«Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы әкімдігінің
Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ
қызметтегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау нәтижелері бойынша
САРАПТАМАЛЫҚ АНЫҚТАМА
«Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы әкімдігінің Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппараты»коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы» 2024 жылғы 11 мамырдағы № 21-р/од ауылдық округі әкімінің өкімі негізінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді.
Талданатын кезең: 2023 жылғы 1 мамырдан 2024 жылғы 11 наурызға дейін.
Талдау жүргізу кезеңі (осы уақыт ішіндегі күндер саны
талдау жүргізілді) 2024 жылғы 13 наурыздан 20 наурызға қоса алғанда 5 күнтізбелік күн
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларының 10-тармағына және мемлекеттік органдардың қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарға сәйкес талдау жүргізілді. Келесі бағыттар бойынша жұмыс жүргізілді:
мемлекеттік мекеменің қызметін қозғайтын нормативтік-құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
мемлекеттік мекеменің ұйымдастыру-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
І. Нормативтік құқықтық актілер, мемлекеттік мекеменің қызметін қозғайтын құқықтық актілер.
1.Нормативті-құқықтық актілер бойынша:
Құқықтық мониторинг жүргізу барысында Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы мәслихатының 2014 жылғы 27 наурыздағы № 29/180 «Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Корнеевка ауылдық округінің жергілікті қоғамдастықтың жиналысын өткізуге қатысу үшін ауыл тұрғындары өкілдерінің сандық құрамын және жергілікті қоғамдастықтың бөлек жиналыстарын өткізу қағидаларын бекіту туралы» шешімінде ескірген нормалар анықталды. Солтүстік Қазақстан облысы мәслихатының № 20/3 бірлескен шешімі мен Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің № 415 қаулысы (Солтүстік Қазақстан облысының Әділет департаментінде 2024 жылғы 17 желтоқсанда № 7838-15 болып тіркелген) «Солтүстік Қазақстан облысының әкімшілік-аумақтық құрылысының кейбір мәселелері туралы» негізінде Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданының Корнеевка ауылдық округіне қарасты Новоузенка ауылы таратылды.
«Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы мәслихатының 2023 жылғы 27 қарашадағы № 10/143 «Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Корнеевка ауылдық округі жергілікті қоғамдастығының бөлек жиналыстарын өткізу қағидаларын және ауыл, көше тұрғындарының жергілікті қоғамдастық жиналысына қатысуы үшін өкілдерінің сандық құрамын бекіту туралы» шешіміне өзгеріс енгізу туралы» жобаны әзірлеп, оны шешім қабылдау үшін Есіл ауданының мәслихатына уақытында ұсынды.
Ұсынымдар:
Мемлекеттік органдардың нормативтік-құқықтық актілерінде ескірген нормаларды уақтылы анықтау мақсатында тұрақты негізде құқықтық мониторинг жүргізу ұсынылады. «Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ-де құқықтық актілердің құқықтық мониторингі бойынша кесте әзірленсін. Өткізу мерзімі-тоқсан сайын. Құқықтық мониторинг жүргізу үшін жауапты - А.В. Ермоленко анықталсын.
2024 жылдың 12 наурызы мен 2025 жылдың 16 маусымы аралығында ауылдық округ әкімімен 44 шешім және 97 өкім қабылданды, оның ішінде 71 өкім негізгі қызмет бойынша, 16 өкім мемлекеттік қызметшілердің жеке құрамы бойынша және 10 өкім келісім шарт негізінде жұмыс істейтіндердің жеке құрамы бойынша. Шешімдер «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 35-бабы 1-тармағының 6-тармақшасына сәйкес қабылданды. Сонымен қатар, қабылданған шешімдердің көпшілігінде жер учаскелерін беруден бас тартқан жағдайда жеке және заңды тұлғалардың өз құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыруда кедергілер жасау қаупі артады.
Талданып отырған кезеңде жер учаскелеріне меншік құқығын беруден бас тарту фактілері анықталмағаны анықталды.
1.Персоналды басқару
Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппаратында мемлекеттік қызметшілердің штат саны 5 бірлікті құрайды (ауылдық округ әкімі – 1 бірлік, бас мамандар – 2 бірлік, жетекші мамандар – 2 бірлік). Талдау жүргізу кезеңінде ауылдық округ әкімінің аппараты толық жасақталған, бос жұмыс орындары жоқ.
