Ғылым комитеті төрағасының

2021 жылғы «20» тамыздағы

№ 122-нж бұйрығымен

бекітілген

Басым бағыттар

Мамандандырылған ғылыми бағыттар  

Су ресурстарын, жануарлар мен өсімдіктер дүниесін ұтымды пайдалану, экология.

Қаржыландыру көлемі -

389 млн теңге (оның ішінде 2022 жылға - 124 млн теңге, 2023 жылға - 265 млн теңге)

1.1 Су, топырақ және биологиялық ресурстарды басқару

Ақпараттық, коммуникациялық және ғарыштық технологиялар.

Қаржыландыру көлемі - 286 млн теңге (оның ішінде 2022 жылға - 117 млн теңге, 2023 жылға - 169 млн теңге)

3.1. Зияткерлік ақпараттық технологиялар

Сөйлеу технологиялары және компьютерлік лингвистика.

Өмір және денсаулық  туралы ғылым.

Қаржыландыру көлемі - 726 млн теңге (оның ішінде 2022 жылға - 248 млн теңге, 2023 жылға - 478 млн теңге)

5.2 Медицинадағы биотехнологиялар:

5.2.1 Медицинаға арналған жасушалық технологиялар мен тіндік инженерияны дамыту.

 5.3 Отандық фармацевтика ғылымы мен өнеркәсіптік биотехнологияны дамыту:

5.3.1 Қазақстанның импортты алмастыру және фарминдустриясын дамыту үшін жаңа отандық, бірегей, дәрілік, диагностикалық және профилактикалық препараттар мен емдеу әдістерін жасау.

Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер.

Қаржыландыру көлемі – 1 334 млн теңге (оның ішінде 2022 жылға - 667 млн теңге, 2023 жылға - 667 млн теңге)

5.1 Іргелі, қолданбалы пәнаралық қоғамдық ғылымдар саласындағы зерттеулер:

5.1.1 Қоғамдық ғылымдардың өзекті мәселелері және пәнаралық зерттеулер.

5.1.5 Қазіргі заманғы халықаралық қатынастардың, жаһандық, өңірлік және трансшекаралық геосаяси, геоэкономикалық, геокеңістіктік процестердің өзекті проблемаларын зерттеу.

5.3 Гуманитарлық ғылымдар саласындағы іргелі, қолданбалы, пәнаралық зерттеулер:                             

5.3.1 Рухани жаңғыру және Ұлы даланың жеті қыры   

5.3.5 Қазақстанның тарихи-мәдени мұрасы және рухани құндылықтары.

5.3.6 Тарих пен мәдениеттің, әдебиет пен тілдің, дәстүрлер мен құндылықтардың ортақтығы.

Жаратылыстану ғылымы саласындағы ғылыми зерттеулер.

Қаржыландыру көлемі - 201 млн теңге (оның ішінде 2022 жылға - 101 млн теңге, 2023 жылға - 100 млн теңге)

8.2 Физика және астрономия  саласындағы іргелі және қолданбалы зерттеулер 

Ұлттық қауіпсізік және қорғаныс.

Қаржыландыру көлемі -  243 млн теңге (оның ішінде 2022 жылға - 118 млн теңге, 2023 жылға - 125 млн теңге)

 2 Қолданбалы ғылыми зерттеулер.

 2.2 Әскери қауіпсіздік және әскери өнер саласындағы зерттеулер.

Р/с №

Аты-жөні, дәрежесі/ғылыми дәрежесі, ғылыми атағы¹

Негізгі жұмыс орны, лауазымы²

Жобадағы немесе бағдарламадағы рөлі

Жұмыспен қамтылуы (толық, толық емес)

Жоба бойынша жұмыс кезеңі (ай)

1-жыл

2-жыл

Р/с
№

Шығыстар бабының атауы

Қаржыландыру көлемі, мың теңге

Барлығы

20___ жыл  (1-жыл)

20___ жыл  (2-жыл)

1.

Еңбекке ақы төлеу

2.

Қызметтік іссапарлар:

2.1.

Қазақстан Республикасында

2.2.

Қазақстан Республикасынан тыс

3

Басқа да көрсетілетін қызметтер мен жұмыстар

4.

Материалдарды сатып алу

5.

Жабдықтар мен (немесе) бағдарламалық қамтамасыз етуді (заңды тұлғалар үшін) сатып алу

6.

Ғылыми-ұйымдастырушылық сүйемелдеу

7.

Үй-жайды жалға алу

8.

Жабдықты және техниканы жалға алу

9.

Жабдықтар мен техникаларды пайдалану шығыстары

10.

Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер

Жиыны

/с №

Позиция

Еңбекке ақы төлеу, теңге

1-жыл

2-жыл

Барлығы (6-бағ.× 10-бағ. × )

Жұмыспен қамтылуы (толық / толық емес)

Мөлшерлеме айына,

теңге

Жұмыс айының саны

Сомасы

(3-бағ. × 4-бағ. × 5-бағ)

Жұмыспен қамтылуы (толық / толық емес)

Мөлшерлеме айына,

теңге

Жұмыс айының саны

Сомасы

(7-бағ. × 8-бағ. × 9-бағ)

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

1.

Зерттеу тобының мүшелері

х

х

1.1.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

1.2.

…

2.

Қосымша персонал

х

х

2.1.

2.2.

…

Жиыны (1-бағ.+ 2-бағ.)

х

х

Р/с №

Іссапарға баратын жер (елді мекен атауы, облыс)

1 адамға шаққандағы шығыстарды өтеу нормалары, теңге³

Адам-күн орташа жылдық саны

Іссапарға шығатын адамдардың орташа жылдық саны

Барып қайтуға бір жол жүрудің орташа құны, теңге*

Барлығы, теңге бағ.7х  (3-бағ.х5-бағ.)+(4-бағ.х6-бағ.)+7-бағ.х8-бағ.

тәулікақы (2АЕК)

үй-жайды жалға алу

тәулікақы

үй-жайды жалға алу

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1.

20___жыл (1-жыл)

1.1.

1.2.

...

2.

20___жыл (2-жыл)

2.1.

2.2.

...

Жиыны (1-бағ.+2-бағ.)

Р/с №

Іссапарға баратын жер (ел, қала)⁴

Шығыстар баптарының атауы⁵

Құны, теңге

Адам-күн орташа жылдық саны

Іссапарға шығатын адамдардың орташа жылдық саны

Барлығы, теңге (4-бағ × 5- бағ. × 6- бағ.)

1.

2

3

4

5

6

7

1.

20___жыл (1-жыл) барлығы

 х

х

 1.1

Барып қайтуға жол жүру ақысы, теңгемен

Тұру шығыны, тәулігіне теңгемен

Тәуліктік шығын, теңгемен

Визалық шығыстар, теңгемен

 Медициналық сақтандыру, теңгемен

Барлығы 

... 

2.

20__ жыл (2-жыл) барлығы

х

х

 2.1.

Барып қайтуға жол жүру ақысы, теңгемен

Тұру шығыны, тәулігіне теңгемен

Тәуліктік шығын, теңгемен

Визалық шығыстар, теңгемен

 Медициналық сақтандыру, теңгемен

Барлығы

...

Барлығы

...

Жиыны (1-бағ.+2-бағ.+3-бағ.)

х

х

Р/с №

Көрсетілетін қызметтің атауы және қысқаша сипаттамасы

Орындаушы

Көрсетілетін қызмет нәтижесі

Өлшем бірлігі

Саны, бірлік

Барлығы, теңге

1

2

3

4

5

6

7

1.

20__ жыл (1-жыл)

Х

Х

Х

Х

1.1.

1.2.

…

Барлығы

2.

20__ жыл (2-жыл)

Х

х

х

х

2.1.

2.2.

…

Барлығы

Жиыны (1-бағ.+2-бағ.)

Х

х

х

Р/с №

Материалдардың атауы

Өлшем бірлігі

Бірлік құны, теңге

20___ жыл (1-жыл)

20__ жыл (2-жыл)

Жалпы құны, теңге  (6-бағ.+8-бағ. +)

Саны

Құны, теңге  (4-бағ.×5-бағ.)

Саны

Құны, теңге  (4-бағ.×5-бағ.)

Саны

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Х

х 

х

Р/с №

Атауы

Өндіруші, модель, негізгі сипаттамалар

Өлшем бірлігі

Бірлік саны

Бірлік құны, теңге

Жалпы құны, теңге  (4-бағ.×5-бағ.)

1

2

3

4

5

6

7

1.

20___жыл (1-жыл), барлығы

Х

1.1.

1.2.

…

2.

20___жыл (2-жыл), барлығы

Х

2.1.

2.2.

…

Жиыны

Х

Р/с №

Көрсетілетін қызмет атауы

Көрсетілетін қызмет нәтижесі, оның негізгі сипаттамасы

Өлшем бірлігі

Бірлік саны

Барлық құны, теңге

1

2

3

4

5

6

1.

20___жыл (1-жыл), барлығы

Х

х

1.1.

1.2.

…

2.

20___жыл (2-жыл), барлығы

х

х

2.1.

2.2.

…

Жиыны (1-бағ.+2-бағ.)

Х

х

Р/с №

Көрсетілетін қызмет атауы

Жалға алу объектісінің негізгі сипаттамасы

Өлшем бірлігі

Бірлік құны, теңге

Бірлік саны

Барлығы, теңге (5-бағ.×6-бағ.)

1

2

3

4

5

6

7

1.

20___жыл (1-жыл), барлығы

х

х

х

1.1.

1.2.

…

2.

20___жыл (2-жыл), барлығы

х

х

х

2.1.

2.2.

…

Жиыны (1-бағ.+2-бағ.)

х

х

х

Р/с №

Көрсетілетін қызмет атауы

Жалға алу объектісінің негізгі сипаттамасы

Өлшем бірлігі

Бірлік құны,  теңге

Бірлік саны

Барлығы, теңге (5-бағ.×6-бағ.)

1

2

3

4

5

6

1.

20___жыл (1-жыл), барлығы

х

х

х

1.1.

1.2.

…

2.

20___жыл (2-жыл), барлығы

х

х

х

2.1.

2.2.

…

Жиыны (1-бағ.+2-бағ.)

х

х

х

Р/с №

Шығыстар атауы

Өлшем бірлігі

Бірлік құны, мың теңге

20___ жыл  (1-жыл)

20___ жыл  (2-жыл)

Барлығы, мың теңге (6-бағ.+8-бағ.)

Бірлік саны

Құны, мың теңге

Бірлік саны

Құны, мың теңге

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Р/с №

Салық есебі

Еңбек төлемінің салық салынатын қоры немесе салынатын сома, теңге

Мөлшерлеме, %

Салық сомасы, теңге

20___ жыл 

(1-жыл)

20___ жыл

(2-жыл)

Барлығы 

(5-бағ+

6-бағ)

1

2

3

4

5

6

8

1.

Әлеуметтік салық төлемінің шығыстарын есептеу

2.

Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдар төлемдерінің шығыстарын есептеу

3.

Әлеуметтік міндетті сақтандыруға аударымдар

4.

Жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарнасы

5

Бюджетке басқа да міндетті төлемдер:

5.1.

(салықтың немесе төлемнің атауы)

5.2.

(салықтың немесе төлемнің атауы)

5.3.

(салықтың немесе төлемнің атауы)

Жиыны

Р/с №

Міндеттердің атауы және оларды іске асыру жөніндегі іс-шаралар

Орындауды бастау (күн/ай/жыл)

Ұзақтығы

Жобаны іске асырудан күтілетін нәтижелер (тапсырмалар мен іс-шаралар бойынша), аяқталу нысаны

1-жыл

2-жыл

1

2

4

5

6

7

Р/с №

Әріптестің атауы, мекенжайы, байланыс ақпараты

Салым түрі (50 сөзден артық емес)

Салым құны, мың теңге

Салым күні (күн/ай/жыл)

1

2

3

4

5

1. Жалпы ақпарат:

1.1. Ғылыми, ғылыми -техникалық бағдарлама бойынша мамандандырылған бағыттың атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Су ресурстарын, өсімдіктер мен жануарлар әлемін, экологияны ұтымды пайдалану.

Су, топырақ және биологиялық ресурстарды басқару.

2. Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттері

2.1. Бағдарламаның мақсаты:

Қазақстан аймақтарында тиімді технологиялық процестерді, табиғи суларды тазарту және ауыз су сапасын жақсарту технологияларын ғылыми негіздеу және әзірлеу.

2.1.1. Бұл мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді шешу қажет:

- Қазақстан Республикасының елді мекендерін ауыз сумен қамтамасыз етудің қазіргі жағдайын аймақтық зерттеулер мен бағалау.

