Айыртау ауданының 2023 жылдың
қаңтар-наурыз айына арналған
әлеуметтік-экономикалық төлқұжаты
Айыртау ауданы 1928 жылы құрылып, 1997 жылы қайта аталды.
Аумағы - 9,6 мың шаршы км (960,0 мың га), облыс аумағындағы үлес салмағы 9,8% құрайды.
Әкімшілік-аймақтық бөлінуі:
аудан орталығы Саумалкөл а.
облыс орталығына дейін ара қашықтығы 235 км
барлық әкімшілік-аймақтың бірлігі 76
соның ішінде
ауылдық округтер 14
Тұрғындардың саны 2023 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша халық саны 32544 адамды немесе облыстың жалпы халқының 6,1% -. құрады. 2023 жылғы 1 наурыздағы жағдай бойынша халықтың көші – қон сальдосы--80 адамды құрады (98 адам келді, 178 адам шықты). Туғандар саны-60 адам, қайтыс болғандар саны-74 адам, табиғи кему – 14 адам.
Ұлттық құрам бойынша келесі сипатта:
қазақтар - 13944 адам немесе 39,8%
орыстар - 16367 адам немесе 46,7%
украиндар - 1283 адам немесе 3,6%
немістер - 1356 немесе 3,9%
татарлар - 645 адам немесе 1,8%
белорустар - 484 адам немесе 1,4%
басқа ұлттар- 972 адам немесе 2,8%
Табиғи ресурстар
Пайдалы қазбалар. Уран кендері, қалайы, вольфрам, беткі гранит, құрылыс материалдарының қоры бар.
Су ресурстары. Аудан аумағында Имантау - 5492 га, Якши-Янгистау 4724 га, Баян – 2500 га, Құспек - 300 га, Логовое - 320 га, Шалқар – 3300 га, Белое - 1560 га, Байсары - 350 га, Лобановское - 400 га және басқа көлдер, сондай-ақ иман-Бурлук, Бабық-Бурлук өзендері, өзен салалары орналасқан Есіл.
Қорғалатын аймақ - Ауданы – 134198 га «Көкшетау» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің 3 филиалы (Арықбалық, Шалқар, Айыртау), орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі 2 мемлекеттік мекеме (Орлиногор, Бурлук) - 20954 га, 9 мемлекеттік табиғи ескерткіш -63,1 га
Ауыл шаруашылығы
2023 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша ауыл шаруашылығының жалпы өнімінің көлемі 3797,6 млн. теңгені құрады, нақты көлем индексі – 2022 жылғы деңгейге 101,8%.
2023 жылға арналған егіс алқаптарының құрылымы 373,5 мың га құрайды, оның ішінде дәнді және дәнді – бұршақты дақылдар -263,5 мың га, майлы дақылдар – 60,0 мың га, жемшөп дақылдары – 46,8 мың га, картоп – 2,7 мың га, көкөністер-0,5 мың га.
2023 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша егістік алқабы 429,3 мың га құрады, оның ішінде ШҚ және ФХ – 55,5 мың га немесе 12,9%.
Ауданда 4310 бірлік ауыл шаруашылығы техникасы, оның ішінде 136 бірлік егіс кешені, 516 бірлік комбайн бар.
Ағымдағы жылдың басынан бастап аудан шаруашылықтары 609,5 млн.теңге сомасына 67 бірлік техника мен жабдық сатып алды, оның ішінде «ҚазАгроҚаржы» АҚ арқылы 281,6 млн. теңге сомасына 23 бірлік.
|
Мәдениет
|
2021 ж. |
2022 ж. |
2023 ж. |
|||
|
Көлемі мың г |
Өнімділігі ц/г |
Көлемі мың г |
Өнімділігі ц/г |
Көлемі мың г |
Өнімділігі ц/г |
|
|
Дәнді дақылдар |
269,4 |
11,3 |
269,4 |
17,0 |
263,5 |
|
|
Майлы дақылдар |
60,0 |
6,1 |
60,0 |
6,6 |
60,0 |
|
|
Картоп |
3,1 |
115,0 |
3,1 |
115,0 |
2,7 |
|
|
Көкөністер |
0,5 |
120,5 |
0,5 |
120,5 |
0,5 |
|
2023 жылғы қаңтар-наурызда 2,1 мың тонна ет (тірі салмақта) өндірілді, бұл 2022 жылғы тиісті кезеңге 99,9%, сүт 6,4 мың тонна немесе 104,8%, жұмыртқа – 1,6 мың дана немесе 100,8% құрайды.
