202 жылғы 28 шілде
«Казанка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ қызметіндегі
сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы
2025 жылдың 1 жарты жылдығы бойынша
АНЫҚТАМА
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау (бұдан әрі – ІТКТ) 2025 жылдың 1 жартыжылдығы бойынша Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 8-бабы 5-тармағына, 2016 жылғы 19 қазандағы №12 бұйрықпен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің типтік қағидаларына, 2022 жылғы 30 желтоқсандағы №488 бұйрықпен бекітілген ІТКТ жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарға, «Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл» тақырыбындағы №4 типтік базалық бағыт жобаларының орындалуын бағалау әдістемесіне және осы жобаларды орындау жөніндегі нұсқаулыққа, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 31.12.2025 жылғы №285 бұйрығына сәйкес жүргізілді.
Негіз: Казанка ауылдық округі әкімінің 2025 жылғы 18 маусымдағы №23-ө өкімі «Казанка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы».
Өткізу кезеңі: 30 маусым 2025 ж. – 20 шілде 2025 ж.
Талдау кезеңі: 1 қаңтар 2025 ж. – 30 маусым 2025 ж.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдаудың бағыттары:
Ауылдық округ әкімінің аппаратының қызметін реттейтін құқықтық актілер мен ішкі құжаттарды талдау
- Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі, Қазақстан Республикасының Салық кодексі, Қазақстан Республикасының Жер кодексі, Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі;
- Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы», «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы», «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы», «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» заңдары;
- «Казанка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ туралы ереже, Біліктілік талаптары, Лауазымдық міндеттер мен нұсқаулықтар.
Тексеру барысында коммуналдық мемлекеттік мекеме «Казанка ауылдық округі әкімінің аппараты» өз құзыреті шегінде Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес нормативтік құқықтық актілерді қабылдайтыны анықталды. Бұл актілер округ әкімінің шешімдері мен өкімдері түрінде, сондай-ақ заңнамада көзделген өзге де актілер түрінде ресімделеді.
2025 жылғы 1 қаңтардан 30 маусымға дейін қабылданғандары:
12 шешім және 47 өкім (оның ішінде: 21 – негізгі қызмет бойынша, 13 – жеке құрам бойынша, 11 – келісімшарт мәселелері бойынша).
Жүргізілген талдау нәтижелері:
- нормативтік құқықтық актілерді еркін әрі әртүрлі түсіндіруге мүмкіндік беретін құқықтық олқылықтар анықталған жоқ;
- құқықтық актілер мен ішкі құжаттар арасында қайшылықтар (коллизиялар) жоқ;
- құқықтық-лингвистикалық анықсыздық жоқ;
- мамандардың өз қалауынша шешім қабылдауына алып келуі мүмкін дискрециялық өкілеттіктердің кеңдігі, лауазымды тұлғалардың міндеті орнына құқығын бекіту, азаматтарға қойылатын негізсіз немесе жоғары талаптар анықталған жоқ;
- лауазымды тұлғалардың құзыреттерін заңсыз кеңейтетін «құқықты міндет орнына» белгілеу фактілері жоқ;
- азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыру кезінде артық әкімшілік кедергілер анықталған жоқ;
- функциялар, міндеттер, құқықтар мен жауапкершіліктің тиісті деңгейде айқындалмауы анықталған жоқ.
Ауылдық округ әкімінің аппаратының ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметін талдау
Ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметке талдау келесі бағыттар бойынша жүргізілді:
Персоналды басқару бағыты бойынша
Штаттық саны 12,5 бірлікті құрайды, оның ішінде 5 – мемлекеттік қызметші, 7,5 – келісімшарт негізінде қабылданған қызметкерлер. Талдау кезеңінде 1 бос мемлекеттік қызмет орны бар. Теріс себептермен жұмыстан шығарылғандар жоқ.
Аппарат мамандарына қатысты тәртіптік жаза қолданылмаған. Бұрын салынған тәртіптік жазаларды мерзімінен бұрын алу немесе заңнаманы бұзған тұлғаларға тәртіптік шара қолданбау фактілері анықталған жоқ.
2025 жыл бойынша кадр ауыстыруға қатысты мәліметтер: 1 жартыжылдықта 2 мемлекеттік қызметші өз өтінішімен жұмыстан шықты, 1 мемлекеттік қызметші жұмысқа қабылданды. 1 бос орын бар. Қызметкерлерді конкурстан тыс көтермелеу немесе өзге лауазымдарға ауыстыру жағдайлары тіркелген жоқ.