-Аймақтық зерттеулер және Қазақстан Республикасының елді мекендерінде суды табиғи тазарту үшін су тазарту қондырғыларының қазіргі жағдайын бағалау.

- Олардың тиімділігін арттырудың негізі ретінде табиғи суды тазарту саласындағы негізгі технологиялық шешімдерді талдау.

- Су қабылдау мен тазарту қондырғыларының жаңа дизайнын қолдана отырып, суды табиғи тазарту технологиясын теориялық негіздеу, эксперименттік зерттеулер мен әзірлеу.

- Табиғи суды тазарту үшін қуаттылығы аз қондырғыларда баяу сүзу технологиясын теориялық негіздеу, эксперименттік зерттеу және жетілдіру.

- Табиғи суларды тазарту үшін Қазақстанның табиғи цеолиттерінен модификацияланған сорбенттерді алу технологиясын теориялық негіздеу, эксперименттік зерттеу және дамыту.

- Теориялық негіздеу, эксперименттік зерттеулер және табиғи суларды тазарту үшін коагулянтты полиоксохлорид алюминийін алу технологиясын әзірлеу.

- Теориялық негіздеу, эксперименттік зерттеулер және су қондырғыларынан шламды өңдеудің инновациялық технологиясын әзірлеу, оларды пайдалануды қамтамасыз ету.

- Табиғи суларды тазарту мен ауыз судың сапасын жақсарту бойынша әзірленген технологиялар жұмысының пайдалану ерекшеліктерін анықтау.

- Табиғи суларды тазарту мен ауыз су сапасын жақсартудың дамыған технологиялары бойынша конструктивті, технологиялық шешімдерді әзірлеу.

- Табиғи суды тазарту мен ауыз су сапасын жақсартудың әзірленген технологияларының негіздемесі мен техникалық -экономикалық бағасы.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

1. 2020-2025 жылдарға арналған «Нұрлыжер» тұрғын үй-коммуналдық құрылысының мемлекеттік бағдарламасы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 31 желтоқсандағы № 1054 қаулысы. 2-тапсырма. Халықты сапалы ауыз сумен және санитарлық тазалық қызметтерімен ұтымды қамтамасыз ету.

2. Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 15 ақпандағы № 636 Жарлығымен бекітілген 2025 жылға дейінгі Қазақстан Республикасының стратегиялық даму жоспары. Саясат 6. «Жасыл» экономика және қоршаған ортаны қорғау. Тапсырма 5. Су ресурстарын пайдалану мен қорғаудың тиімділігін арттыру.

3. «Қазақстан-2050» Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты «Қазақстан Республикасының Президенті-Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы, Астана, 14 желтоқсан 2012 ж.

4. Қазақстан Республикасының білімі мен ғылымын дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. 2-мақсат «Ғылымның елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына қосатын үлесін арттыру», 5.2.3-тармақ. Ғылыми әзірлемелердің тиімділігін арттыру және әлемдік ғылыми кеңістікке кіруді қамтамасыз ету.

4. Күтілетін нәтижелер.

4.1 Тікелей нәтижелер:

Бағдарламаның нәтижелері бойынша:

- Қазақстан Республикасының елді мекендерін ауыз сумен қамтамасыз етудің жай-күйі зерттелді және зерделенді, оның ішінде: 14 әкімшілік облыс және Республикалық маңызы бар 3 қала бойынша.

- Қазақстан Республикасының елді мекендеріндегі табиғи суларды тазартуға арналған су тазарту құрылыстарының қазіргі жай-күйі зерттелді және бағаланды, сондай-ақ климаттық және антропогендік өзгерістер жағдайларында Қазақстан Республикасының Табиғи суларын қалыптастыру ерекшеліктері бағаланды, оның ішінде: 14 әкімшілік облыс және Республикалық маңызы бар 3 қала бойынша.

- Табиғи суларды тазарту саласында ғылыми негіздер құрылып, шетелде және Қазақстанда табиғи суларды тазарту үшін қабылданатын тәсілдердің артықшылықтары мен кемшіліктері айқындалды.

- Лайлылық көрсеткіші бойынша кемінде 30% тазалау тиімділігімен су тарту-тазарту құрылыстарын қолдана отырып, табиғи суларды тазарту технологиясын әзірлеу үшін климаттық және антропогендік өзгерістер жағдайларында нақты табиғи сулардағы тәжірибелік-өнеркәсіптік жағдайларда эксперименттік зерттеулер негізделген және жүргізілген.

- Лайлылық көрсеткіші бойынша 90% - дан кем емес тазарту тиімділігімен табиғи суларды тазарту үшін өнімділігі төмен құрылыстарда баяу сүзу технологиясын жетілдіру үшін климаттық және антропогендік өзгерістер жағдайларында нақты табиғи суларда тәжірибелік-өнеркәсіптік жағдайларда эксперименттік зерттеулер негізделген және жүргізілген.

- Органикалық ластану көрсеткіштері бойынша кемінде 50% тазалау тиімділігімен Қазақстанның табиғи цеолиттері негізінде түрлендірілген сорбенттерді алу технологиясын әзірлеу үшін климаттық және антропогендік өзгерістер жағдайларында нақты табиғи сулардағы тәжірибелік-өнеркәсіптік жағдайларда эксперименттік зерттеулер негізделген және жүргізілген.

- Алюминий полиоксохлоридінің коагулянтын алу технологиясын әзірлеу үшін климаттық және антропогендік өзгерістер жағдайында нақты табиғи сулардағы тәжірибелік-өнеркәсіптік жағдайларда эксперименттік зерттеулер негізделді және жүргізілді.

- Су құбыры станцияларының жауын-шашындарын өңдеу технологиясын әзірлеу үшін климаттық және антропогендік өзгерістер жағдайында нақты табиғи сулардағы тәжірибелік-өнеркәсіптік жағдайларда эксперименттік зерттеулер негізделген және жүргізілген.

- Табиғи суларды тазарту және ауыз судың сапасын жақсарту үшін әзірленген технологиялардың пайдалану ерекшеліктері анықталды, су тазарту қондырғыларының өнімділігіне байланысты қолдану әдістемесі мен технологиялық схемалар жасалды.

- Табиғи суларды тазарту және ауыз судың сапасын жақсарту үшін әзірленген технологиялар құрылыстарының типтік өлшемдері мен сызбалары дайындалды.

- Табиғи суларды тазарту мен ауыз судың сапасын жақсартудың әзірленген технологияларының өзіндік құнының сметалық құжаттамасы мен техникалық-экономикалық бағалау нәтижелері, әдістемелік ұсынымдар әзірленді.

4.2 Соңғы нәтиже:

Ұзақ мерзімді перспективада Қазақстан Республикасының тұрғындарын тұрақты ауыз сумен қамтамасыз етуді қамтамасыз ете отырып, сапалы ауыз су алу үшін табиғи суларды тазарту технологиясы әзірленді.

Экономикалық әсер:

Табиғи суды тазартудың қымбат, қолданылуы қиын шетелдік технологияларына балама және қолданыстағы аналогтарға қарағанда 20% -ға арзан технологияларды әзірлеу, сонымен қатар инвестицияларды (жоба құнының кемінде 10%), ұлттық компаниялар мен жеке кәсіпорындарды тарту. қала мен ауыл тұрғындарын орталықтандырылған ауыз сумен жабдықтау жүйелерінің жобаларын іске асыру.

Бағдарламаның әлеуметтік әсері: таза тұщы судың тапшылығы мәселелерін шешу, оның ішінде: 14 әкімшілік аймақ пен 3 республикалық маңызы бар қалада, қала мен ауыл тұрғындарын орталықтандырылған ауыз сумен жабдықтау жүйесімен қамтуды арттыру, халықтың денсаулығын қамтамасыз ету, халықты және экономикалық секторларды сумен қамтамасыз етудің тұрақтылығы, ұлттық су қауіпсіздігін арттыру және мемлекеттің тұрақты дамуы.

Алынған нәтижелердің мақсатты тұтынушылары:

«Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғат ресурстар министрлігі, әкімдіктер, ұлттық және жеке су шаруашылығы мен коммуналдық кәсіпорындар, жоғары оқу орындары, жобалау ұйымдары және т.б.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Ақпараттық, телекоммуникациялық және ғарыштық технологиялар

Сөйлеу технологиялары және компьютерлік лингвистика

2. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

2.1. Бағдарлама мақсаты:

Этносаралық қарым-қатынас тілі ретіндегі қызметін кеңейтуге және қолданыс мәдениетін арттыруға арналған қазақ тілінің цифрлық форматтағы ғылыми-лингвистикалық негіздері мен IT-ресурстарын әзірлеу.

2.1.1 Алға қойылған мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер орындалуы тиіс:

- қоғамдық-саяси дискурс мәтіндеріндегі және шаршытопта сөйленетін сөздердің синонимдік қатары бойынша интеллектуалды қосымша – синонимайзер әзірлеу;

- қазіргі қазақ тілінің грамматикалық электронды анықтағышын әзірлеу;

- «Қызықты ономастика» атты мобильді қосымша әзірлеу;

- мектеп оқу мәтіндері терминологиясының электронды сөздігін әзірлеу;

- қазақ тілінің синтезіне арналған интегралдық моделін (End-to-end) әзірлеу;

- қазақ тілінің сөйлеу синтезінің лингвистикалық негіздерін әзірлеу: жазба мәтінді дыбыстауға арналған ақпараттық жүйе;

- Ахмет Байтұрсынұлының цифрандырылған ғылыми мұрасы материалдарын және тілдің барлық құрылымдық деңгейлері бойынша ғалымның ілімі негізінде жетілдірілген жаңа білімдер жүйесін қамтитын, интерфейсі пайдаланушы үшін ыңғайлы «Ахметтану» интеллектуалды жүйесін әзірлеу.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

Бағдарламаның орындау төмендегі стратегиялық және бағдарламалық құжаттарда көзделген міндеттерді іске асыруға, мақсаттары мен көрсеткіштеріне қол жеткізуге мүмкіндік беруі тиіс:

 «Ғылым туралы» 2011 жылғы 18 ақпандағы № 407-IV Қазақстан Республикасының Заңы;

 Қазақстан Республикасындағы тіл саясатын іске асырудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;

 2050 жылға дейінгі Қазақстан Республикасының даму стратегиясы;

 Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласы;

 Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 17 сәуірдегі № 462 Жарлығы;

  Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 26 қазандағы № 569 Жарлығы;

 Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 19 ақпандағы № 637 Жарлығы;

 Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 13 наурыздағы № 27-ө өкімі;

 Қазақстан Республикасы Президенті  Қ. Тоқаевтың «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына Жолдауы (2019 ж.);

 Қазақстан Республикасы Президенті  Қ.Тоқаевтың «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Қазақстан халқына Жолдауы (2020 ж.);

 Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы (2020 ж.).

4. Күтілетін нәтижелер

4.1 Тікелей нәтижелер:

- қоғамдық-саяси дискурс мәтіндеріндегі және шаршытопта сөйленетін сөздердің синонимдік қатары бойынша интеллектуалды қосымша – синонимайзер жасалады;

- қазіргі қазақ тілінің грамматикалық электронды анықтағышы әзірленеді;

- «Қызықты ономастика» атты мобильді қосымша жасалады;

- мектеп оқу мәтіндері терминологиясының электронды сөздігі әзірленеді;

- қазақ тілінің синтезіне арналған интегралдық моделін (End-to-end) әзірленеді;

- қазақ тілінің сөйлеу синтезінің лингвистикалық негіздері әзірленеді: жазбаша мәтінді ойнатуға арналған ақпараттық жүйе жасалады;

- Ахмет Байтұрсынұлының ғылыми мұрасы және  ғылыми білімдері аясындағы тілдің барлық құрылымдық деңгейлері бойынша жаңа білім жүйелерінің цифрланған материалдарын қамтитын, интерфейсі пайдалануға ыңғайлы «Ахметтану» интеллектуалды жүйесі әзірленеді.

4.2 Соңғы нәтиже.

Күтілетін әлеуметтік және экономикалық әсері

Бағдарламаны іске асыру мемлекеттік тілдің рөлін нығайту мен оның виртуалды кеңістіктегі қызметін кеңейтуге ықпал етуі тиіс. Бағдарламаның ғылыми-практикалық және қолданбалы міндеттерін шешу кең көлемдегі пайдаланушыға ұсынылатын әрі қоғамның тілдік мәдениетін арттыруға қызмет ететін қазіргі заманғы ІТ-әзірлемелер алуға, сонымен қатар мемлекеттік тілдегі цифрланған сапалы контенттің көлемін ұлғайтуға мүмкіндік беруі тиіс.

