2021 жылғы 1 шілдеде Қазақстан Республикасының «Әкімшілік рәсімдік-процестік» кодексі күшіне енген болатын.
Жалпы, Кодекс әкімшілік рәсімдер мен жария құқықтық қатынастар саласындағы дауларды шешу жөніндегі арнайы сот ісін жүргізумен байланысты қоғамдық қатынастарды реттеуге бағытталған. Мемлекеттік органдардың ішкі әкімшілік рәсімдерін, оларды жүзеге асыруға байланысты қатынастарды, сондай-ақ әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібін реттейтін кодекс негізгі екі бағыттан тұрады: біріншісі – әкімшілік рәсімдер болса, екіншісі – әкімшілік сот ісін жүргізу.
Бүгінгі таңда, әкімшілік әділет құрылымына күрделі өзгерістер мен жаңалықтар енгізілуде. Нақтырақ айтсақ, бұған дейінгі «Әкімшілік рәсімдер туралы» және «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» Заң өз күшін жойды. Енді заңдармен реттелген қатынастар «Әкімшілік рәсімдік-процестік Кодексі»-мен қаралады.
Жаңа кодекс шешім шықанға дейін әкімшілік процестің барлық сатысында татуласу, медиация келісім жасасу мүмкіндігін көздейді. Сонымен қоса, жоғары тұрған органда және сотта билік органдарымен дауларды қарау кезінде азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтарын қорғаудың тиімділігін арттыру осы кодекс арқылы жүзеге асады. Сондай-ақ, жаңа заң мемлекеттік емес ұйымдармен және тұлғалармен өзара қарым-қатынасты реттейтін болады. Мысалы, ұлттық компаниялар, жеке сот орындаушылармен, яғни, мемлекеттік өкілеттіктердің бір бөлігі берілген және кейбір билік пен әкімшілік функциялары бар субъектілермен байланысты ретке келтіреді.
Кодексте сот ісін жүргізудің жеке әкімшілік нысаны белгіленеді. Оның қажеттілігі Азаматтық іс-жүргізу Кодексіндегі ерекше талап қою ісі мұндай істердің жария-құқықтық сипатын көрсетпейтіндігімен түсіндіріледі. Сондықтан қоғамдық құқықтар туралы істер азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралмауы керек. Онда тараптар тең, ал әкімшілік құқықтық қатынастарда жеке тұлға мемлекетке тең емес. Осылайша, Кодекс, оны әзірлеуші идеясы бойынша, мемлекетпен дауларда құқық қолдану практикасына айтарлықтай өзгерістер енгізуі керек.
Жаңа кодекстің негізгі мақсаты азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау болып табылады. Онда қазіргі уақытта қолданылып жүрген «Жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы» Заңға қарағанда, өтінішті мемлекеттік органға келіп түскен сәттен бастап өтініш берушіге жауап жолдағанға дейінгі оны қарау процесінің барлық кезеңі, сондай-ақ шағым жасаудың бүкіл рәсімі неғұрлым нақты регламенттелген. Сонымен қатар, айтарлықтай жаңашылдықтардың бірі – енді өтініш берушінің оның өтінішін қараудың әрбір кезеңіне, оның ішінде түпкілікті шешім қабылдауға қатысуға құқығы бар. Хабарламаларды, ұсыныстарды, пікірлерді және сұрау салуларды қарау оңайлатылған әкімшілік рәсім тәртібімен жүзеге асырылады.