|
Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру, мың тонна |
2023 жылдың қаңтар-наурыз айына |
2022 жылдың тиісті күніне пайызбен |
|
Мал және құстың тірідей салмағы тонна |
2053,8 |
99,9 |
|
Сүт, тонна |
6449,6 |
104,8 |
|
Жұмыртқа, мың дана |
1648,5 |
100,8 |
Ірі қара мал басы 62,1 мың басты, қой – 49,0 мың басты, ешкі -1,2 мың басты, жылқы -17,9 мың басты, шошқа – 18,1 мың басты, құс -280,1 мың басты құрады.
|
Мал басы |
2023 жылдың қаңтар-наурыз айында |
2022 жылдың сәйкес күніне % |
|
Ірі қара мал |
62085,0 |
100,3 |
|
Соның ішінде: сиырлар |
28544,0 |
103,7 |
|
жылқы |
17887,0 |
101,9 |
|
шошқа |
18068,0 |
92,2 |
|
қой |
49008,0 |
104,3 |
|
ешкі |
1106,0 |
101,4 |
|
құс |
280089,0 |
103,9 |
Инвестициялар
2023 жылғы қаңтар-наурызда негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 3394,6 млн.теңгені немесе 2022 жылғы ұқсас кезеңге 123,5% -. құрады.
Инвестицияларды қаржыландыру көздері кәсіпорындар мен ұйымдардың меншікті қаражаты (жалпы көлемнің 82,1%), басқа да қарыз қаражаттары (17,1%) болып табылады.
Индустриалдық-инновациялық даму
2023 жылғы қаңтар-наурызда өнеркәсіп өнімін өндіру көлемі 1313,0 млн. теңгені құрады, нақты көлем индексі – 2022 жылғы қаңтар–наурыз деңгейіне 112,7%.
Өнеркәсіптік өндіріс құрылымында ең көп үлесті алатын өңдеу өнеркәсібінде (79,2%) 1039,8 млн.теңгеге немесе 2022 жылдың ұқсас кезеңіне 194,8% өнім өндірілді.
Ауданда тамақ өнімдерін өндірумен 22 кәсіпорын, оның ішінде 4 ет жартылай фабрикаттарын өндіру цехы, 3 кондитерлік цех, 1 сүт өңдеу кәсіпорны және 14 наубайхана жұмыс істейді.
Солтүстік Қазақстан облысының Кәсіпкерлікті қолдау картасы аясында ауданда «Сырымбет» АҚ-Тау - кен байыту кешенін салу жобасы іске асырылуда. Жоспарланған өндіріс көлемі-жылына 6 050 тонна металл қалайы. Жобаның жалпы құны 10 571 млн. теңге, құрылыс кезеңінде 100 жұмыс орны, өндіріс кезеңінде – 564 жұмыс орны құрылады. Жобаны іске асыру мерзімі 2025 жыл.
Кәсіпкерлік
2023 жылғы қаңтар-наурызда бөлшек тауар айналымының көлемі 1465,7 млн.теңгені немесе 2022 жылғы тиісті кезеңге 111,9% -. құрады.
2023 жылғы 1 сәуірге 381 заңды тұлға тіркелген, оның ішінде шағын – 366, орта – 14 және 1 ірі.
Жұмыс істеп тұрған шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері ауданында 2022 жылдың тиісті кезеңіне 1675 немесе 112,6%, оның ішінде заңды тұлғалар – 251, ЖК – 967, ШҚҚ-457.
2023 жылдың басынан бастап 7 жұмыс орнын құрумен 70,0 млн. теңге сомасына 3 жоба іске асырылды:
- «Мостовов» ЖК-4 Жұмыс орнын құра отырып, Саумалкөл ауылында 30,0 млн. теңге сомасына ет өнімдері мен жартылай фабрикаттарды сататын дүкен, 50 орындық кафе ашу;
- «Алға» ЖК-Қарасевка ауылында 1 Жұмыс орнын құрумен 20,0 млн. теңге сомасына азық-түлік дүкенін ашу;
- «Азаренко» ЖК Саумалкөл ауылындағы «Лотос» дүкенін 2 Жұмыс орнын құрумен кеңейту, жоба сомасы 20,0 млн.теңге..
Бюджет
Жергілікті бюджет барлық кіріс көздері бойынша (облыстық бюджеттен берілетін трансферттерді ескере отырып) 110,7% - ға орындалды немесе 799,5 млн.теңге түсті. Өз табысы 417,1 млн. теңге немесе жоспарға 114,4% түсті.