Анализ объектісі қызметкерлерінің жалақы және көтермелеу жөніндегі мәліметтері әрбір қызметкер үшін ашық қолжетімді.
Қызметкерлерді жұмыс нәтижелеріне қарамастан немесе басшының ырқымен марапаттау фактілері жоқ.
Ішкі еңбек тәртібін, лауазымдарға қойылатын біліктілік талаптарын және лауазымдық нұсқаулықтарды реттейтін негізгі құжаттар бар.
Кадрлық мәселелер бойынша ағымдағы кезеңде шағымдар түскен жоқ.
Қорытынды: Ауылдық округ әкімінің аппаратында лауазымдарға іріктеу және тағайындау мәселелері бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ, өйткені азаматтарды мемлекеттік қызметке қабылдау Айыртау ауданы әкімінің аппаратының персоналды басқару қызметі арқылы жүзеге асырылады.
Мүдделер қақтығысының бар екендігі туралы фактілер анықталған жоқ.
Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңының 51-бабы мүдделер қақтығысын реттеу тәртібін көздейді. Мүдделер қақтығысын реттеу бойынша шараларды мемлекеттік қызметші өзі қабылдайды, бұл өз кезегінде туындаған жағдай туралы мемлекеттік қызметшінің хабарламауын (жасырып қалуын) мүмкін етеді.
Ауылдық округ әкімі аппараты қызметкерлерінің басшымен аффилиирленуі анықталған жоқ, қызметкерлер тұрақты жұмыс істейді. Қабылданған сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдарды бұзу фактілері анықталмады.
Ауылдық округ әкімінің аппараты мемлекеттік қызметшілеріне қатысты бұқаралық ақпарат құралдарында теріс материалдарды анықтау мақсатында мониторинг жүргізілді. Зерттелген кезеңде мұндай материалдар тіркелген жоқ.
Ауылдық округ әкімінің аппаратының қызметіне қатысты тексерулер жүргізілмеген.
Қорытынды: Мүдделер қақтығысының туындауын және қызметкерлердің аффилиирленуін бақылау үшін аудандық кадр қызметінің жанынан арнайы комиссия құру қажеттілігі бар.
Ауылдық округте келесі мемлекеттік қызметтер көрсетіледі:
Ауылдық округ әкімі мемлекеттік қызметтерді Казанка, Аксеновка, Бурлукское, Всеволодовка, Никольское, Никольское-Бурлукское және Прекрасное елді мекендерінде тұратын азаматтарға көрсетеді. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтердің көрсетілуін бақылау үшін жауапты тұлға тағайындалған, ай сайын ішкі бақылау жүргізіледі.
Әкім аппараты ғимаратында мемлекеттік қызметтерді көрсету тәртібі орналастырылған ақпараттық стендтер бар. Аппараттың ресми интернет-ресурсында тұрғындарға көрсетілетін қызметтердің толық тізімі жарияланған және заңнама өзгерген сайын жаңартылып отырады.
2025 жылдың 1 жартыжылдығында 12 мемлекеттік қызмет көрсетілді. «Connection Point» өзіне-өзі қызмет көрсету бұрышы арқылы 164 электрондық мемлекеттік қызмет алынған.
Қорытынды: Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ — қызметтер тегін көрсетіледі, мемлекеттік қызмет көрсету регламенті стендке орналастырылған, қызметтер қолданыстағы заңнамаға қатаң сәйкес көрсетіледі. Мемлекеттік қызмет көрсету қағидаларында және Стандартында өтініш беру үшін қажетті құжаттардың толық тізбесі, сондай-ақ құжаттарды қабылдаудан бас тарту және қызмет көрсетуден бас тарту негіздері нақты көрсетілген. Осыған байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелі минималды.
Сонымен қатар, мемлекеттік қызмет көрсету үшін құжаттарды қабылдау ауылдық округ мамандарына жүктелген. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін төмендету мақсатында мамандардың кәсіби біліктілігін арттыру, мемлекеттік қызметтер стандарттары мен регламенттерін зерделеу, мемлекеттік қызмет көрсету процесіне қатысатын өзге субъектілермен тұрақты өзара іс-қимыл жасау қажет. Бұл көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын және қызмет алушылардың қанағаттану деңгейін арттырады.
