатып алынды
* "Адель Кус" ЖШС-177,4 мың бас сатып алынды
* "Құс ауласы" ЖШС-42 мың бас сатып алынды.
2023 жылдың қаңтар – мамыр айларында - 156,2 млн. дана, НКИ-89,2%,
2023 жылғы қаңтар-қыркүйекте күтілетін - 308,1 млн.дана, НКИ-100,5% (2022 жылғы қаңтар - қыркүйекте-306,3 млн. дана).
Мал басының өсуі байқалды:
сиыр 3,4% - ға (0,8 мың басқа, барлығы 23,4 мың басқа) (2022 жылғы қаңтар-шілде – 22,6 мың басқа, НКИ – 102,7%).
құстар 7%-ға (136,8 мың басқа, барлығы 2076,7 мың басқа) (2022 жылғы қаңтар – шілде – 1939,9 мың басқа, НКИ-103,2%).
Құрылыс
2022 жылғы қаңтар-желтоқсан
құрылыс жұмыстарының көлемі 4 220,2 млн.теңгені, НКИ – 75,3% (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 5207,0 млн. теңге, НКИ – 57%) құрады.
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-3,4%, көлемі бойынша 7-орын, НКИ бойынша 12-орын.
Төмендеу себебі: 2021 жылы Чапаево ауылында МТФ, сондай-ақ Подгорное ауылында 1 млрд.теңге сомасына кірпіш зауытының құрылысы аяқталды.
2023 жылғы қаңтар-шілде
құрылыс жұмыстарының көлемі 3 915,5 млн.теңгені, НКИ – 176,8% (2022 жылғы қаңтар-шілде – 2152,2 млн. теңге, НКИ – 72,2%) құрады.
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-7,0%, көлемі бойынша 3-орын, НКИ бойынша 5-орын.
Тұрғын үй құрылысы
2022 жылғы қаңтар-желтоқсан
тұрғын үйді іске қосу 22 056 ш.м., НКИ – 109,7% (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 20 843 ш. м., НКИ – 102,6%) құрады.
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-7,4%, көлемі бойынша 2-орын, НКИ бойынша 2-орын.
2023 жылғы қаңтар-шілде
тұрғын үйді іске қосу 12 100,0 ш.м., НКИ – 107,2% (2022 жылғы қаңтар-шілде – 11 285 ш. м., НКИ – 105,4%) құрады.
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-12,5%, көлемі бойынша 2-орын, НКИ бойынша 6-орын.
Негізгі капиталға инвестициялар
2022 жылғы қаңтар-желтоқсан
негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 24 016,7 млн.теңгені, НКИ – 108,2% (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 22 041,5 млн. теңге, НКИ – 75,6%) құрады. Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-6,5%, көлемі бойынша 4-орын, НКИ бойынша 5-орын.
Қаржыландыру көздері бойынша негізгі капиталға инвестициялар:
- жеке инвестициялар: 22 547,5 млн.теңге (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 20 988,4 млн. теңге).
- бюджеттік инвестициялар: 1 469,2 млн.теңге (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 1 053,1 млн. теңге).
Инвестициялар құрылымы:
- ғимараттар мен құрылыстарды салу және күрделі жөндеу жұмыстары-9 557,5 млн. теңге (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан - 7 928,7 млн. теңге);
- Машиналар, жабдықтар, құрал-саймандар, мүкәммал-12 767,0 млн. теңге (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 12 653,5 млн. теңге);
- өзге де күрделі жұмыстар мен шығындар - 1 692,2 млн. теңге (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 1 459,3 млн.теңге).
2023 жылғы қаңтар-шілде
негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 14 420,0 млн.теңгені, НКИ – 110,4% (2022 жылғы қаңтар-шілде – 12 527,8 млн. теңге, НКИ – 103,9%) құрады.
Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-7,9%, көлемі бойынша 4-орын, НКИ бойынша 4-орын.
Қаржыландыру көздері бойынша негізгі капиталға инвестициялар:
- бюджеттік инвестициялар: 1 857,8 млн. теңге (2022 жылғы қаңтар-шілде-327,8 мың теңге);
- жеке инвестициялар: 12 562,2 млн.теңге, НКИ – 90,3% (2022 жылғы қаңтар-шілде – 12 200,0 млн. теңге).