2023 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша жергілікті бюджетке 1102,0 млн.теңге сомасына немесе болжамға 128,8% - ға салық және басқа да міндетті төлемдер жиналды.
Облыстық бюджет 141,9% - ға орындалды, жоспар бойынша 214,3 млн. теңге 304,2 млн. теңге түсті.
Жоспар бойынша аудандық бюджетке 336,3 млн. теңге, іс жүзінде 347,0 млн.теңге немесе жоспарға 103,2% түсті.
Жоспар 28,3 млн. теңге болған кезде МӘМ бюджетіне іс жүзінде 70,1 млн. теңге немесе жоспарға 247,4% түсті.
Бюджеттің шығыс бөлігі 100% - ға орындалды, нақтыланған жоспар бойынша 722,2 млн. теңге, кассалық атқарылу 722,1 млн. теңгені құрады.
Құрылыс және жолдар
2023 жылғы қаңтар-наурызда құрылыс жұмыстарының көлемі 181,0 млн. теңгені құрады немесе 2022 жылғы ұқсас кезеңге қарағанда 1,8 есе көп.
Халықтың қаражаты есебінен 490 шаршы метр тұрғын үй (2 пәтер) немесе 2022 жылдың сәйкес кезеңіне 123,8% енгізілді.
Тұрғын үй құрылысына 52,0 млн. теңге немесе өткен жылға 128,5% бағытталды.
Жолдар. Облыстық маңызы бар Жолдарды күрделі жөндеуге 2023 жылы 840,2 млн. теңге бөлінді, оның ішінде:
күрделі жөндеу КТ-64 «Саумалкөл-Новоишимское-Червонное» км. 47-54 сомасына 840,2 млн. теңге.
Облыстық маңызы бар жолдарды ағымдағы жөндеуге және күтіп ұстауға 98,1 млн. теңге және қысқы күтіп ұстауға 37,3 мың теңге.
Аудандық бюджет есебінен 2023 жылға автомобиль жолдарының жұмыс істеуін қамтамасыз етуге 94,4 млн.теңге бөлінді, 2023 жылғы 1 сәуірге 15,0 млн. теңге игерілді.
Облыстық бюджет қаражаты есебінен аудандық маңызы бар КТА-65 «Саумалкөл-Сырымбет–Қарақамыс-Светлое» автомобиль жолын орташа жөндеуге 771,5 млн.теңге, аудандық маңызы бар КТА-61 «Лобаново-Зеренді» автомобиль жолын орташа жөндеуге 150,0 млн. теңге бөлінді.
Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы
Ауданның 76 ауылдық елді мекенінен (бұдан әрі-АЕМ) орталықтандырылған сумен 29 АЕМ немесе 38,2%, орталықтандырылмаған 47 АЕМ немесе 61,8% қамтамасыз етілген.
Халықты ауыз сумен және шаруашылық-тұрмыстық сумен жабдықтау үшін пайдаланылатын су объектілерінің жалпы саны 214 объектіні құрайды, оның ішінде 146 ұңғыма және 68 ұңғыма.
Шалқар ауылында таратушы желілері бар жергілікті сумен жабдықтау көзін салуға 665,2 млн. теңге сомасында қаражат көзделген.
Ауданның электр жылуымен қамтылуы
Елді мекендердің электр энергиясымен қамтамасыз етілуі 100% -. құрайды. Ауданда 43 қазандық бар, оның ішінде 3 орталық, 2 жергілікті және 38 дербес, олар білім беру, денсаулық сақтау және мәдениет объектілерін жылытады. Көпқабатты тұрғын үйлер 4 қазандықпен жылытылады, барлығы 40 көпқабатты үй жылытылады.
Тұрғындарды жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау
Әлеуметтік қорғау. 2023 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша 411 жұмыссыз ресми тіркелді, жұмыс күшінің ішінде тіркелген жұмыссыздардың үлесі 2,3% -. құрады.
471 адам жұмысқа орналастырылды, оның ішінде жаңа тұрақты жұмыс орындарына – 211 адам немесе жоспарға 22,4%, оның ішінде өнеркәсіпте – 2 (8,7%), ауыл шаруашылығында – 85 адам (15,6%), жеке кәсіпкерлікте-107 адам (62,9%) және басқа салаларда-17 адам (9,3%).
Қоғамдық жұмыстарға 120 жұмыссыз қатысты.