Экономикалық тиімділік. Бағдарламаны іске асыру нәтижесінде алынған әзірлемелер мемлекеттік тілді коммуникацияның әралуан түрлерінде қолданумен байланысты процестерге жұмсалатын қуатты (қуатсыйымдылығы) және уақытты (уақытсыйымдылығы) азайтуға ықпал етуі тиіс.

Бағдарлама нәтижелерінің негізгі тұтынушылары/пайдаланушылары:

- тіл білімінің және компьютерлік лингвистика саласының зерттеуші-мамандары; мемлекеттік тілді үйренуге ниет білдірушілер; Қазақстандағы диаспоралар және этностар өкілдері; қазақ тілін ана тілі және өзге тіл (екінші, шет тілі) ретінде оқытатын мамандар; студенттер, қазақ тілі курстарының тыңдаушылары; үкіметтік және үкіметтік емес ұйымдардың жұмыскерлері және т.б.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Жаратылыстану ғылымы саласындағы ғылыми зерттеулер

Физика және астрономия  саласындағы іргелі және қолданбалы зерттеулер

2. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері:

2.1. Бағдарлама мақсаты:

Бағдарламаның мақсаты – иондаушы сәулеленудің теріс әсерінен қорғау үшін оксидті теллуридті шынылар мен керамикалар негізінде радиацияға төзімді экрандаушы материалдардың жаңа түрлерін жасау технологиясын әзірлеу; наноқұрылымды LiZrO3/LiTiO3/LiSiO3 керамикалары негізінде термоядролық энергетикаға арналған бланкет материалдарын алу технологиясын әзірлеу; итриймен допирленген наноқұрылымды церий мен цирконий оксидтерінің негізіндегі инертті ядролық отын матрицаларының материалдарындағы радиациялық зақымдану процестерін зерттеу.

2.1.1. Қойылған мақсатқа жету үшін келесі міндеттер шешілуі керек:

- TeO2-WO3-Bi2O3-MoO-SiO шынылары негізінде радиацияға төзімді экрандау материалдарын алу технологиясын әзірлеу

- қорғасын оксидін допирлеудің (0.5-x)TeO2-0.2WO3-0.1Bi2O3-0.1MoO-0.1SiO-xPbO шыныларының оптикалық және экрандау қасиеттеріне әсерін анықтау

- қорғасын оксидін допирлеудің (0.5-x)TeO2-0.2WO3-0.1Bi2O3-0.1MoO-0.1SiO-xPbO шыныларының механикалық және беріктік қасиеттеріне әсерін анықтау

- (0.5-x)TeO2-0.2WO3-0.1Bi2O3-0.1MoO-0.1SiO шыныларын көміртекті наноалмастармен допирлеу қолданған кездегі арқаулау эффектісін зерттеу

- кремний нитридімен допирлеудің (0.5-x)TeO2-0.2WO3-0.1Bi2O3-0.1MoO-0.1SiO-xSi3N4 шыныларының оптикалық және экрандау сипаттамаларына әсерін зерттеу

- синтезделген шынылар мен керамикаларды олардың коммерциялық аналогтарымен гамма-сәулеленуден экрандау тиімділігіне салыстырмалы талдау жүргізу.

- механохимиялық синтез әдісін қолданып наноқұрылымдалған LiZrO3/LiTiO3/LiSiO3 керамикаларын алу технологиясын әзірлеу

- үлгілердің түрі мен құрамына байланысты наноқұрылымды наноқұрылымдалған LiZrO3/LiTiO3/LiSiO3 керамикаларының тығыздығының, фазалық және элементтік құрамының, құрылымдық, оптикалық, өткізгіштік, механикалық және беріктік қасиеттерінің өзгеруіне зерттеулер жүргізу

- өнімділікті және сыртқы әсерлерге төзімділікті арттыру мақсатында наноқұрылымдалған LiZrO3/LiTiO3/LiSiO3 керамикаларын никельмен допирлеудің тиімділігін анықтау

- тозу мен сыртқы агрессивті ортаның әсерін модельдеу кезінде наноқұрылымдалған LiZrO3/LiTiO3/LiSiO3 керамикаларының деградация кинетикасын, коррозияға төзімділігін және бұзылу механизмдерін зерттеу

- жоғары дозалы жоғары температуралы гелий сәулеленуі кезінде наноқұрылымдалған LiZrO3/LiTiO3/LiSiO3 керамикаларының құрылымдық қасиеттерінің деградациясына және мортталуына әкелетін свеллинг пен радиолиз процестерін зерттеу

- наноқұрылымдалған CeO2/ZrO2-Y2O3 бөлшектері негізінде ядролық отынға инертті матрицаларды шығару технологиясын әзірлеу

- дайындау шарттарына байланысты CeO2/ZrO2-Y2O3 бөлшектері негізіндегі инертті матрицаларда құрылымдық түрленулер мен фазалық ауысуларды зерттеу

- наноқұрылымдалған CeO2/ZrO2-Y2O3 бөлшектері негізіндегі инертті матрицалардың гелий иондарының жоғары дозаларымен сәулелену нәтижесінде радиациялық зақымдану механизмдерін анықтау

- наноқұрылымдалған CeO2/ZrO2-Y2O3 бөлшектері негізіндегі инертті матрицалардағы уран ядроларының бөліну жарықшағы энергиясымен салыстырылатын энергиямен ауыр иондармен сәулелену кезінде радиациялық зақымданудың кинетикалық моделін құру.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

Бағдарламаның орындау төмендегі стратегиялық және бағдарламалық құжаттарда көзделген міндеттерді іске асыруға, мақсаттары мен көрсеткіштеріне қол жеткізуге мүмкіндік беруі тиіс:

- «Ғылым туралы» 2011 жылғы 18 ақпандағы № 407-IV Қазақстан Республикасының Заңы;

- Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы (3.1 Бағдарламадағы міндеттерді орындау көрсетілген Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына ғылымның үлесін арттыру бойынша сұрақтарын шешеді, 5.2.1. «Ғылымның зияткерлік әлеуетін нығайту» және 5.2.3. «Ғылыми әзірлемелердің нәтижелілігін арттыру және әлемдік ғылыми кеңістікке интеграцияны қамтамасыз ету»). 

- Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 18 қаңтардағы жолдауы «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері»

- Қазақстан Республикасын индустриялық-инновациялық дамытудың 2020 - 2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. ҚР ИИДМБ 2020-2025 жылдарға арналған жоспары. 4-ші міндет. өңдеуші өнеркәсіп салаларын технологиялық дамыту және цифрландыру.

4. Күтілетін нәтижелер:

4.1 Тікелей нәтижелер:

- Science Citation Index Expanded Web of Science деректер базасына кіретін және (немесе) Scopus базасында CiteScore бойынша кемінде 35 (отыз бес) процентиль көрсеткіші бар рецензияланатын ғылыми басылымдарда 15 мақала және (немесе) шолу

- БҒСҚК тізіміне енгізілген ғылыми журналдарда 5 мақала.

- құрылымдық материалдарды жасау технологиясына 2 патент.

- зерттеу тақырыбы бойынша 2 монография.

- бағдарламаны орындау барысында «Ядролық физика» мамандығы бойынша оқитын 3 бакалавр, 3 магистрант, 4 PhD докторант дайындау жоспарланған, осы жоспар Қазақстан Республикасының ғылыми ұйымдары үшін радиациялық материалтану мен іргелі зерттеулер саласындағы кемінде 10 қазақстандық жоғары білікті ғалымдар мен мамандарды даярлауға мүмкіндік береді, бұл елдің интеллектуалды ғылыми әлеуетін дамытуға елеулі үлес қосады.

- (0.5-x)TeO2-0.2WO3-0.1Bi2O3-0.1MoO-0.1SiO-xPbO шынылары негізіндегі радиацияға төзімді экрандау материалдарын алу технологиясы

- (0.5-x)TeO2-0.2WO3-0.1Bi2O3-0.1MoO-0.1SiO шыныларын көміртекті наноалмастармен допирлеу қолданған кездегі арқаулау эффектісін зерттеу нәтижелері

- механохимиялық синтез әдісін қолданып наноқұрылымдалған LiZrO3/LiTiO3/LiSiO3 керамикаларын алу технологиясы

- жоғары дозалы жоғары температуралы гелий сәулеленуі кезінде наноқұрылымдалған LiZrO3/LiTiO3/LiSiO3 керамикаларының деградация және мортталу кинетикасын зерттеу нәтижелері.

- наноқұрылымдалған CeO2/ZrO2-Y2O3 бөлшектері негізінде ядролық отынға инертті матрицаларды шығару технологиясы.

- наноқұрылымдалған CeO2/ZrO2-Y2O3 бөлшектері негізіндегі инертті матрицалардағы құрылымдық түрленулер мен фазалық ауысулар динамикасы жайында жаңа деректер.

- уран ядроларының бөліну жарықшағы энергиясымен салыстырылатын энергиямен ауыр иондармен сәулелену кезінде радиациялық зақымданудың кинетикалық моделі.

4.2 Соңғы нәтиже:

Күтілетін әлеуметтік және экономикалық әсер:

Бағдарламаны іске асыру құрылымдық материалдарды алу технологияларының іргелі негіздерін әзірлеудегі зерттеулердің ғылыми-теориялық және қолданбалы-практикалық маңыздылығын арттыруға және жақсартуға, Қазақстан Республикасында жаңа ғылыми бағыттарды дамытуға ықпал етеді.

Жобаның тапсырмаларын орындауға жас ғалымдарды, докторанттар мен магистранттарды тарту Қазақстан Республикасының аумағында жаңа құрылымдық материалдарды синтездеуге арналған ғылыми мектепті құруға, кеңейтуге, сондай -ақ жас ғалымдарды оларға ғылыми тәжірибені ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу барысында беру арқылы тәрбиелеуге мүмкіндік береді.

Бағдарламаның ғылыми-теориялық және практикалық міндеттерін шешу Қазақстан Республикасының зерттеу әлеуетін дамытуға, жаңа ғылыми-зерттеу мектептерін құруға, ғылыми зерттеулердің ынтымақтастығы үшін платформа құруға және одан әрі Қазақстанның ядролық энергия үшін жаңа құрылыс материалдарын іздеумен байланысты ең өзекті мәселелерді шешуге бағытталған EuroFussion халықаралық зерттеу бағдарламасына ілгерілетуге ықпал етуі тиіс.

Бағдарлама нәтижелерінің экономикалық тиімділігі баламалы және ядролық энергетикасы үшін құрылымдық материалдарды алудың жаңа технологиялық процестерін одан әрі дамытуға бағытталуы тиіс.

Бағдарлама нәтижелерінің негізгі тұтынушылары/пайдаланушылары:

-          жаңа материалдар, баламалы энергия көздері, құрылымдық материалдар синтезі саласында жұмыс істейтін әлемдік ғылыми орталықтар;

-          радиациялық материалтанудың әр түрлі салаларындағы зерттеуші-мамандар;

-          атом станцияларының конструкторлары мен зымыран техникасы саласындағы мамандар;

-          жаңа құрылымдық материалдарды жасау саласындағы әзірлеушілер мен мамандар;

-          иондаушы сәулеленуден қорғайтын материалдар өндіруге маманданған ғылыми ұйымдар.

Ғылыми-теориялық және ғылыми-практикалық зерттеу нәтижелері:

Алынған зерттеу нәтижелері:

- жаңа ғылымды қажетсінетін технологиялар, баламалы және ядролық энергетика саласындағы Қазақстан Республикасының технологиялық серпілісінің дамуына ықпал етуі тиіс;

- елдің ғылыми әлеуетін дамытуға елеулі үлес қосуға, халықаралық байланыстар мен пәнаралық зерттеулерді кеңейтуге және тереңдетуге, әлемдік ғылыми қоғамдастықта Қазақстанның ғылыми беделінің деңгейін көтеруге мүмкіндік беретін елдегі жаңа ғылыми бағыттарды дамыту;

- жас студенттерді жүктелген міндеттерді орындауға және диссертациялық зерттеулерді дайындауға тарту арқылы жас ғалымдардың ғылыми -зерттеу жұмысындағы білім мен тәжірибе деңгейінің жоғарылауына ықпал ету;

- алынған нәтижелерді ғылыми мақалалар мен шолулар түрінде Web of Science деректер базасына енгізілген Q1-Q2 журналдарында жариялау, жариялау белсенділігінің артуына және қазақстандық ғылымның ғылыми имиджінің артуына ықпал етеді;

- құрылымдық материалдардағы радиациялық зақымның әзірленген кинетикалық моделі құрылымдық материалдардың радиациялық зақымдануының жалпы теориясын жасауға елеулі іргелі үлес қосуға мүмкіндік береді;

- алынған нәтижелер Қазақстан Республикасында баламалы және ядролық энергетикасы үшін құрылымдық материалдарды құрудың жаңа перспективті бәсекеге қабілетті технологияларын әзірлеу алаңын құруға негіз болады.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Өмір және денсаулық туралы ғылым

Медицинадағы биотехнология:

Медицина үшін  жасушалық технологиялар мен тіндік инженерияны дамыту.

2. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

2.1. Бағдарлама мақсаты:

 Дендритті жасушалар негізінде адамның қатерлі, үлкен ісіктерін емдеудегі томотерапиямен біріктірілген обыр иммунотерапиясының технологиясын әзірлеу 

2.1.1 Алға қойылған мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер орындалуы тиіс:

1. Иммуноспецификалық функцияларды жүзеге асыруға арналған дендритті жасушалардың жаңа биотехнологиясын жасау.

2.  Дендритті жасушалардың көмегімен үлкен ісіктер иммунотерапиясының тиімділігін бағалау.

3. Дендритті жасушалар мен томотерапияны қолдана отырып, қатерлі ісікке қарсы иммунотерапияны кешенді қолдану тиімділігін бағалау.

4. Қандай да бір онкопатология кезінде кешенді қатерлі ісік иммунотерапиясының және томотерапияның метастатикалық ошақтарға әсерін зерттеу.

5. Әр түрлі мүшелердің бастапқы және метастатикалық қатерлі ісіктері иммунотерапиясына және томотерапиясына тиімді тәсілдерді әзірлеу.

6. Онкологиялық науқастарда кешенді  иммунотерапия мен томотерапияға дейінгі және кейінгі қандағы айналмалы ісік жасушаларын зерттеу.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау саласын дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы.

Бағдарламаның негізгі бағыттары:

5.4 адами капиталды дамыту, білім беруді, ғылымды жаңғырту.

5.5 медициналық көмек көрсетуді жетілдіру

5.6 денсаулық сақтаудың бірыңғай цифрлық кеңістігін құру

5.8 медицина саласындағы инвестициялық ахуалды жақсарту

Мемлекет Басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. 2020 жылғы 1 қыркүйек.

VI. Денсаулық сақтау жүйесін дамыту

IX. Цифрландыру-барлық реформалардың базалық элементі

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2013 жылғы 3 қыркүйектегі № 498 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының электрондық денсаулық сақтау саласын дамытудың 2013-2020 жылдарға арналған тұжырымдамасы.

1.6. Қазақстан Республикасы Е-Денсаулық сақтау міндеттері

- клиникалық (медициналық) шешімдер қабылдау процесіне жәрдемдесу;

- медициналық қателіктердің санын азайту;

- медициналық көмек көрсетудің қолжетімділігін арттыру және үздіксіздігін жетілдіру;

- медициналық қызметтердің сапасын арттыру;

- қабылданатын Саяси, басқарушылық және қаржылық шешімдердің сапасы мен тиімділігін жақсарту;

- Денсаулық сақтау саласында үздіксіз кәсіби даму үшін жағдайларды қамтамасыз ету.

Қазақстан Республикасының 2050 жылға дейінгі даму бағдарламасының басты стратегиялық басымдықтары – Ұлт денсаулығы. Медицинадағы Биотехнология. Медицинаға арналған жасушалық технологиялар мен тіндік инженерияны дамыту; иммунотерапия мен томотерапияны қолдана отырып, қатерлі ауруларды кешенді емдеу әдістерін әзірлеу.

4. Күтілетін нәтижелер.

4.1 Тікелей нәтижелер:

- ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызметті орындау барысында алынған жаңа білім мен шешімдер, зерттеу, талдау, теориялық ізденістер, модельдеу нәтижелері;

- томотерапиямен бірге онкологиялық иммунотерапияның әзірленген технологиялары әртүрлі онкологиялық ауруларды емдеудің жаңа әдісін жасау бойынша Инновациялық, технологиялық шешімдерге айналуы керек;

- патенттік зерттеулердің нәтижелері;

- жаңа өнім түрлерін және өндіріс тәсілдерін (технологияларды) жасау үшін ғылыми және ғылыми-техникалық негіздер);

- Алгоритмдер, әдістер, әртүрлі техникалық, технологиялық есептерді шешу әдістемелері;

- өнімнің жаңа түрлерін және өндіріс тәсілдерін (технологияларды) құру бойынша жекелеген техникалық және технологиялық шешімдер);

- құбылыстардың, процестердің, технологиялардың және т. б. есептері мен математикалық (бағдарламалық) модельдері;

- зерттеу объектілеріне байланысты жаңадан құрылатын нормативтік, техникалық, әдістемелік құжаттама;

- жаңадан құрылған (зерттелген) әдістерді, техникалық және технологиялық шешімдерді іске асыру бойынша ұсынымдар, экономиканың нақты секторларында ҒЗЖ нәтижелерін іске асыру бойынша техникалық талаптар.

- әртүрлі онкологиялық ауруларды емдеудің жаңа әдісін жасау бойынша инновациялық, технологиялық шешімдер болуға қабілетті, термотерапиямен кешенді онкологиялық иммунотерапияның әзірленген технологиялары;

- медициналық-биофизикалық және биотехнологиялық өндірісті (технологияларды) орындау үшін 10 жұмыс орнын құруға мүмкіндік беретін ғылыми және ғылыми-техникалық негіздер);

- құрылған 2 алгоритм, техникалық, технологиялық есептерді шешу әдістемесі;

- емдеудің және өндірудің 2 жаңа түрлерін (жасушалық технологиялар) құру бойынша жеке техникалық және технологиялық шешімдер бойынша ұсыныстар);

- құбылыстардың, процестердің, технологиялардың және т. б. есептері мен математикалық (бағдарламалық) модельдері.,

- жаңадан құрылған (зерттелген) 2 әдісті, техникалық және технологиялық шешімдерді іске асыру бойынша ұсынымдар, экономиканың нақты секторларында ҒЗЖ нәтижелерін іске асыру бойынша техникалық талаптар.

4.2 Соңғы нәтиже.

Ғылыми-техникалық әсері: Практикалық денсаулық сақтауға ұсынылған бастапқы және метастатикалық қатты қатерлі ісіктерді (ҚІ) емдеудің жаңа тиімді әдісін қолдану жөніндегі 2 әдістемелік ұсыным.

Зерттеудің оң нәтижелері интервенциялық Онкологиядағы ғылыми-клиникалық зерттеулердің жаңа бағытында жұмыс істеу үшін дәрігерлік және орта медициналық персонал үшін кем дегенде 7 жаңа жұмыс орнын ашуға ықпал етуі тиіс.

Қатерлі ісіктермен (ҚІ) ауыратын науқастарды емдеу бойынша 2 клиникалық хаттама әзірлеу.

Алғашқы метастатикалық онкологиялық ісіктердің кешенді иммунотерапиясы мен томотерапиясының ғылыми негізделген схемасы.

Метастатикалық ісіктері бар онкологиялық науқастарды емдеудің тікелей және ұзақ мерзімді нәтижелерін жақсартуға мүмкіндік беретін дамыған технология.

Экономикалық әсері: Қатерлі ісік ауруларын кешенді емдеуде қатерлі ісік иммунотерапиясы мен хромотерапияның әзірленген технологиялары фармако-экономикалық әсерді едәуір арттыруға, ісікке қарсы химиялық препараттарды қолдануды азайтуға мүмкіндік беруі керек.

Бағдарламаның әлеуметтік әсері: Ғылыми-техникалық бағдарлама онкологиялық науқастардың өмір сүру сапасын едәуір арттырып, олардың өмір сүру ұзақтығын арттыруы керек.

Алынған нәтижелердің нысаналы тұтынушылары: Денсаулық сақтау министрлігі, онкологиялық диспанселер, т.с.с. емдеу мекемелері.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Өмір және денсаулық туралы ғылым

Отандық фармацевтика ғылымы мен өнеркәсіптік биотехнологияны дамыту:

Қазақстанның импортты алмастыру және фарминдустриясын дамыту үшін жаңа отандық, бірегей дәрілік, диагностикалық және профилактикалық препараттар мен емдеу әдістерін жасау.

2. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

2.1. Бағдарлама мақсаты:

Қатерлі ісік түрлерін емдеу үшін қатерлі ісік жасушаларында глюкозаға тәуелді оксидативті цитотоксикалық стрессті тудыратын ерекше дәрі-дәрмек әзірлеу

2.1.1 Алға қойылған мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер орындалуы тиіс:

- Қатерлі ісік клеткаларында глюкоза тәуелді цитотоксикалық тотығу стресті  тудыратын эффективті дәрі-дәрмек жасау.

- Глюкозаға тәуелді тотығу стрессін индукциялау арқылы қатерлі ісік жасушалары өлімінің молекулалық механизмдерін анықтау.

- Әзірленген препараттың биологиялық қауіпсіздігі мен тиімділігін жануарлар модельдерінде бағалау.

- Қатерлі ісік геномдарының толық профилін жүргізу арқылы глюкозаға тәуелді оксидативті препаратқа сезімтал қатерлі ісік түрлерін анықтау.

- Әр түрлі қатерлі ісік түрлерінің глюкозаға тәуелді оксидативті препаратқа сезімталдығын болжайтын маркерлерді анықтау және валидациялау.

- Клиникада тиімді қолдану үшін глюкозаға тәуелді оксидативті препаратының дәрілік түрін формасын даярлау.

- Көтерімділігі, қауіпсіздігі, емдік әсерінің болуы, фармакокинетикалық және фармакодинамикалық сипаттамалары мен оның тиімділіктің бастапқы көрсеткіштерін анықтау үшін глюкозаға тәуелді оксидативті препаратының адам сынақтарына негізделген клиникалық сынақтардың бірінші фазасын жүргізу.

- Белгілі бір онкологиялық аурулары бар пациенттер тобындағы препараттың тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау үшін глюкозаға тәуелді оксидативті препаратының клиникалық сынақтарының екінші фазасын жүргізу.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

1.    «Қазақстан-2050» Стратегиясы. Сала алдына «Қазақстан-2050» Стратегиясымен маңызды міндет қойылған, ол әрбір азаматты сапалы медициналық көмекпен қамтамасыз ету шеңберінде 3 әлеуметтік саясаттың жаңа принциптеры – әлеуметтік кепілдіктер мен жеке жауапкершілік басымдығын іске асыру. Принцип - 4, 4.1 денсаулық сақтау саласындағы негізгі басымдықтар. Сондай-ақ, «Қазақстан-2050» Стратегиясына сәйкес медициналық ұйымдардағы барлық өндірістік процестерді стандарттау арқылы медициналық көмектің сапасы мен қауіпсіздігіне қол жеткізу қажет. Неғұрлым тиімді және қазіргі заманғы технологиялар мен медицина ғылымының жетістіктерін енгізу негізінде клиникалық протоколдарды, бейінді қызметтер стандарттарын әзірлеу және жетілдіру талап етіледі.

2.    Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 15 ақпандағы №636 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары – 2.18 «Кәсіпорындардың инновациялық қызметі үшін ынталандыру жасау» бастамасы және 2.19 «Адами капиталға баса назар аудару және жас ғалымдарды қолдау» бастамасы.

3.    Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2017 - 2021 жылдарға арналған стратегиялық жоспары 3-бөлімде. Саланың басым бағыттары, 1 - Стратегиялық бағыт-халықтың денсаулығын нығайту, 2-басым бағыт – «Медициналық қызметтер көрсетуді жетілдіру», 2.5 Ұлттық дәрілік саясатты іске асыру.

4.    «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының 2020 жылғы 7 шілдедегі № 360-VI кодексі. 5-бөлім. Фармацевтикалық қызмет, дәрілік заттар мен медициналық бұйымдардың айналысы.

5.    ҚР Президентінің 2020 жылғы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауы, VI міндет. Денсаулық сақтау жүйесін дамыту.

6.    Фармацевтикалық және медициналық өнеркәсіпті дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған кешенді жоспары, оған сәйкес Үкімет басшысы отандық фармацевтикалық өндіріс үшін, әсіресе клиникалық және клиникаға дейінгі сынақтарды ынталандыру бөлігінде мемлекеттік қолдау шараларын ауқымды кеңейтуді тапсырды.

4. Күтілетін нәтижелер

4.1 Тікелей нәтижелер:

Глюкозаны жоғары деңгейде тұтынатын қатерлі ісік түрлерін тежеуге бағытталған оксидативті препарат жетілдіріледі. Препараттың бастапқы тиімділігі қатерлі ісік клеткалары мен қатерлі ісік негізінде (тышқандардағы қатерлі ісік модельдері) көрсетілуі тиіс.