Инвестициялар құрылымы:
- ғимараттар мен құрылыстарды салу және күрделі жөндеу жұмыстары-6381,2 млн. теңге (2022 жылғы қаңтар-шілде-4 016,9 млн. теңге);
- Машиналар, жабдықтар, құрал-саймандар, мүкәммал – 6 576,3 млн. теңге (2022 жылғы қаңтар-шілде - 7 907,2 млн. теңге);
- басқа шығындар - 1 420,1 млн. теңге (2022 жылғы қаңтар-шілде – 757,7 млн.теңге).
Бөлшек сауда айналымы
2022 жылғы қаңтар-желтоқсан
бөлшек тауар айналымының көлемі 11 949,9 млн.теңгені, НКИ – 87,4% (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 11 843,8 млн. теңге, НКИ – 100%) құрады.
Дара кәсіпкерлер, оның ішінде базарларда сауда жасайтындар саудасының үлес салмағы-16,6%. Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-3,7%, көлемі бойынша 4-орын, НКИ бойынша 12-орын.
Көтерме сауда көлемі 14 627,3 млн. теңгені құрайды (2021 жылғы қаңтар-желтоқсан – 10 585,9 млн.теңге). Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-3,1%, көлемі бойынша 3-орын.
2023 жылғы қаңтар-шілдеде көлемі
бөлшек тауар айналымы 6495,0 млн.теңгені, НКИ – 83,8% (2022 жылғы қаңтар-шілде – 6 605,4 млн. теңге, НКИ – 102%) құрады. Ауданның облыстық көлемдегі үлесі-3,2%, көлемі бойынша 4-орын, НКИ бойынша 14-орын.
Төмендеу себептері:
- ЖК-дегі тауар айналымы көлемінің азаюы, атап айтқанда ағымдағы жылдың үлгісіне сауда көлемі аз шағын ЖК түсті;
- бағаны анықтау;
- 2022 жылғы тамызда ауыр жүк машиналары үшін лимит белгіленді-тәулігіне 300 литр, ал лимит енгізілгенге дейін ауыр жүк машиналарына жанармай құю шектеусіз болды, осыған байланысты ауданның ЖМҚС ескі көлемге шыға алмайды;
- 2021-2023 жылдар аралығында ауданның АШТӨ 100-ге жуық жаңа өнімділігі жоғары техника сатып алды, соның арқасында қосалқы бөлшектерді сатып алуға сұраныс төмендеді. Бөлшек тауар айналымы көрсеткішінде үлкен үлесі бар кәсіпорындар, атап айтқанда "машина-трактор дүкені" ЖШС, "Эталон запчасть" ЖШС өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 100 пайыз көлемге қол жеткізе алмайды.
Жалақы
2023 жылдың қаңтар-маусым айларында Қызылжар ауданы бойынша бір қызметкердің орташа айлық атаулы жалақысы 263 838 теңгені (облыс бойынша 2-ші орын) құрады, 2022 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 14,3% - ға өсті (230 849 теңге).
Демографиялық жағдай, көші-қон
Халықтың табиғи өсімі 2023 жылғы 1 шілдеге теріс -14 адам, 225 жаңа туған нәресте тіркелді, 239 адам қайтыс болды (2022 жылғы 01 шілдеге – 204 адам, 267 адам қайтыс болды).
2023 жылғы 1 шілдеге көші – қон сальдосы оң "66" адам, келгендер саны 817 адам, 751 адам шығып кетті (2022 жылғы 1 шілдеге – 774 адам келді, 798 адам кетті).
Білім
Ауданда 49 білім беру мекемесі бар:
1) 40 мектеп (оның ішінде 26 орта, 13 негізгі және 1 бастауыш; оның ішінде қазақ тілінде оқытатын – 1, 2 тілде оқытатын (аралас)-10;
2) 5 балабақша;
3) 3 қосымша білім беру объектісі.
4) 1 түзету кабинеті.