2023 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша аз қамтылған азаматтардың саны 565 адамды (115 отбасы) құрады. Кедейлік деңгейі 1,7 % құрады, бұл өткен жылғы деңгейден 0,4 пайыздық тармаққа жоғары.
Жалпы сомасы 20,1 млн. теңгеге 115 отбасы (565 адам) атаулы әлеуметтік көмек алды.
Кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі 2021-2025 жылдарға арналған ұлттық жобаның іс-шараларын іске асыру
2023 жылы қысқа мерзімді кәсіптік оқытуға 9,0 млн. теңге сомасына 28 адамды жіберу жоспарлануда.
2023 жылы республикалық бюджет есебінен 40,2 млн.теңге сомасына 400 АЕК мөлшерінде жаңа бизнес идеяларды іске асыру үшін 29 мемлекеттік грант көзделген. 5,5 млн. теңге сомасына 4 грант берілді.
Ұлттық жоба шеңберінде жастар қатарындағы азаматтарға 45,0 млн. теңге сомасына өз бизнесін ашу үшін жылдық 2,5% - бен 9 микрокредит беру жоспарлануда. 18 адамнан тұратын әлеуетті қарыз алушылар пулы бар.
Жылдық тапсырма бойынша 640 адам бос орынға 2023 жылдың 1 сәуіріне 126 адам немесе 17,0% жұмысқа орналастырылды.
Тұрақты жұмыс орындарына 291 жұмыссыз азамат немесе жылдық жоспардың 19,5% жұмысқа орналастырылды.
Жылдық жоспар бойынша 943 адам жаңа жұмыс орындарын құру есебінен 211 жұмыссыз азамат немесе жылдық жоспардың 22,4% жұмысқа орналастырылды.
Бұрын құрылған жұмыс орындарына жұмысқа орналасу 80 жұмыссыз азаматты құрады, жылдық Жоспары 550 адам немесе жылдық жоспардың 14,5%.
Әлеуметтік қорғау шараларымен қамтылған мүмкіндігі шектеулі адамдардың саны 14 адамды құрады.
Қоғамдық жұмыстарға 120 адам жіберілді, жоспар бойынша 190 адам.
Жастар тәжірибесіне жоспар бойынша 9 адам 65 адам немесе жоспардың 13,8% жіберілді.
Бірінші жұмыс орнына 10 адам жіберілді, жоспар бойынша 21 адам немесе жылдық жоспардың 47,6%.
Күміс жас жобасына жоспар бойынша 15 адам, 9 адам немесе 60% жіберілді.
«Ұрпақтар келісімшарты» жобасына 1 адамды жіберу жоспарлануда.
Әлеуметтік жұмыс орындарына 13 адам жылдық жоспармен 10 қатысушы жіберілді немесе жылдық жоспардың 76,9%.
«Әрбір 10000 тұрғынға кемінде 100 жаңа жұмыс орны» көрсеткіші бойынша 199 жұмыс орнының жоспарлы тапсырмасы кезінде жеке бастамалар шеңберінде 2023 жылғы 1 сәуірге 21 жұмыс орны немесе 10,6% құрылды.
«Күшті өңірлер-елді дамытудың драйвері» ұлттық жобасы шеңберінде 2023 жылға еңбегі артық өңірлерден азаматтарды 60 отбасыдан 211 адамға (208 адам саны 59 қоныс аударушы отбасы, 3 адам саны 1 оралман отбасы) көшіру жоспары жеткізілді.).
Жергілікті бюджеттен көшуге субсидиялар төлеуге 8,9 млн. теңге, тұрғын үйді жалға алуға және сатып алуға 9,2 млн. теңге бөлінді.
Ағымдағы жылдың басынан бастап ауданға 17 адамнан тұратын 4 қоныс аударушы отбасы келді, оның ішінде 6 еңбекке жарамды жас, 11 мектепке дейінгі және мектеп жасындағы отбасы.
Еңбекке қабілетті жастағы 6 адамның ішінде 2 адам жұмысқа орналастырылды (оның ішінде ауыл шаруашылығы саласында 1, басқа салаларда 1), бала күтімі бойынша демалыста 1 адам,.
2 отбасы квотасына енгізілді, көшуге 1,7 млн.теңге және тұрғын үйді сатып алуға 1,3 млн. теңге субсидиялар төленді.