- қатерлі ісік клеткаларының глюкозаға тәуелді тотығу стресіне бейімділікті анықтайтын факторларды анықтайтын тотығу стрессін индукциялануы негізінде қатерлі ісік клеткаларының өліміне әкелетін молекулалық механизмдерді зерттеудің тұжырымдары.

- жануарлардың моделінде әзірленген препараттың биологиялық қауіпсіздігі мен тиімділігін бағалау жүргізіуі тиіс.

- қатерлі ісік ауруларының жоғары гетерогенділігін ескере отырып, оксидативті препаратқа сезімтал қатерлі ісік түрлерін анықтау қажет.

- Глюкоза-тәуелді оксидативті препаратқа ең сезімтал қатерлі ісік түрлеріне толық геномды секвенирлеу жүргізіуі тиіс. Осылайша, оксидативті препаратын енгізу кезінде цитотоксикалық күйзеліске әкелетін онкогендік мутациялардың түрлері анықталатын болуы тиіс.

- геномдық профирирлеу және функционалдық зерттеулер арқылы қатерлі ісіктердің әртүрлі түрлерінің оксидативті препаратқа сезімталдығын алдын-ала анықтайтын маркерлер анықталуы тиіс.

- клиникада қолдану үшін глюкоза-тәуелді оксидативті препараттың дәрілік формасы дайындалуы керек.

- глюкоза-тәуелді оксидативті препараттың клиникалық сынақтарының бірінші фазасы Қазақстан заңнамасына сәйкес төзімділікті, қауіпсіздікті, емдік әсерінің болуын, фармакокинетикалық және фармакодинамикалық сипаттамаларын және оның тиімділіктің бастапқы көрсеткіштерін анықтау үшін адамдарға сынақтар жасау арқылы жүргізілетін болуы тиіс.

- глюкоза-тәуелді оксидативті препараттың клиникалық сынақтарының екінші фазасы Қазақстан заңнамасына сәйкес белгілі-бір онкологиялық аурулары бар пациенттер тобында препараттың тиімділігі мен қауіпсіздігін бағалау жүргізу.

4.2 Соңғы нәтиже.

Ғылыми-техникалық әсері:

- қатерлі ісік жасушаларының глюкозаны сіңіру механизмі арқылы қатерлі ісік түрлерін басуға бағытталған тотықтырғыш препарат жасау.

-глюкозаға тәуелді оксид препаратын клиникаға енгізу және қатерлі ісік түрлері бар науқастарды емдеу үшін негіз жасау.

- бірінші және екінші фазалардың клиникалық сынақтарымен айқындалған қатерлі ісіктің белгілі бір түрлерін басуда жасалған препараттың тиімділігі,

-глюкозаға тәуелді тотықтырғыш препаратқа жоғары сезімталдығы бар ісіктердің қатерлі түрлерін анықтау үшін және препаратқа сезімталдықтың генетикалық маркерлерін сәйкестендіру үшін геномдық секвенирлеу.

- осы бағдарламаның нәтижелері әлемде теңдесі жоқ қатерлі ісік түрлерін емдеуде жаңа тиімді препарат жасауға ықпал етуі тиіс.

Ғылыми әсері: Қатерлі ісік түрлерін емдеуге арналған жаңа препараттың дамуы, оның негізі қатерлі ісік түрлеріне тән глюкозаның жоғарылауына әкелетін қатерлі ісік жасушаларының метаболизміндегі өзгеріс болып табылады.

Қатерлі ісік жасушаларын селективті басу үшін глюкозаға тәуелді оксид препаратын жасау.

Алдын-ала клиникалық және клиникалық зерттеулермен қатар, бұл бағдарлама осы рак клеткаларына селективті тотығу стрессінен туындаған цитотоксикалық әсер ету механизмдерін зерттеуге бағытталуы керек.

Экономикалық әсері: Қатерлі ісік түрлерін тиімді басу үшін құрылған жаңа препараттың дамуы.

Жаңа препаратты әзірлеу және енгізу Қазақстан азаматтарының денсаулық жағдайын жақсартып, халықтың әл-ауқатын жақсартуға ықпал етуі тиіс.

Қазақстанның онкологтары мен фарминдустриясы бүкіл әлемде қатерлі ісікті емдеуге арналған жаңа препаратты енгізуге тікелей мүдделі болатын әлемдік ауқымда жаңа дәрілік препаратқа сұраныс бар.

Бағдарламаның әлеуметтік әсері: Тиімді отандық препаратты енгізу есебінен төсек-күн санын, оңалту кезеңін едәуір қысқарту, бұл өз кезегінде жекелеген кәсіпорындардың экономикалық көрсеткіштеріне және тұтастай алғанда экономикалық жағдайға әсер етеді.

Өмір сапасын жақсарту, мүгедектікті төмендету, пациенттердің әлеуметтік белсенділік деңгейін арттыру. Жаңа жұмыс орындарын құру, ішкі қажеттілік есебінен де, экспорт есебінен де нарықты кеңейту, бұл ҚР фармацевтика саласы қызметкерлерінің табысын ұлғайтуға мүмкіндік береді.

Алынған нәтижелердің нысаналы тұтынушылары: Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігі, Онкологиялық диспансерлер, фарминдустрия.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер

Гуманитарлық ғылымдар саласындағы іргелі, қолданбалы, пәнаралық зерттеулер

Қазақстанның тарихи-мәдени мұрасы және рухани құндылықтары

2. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

2.1. Бағдарлама мақсаты:

Ұлттық тарихтың біртұтас көрінісін қалыптастыру үшін Қазақ даласының ежелгі мәселелерін кешенді зерттеу; тарихи ортаны теориялық қайта құру және Қазақстан аумағындағы тас дәуірінен этнографиялық қазіргі заманға дейінгі мәдени-тарихи процестердің сабақтастығын анықтау; Қазақстан аумағындағы тарихи-мәдени процестер бойынша іргелі білімді қалыптастыру, Қазақстандық археологиялық ғылымның кадрлық әлеуетін дамыту.

2.1.1 Алға қойылған мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер орындалуы тиіс:

- Өткен ғасырдың 60-шы жылдарынан бастап жиналған, бірақ әлі күнге дейін зерттелмеген және еліміздің ежелгі тарихының бірегей тас шежіресін білдіретін тас индустриясы үлгілерінің орасан зор коллекцияларын ғылыми айналымға енгізу арқылы Қазақстан аумағын ежелгі адамдардың қоныстануы және тас дәуірінде археологиялық мәдениеттің қалыптасуы мәселелерін зерттеу.

- Қазақстан аумағындағы палеометалл дәуірінің материалдық және рухани мұрасын зерттеу.

- Қазақ даласындағы ежелгі палеоэкономика дамуының ерекшеліктері мен заңдылықтарын анықтау, сондай-ақ Еуразиялық металлургиялық провинция құрылымындағы палеометалл дәуіріндегі қазақстандық тау-кен металлургия орталықтарының орнын анықтау.

- Ежелгі және орта ғасырдағы салт аттылар мәдениетінің өзара әрекеттестігі аясында қазақ даласындағы мәдени-тарихи процестерді зерттеу. Ерте темір дәуіріндегі қазақ даласы тұрғындарының мәдениетін зерттеу.

- Археологиялық материалдар бойынша ұлы қоныс аудару дәуірінде Қазақстанды мекен еткен халықтардың тарихы мен мәдениеті мәселелерін зерттеу.

-Ұлы түркі қағанаттары дәуіріндегі мәдени-тарихи үдерістерді және отырықшы-егіншілік мәдениеттерінің қалыптасуын зерттеу.

- Ежелгі кезеңде қазақ даласының аумағында мемлекеттердің пайда болуының алғышарттары мен жағдайларын ашу.

- Ұлық ұлыс (Жошы ұлысы) мәселелерін зерттеу.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

1. ҚР Тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаевтың бағдарламалық мақаласы Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» /«Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» // Егемен Қазақстан. 12 сәуір 2017 ж.

2. ҚР Тұңғыш Президенті Н.Ә. Назарбаевтың 2018 жылғы 21 қарашада жарияланған «Ұлы Даланың жеті қыры» бағдарламалық мақаласы.

3. ҚР Президенті Қ. К. Тоқаевтың 2021 жылғы 6 қаңтардағы «Тәуелсіздік – бәрінен қымбат» атты мақаласы

4. ҚР 2025 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары (2-Реформа. Технологиялық жаңарту және цифрландыру. «Ғылыми зерттеулер жүйесін дамыту» міндеті).

5. Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы 2-мақсат «Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына ғылымның үлесін ұлғайту», 5.2.3-тармақ. Ғылыми әзірлемелердің нәтижелілігін арттыру және әлемдік ғылыми кеңістікке интеграцияны қамтамасыз ету

6. «Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» 2019 жылғы 26 желтоқсандағы № 288-VІ ЗРК Заңы.

7. 2011 жылғы 18 ақпандағы № 407-IV «Ғылым туралы» ҚР Заңы.

4. Күтілетін нәтижелер.

4.1 Тікелей нәтижелер:

- ерте зерттеулермен жинақталған және ғылымның қазіргі жағдайы тұрғысынан қайта ойластырылған тас индустриясы үлгілерінің коллекцияларын ғылыми айналымға енгізу арқылы Қазақстанның әртүрлі экологиялық тауашаларының ежелгі адамдарының орналасу және қоныс аудару жолдарын көрсететін хронологиялық кезеңділігі мен мәдени ерекшеліктері бар Қазақстанның тас ғасыры ескерткіштерінің нақты археологиялық карталары.

- Қазақстан жеріндегі палеометалл дәуіріне тән археологиялық мәдениеттердің заттай және рухани мұрасы жайлы жаңа мәліметтер.

-ежелгі және орта ғасырлардағы салт аттылар мәдениетінің өзара әрекеттестігі аясында қазақ даласындағы мәдени-тарихи үдерістер бойынша жаңа деректер.

- Қазақ даласындағы тас, қола, ерте және кейінгі темір дәуірі, антикалық және орта ғасырларға жататын жерлеу-ғұрыптық, қоныстық және урбанизациялық ескерткіштерді зерттеу бойынша қорытындылар.

- ерте темір дәуіріндегі қазақ даласы тұрғындары мәдениетінің дамуы туралы сұрақтарға жауаптар.

- Қазақстан халықтарының қоныс аудару дәуірінің жүйелендірілген және талданған материалдары.

- ежелгі дәуірден кейінгі орта ғасырларға дейінгі археологиялық материалдар бойынша қазақ даласының аумағын мекендеген халықтар жайлы деректерді ғылыми айналымға енгізу.

- зертханалық және аналитикалық жұмыстар негізінде ежелгі палеоэкономиканың кейбір қырларын теориялық тұрғыдан қайта жаңғырту.

- Ұлы түркі қағанаттары дәуіріндегі мәдени-тарихи үдерістер және отырықшы-егіншілік мәдениеттердің бірігуі.

- ежелгі дәуірде қазақ даласы аумағында мемлекеттердің пайда болуының алғышарттары мен шарттары.

- мемлекет құрушы халықтың қалыптасу кезеңдері мен ерекшеліктері.

- Ұлық ұлыс (Жошы ұлысы) мәселелерін зерттеудің қорытындылары

4.2 Соңғы нәтиже.

Ғылыми әсері: Көптеген онжылдықтар ішінде жинақталған археологиялық материалдарды ғылыми айналымға енгізу.

Әдіснаманы жаңғырту ғылыми жұмыстың сапасын арттыруға және тарихи зерттеулердің фрагментарлығын еңсеруге мүмкіндік беруі тиіс. Қазақстан тарихындағы күрделі кезеңдерді қайта ойластыру, егемендік дәуірінде құбылыстар мен оқиғалардың тарихи сабақтастығын іздестіру. Алғашқы дәуірден жаңа заманға дейінгі археологиялық топтаманы гуманитарлық зерттеулерге қойылатын қазіргі заманғы әлемдік талаптар бойынша жүйелеу және талдау.

Палеолит және неолит дәуіріндегі тас индустриясын көрсететін кемінде 1500 тас артефактілерін өңдеу және ғылыми айналымға енгізу.

Қола дәуірінің 5-тен аз қоныс кешеніне ілеспе инвентарьдің толық сипаттамасымен талдау.

Палеометалл дәуіріндегі жүздеген жерлеу орындары мен қорымдарды жерлеу жабдықтарының мәліметтер базасын құру арқылы жүйелеу.

Түгендеу сыныптамасын жасай отырып, ерте көшпенділер дәуіріндегі 50-ден кем жерлеу-ғұрыптық кешендерін талдау.

