Мұз үстінде қауіпсіздік

Әр бір адам мұзбен байланысты төтенше жағдайларға кездесуі мүмкін: балық аулауда, аң аулауда, жорыққа шықанда, серуендеуде, су қоймаларды өту кезінде және т.б. «Мұз аймағында» зақымдану және апат болудың аса мүмкіндіктері — мұз астына батып кету, аса суытылу (қатып қалу), суық тию аурулары, жарақат және т.б.

Егер көмекті сіз көрсететін болсаныз:

Мұз сынған жерге аяқта тұрып баруға болмайды, қарыңызбен еңбектеп, қолдарыңызды және аяқтарыңызды жан-жаққа созып, жақындауыңыз қажет. Тақта немесе шанғыға тіркелген жөн. Зардап шегушіге керекті қашықтыққа жақындаған кезде, оған қол астында бар (белдік, жіп, арқан, мойын орауғыш, куртка және т.б.) заты үстатыңыз.

Ағаш заттарды: сырғауылды, тақтаны, шанғыны, сатыны мұз құлаған жерге итеріңіз. Зарадап шегуші берген затқа үсталынған кезде, асқпай өзінізге тартуыныз қажет.

Судан құтқарылған адамның кйімін дереу құрғақ киімге ауыстыру немесе су кйімді сығып-кептіріп кигізу қажет. Тәттіні (қант, жеміс қайнатпа, шоколад және т.б.) аздап беру қажет. Белсендi қимылдатқызу (отырып–түру, қолдарымен желпеу, бет пен мойынды уқалау) керек, ішінен тез жылыну үшін.

Мұз құлағанда адамдардың іс-әрекеттері:

Салқын суда тәжірибелі және дені сау адамдар санаулы уақытта аса суытылғандықтан қаза болуы мүмкін. Суға түскен жағдайда кез келген заттан ұстаныңыз: канистралар, полиэтилендік бөтелкелер. Бас пен мойынды су үстінде үстауға талпыныңыз, өз ағзаңыздың жылулығын жоғалтуын төмендету үшін. Тыныштықты сақтау, дірліктірмеу, теріс ойламау қажет. Үстіңіздегі су болған киіміңізді шешпеңіз, су киім адамның салқындау прцесін ақырындатады. Тек аяқ–киімді шешуге болады, өйткені аяқ - киім ауыр, ол сізді су түбіне тартады.

Суда өз мүмкіндігінізше қимылсыздықты сақтауыныз қажет, өйткені белсенді қимылдау жылу шығарушылықты көбейтеді, бұл бүкіл дененің аса суытылғандығын жылдамдатады. Есте сақтаныз: күшті қалтырау, аяқ-қолыңыздың, саусақ бастарыңыз аура бастаса және олар сілейіп қатып бара жатса — бұл белгі сіздің өміріңізге қауіпті емес. Өлімге жалпы дененің аса суытылуы әкеледі. Судағы қимылсыздық сіздің өмір сүру мерзімін көбейтеді. Сіңірдің тартылуынан қорықпаңыз, жаңға батса да, ол өлімге әкелмейді. Оларды болдырмау үшін, сіңір тартылған жерді уқалау керек. Сіңірдің тартылған жерің бірнеше рет шымшып алу керек. Сіңір тартылған аяқты қолыңызбен созып, түзелеу қажет.

Мұз үстінде тәртібінің қарапайым ережелері:

• түнде, қар немесе жаңбыр жауып жатқанда, жаман көрінесте мұз үстіне шықпаныз, өйткені жусанды немесе майнаны уақытылы көрмей қалуыныз мүмкін;
• өзенді өтер кезіңде, тапталған жолмен жүрген жөн, бұл жолдар қауіпті;
• топпен су қойманы өтерде, бір–бірінен 5–6 метр қашықтықта өткен қауіпті болады;
• су қойманы өттерде арқа қоржын бір иықта ілініп түруы керек, егер құласаныз сіз оны жылдам шешіп тастай аласыз;
• мұздың беріктігін таяқпен тексеру керек, аяқпен еш жағдайда тексеруге болмайды;
• су қойманы мас күйінде өтуге болмайды, алкоголь жылдамдықты есерлетеді және артық батылдық пайда болады;
• бір жерден бірнеше балық аулау шұңқырларын тесуге болмайды.

Қайрат Сатабалдинов,
ТЖ бөлімнің бастығы Ақжар ауданы ТЖД СҚО,
азаматтық қорғау подполковнигі