Мәдениет және спорт
Ауданның мәдениет мекемелерінің желісі 46 мәдениет объектісін құрайды, оның ішінде 21 Мемлекеттік кітапхана; 25 клубтық мекеме, оның ішінде 23 Мемлекеттік, 2 жеке меншік мекеме.
Ауданда 274 спорт ғимараты бар. Оның ішінде: 3 Фок ("Қызылжар" ФОК, "Болашақ" ФОК, Новоникольское ауылындағы ФОК), 1 жүзу бассейні (Новоникольское ауылындағы Фок кезінде (25х4м жолдар; 3 теннис корты (оның ішінде 1 жабық және 2 ашық корт) Мичурино ауылында, 2 атыс тирі, 42 хоккей корты (оның ішінде Новоникольское ауылындағы 1 жабық корт), 160 жазық құрылыстар (оның ішінде 2 спорт ядросы, 68 спорт алаңы, 90 футбол алаңы (жасанды жабыны бар 20 шағын футбол алаңы), 37 спорт залы, 23 кіріктірілген спорт залы, 1 ипподром.
2022 жылға арналған Бюджет (бюджеттің кіріс және шығыс бөлігі)
Ағымдағы жылдың 1 қаңтарына аудан бюджетінің кіріс бөлігінің атқарылуы жоспар бойынша 3 млрд. 501,3 млн. теңге 3 млрд.871 млн. теңгені немесе 369,7 млн. теңгені асыра орындаумен 110,6% -. құрайды. 2021 жылдың ұқсас кезеңіне өсу қарқыны 117,1% - (құрайды (2021 жылдың ұқсас кезеңінде жоспар бойынша 2 млрд. 960 млн. теңге 3 млрд. 306,1 млн. теңге түсті), оның ішінде:
облыстық бюджет бойынша жоспар 1 млрд. 997,5 млн. теңге болған кезде атқарылуы 2 млрд.288,7 млн. теңгені немесе 291,2 млн. теңгені асыра орындаумен 114,6% -. құрайды. 2021 жылдың ұқсас кезеңіне өсу қарқыны 123% - (құрайды (2021 жылдың ұқсас кезеңінде жоспар бойынша 1 млрд. 630,6 млн. теңге 1 млрд. 860,1 млн. теңге түсті);
аудандық бюджет бойынша жоспар 1 млрд. 503,8 млн. теңге болған кезде атқарылуы 1 млрд.582,3 млн. теңгені немесе 78,5 млн. теңгені асыра орындаумен 105,2% -. құрайды. 2021 жылдың ұқсас кезеңіне өсу қарқыны 109,4% - (құрайды (2021 жылдың ұқсас кезеңінде жоспар бойынша 1 млрд. 329,4 млн. теңге 1 млрд. 446 млн. теңге түсті) оның ішінде:
жоспар 148,5 млн. теңге болған кезде МӘМ бюджеті бойынша атқарылуы 181,4 млн.теңгені немесе 32,9 млн. теңгені асыра орындаумен 122,1% -. құрайды. 2021 жылдың ұқсас кезеңіне өсу қарқыны 115% -. құрайды (2021 жылдың ұқсас кезеңінде жоспар бойынша 134 млн. теңге 157,7 млн. теңге түсті).
Ағымдағы жылдың 1 қаңтарына арналған аудан бюджетінің шығыс бөлігінің атқарылуы жоспар бойынша 8 млрд. 670,2 млн. теңге 8 млрд. 629 млн. теңгені немесе 41,2 млн. теңгені игермей 99,5% - или құрайды, оның ішінде:
Республикалық бюджеттен нысаналы трансферттер бойынша жоспар 1 млрд. 717,4 млн. теңге болған кезде атқарылуы 1 млрд. 711 млн. теңгені немесе 6,4 млн. теңгені игермей, 99,6% - по құрайды, оның ішінде:
жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға мемлекеттік гранттар беру (халықты жұмыспен қамту орталығы) – 6,2 млн. теңге-грантты алушының ерікті түрде қайтаруы (нысаналы мақсаты расталмаған), алушылардың нақты санын жоспарланғаннан азайту;
жастар тәжірибесі – 0,1 млн. теңге-дөңгелектеу есебінен;
азаматтық қызметшілердің жекелеген санаттарының, мемлекеттік бюджет қаражаты есебінен ұсталатын ұйымдар қызметкерлерінің, қазыналық кәсіпорындар қызметкерлерінің жалақысын көтеру – 0,1 млн. теңге-бос жұмыс орындарына, еңбекке уақытша жарамсыздық парақтарына байланысты еңбекақы төлеу қоры бойынша үнемдеу.