Ежелгі дәуірден орта ғасырға дейінгі қазақ даласындағы жартасқа салынған жүзден кем емес суреттерді зерттеу және сипаттау.

Түркі дәуіріндегі жүздеген жерлеу кешендері мен тас мүсіндерін зерттеу.

1946 жылдан қазіргі кезеңге дейінгі қазақ даласы аумағындағы археологиялық зерттеулер туралы мыңнан кем емес есепті қамтитын мұрағаттық деректерді зерттеу және цифрландыру.

Экономикалық әсері: Ұлттық экономиканың даму процесі мен дәстүрлі мәдениеттің жандануы арасындағы байланысты анықтау. Бай мәдениетті, этностың үздік дәстүрлерін жаңғырту, ұлттық экономиканың одан әрі орнықты өсуіне пайдалы әсер ету.

Бағдарламаның әлеуметтік әсері: Бағдарламаны іске асыру қоғамның тарихи білімін қалыптастыру мақсатында ғылыми іздестірудің ең заманауи әдістеріне негізделген Қазақстанның дамуының біртұтас тарихи бейнесін жасауға мүмкіндік беруге тиіс. Бұл әсер біздің еліміздің көпғасырлық тарихы туралы бірегей білімді туындыларды кең аудиторияның қабылдауына дайындау арқылы қалың жұртшылыққа жеткізуден тұруы тиіс.

Алынған нәтижелердің нысаналы тұтынушылары: Білім және ғылым, мәдениет ұйымдары, мемлекеттік мекемелер және уәкілетті органдар, БАҚ, шағын және орта бизнес өкілдері, қалалық және ауылдық аумақтардың тұрғындары.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер.

Қоғамдық ғылымдар саласындағы іргелі, қолданбалы пәнаралық зерттеулер

Қазіргі заманғы халықаралық қатынастардың, жаһандық, өңірлік және трансшекаралық геосаяси, геоэкономикалық, геокеңістіктік процестердің өзекті проблемаларын зерттеу.

2 Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттері

2.1. Бағдарлама мақсаты:

Қазақстан Республикасының Президенті мәлімдеген ұлттық, өңірлік және халықаралық қауіпсіздік саласындағы «халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы шеңберінде орта және ұзақ мерзімді перспективаға арналған ішкі және сыртқы саясаттағы қазіргі заманғы және әлеуетті трендтерді зерттеу және болжау.

2.1.1 Алға қойылған мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер орындалуы тиіс:

- Сыртқы және ішкі саясатта «халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын іске асыру бойынша саяси зерттеулердің бірыңғай экожүйесін қалыптастыру;

- Сыртқы және ішкі саяси салалардағы қауіпсіздік салаларының барлық кешені бойынша: сыртқы саяси қауіпсіздік; рухани (этноконфессиялық, мәдени, тілдік, сәйкестік мәселелері) қауіпсіздік; ақпараттық қауіпсіздік; су қауіпсіздігі; демографиялық-көші-қон қауіпсіздігі; адами капитал сапасы, зияткерлік қауіпсіздік бойынша пәрменді ұсынымдарды талдау және әзірлеу;

- Адами капиталды дамыту: Қазақстанның солтүстік өңірлеріндегі демографиялық-көші-қон жағдайын Қазақстанның аумақтық тұтастығының жаңа тәуекелдері мен қауіп-қатерлері тұрғысынан талдау және болжау.

- 2018 жылы Каспий теңізінің құқықтық мәртебесі туралы Конвенцияға қол қойылғаннан кейінгі кезеңде Каспий бассейнінде өңірлік қауіпсіздікті нығайту және Каспий мемлекеттері арасындағы қатынастарды тұрақтандыру проблемаларын талдау;

-Өңірлік қауіпсіздікті қамтамасыз етудің негізгі бағыттары бойынша, оның ішінде энергетика, су, азық-түлік, көлік-коммуникация саласында, көші-қон саласында және қоршаған ортаны қорғау мәселелерінде Орталық Азия мемлекеттерінің саяси ұстанымдарын жақындастыру жолдарын талдау;

- Қазақстан халқының біртектілігі, диаспоралардың этнонационализмі және «халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы аясындағы тілдік мәселелер корпусын зерттеу»;

-Одан әрі әлеуметтік-экономикалық дамуы үшін жергілікті әлеуетті анықтау мақсатында өңірлердің дамуына кешенді талдау жүргізу;

- Экономикалық және әлеуметтік салалардағы, инфрақұрылымдағы, экологиядағы және басқа да салалардағы Өңірлердің дамуы үшін проблемалар мен қауіптерді анықтау;

- Әлеуметтік-саяси, мәдени-білім беру аспектілері бойынша ұсыныстар әзірлеу.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі: «Қазақстан-2050» Стратегиясы;

Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары;

ҚР Президентінің Жолдаулары; Қазақстан Республикасының Әскери доктринасы 29.09.2017 ж.;

Қазақстан Республикасының заңы «Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігі Туралы»;

Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;

Индустриялық-инновациялық дамудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;

2018-2022 жылдарға арналған «Цифрлық Қазақстан» мемлекеттік бағдарламасы;

Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың мемлекеттік бағдарламасы;

Елбасы Н. Назарбаевтың «Рухани жаңғыру», «Ұлы даланың жеті қыры» бағдарламалық мақалалары»; ҚР Президенті Қ.К. Тоқаевтың «Абай және ХХІ ғасырдағы Қазақстан» бағдарламалық мақаласы.

4 Күтілетін нәтижелер.

4.1 Тікелей нәтижелер:

- Жеке адамның, ұлт пен мемлекет қауіпсіздігінің интеграцияланған көрінісі ретінде елдің қауіпсіздігінің бірлігін қамтамасыз ететін «халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы контекстінде зерттеулер мен әзірлемелердің бірыңғай экожүйесін құру бойынша Таяу, Орта және ұзақ мерзімді перспективаға бағдарланған іске асырылатын кезеңдік ұсынымдар мен кешенді іс-шаралар.

- Қауіпсіздік бойынша кешенді ұсынымдар: сыртқы саяси қауіпсіздік; рухани (этноконфессиялық, мәдени, тілдік, сәйкестік мәселелері) қауіпсіздік; ақпараттық қауіпсіздік; су қауіпсіздігі; демографиялық-көші-қон қауіпсіздігі; адами капитал сапасы, зияткерлік қауіпсіздік;

- Қазақстанның солтүстік өңірлеріндегі демографиялық-көші-қон жағдайы жөніндегі шаралар кешені, өңірдің көші-қон тартымдылығын арттыру жөніндегі ұсынымдық шаралар;

- Каспий бассейнінде қауіпсіздікті нығайту саласындағы трендтердің болжамды пайымы;

- жаңа тәуекелдер мен қауіптер бойынша сатылы ұсынымдар кешені;

-Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды мемлекеттік басқарудың барлық деңгейлеріндегі ұжымдық және әкімшілік үдерістер үшін негізгі құрал ретінде пайдаланумен сипатталатын Қазақстанның электрондық демократиясы тұжырымдамасын жасау.

- Даулар мен жанжалдарды шешудегі халықаралық қауіпсіздік құрылымдарының - БҰҰ, ЕҚЫҰ, ШЫҰ, ҰҚШҰ, АӨСШК рөлінің болжамды ұсынымдары;

- Қазақстан халқының біртектілігі мәселелері бойынша теориялық есептер және оларды қолдану бойынша ұсыныстар;

-Сыртқы және ішкі саяси салада «халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасын іске асырудың әлеуметтік-саяси, мәдени - білім беру аспектілері бойынша ұсынымдар әзірлеу.

4.2 Соңғы нәтиже.

Бағдарламаның күтілетін ғылыми және әлеуметтік-экономикалық әсері Қазақстанның тиімді  саясатын жүзеге асыру мүмкіндіктерін кеңейтуге және нығайтуға ықпал етуі керек..

Бағдарламаның ғылыми, теориялық және практикалық міндеттерін шешу Қазақстан Республикасының қауіпсіздігін нығайтуға ықпал етуі керек: рухани, ақпараттық, су, зияткерлік, демографиялық және көші-қон, адами капитал сапасы; халықаралық аренада ұлттық мүдделерді ойдағыдай жүзеге асыру үшін адал, толерантты, достық ортаны құру.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер

Гуманитарлық ғылымдар саласындағы іргелі, қолданбалы, пәнаралық зерттеулер

Рухани жаңғыру және Ұлы даланың жеті қыры

2. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

2.1. Бағдарлама мақсаты:

Тарихшылар алдында қойылған міндетке сәйкес Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» мақаласында Қазақстанды саяси жаңғырту контексінде мемлекеттілік және ұлттық идея мәселесі бойынша Ұлы даланың көрнекті тұлғалары мен Алаш қайраткерлерінің мұрасын кешенді және пәнаралық зерделеу негізінде нақты ұсынымдар мен әзірлемелер енгізу

2.1.1 Алға қойылған мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер орындалуы тиіс:

- Ұлы даланың көрнекті тұлғаларының «Мәңгілік Ел» құндылығы туралы теориялық ілімдерін және оның ұлттық идеяны қалыптастырудағы рөлін талдау;

- Қазақ хандығы жанындағы мемлекеттілік пен тәуелсіздік идеясының маңызы және олардың қазіргі қазақстандық қоғамды жаңғыртудағы рөлі туралы аксиологиялық зерттеулер жүргізу, оның ішінде Генезис, даму факторлары мен жағдайларын зерттеу;

- Алаш қайраткерлерінің тәуелсіз Қазақ мемлекеттілігі туралы көзқарастарын зерделеу және XXI ғасырдың басындағы Тәуелсіз Қазақ мемлекетінің прототипі ретінде Алашорда үкіметінің қызметін және оның қазіргі қазақ мемлекеттілігін жетілдіру үшін маңызын талдау;

- Қазақ ұлттық идеясын қалыптастырудағы «Мәңгілік Ел», «Жерұйық» және Алаш идеяларының рөлін зерттеу;

- XXI ғасырда қазақ мемлекетінің тәуелсіздігін қамтамасыз етуде Ұлы Дала мұралары мен Алаш қайраткерлерінің парадигмалық жүйеленуін жүргізу және оны насихаттау әдістерін әзірлеу;

- Ұлы даланың көрнекті тұлғалары мен Алаш қайраткерлерінің мұрасын ұлттық идеяны жүзеге асырудағы принцип ретінде пайдалану бойынша ұсыныстар мен концептілер дайындау;

- жеке тұлғалардың қызметі мен үлесінің қағидаттарын, өлшемдері мен сипаттамаларын әзірлеу және

ұлттық идеяның әлеуметтік-мәдени аспектілеріне талдамалық зерттеулер жүргізу;

- Ұлы даланың көрнекті тұлғалары мен Алаш қайраткерлерінің ілімдерін ескере отырып, ұлттық идеяның тұжырымдамалық элементтерін зерттеу;

- саяси жаңғыртудағы тұлғаның рөліне тарихи-салыстырмалы талдау жүргізу;

- Ұлы даланың көрнекті тұлғалары мен Алаш қайраткерлерінің көзқарастарын, идеялары мен еңбектерін ғылыми түсіндіру және көпшілікке тарату;

- Қазақстанды саяси жаңғырту контексінде ұлттық идеяны іске асыру және мемлекеттілікті жетілдіру үшін практикалық ғылыми ұсынымдар әзірлеу.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

 «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың мақаласы, 05. 01.2021 //https://www.kazpravda.kz/news/prezident2/polnii-tekst-stati-tokaeva-nezavisimost-previshe-vsego Қазақстан Республикасының Президенті Қ. Тоқаевтың «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Қазақстан халқына Жолдауы (2020 ж.);

 Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы (2020 ж.).

 Қазақстан Республикасының Президенті Қ. Тоқаевтың «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына Жолдауы (2019 ж.);

 «ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың сайлауалды бағдарламасын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» баршаңызға амандық! Сабақтастық. Әділдік. Прогресс «Жалпыұлттық акциясы / Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 19 маусымдағы № 27 Жарлығы барысында алынған ұсыныстардың негізінде әзірленді.