4–5. Рұқсат беру функцияларын жүзеге асыру, бақылау функцияларын жүзеге асыру
«Казанка ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ туралы Ережеде рұқсат беру және бақылау функцияларын жүзеге асыру көзделмеген. Бақылау функциясы ауылдық округ әкімінің аппараты ұжымының ішінде ғана жүзеге асырылады және ол қызметкерлердің еңбек тәртібін, этика нормаларын сақтауын бақылаумен шектеледі. Бұл функция өзге жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделеріне әсер етпейді.
Ауылдық округ әкімі аппаратының бюджетін бекіту және қаржылық ресурстарды игеру қолданыстағы заңнамаға сәйкес жүзеге асырылады. Ауылдық округтің бюджеті мен қаржыландыру жоспары мәслихатпен бекітіледі.
Мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру және өткізу 2024 жылғы 1 шілдедегі Қазақстан Республикасы «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы және 2024 жылғы 9 қазандағы ҚР Қаржы министрінің № 687 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік сатып алу ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Ішкі талдау нәтижесінде келесі жағдайлар анықталды:
1.1) Ауылдық округ әкімі аппараты келісімшарттарды тек электрондық форматта жасайды. Тек электрондық форматта келісімшарт жасау веб-порталда сатып алынатын тауарлар, жұмыстар, қызметтер туралы толық және сенімді ақпарат қалыптастыруға, олардың орташа сатып алу бағаларын анықтауға мүмкіндік берді. Бағасы белгіленген диапазоннан асатын келісімшарттар жасалған жағдайда тәуекелдерді басқару жүйесі автоматты түрде іске қосылып, тексеру жүргізу негізі болып табылады.
1.2) Мемлекеттік сатып алуды уақытылы жүргізу үшін алдын ала жылдық мемлекеттік сатып алу жоспары енгізілді. Тапсырыс берушілерге бюджет бекітілмей тұрып, тиісті бюджет комиссиясының оң қорытындысы негізінде мемлекеттік сатып алуды жүргізуге мүмкіндік берілді.
1.3) Техникалық сипаттаманы нақты жеткізушіге бейімдеуге жол бермеу үшін алдын ала талқылау институты енгізілді, ол әлеуетті жеткізушілерге техникалық сипаттамамен алдын ала танысуға және қажет болған жағдайда конкурс құжаттамасындағы «орындалмайтын» шарттарға шағымдануға мүмкіндік береді. Бұл талқылау процедурасы веб-портал арқылы 10 күн ішінде ашық түрде өткізіледі.
1.4) Өтінімдерді негізсіз кері қайтармау мақсатында заңда келесі нормалар қарастырылған: біріншіден, сатып алуға қатысушылар өтінімдер ашылғаннан кейін құжаттарды өзара қарап, тапсырыс берушілердің шешімдерінің негізділігін бағалай алады; екіншіден, Заң бойынша тапсырыс берушілер өтінімдерді кері қайтару себептерін нақты және дәлелді құжаттармен сипаттауға міндетті.
1.5) Бір көзден сатып алу талаптары күшейтілді. Тапсырыс берушілер бір көзден сатып алу қажеттілігін негіздеуі тиіс. Көбінесе бір көзден тікелей сатып алу келесі жағдайларда жүзеге асырылады:
Мұндай сатып алулардың нәтижелері бойынша жеткізушіні таңдау және келісімшарт бағасын негіздейтін есеп дайындалып, веб-порталда орналастырылады.
1.6) Процедуралардың ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында Заңға сәйкес 100% мемлекеттік сатып алу электрондық форматқа ауыстырылды.
1.7) Қазақстан Республикасының «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Заң талаптары сақталады. Мемлекеттік сатып алу жоспары уақытылы веб-порталда орналастырылады. Ауылдық округ әкімі сайтында бюджет жобасын бекіту хаттамалары орналастырылған.
Мемлекеттік сатып алулардың талдауы жүргізілді, тауарлар, жұмыстар және қызметтер жеткізушілерімен келісімшарттар уақытында жасалған.
Камеральдық бақылау нәтижелері бойынша мемлекеттік сатып алуларды қайта қарау және тоқтату фактілері жоқ.
Талдау жүргізілген кезеңде 34 келісімшарт жасалды, оның ішінде:
Қорытынды: Осылайша, электрондық келісімшарттарды енгізу және мемлекеттік сатып алуды жеңілдету мен ашықтығын қамтамасыз етуге бағытталған бірнеше норманы енгізу сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайтуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, тапсырыс берушінің бір көзден тікелей келісімшарт жасау құқығы алдын ала жеткізушімен келісіп, бағаны әдейі жоғары қою сияқты сыбайлас жемқорлық тәуекелін қамтиды.