Талданған кезеңде кадрлардың ауысуы болған жоқ. Барлық мамандар тұрақты жұмыс істейді, мемлекеттік қызметте үлкен жұмыс өтілдері бар.
Ауылдық округ әкімі аппараты мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық нұсқаулықтарында олардың лауазымдық құқықтары мен міндеттері толық көрсетілген, қызметкерлердің міндеттерін қайталау фактілері жоқ.
Ауылдық округ әкімі аппаратының қызметкерлеріне демалыс беру бекітілген кестеге сәйкес және қатаң түрде «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына және Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес жүзеге асырылады.
Қызметкерлерге сыйлықақы беру Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
Талданып отырған кезеңде ауыл әкімі аппаратының қызметкерлерін сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар, сондай-ақ мемлекеттік қызметке кір келтіретін теріс қылықтар жасағаны үшін жауапкершілікке тарту фактілері болған жоқ.
Тәртіптік тәжірибе мониторингін жүзеге асыру кезінде 2024 жылғы 12 наурыздан бастап 2025 жылғы 16 маусым аралығындағы кезеңде әкім аппаратының мамандары тәртіптік жауапкершілікке тартылмағаны анықталды.
Мүдделер қақтығысы жағдайларын талдау барысында мемлекеттік мекеме басшысымен жұмысқа қабылданған қызметкерлердің үлестестігі, мүлікті, активтерді және т.б. сатып алу немесе сату, жақын туыстарының, жұбайлары мен жекжаттарының бірлескен қызметі (жұмысы), қолданыстағы заңнамамен лауазымды тұлғалар үшін белгіленген сыбайлас жемқорлыққа қарсы қабылданған шектеулер мен тыйымдарды бұзу анықталған жоқ.
Қызметкерлерді басқару жөніндегі қызметті, жұмысқа қабылдау кезінде жақын туыстары мен жекжаттарының бірге қызмет етуін зерделеу кезінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы қабылданған шектеулер мен тыйымдардың бұзылуы анықталған жоқ.
Ішкі талдау нәтижесінде мемлекеттік орган басшысының жақын туыстарының, жұбайларының немесе жекжаттарының әлеуетті өнім берушілерін өткізілетін Мемлекеттік сатып алуға қатысу фактілері анықталған жоқ.
Заңнамаға сәйкес ауылдық округ үшін жұмыстарды, тауарлар мен қызметтерді мемлекеттік сатып алу рәсімдерін жүргізуге бөлінген бюджет қаражатын жұмсаудың ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік сатып алудың жылдық Жоспары бекітілді, ол ауылдық округтің веб-порталында және ресми интернет-ресурсында орналастырылған. «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабының 4-тармағына сәйкес мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспарына өзгерістер мен толықтырулар айына екі рет өткізіледі.
«Мемлекеттік қызметтер туралы» ҚРЗ, «Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексіне», сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 1 қазандағы № 301 бұйрығымен бекітілген жер қатынастары саласындағы мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді көрсету қағидаларына және басқа да нормативтік құқықтық актілерге сәйкес ауылдық округ әкімі аппараты мемлекеттік қызметтер көрсетуді жүргізеді
Мемлекеттік көрсетілетін қызметтерді көрсету нәтижелерін қабылдау және беру электрондық форматта және қағаз жеткізгіште жүзеге асырылады.
«Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы әкімдігінің Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ 6 мемлекеттік қызмет көрсетеді, талданған кезеңде 32 мемлекеттік қызмет көрсетілді, оның ішінде:
Мемлекеттік қызметтер «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы арқылы және «электрондық үкімет» веб-порталы (бұдан әрі – ЭҮВП) арқылы көрсетіледі. Қызметтер электрондық форматта көрсетілетіндіктен, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің деңгейі төмен.