 «Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы» / Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 988 Қаулысы

 «Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспарын бекіту және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарының күші жойылды деп тану туралы» / Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 15 ақпандағы № 636 Жарлығы

 «Ұлы даланың жеті қыры» ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың мақаласы // https://www.akorda.kz/ru/events/statya-glavy-gosudarstva-sem-granei-velikoi-stepi

 «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың бағдарламалық мақаласы//https://www.akorda.kz/ru/events/akorda_news/press_conferences/statya-glavy-gosudarstva-vzglyad-v-budushchee-modernizaciya-obshchestvennogo-soznaniya

 «Ұлытау баурайындағы ойлар: Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның болашағы туралы» //дереккөз URL https://www.inform.kz/ru/razmyshleniya-u-podnozhiya-ulytau-n-nazarbaev-o-buduschem-kazahstana_a2699345

 ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Жастар жылының ашылуындағы 2019 жылғы 23 қаңтардағы және «Nur Otan» партиясының XVIII съезіндегі 2019 жылғы 27 ақпандағы тапсырмасы

 «Сындарлы қоғамдық диалог - Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың 02.09.2019 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы

 «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері», ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2018 жылғы 10 қаңтардағы Қазақстан халқына Жолдауы

 «Қазақстандықтардың әл-ауқатының өсуі: табыс пен тұрмыс сапасын арттыру» ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 05.10.2018 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы

 Қазақстан Республикасының 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясы;

 «Ғылым туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 18 ақпандағы № 407-IV Заңы;

«Білім туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі Заңы

4. Күтілетін нәтижелер.

-Ұлы даланың көрнекті тұлғаларының «Мәңгілік Ел» құндылығы туралы қоғамдық-саяси ойларының теориялық ілімдерін талдау және оның ұлттық идеяны қалыптастырудағы рөлі;

- Қазақ хандығы жанындағы мемлекеттілік пен тәуелсіздік идеясының маңызы және олардың қазіргі қазақстандық қоғамды жаңғыртудағы рөлі туралы аксиологиялық зерттеулер, оның ішінде Генезис, даму факторлары мен жағдайларын зерттеу;

- Алаш қайраткерлерінің тәуелсіз Қазақ мемлекеттілігі туралы көзқарастарын зерттеу нәтижелері және XXI ғасырдың басындағы Тәуелсіз Қазақ мемлекетінің прототипі ретінде Алашорда үкіметінің қызметіне және оның қазіргі қазақ мемлекеттілігін жетілдірудегі маңыздылығына талдау жүргізілді;

- «Мәңгілік Ел», «Жерұйық» және Алаш идеяларының Қазақ ұлттық идеясының қалыптасуындағы зерттелген рөлдері XXI ғасырда қазақ мемлекетінің тәуелсіздігін қамтамасыз етуде Ұлы Дала мұралары мен Алаш қайраткерлерінің парадигмалық жүйеленуі және оны насихаттаудың әзірленген әдістері қарастырылды;

- Ұлы даланың көрнекті тұлғалары мен Алаш қайраткерлерінің мұрасын ұлттық идеяны жүзеге асырудағы принцип ретінде пайдалану бойынша дайындалған ұсынымдар мен тұжырымдамалар;

- тұлғалардың қызметі мен үлесінің әзірленген қағидаттары, критерийлері мен сипаттамалары және ұлттық идеяның әлеуметтік-мәдени аспектілеріне аналитикалық зерттеулер жүргізу;

- ұлттық идеяны қалыптастырудағы зерттелген тұжырымдамалық элементтер және оның мемлекеттік саясатты іске асырудағы функционалдық маңызы;

-саяси жаңғырту мен ұлттық идеяны іске асырудың зерттелген үдерістері аса көрнекті саяси және мемлекеттік қайраткерлерге, әсіресе, саяси жаңғыртудағы тұлғаның рөліне тарихи-салыстырмалы талдау жүргізу;

- Ұлы даланың көрнекті тұлғалары мен Алаш қайраткерлерінің дүниетанымдық жүйелерін, көзқарастарын, идеялары мен еңбектерін ғылыми интерпретациялау;

- ұлттық идеяны жүзеге асыру және мемлекеттілікті жетілдіру үшін мемлекеттік саясатты жүзеге асыруда талап етілетін практикалық ғылыми ұсыныстар, ұлттық идеяны қалыптастырудағы тұжырымдамалық компоненттердің құрылымдық элементтерін теориялық зерттеу нәтижелері бойынша.

4.1 Тікелей нәтижелер:

Қазақстанды саяси жаңғырту жағдайында Ұлы даланың көрнекті тұлғалары мен Алаш қайраткерлерінің мұраларын ескере отырып, мемлекеттік институттарды жетілдіру және ұлттық идеяны қалыптастыру туралы ұсыным.

4.2 Соңғы нәтиже.

Бағдарлама әлеуметтік-гуманитарлық ойларды дамытуға, отандық тарихи тұлғалар саласындағы ғылыми зерттеулерге, қоғамдық және мемлекеттік идеология институттарын зерттеуге бағытталуы керек, сондықтан ол мемлекет пен қоғамның қалыптасуы мен дамуындағы, трансформациясы мен модернизациясындағы тұлғаның үлесі мен рөлін зерттеу саласындағы мемлекеттің қазіргі қажеттіліктерін қанағаттандырады.

Экономикалық әсері: Гуманитарлық білім мен идеялардың дамуы әлеуметтік ғылымдар салаларымен, оның ішінде экономикалық, сондай-ақ экономика салалары үшін де тығыз байланысты және олардың қоғам мен мемлекеттің одан әрі дамуы үшін қуатты серпінді қамтамасыз етуге тиіс.

Бағдарламаның әлеуметтік әсері: Қазіргі Қазақстан ұлттық даму саласындағы түбегейлі өзгерістерге бағытталған қоғамдық сананы жаңғырту реформаларын белсенді іске асыруда, онда бірінші кезекте ұлттық код және мәдени дәстүрлер, бірегейлік және социум, ұлт, мемлекет және қоғамдық идея сияқты құрамдас компоненттер, элементтер мен санаттар ескерілуге тиіс. 

Алынған нәтижелердің нысаналы тұтынушылары: Мемлекеттің ішкі саясатын іске асыру жөніндегі уәкілетті мемлекеттік ұйымдар, ғылыми-білім беру мекемелері, қоғамдық даму институттары және үкіметтік емес ұйымдар.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер

Қоғамдық ғылымдар саласындағы іргелі, қолданбалы, пәнаралық зерттеулер

Қоғамдық ғылымдардың өзекті мәселелері және пәнаралық зерттеулер

2. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

2.1. Бағдарлама мақсаты:

Қазақстанда ХХ ғасырдың 20-30-шы жылдарының басындағы ашаршылық себептеріне ғылыми айналымға енгізілмеген жаңа көздер мен материалдар бойынша жүйелі және кешенді тарихи-этнологиялық зерттеу жүргізу және Мемлекет басшысының «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» атты мақаласы аясында жаңа әдіснамалық қағидаттар аспектісінде бұрын анықталған тарихи фактілерді ұғыну.

2.1.1 Алға қойылған мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер орындалуы тиіс:

- жарияланған дереккөздерді жүйелі зерттеу және толыққанды талдау: мұрағат материалдарының жинақтары, кең қолжетімділіктегі оқиға куәгерлерінің естеліктері;

- бағдарлама тақырыбы бойынша әдебиеттер мен дереккөздер базасын қалыптастыру;

- ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы ашаршылық туралы мұрағат материалдары мен құжаттарын республикалық және ресейлік мұрағаттарда, оның ішінде жабық қол жетімділікте анықтау (ҰҚК, ФҚҚ мұрағаттары);

- жиналған материалдарды өңдеу, жүйелеу және талдау, оларды салыстыру, жаппай ашаршылықтың негізгі себептерін, тенденциялары мен салдарын анықтау;

- ұжымдастыру, отырықшыландыру, малды айыру, жаппай аштық пен қоныс аударудың бүкіл процесін сүйемелдейтін КСРО-ның, атап айтқанда ҚазКСР-нің және басқа да одақтас республикалардың (Украина, Ресей, Белоруссия) заңнамалық базасына салыстырмалы талдау жүргізу;

- зерттеу тақырыбы бойынша Мұрағаттық істерді алу бойынша РФ, ҚР барлық облыстық мұрағаттарымен хат алмасу;

- ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы ашаршылық салдарының жалпы сипаттамаларын анықтау мақсатында Қазақстан өңірлерінде посткеңестік елдердің отандық және шетелдік ғалымдары мен зерттеушілерін тарта отырып, іздестіру жұмыстарын ұйымдастыру;

- іздестіру жасақтарын ұйымдастыру және студент жастарды, жоғары сынып оқушыларын жұмысқа тарту, тарихи және патриоттық сананы қалыптастыруға ықпал ету.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

«Ғылым туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 18 ақпандағы № 407-IV Заңы;

Қазақстан Республикасының тіл саясатын іске асыру жөніндегі 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;

Қазақстан Республикасының 2050 жылға дейінгі Даму стратегиясы;

Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламалық мақаласы;

Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 17 сәуірдегі № 462 Жарлығы;

Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 26 қазандағы № 569 Жарлығы;

Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 19 ақпандағы № 637 Жарлығы;

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 13 наурыздағы № 27-ө Өкімі;

Қазақстан Республикасының Президенті Қ. Тоқаевтың «Сындарлы қоғамдық диалог – Қазақстанның тұрақтылығы мен өркендеуінің негізі» атты Қазақстан халқына Жолдауы (2019 ж.);

Қазақстан Республикасының Президенті Қ. Тоқаевтың «Жаңа жағдайдағы Қазақстан: іс-қимыл кезеңі» атты Қазақстан халқына Жолдауы (2020 ж.);

Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы (2020 ж.).

Қазақстан Республикасының Президенті Қ.Тоқаевтың «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» атты мақаласы (2020 ж.).

4. Күтілетін нәтижелер:

- ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы ашаршылық туралы мұрағат материалдары мен құжаттарын, республикалық және ресейлік мұрағаттарда, оның ішінде жабық қол жетімділікте анықтау нәтижелері (ҰҚК, ФҚҚ мұрағаттары);

- жиналған материалдарды ғылыми өңдеу, жүйелеу және талдау, оларды салыстыру, жаппай ашаршылықтың негізгі себептерін, тенденциялары мен салдарын анықтау;

- ұжымдастыру, отырықшыландыру, малды айыру, жаппай ашаршылық пен қоныс аударудың бүкіл процесін сүйемелдейтін КСРО-ның, атап айтқанда Қазақ КСР-і мен басқа да одақтас республикалардың (Украина, Ресей, Белоруссия) заңнамалық базасын салыстырмалы талдау;

- зерттеу тақырыбы бойынша Мұрағаттық істерді алу бойынша ҚР, РФ барлық облыстық мұрағаттарымен хат жазысуды талдау бойынша жұмыс нәтижелері;

- ХХ ғасырдың 20-30 жылдарындағы ашаршылық зардаптарының жалпы сипаттамаларын анықтау мақсатында посткеңестік елдердің отандық және шетелдік ғалымдары мен зерттеушілерін тарта отырып, Қазақстан өңірлеріндегі іздестіру жұмыстарының нәтижелері;

- Қазақстан тарихын оқыту бойынша оқу құралдарының Тарихи материалдарын бейімдеу.

4.1 Тікелей нәтижелер:

- қазақ халқының ашаршылық салдарынан жаппай жерлеу карталары;

- мұрағаттарды жаңа далалық материалдармен толықтыру;

- жиналған материалдарға арналған жеке сайт;

- ашаршылықтың тірі куәгерлерінің естеліктер жинағын басып шығару;

- мұрағаттық және жазбаша құжаттық материалдар жинағын басып шығару;

- ұжымдық монография шығару.

4.2 Соңғы нәтиже.

Зерттеу нәтижелері Қазақстанның жаңа тарихы кезеңі бойынша мектеп және жоғары оқу орындары оқулықтары мен хрестоматияларының мазмұнын едәуір жақсартуға мүмкіндік беруі тиіс.

Бұрын жарияланбаған және белгісіз мұрағаттық және жазбаша дереккөздерден тұратын хрестоматия шығару.

«Тарих» мамандығы бойынша оқитын магистранттар мен докторанттарға арналған арнайы курс әзірлеу.

Өткен ғасырдың 20-30-жылдарындағы жаппай ашаршылық туралы деректердің электрондық базасын құру.

ҚР мұрағаттарының деректер базасын толықтыру.

 1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарламаға арналған мамандандырылған бағыт атауы (бұдан әрі - бағдарлама):

Әлеуметтік және қоғамдық ғылымдар саласындағы зерттеулер

 Қоғамдық ғылымдар аясындағы іргелі, қолданбалы пәнаралық зерттеулер.

 Әлеуметтік ғылымдар мен пәнаралық зерттеулердің өзекті мәселелері.