Облыстық бюджеттен нысаналы трансферттер бойынша жоспар 503 млн. теңге болған кезде атқарылуы 487,4 млн. теңгені немесе 96,9% - или құрайды, игерілмеуі 15,6 млн. теңгені құрайды, оның ішінде:
Новокаменка (Архангельск) ауылындағы кентішілік жолдарды орташа жөндеуге - 12,9 млн. теңге - орындалған жұмыстар актілерінің болмауы;
Бескөл ауылында (сәулет, құрылыс, ТКШ және АҚ бөлімі) сумен жабдықтаудың таратушы желілерінің құрылысына – 2,7 млн.теңге – орындалған жұмыстар актілерінің болмауы.
Аудандық бюджет бойынша жоспар бойынша 5 млрд. 316 млн. теңгенің орындалуы 5 млрд. 315,5 млн. теңгені немесе 100% - 0 құрайды, игерілмеген 0,5 млн. теңге, оның ішінде:
қоғамдық жұмыстар (халықты жұмыспен қамту орталығы) - 0,4 млн. теңге – жоспарланғаннан алушылардың нақты санын азайту;
дөңгелектеу есебінен-0,1 млн. теңге.
МӘС шығыстары бойынша 1 млрд. 133,8 млн. теңге жоспар кезінде орындау 1 млрд. 115,1 млн. теңгені немесе 98,4% - или құрайды, игерілмеу 18,7 млн. теңгені құрайды, оның ішінде:
15,8 млн. теңге (Бескөл а/о – 13,1 млн. теңге – мемлекеттік сатып алу порталындағы техникалық проблемалар, жағалау а/о – 0,8 млн. теңге – ГЗ бойынша үнемдеу, Рощинский а / о – 1,4 млн. теңге – ГЗ бойынша үнемдеу, Соколовка а / о-0,5 млн. теңге – МЗ бойынша үнемдеу);
сумен жабдықтау ұйымдары - 0,4 млн. теңге (Виноградовка а / о-0,2 млн. теңге-ГЗ бойынша үнемдеу Қызылжар а / о – 0,1 млн. теңге-ГЗ бойынша үнемдеу, Соколов а / о – 0,1 млн. теңге-ГЗ бойынша үнемдеу);
еңбекке ақы төлеу қорына - 0,3 млн. теңге (барлық мекемелер бойынша) – бос жұмыс орындарына, еңбекке уақытша жарамсыздық парақтарын төлеуге байланысты игермеу;
басқа жұмыстар мен қызметтер бойынша үнемдеу-1,9 млн. теңге (барлық мекемелер бойынша);
дөңгелектеу есебінен-0,3 млн. теңге.