Халыққа мемлекеттік қызметтер көрсету мәселелері бойынша қолжетімділікті қамтамасыз ету және ақпараттандыру мақсатында ауылдық округ әкімі аппаратының ғимаратында көрнекі ақпараттық стенд орналастырылған (көрсетілетін қызметтердің атаулары және оларды көрсетуге жауапты тұлғалар, жұмыс кестесі, өтініш үлгілері, шағымдар журналы). Осыған ұқсас ақпарат мемлекеттік органның ресми интернет-ресурсындағы «Мемлекеттік қызметтер» бөлімінде және «Facebook» әлеуметтік желісіндегі парақшасында орналастырылған.
Ішкі бақылау нәтижелеріне сәйкес, талданып отырған кезеңде мемлекеттік қызметтерді көрсету мерзімдерінің бұзылуы анықталған жоқ. Мемлекеттік қызметтер көрсетілуге шағымдар түскен жоқ.
2.5. Өзге мәселелер
«Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ Қазақстан Республикасының 2024 жылғы 1 шілдедегі №106-VIII ҚРЗ «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңын және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы №687 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларын басшылыққа ала отырып, талданып отырған кезеңде мемлекеттік сатып алу бойынша 104 шарт жасасты
Барлық сатып алулар бекітілген жылдық жоспарға сәйкес жүзеге асырылды.
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 7-тармағына сәйкес, мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспарына өзгерістер мен толықтырулар айына екі рет енгізіледі.
Шарттар бойынша деректер мемлекеттік сатып алулардың (www.goszakup.gov.kz) веб-порталында рәсімделіп, орналастырылған, оның ішінде:
- баға ұсыныстарын сұрау тәсілімен – 52 шарт;
- ашық конкурс – 3 шарт;
- бір көзден тікелей шарт жасасу арқылы – 9 шарт;
- өтпеген сатып алулар бойынша бір көзден – 39 шарт;
- рейтингтік-балдық жүйені қолдану арқылы конкурс – 1 шарт.
Жойылған сатып алулар саны – 0; шарттық міндеттемелердің тиісінше орындалмауына байланысты сот даулары – 2.
Бір көзден сатып алу тек ҚР заңнамасында көзделген жағдайларда жүзеге асырылады 3-бап, 16-тармақ, (25-тармақша) – тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді Қазақстан Республикасының заңдарымен анықталған тұлғадан сатып алу; 3-бап, 16-тармақ, 34-тармақша) – капиталдық құрылыс объектілерінің жобалық құжаттамасын әзірлеуге авторлық қадағалау қызметтерін, құрылыс, қайта құрылыс және капиталдық жөндеу жұмыстарын тиісті авторлардан алу, сондай-ақ алдын ала жобалық немесе жобалық-сметалық құжаттаманы түзету жұмыстарын осы құжаттаманы әзірлеген тұлғадан алу; 3-бап, 16-тармақ, 1-тармақша – табиғи монополиялар саласына қатысты қызметтерді, сондай-ақ электр энергиясын өндіру немесе сатып алу/сату) бойынша қызметтерді кепілдік беруші жеткізушіден сатып алу, дегенмен, мұндай сатып алулардағы тәуекел жоғары болып қала береді, өйткені нарықта жеткізушілер арасындағы бәсеке жоқ.
Тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алуға мемлекеттік қаражатты пайдалану кезінде сыбайлас жемқорлықтың таралуы осы саладағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін дамыту үшін шарт болып табылатын жүйелі құқықтық қайшылықтарға байланысты.
Сонымен, «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңының 18-бабы талабы тапсырыс берушілерге жеке ашық конкурс өткізбестен шарт сомасын ұлғайту жағына қарай қосымша келісімдер жасасу құқығын береді.
Бүгінгі таңда мемлекеттік сатып алуларды жүргізу нәтижелеріне адам факторының әсер ету қаупі жоғары болып отыр, бұл заңнама нормаларын әртүрлі түсіндіруге байланысты. Көп жағдайда бұл конкурсқа әлеуетті жеткізушілердің өтінімдеріне жұмыс тәжірибесі үшін шартты жеңілдіктерді қолдану тәртібін конкурс (аукцион) комиссиясы мүшелерінің әрқалай түсіндіруінен туындайды.
Ұсынымдар: Мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманы зерделеу бойынша ай сайын құқықтық жалпы оқыту жүргізу. Ашықтық пен айқындықты қамтамасыз ету мақсатында өзгерістер енгізілуіне қарай мемлекеттік органның ресми интернет-ресурсында мемлекеттік сатып алудың өзекті жылдық жоспарын уақтылы орналастырылсын.