2023 жылғы қаңтар-наурыз орташа айлық жалақы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 22,5% - ға ұлғайды және 219314 теңгені құрады, оның ішінде ауыл шаруашылығында-131364 теңге немесе өткен жылға қарағанда 32,5%
Білім беру
Мектептер желісі 45 бірлікті құрайды, оның ішінде: бастауыш – 7, негізгі -9, орта – 29 мектеп. Оқушылар контингенті 4820 адамды құрайды.
Білім беру мектептерінен басқа ауданда 3 мектеп–бөбекжай кешені, 2 бөбекжай және 39 шағын орталық (оның ішінде 48 орындық 1 жеке шағын орталық) жұмыс істейді.
Мектепке дейінгі тәрбиемен және оқытумен қамту – 100% құрайды.
Білім беруді 1037 педагог қызметкер қамтамасыз етеді. Жоғары білімі бар педагогтар – 85,6%, орта арнаулы білімі бар педагогтар-14,4%. Жоғары санатты және бірінші санатты мұғалімдер -39,7%.
Ауданның 45 мектебінде кең жолақты Интернетке қосылу мүмкіндігі бар.
Ауданның жалпы білім беретін мектептерінде аз қамтылған отбасылардан 1409 оқушы оқиды, барлығы ыстық тамақпен қамтылған.
Оқулықтарды сатып алуға және жеткізуге 2023 жылы 20,0 млн. теңге қарастырылған.
«Ауыл-Ел бесігі» жобасы аясында Дауқара және Ақан мектеп-бөбекжай кешенін күрделі жөндеуге 341,9 млн. теңге бөлінді.
Денсаулық сақтау
Ауданның денсаулық сақтау жүйесі 85 төсектік орталық аудандық ауруханадан, 10 дәрігерлік амбулаториядан, 46 медициналық пункттен, 3 фельдшерлік-акушерлік пункттен тұратын медициналық ұйымдар желісімен ұсынылған.
Халыққа 55 дәрігер мен 236 орта медициналық қызметкер қызмет көрсетеді. Дәрігерлік кадрлардың тапшылығы 8 бірлікті құрайды (1 офтальмолог дәрігер, 1 кардиолог дәрігер, 1 ультрадыбыстық дәрігер, 1 травматолог, 1 хирург, 3 жалпы практика дәрігері).
2023 жылғы қаңтар-наурызда туберкулезбен сырқаттанушылық 79,7% - ға 100000 тұрғынға шаққанда 15,3-тен 3,1-ге дейін төмендеді (5-тен 1 жағдайға дейін).
Ауданда онкологиялық сырқаттанушылық көрсеткіші 100 000 тұрғынға шаққанда 45,8-ден 70,3-ке дейін (15-тен 23 жағдайға дейін) 53,5% - ға өсті.
Мәдениет
Ауданда 56 мәдениет ұйымы жұмыс істейді, оның ішінде 26 клубтық мекеме (мемлекеттік-16), 27 кітапхана (Мемлекеттік-27), 3 мемлекеттік мұражай.
Аудан аумағында 6 қала құрылысы және сәулет ескерткіші, 9 тарих ескерткіші, 34 археология ескерткіші және Ұлы Отан соғысы жылдарында қаза тапқан 75 ескерткіш бар. Ботай қонысы мен "Қарасай-Ағынтай" мемориалдық кешені Қазақстанның киелі географиясы картасының жалпыұлттық тізіміне енгізілген. "Айғаным" мүлкі Солтүстік Қазақстан облысының киелі жерлерінің картасына енгізілген.
Ауданның клуб мекемелерімен 211 іс-шара өткізілді, оған 15038 адам қатысты; мұражайлармен 94 іс-шара, 133 экскурсия, 1 көрме, 3 дәріс өткізілді, оған 917 адам қатысты; кітапханалармен 777 адам қамтылған 80 іс-шара, 6460 адам қаралған 68 іс-шара онлайн өткізілді.
Кітап қоры 277462 дана, оның ішінде мемлекеттік тілде 80363 дана.
Спорт
Ауданда 248 спорт ғимараты жұмыс істейді. Жыл басынан бері спорт саласында 20 спорттық-бұқаралық іс-шара ұйымдастырылып, өткізілді, оған 940 адам қатысты.
Дене шынықтырумен және спортпен жүйелі түрде айналысатындардың саны 136 адамды немесе жалпы халықтың 40,2% -. құрайды.
Қоғамдық және діни бірлестік
Діни бірлестік
Ескерту: Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Солтүстік Қазақстан облысы бойынша Ұлттық статистика бюросы департаментінің статистикалық деректері пайдаланылды.