2023 жылғы 8 айдағы Бюджет (бюджеттің кіріс және шығыс бөлігі)
Ағымдағы жылдың 1 қыркүйегіне аудан бюджетінің кіріс бөлігінің атқарылуы жоспар бойынша 3 млрд. 566,8 млн. теңге 3 млрд.721,5 млн. теңгені немесе 154,7 млн. теңгені асыра орындаумен 104,3% құрайды. 2022 жылдың ұқсас кезеңіне өсу қарқыны 150,5% - (құрайды (2022 жылдың ұқсас кезеңінде жоспар бойынша 2 млрд. 358,6 млн. теңге 2 млрд. 472,8 млн. теңге түсті), оның ішінде:
облыстық бюджет бойынша жоспар 1 млрд. 888,6 млн. теңге болған кезде атқарылуы 1 млрд.894,6 млн. теңгені немесе 6 млн. теңгені асыра орындаумен 100,3% -. құрайды. 2022 жылдың ұқсас кезеңіне өсу қарқыны 132,5% - (құрайды (2022 жылдың ұқсас кезеңінде жоспар бойынша 1 млрд. 423,4 млн. теңге 1 млрд. 430,2 млн. теңге түсті);
аудандық бюджет бойынша жоспар бойынша 1 млрд. 678,2 млн. теңге орындалу 1 млрд.826,9 млн. теңгені немесе 148,7 млн. теңгені асыра орындаумен 108,9% құрайды. 2022 жылдың ұқсас кезеңіне өсу қарқыны 175,2% - (құрайды (2022 жылдың ұқсас кезеңінде жоспар бойынша 935,2 млн. теңге 1 млрд. 42,6 млн. теңге түсті) оның ішінде:
жоспарда 181,2 млн. теңге болған кезде ЖӨБ бюджеті бойынша атқарылуы 257,9 млн.теңгені немесе 76,7 млн. теңгені асыра орындаумен 142,3% -. құрайды. 2022 жылдың ұқсас кезеңіне өсу қарқыны 184,7% -. құрайды (2022 жылдың ұқсас кезеңінде жоспар бойынша 68,9 млн. теңге 139,6 млн. теңге түсті).
Ағымдағы жылдың 1 қыркүйегіне арналған аудан бюджетінің шығыс бөлігінің атқарылуы жоспар 3 млрд. 309 млн. теңге болғанда 3 млрд. 298,5 млн. теңгені немесе 10,5 млн. теңгені игермей, 99,7% - или құрайды, оның ішінде:
Республикалық бюджеттен нысаналы трансферттер бойынша жоспар 501,8 млн. теңге болған кезде атқарылуы 501,6 млн. теңгені немесе 100% - 0 құрайды, игерілмеуі 0,2 млн. теңгені құрайды, оның ішінде:
мамандарды әлеуметтік қолдау шараларын іске асыру үшін бюджеттік кредиттер - 0,2 млн. теңге – тұрғын үйді бағалаудан үнемдеу.
Облыстық бюджеттен берілетін нысаналы трансферттер бойынша жоспар 620,2 млн. теңге болған кезде атқарылуы 611,2 млн. теңгені немесе 98,5% - 9 құрайды, оның ішінде 9 млн. теңге игерілмеген, оның ішінде:
Қызылжар ауданының Пеньков ауылдық мәдениет үйінің ғимаратын күрделі жөндеу - 5 млн. теңге – мемлекеттік сатып алу бойынша үнемдеу;
Боровское ауылында электр беру желісін салу ("АСБ Электромонтаж" ЖШС, 29.09.2021 жылғы № 62 шарт) – 4 млн.теңге – орындалған жұмыстар актілерінің болмауы.
Аудандық бюджет бойынша жоспар бойынша 1 млрд. 263 млн. теңгенің орындалуы 1 млрд. 262,9 млн. теңгені немесе 100% - 0 құрайды, оның ішінде 0,1 млн. теңге игерілмеген, оның ішінде:
басқа тауарларды сатып алу – 0,1 млн.теңге-мемлекеттік сатып алу.
МӘС шығыстары бойынша орындалуы 924 млн. теңге жоспарында орындалуы 922,8 млн. теңгені немесе 99,9% - или құрайды, игерілмеуі 1,2 млн. теңгені құрайды, оның ішінде:
еңбекақы төлеу қоры бойынша үнемдеу (барлық мекемелер бойынша) – 0,3 млн. теңге;
ЖЖМ сатып алу (Бескөл) – 0,3 млн. теңге-қазынашылық органынан төлеуге шотты қайтару;
елді мекендердің санитариясын қамтамасыз ету (Бескөл) – 0,2 млн. теңге-қазынашылық органынан төлеуге шотты қайтару;
негізгі құралдарды сатып алу (Архангельск – 0,1 млн. теңге, Соколов-0,1 млн. теңге) – 0,2 млн. теңге-мемлекеттік сатып алу бойынша үнемдеу;
дөңгелектеу есебінен (барлық мекемелер бойынша) – 0,2 млн.теңге.