Тауарды жеткізу, жұмыстарды орындау және қызметтер көрсету туралы шарттан туындайтын міндеттемелер уақтылы және толық көлемде орындалды.
Камералдық бақылау нәтижесінде 2025 жылғы 15 мамырда РММ «Ішкі мемлекеттік аудит департаменті» №22 тәуекел бейіні бойынша бұзушылықты анықтады, атап айтқанда: «Мемлекеттік сатып алулар туралы» Заңның 18-бабының 1 және 2-тармақтарында көзделмеген негіздер бойынша жүргізілген мемлекеттік сатып алулардың шарттарын және (немесе) жеткізушіні таңдауға негіз болған ұсыныстың мазмұнын өзгертетін, жасалған мемлекеттік сатып алу шартына өзгерістер енгізу. Аталған хабарлама 2025 жылғы 16 мамырда орындалды.
Ішкі талдау нәтижесінде жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау бойынша әкім аппаратының қызметі зерделеніп, жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау уақтылы жүргізілетіні, Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінде белгіленген мерзімдердің сақталатыны анықталды. Өтініштердің есебі «Е-өтініш» жүйесінде жүргізіледі.
Есепті кезеңде жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін есепке алу тәртібін бұзу фактілері анықталған жоқ. 2024 жылғы 12 наурыздан 2025 жылғы 16 маусымға дейінгі кезеңде барлығы 38 өтініш қабылданды. Оның ішінде жеке қабылдау барысында – 21 жеке тұлғаның өтініші, ал жазбаша түрде – 17 өтініш түсті, оның 11-і жеке тұлғалардан, 6-ы заңды тұлғалардан. Барлық өтініштер белгіленген мерзімде қаралды. Шағымдар түскен жоқ.
Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппараты азаматтардың өтініштері бойынша есепті ай сайын Есіл ауданы әкімінің аппаратына ұсынады.
Талданып отырған кезеңде ауылдық округ әкімінің аппаратының мемлекеттік қызметшілеріне қатысты бұқаралық ақпарат құралдарында жағымсыз материалдардың жариялану фактілері анықталған жоқ.
Қорытынды: «жасырын мемлекеттік қызмет» ұғымына жататын өтініштер анықталған жоқ.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылды ұйымдастыру бағыты бойынша төмендегілер анықталды:
Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппаратында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл функциялары оның құзыретіне кіретін маман бар; ауылдық округте сыбайлас жемқорлықтың алдын алу жөніндегі іс-шаралар жоспары бар және ол 05.01.2025 жылы бекітілген; талдау нысанының қызметкерлері үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері бойынша түсіндіру және оқыту іс-шаралары өткізіледі; мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілетті тұлғалар және оларға теңестірілген тұлғалар болып табылатын барлық қызметшілер сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді қабылдаған және оларды сақтайды; талдау нысанының қызметкерлерін сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасағаны үшін қылмыстық жауапкершілікке тарту фактілері анықталған жоқ, сондай-ақ талдау нысанының қызметкерлеріне қатысты заңсыз, сыбайлас жемқорлық сипатындағы әрекеттер туралы жеке және заңды тұлғалардан, оның ішінде БАҚ шағымдар түскен жоқ.
Деректерді талдау нәтижесінде жұмыс тобы «Корнеевка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ-де ішкі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері төмен деп бағаланады деген қорытындыға келді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындылары әкімдік ауылдық округінің интернет-ресурсында орналастырылатын болады.
Қосымша:
4.04.2025ж. жүргізілген құқықтық мониторинг нәтижелері бойынша талдамалық анықтама «Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы Корнеевка ауылдық округінің жергілікті қоғамдастық жиындарына қатысу үшін бөлек жергілікті қоғамдастық жиындарын және ауыл, көше тұрғындары өкілдерінің сандық құрамын өткізу қағидаларын бекіту туралы» Солтүстік Қазақстан облысы мәслихатының 2023 жылғы «27» қарашадағы № 10/143 шешімі.
Комиссия мүшелерінің қолдары: Г.В. Зимарёв
Е.А. Мананкова
А.В. Ермоленко
О.А. Золотухина