Әкім аппараты ақпараттық жүйелерді әзірлемейді.
Әкім аппаратының қызметі келесі ақпараттық жүйелерде жүзеге асырылады: 1С, Мемлекеттік тіркеу (ГосРеестр), Мемлекеттік сектор (ГосСектор), е-Отinish, Е-Kызмет, Е-Licence, Парус Каз, Documentolog (ОДО).
Электрондық құжаттармен жұмыс ұйымдастыру және автоматтандыру электрондық құжат айналымы жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Қолданылатын жүйелерді қолдау АӨ «НИТ» және «Интегро» компаниясы арқылы қамтамасыз етіледі. е-Отinish, Е-Kызмет, Е-Licence, Documentolog (ОДО) жүйелерінде жұмыс ЕТС ГО арқылы, қауіпсіздік талаптарына сәйкес жүргізіледі.
Салықтар мен басқа төлемдерді жинау Қазақстан Республикасының салық кодексіне сәйкес жүзеге асырылады. Төлемдерді жинау АӨ «Қазпошта», қатаң есеп билеттері және «Салық төлеушінің кабинеті» мобильді қосымшасы арқылы жүргізіледі.
Қорытынды: Тікелей сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ. Олар қызметкердің жеке кәсіби және этикалық қасиеттеріне байланысты болуы мүмкін. Бұл қызметкерлер азаматтармен тікелей байланыста болады, бұл өздігінен тәуекел тудырады. Осы орайда әкім аппараты қызметкерлерінің маңызды қасиеттері – кәсіби шеберлік, стрессоустойчивтік және қақтығыс жағдайларында әрекет ету қабілеті.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жұмысын ұйымдастыру
4–5-6-7. Әкім аппараты мемлекеттік қызметшілерге қойылатын талаптарды, мемлекеттік қызметшінің мәртебесіне байланысты шектеулерді, Этикалық кодекс пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың талаптарын қатаң сақтайды. Талдау жүргізілген сәтте Этикалық кодекс пен сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы сақтамауға байланысты тәуекелдердің фактілері анықталған жоқ. Барлық әкім аппараты қызметкерлері Қазақстан Республикасының Бас прокуратурасы жанындағы Құқықтық статистика және арнайы есеп комитетінің тексеруінен өтті.
Мемлекеттік қызметшілерге қатысты сотталған фактілер тіркелген жоқ.
8–9-10. Қоғам сенімін қамтамасыз ету, азаматтардың заңды құқықтары мен мүдделерін қорғау, сондай-ақ лауазымдық және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды анықтау мақсатында ауылдық округ әкімі аппараты тоқсан сайын аудандық газетте сенім телефоны туралы хабарландыру жариялайды (2025 жылы – 2 хабарландыру). Сенім телефонына қоңыраулар түскен жоқ.
Ауылдық округ әкімі аппаратының құзыретіне кіретін мәселелер бойынша бұқаралық ақпарат құралдарындағы теріс материалдарға мониторинг жүргізілді. Теріс материалдар анықталған жоқ.
Ішкі талдау нәтижесінде мемлекеттік органның функциялары, орындау мерзімдері, іс-қимылдарды жүргізу әдістері және іс-қимылдарға қойылатын шектеулер нормативтік-құқықтық актілермен қатаң анықталғаны белгілі болды. Бұл актілерде көрсетілгеннен басқа жолдармен мәселелерді шешуге мүмкіндік бермейді, демек, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарының туындау тәуекелін жоққа шығарады.
«Казанка ауылдық округі әкімі аппараты» КММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау сыбайлас жемқорлық фактілерінің бар екендігі туралы дәлел емес, бұл тек қызметкерлердің сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама талаптарын орындамауы жағдайында олардың туындауы мүмкін екендігі жөніндегі болжам негізі болып табылады.
Жоғарыда көрсетілгенге сүйене отырып, жұмыс тобы «Казанка ауылдық округі әкімі аппараты» КММ қызметінде анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу және жою бойынша ұсынымдар әзірледі:
Жалпы ұсынымдар:
Жұмыс тобының жетекшісі: _______________ Д.Востров
Жұмыс тобының хатшысы: _______________ Ж.Мұқанова
Жұмыс тобының мүшесі: _______________ М.Жамбаев
Көріп бекітілді:
Казанка ауылдық округінің әкімі: _____________ М.Ақмолдин
2025 жылғы 28 шілде