 2. Бағдарлама мақсаты мен міндеттері

 2.1. Бағдарлама мақсаты:

Қазақстан Республикасында білім беруді құқықтық дамыту, балалардың құқықтарын қорғау жүйесінің проблемаларын кешенді пәнаралық зерттеу және ҚР және шет елдердің, оның ішінде ЭЫДҰ елдерінің заңнамасы мен құқық қолдану практикасын зерделеу негізінде білім беру саласын және балалардың құқықтарын қорғау жүйесін құқықтық реттеуді жетілдіру үшін теориялық және практикалық маңызы бар ұсынымдарды әзірлеу. 

 Осы мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді шешу қажет:

 - Қазақстан Республикасының Білім беру саласындағы мемлекеттік және корпоративтік басқаруды дамытудың негізгі кезеңдерін талдау және бағалау; шешуді талап ететін нақты проблемаларды айқындау мақсатында заңнаманы дамытудың алғышарттарын және осы саладағы ағымдағы жағдайды бағалау;

- цифрлық білім беру технологияларын ескере отырып, білім беру саласында жүйелі кезең-кезеңімен құқықтық дамуды және балалардың құқықтарын қорғау институттарын құру бойынша жаңа іргелі педагогикалық және әлеуметтік Ғылыми білім әзірлеу;

- Финляндия, Нидерланды, Ұлыбритания, Жапония, Сингапур елдерінің, сондай-ақ ЭЫДҰ-ның басқа елдерінің және білім беру жүйесі дамыған мемлекеттердің және балалардың құқықтарын қорғау институттарының тәжірибесін қоса алғанда, білім беру саласындағы мемлекеттердің шетелдік тәжірибесін салыстырмалы талдау;

-Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін жетілдіру саласындағы әртүрлі ұлттық және шетелдік сарапшылардың (педагогтер, педагог-психологтар, әлеуметтанушылар, саясаттанушылар) ұсынымдарын зерделеу;

- Қазақстан Республикасының Білім беру саласындағы қолданыстағы заңнамасын және балалардың құқықтарын қорғау институттарын құқықтық нормалардағы олқылықтардың, коллизиялардың және басқа да кемшіліктердің бар-жоғына талдау жасау, сондай-ақ оларды шешу жолдарын іздеу;

- балаларға қатысты зорлық-зомбылық пен буллингтің өзекті аспектілерін зерттеу: Мемлекеттік-құқықтық саясаттың қазіргі жағдайы мен бағасы;

- Қазақстан Республикасындағы жасөспірімдер суицидінің себептерін, қауіп факторларын, проблемаларын зерттеу және мемлекеттік-құқықтық саясатты бағалау;

- білім беру және балалардың құқықтарын қорғау жүйесін дамыту саласында әлеуметтік зерттеулер жүргізу;

- білім беру және балалардың құқықтарын қорғау жүйесін құқықтық реттеу саласындағы халықаралық нормалар мен стандарттарды, оның ішінде Қазақстан Республикасының Бала құқықтары туралы БҰҰ Конвенциясына хабарлау рәсіміне қатысты Факультативтік хаттаманы ратификациялауға дайындығы мәселелерін талдау;

- Қазақстан Республикасының Білім беру саласындағы қолданыстағы заңнамасын және балалардың құқықтарын қорғау институттарын жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар әзірлеу;

- құқықтық нормалардың орын алған олқылықтарын, коллизияларын және басқа да кемшіліктерін жою және еңсеру мақсатында Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына өзгерістер мен толықтырулар дайындау (салыстырма кесте).

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

 1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданды) (23.03.2019ж. өзгертулер және толықтырулармен).

 2. Қазақстан Республикасының Президенті - Ұлт Көшбасшысы Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы: Қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына жолдауы (Астана, 14 желтоқсан 2012 ж.): 4. Білімдер мен кәсіби дағдылар - кадрларды даярлау мен қайта даярлаудың қазіргі заманғы жүйесінің маңызды белгілері.

 3. Тұңғыш Президенттің «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» 2018 жылғы 10 қаңтардағы жолдауы. Жетінші тапсырма. Адами капитал - жаңарудың негізі. Білім берудің жаңа сапасы.

 4. «Қазақстан Республикасының 2025 жылға дейінгі дамуының стратегиялық жоспарын бекіту және Қазақстан Республикасы Президентінің кейбір жарлықтарының күшін жою туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2018 жылғы 15 ақпандағы № 636 Жарлығы (2019 жылдың 10 қыркүйегінде өзгертулер енгізілді): Реформа 1. Жаңа адам капиталы, «Білім экономикалық өсудің негізі» басымдығы; Реформа 2. Технологиялық жаңару және цифрландыру, «Ғылыми зерттеу жүйесін дамыту» мақсаты; Реформа 4. Сыбайлас жемқорлықсыз заңның үстемдігі, «Заңнаманы жетілдіру және заңдарды сақтау үшін жағдайларды қамтамасыз ету» басымдығы, «Адам құқықтары мен бостандықтары мен меншік құқықтарын қорғау тетіктерін жетілдіру».

 5. «Қазақстан Республикасының білімі мен ғылымын дамытудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2019 жылғы 27 желтоқсандағы №988 қаулысы: 1-мақсат. қазақстандық білім мен ғылымның бәсекеге қабілеттілігі, жалпыадамзаттық құндылықтарға негізделген жеке тұлғаны тәрбиелеу және оқыту.

6. «Білім туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі №319-III Заңы (01.08.2021 ж. өзгертулер және толықтырулармен).

7. «Ғылым туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 18 ақпандағы №407-IV Заңы (2019 жылғы 28 қазандағы өзгерістер және толықтырулармен).

8. «Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 8 тамыздағы №345-II Заңы (07.07.2020 ж. өзгертулер және толықтырулармен).

4. Күтілетін нәтижелер

 4.1 Тікелей нәтижелер:

- Қазақстан Республикасының Білім беру саласындағы мемлекеттік және корпоративтік басқаруды дамытудың ұсынылатын негізгі кезеңдері;

- цифрлық білім беру технологияларын ескере отырып, білім беру саласында жүйелі кезең-кезеңімен құқықтық дамуды және балалардың құқықтарын қорғау институттарын құру бойынша жаңа іргелі педагогикалық және әлеуметтік Ғылыми білім;

- Финляндия, Нидерланды, Ұлыбритания, Жапония, Сингапур және ЭЫДҰ-ның басқа да елдерінің, сондай-ақ білім беру жүйесі дамыған мемлекеттердің және балалардың құқықтарын қорғау институттарының тәжірибесін қоса алғанда, білім беру саласындағы мемлекеттердің шетелдік тәжірибесі;

- балаларға қатысты зорлық-зомбылық пен буллингтің өзекті аспектілері: Мемлекеттік-құқықтық саясаттың қазіргі жағдайы мен тиімділігі;

- Қазақстан Республикасындағы жасөспірімдер суицидінің жай-күйі, себептері, тәуекел факторлары, проблемалары және мемлекеттік-құқықтық саясаттың тиімділігі;

- білім беру жүйесін дамыту және балалардың құқықтарын қорғау саласындағы әлеуметтік зерттеулердің нәтижелері;

- білім беру және балалардың құқықтарын қорғау жүйесін құқықтық реттеу саласындағы халықаралық нормалар мен стандарттарға, оның ішінде Қазақстан Республикасының Бала құқықтары туралы БҰҰ Конвенциясына хабарлау рәсіміне қатысты Факультативтік хаттаманы ратификациялауға дайындығы мәселелеріне сәйкестігі;

- Балалардың құқықтарын қорғау бойынша білім беру жүйесін және институттарды жетілдіру саласындағы әртүрлі ұлттық және шетелдік сарапшылардың (педагогтер, педагог-психологтар, әлеуметтанушылар, саясаттанушылар, заңгерлер) ұсынымдары;

- Қазақстан Республикасының Білім беру саласындағы нормативтік құқықтық актілері және балалардың құқықтарын қорғау жөніндегі институттар бойынша құқықтық нормалардағы олқылықтардың, коллизиялардың және басқа да кемшіліктердің болуы тұрғысынан талдамалық анықтамалар жатады.

4.2 Соңғы нәтиже.

- цифрлық білім беру технологияларын ескере отырып, білім беру саласында жүйелі кезеңдік құқықтық дамуды және балалардың құқықтарын қорғау институттарын құру бойынша жаңа іргелі ғылыми білім;

- Финляндия, Нидерланды, Ұлыбритания, Жапония, Сингапур және ЭЫДҰ-ның басқа да елдерінің, сондай-ақ білім беру жүйесі дамыған мемлекеттердің және балалардың құқықтарын қорғау институттарының тәжірибесін қоса алғанда, білім беру саласындағы мемлекеттердің шетелдік тәжірибесін пайдалану бойынша нақты ұсынымдар;

- Қазақстан Республикасының Білім, ғылым және балалардың құқықтарын қорғау саласындағы қолданыстағы заңнамасын олқылықтардың, коллизиялардың және құқықтық нормалардың басқа да жетілмегендігінің мәніне зерттеу бойынша талдамалық есеп;

- білім беру жүйесін дамыту және балалардың құқықтарын қорғау саласындағы әлеуметтік зерттеулер есебі;

- білім беруді құқықтық дамыту және балалардың құқықтарын қорғау саласындағы, оның ішінде балаларға қатысты зорлық-зомбылық және буллинг, жасөспірімдердің суицид мәселелері бойынша халықаралық нормалар мен стандарттарға сәйкестігіне талдамалық есеп;

- білім беруді және балалардың құқықтарын қорғау жүйесін жүйелі құқықтық дамыту үшін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын жетілдіру жөніндегі нақты ұсыныстар;

- Қазақстан Республикасының Білім беру және балалардың құқықтарын қорғау жүйесі саласындағы заңнамасын жетілдіру мақсатында нормативтік құқықтық актілердің жобаларын дайындау кезінде заң шығару жұмысында пайдаланылуы мүмкін заңнамалық түзетулер (салыстырма кесте).

Ғылыми әсері: білім берудің құқықтық дамуын және балалардың құқықтарын қорғау жүйесін кешенді жүйелі зерттеу мүмкіндігі, бұл құқықтық нормалардың сапасы мен іске асырылуына және осы салада және қызметтің жекелеген бағыттарында тиімді құқықтық базаны қалыптастыруға тікелей әсер етеді, іргелі педагогикалық, әлеуметтік ғылымдарға, заң ғылымының, атап айтқанда, конституциялық және білім беру құқығы ғылымының қалыптасуы мен дамуына елеулі үлес қосады.

Жалпы ғылыми пәнаралық зерттеу әдістерін қолдана отырып, адам капиталын дамытудың, қазақстандық білім берудің бәсекеге қабілеттілігін арттырудың және балалардың құқықтарын қорғаудың көптеген іргелі ғылыми-практикалық міндеттерін кешенді шешуге мүмкіндік беретін жаңа ғылыми нәтижелер.

Әлеуметтік-экономикалық әсері: 2023 жылға қарай цифрлық білім технологиясына балалардың қолжетімділік үлес салмағын 100%-ға жеткізу арқылы, Қазақстанның барлық деңгейлеріндегі қазақстандық білім беру сапасын арттыру. Жасөспірімдер қатысуымен жасалынатын қылмыс мөлшерінің үлес салмағын кеміту.

Алынған нәтижелердің нысаналы тұтынушылары: Заң, педагогикалық, әлеуметтік бейіндегі ғалымдар мен ғылыми-зерттеу ұйымдары, мемлекеттік мекемелер мен уәкілетті мемлекеттік органдар, жергілікті атқарушы органдар, құқық қорғау органдары, омбудсмендер, ювеналды соттар, құқық қорғау ұйымдары, өңірлік шаруашылық жүргізуші субъектілер, шағын және орта бизнес өкілдері, қалалық және ауылдық аумақтардың тұрғындары.

1. Жалпы мәліметтер:

1.1. Ғылыми, ғылыми-техникалық бағдарлама (бұдан әрі – бағдарлама) үшін мамандандырылған бағыттың атауы:

Әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар саласындағы зерттеулер.

Гуманитарлық ғылымдар саласындағы іргелі, қолданбалы, пәнаралық зерттеулер:

Тарих пен мәдениеттің, әдебиет пен тілдің, дәстүрлер мен құндылықтардың ортақтығы.

2. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері

2.1 Бағдарламаның мақсаты:

Қазақ тілінің тарихынан, даму динамикасынан, бүгінгі жағдайынан жан-жақты ақпарат беретін, әрі тіл үйренушінің алуан түрлі тілтанымдық мұқтажын өтейтін ғылыми-зерттеу және оқыту Интернет-ресурсы ретіндегі цифрланған мәтіндік базасының көлемі 40 млн. сөзқолданыстан тұратын, терең аннотацияланған, теңгерімді, репрезентативті Қазақ тілінің ұлттық корпусын (бұдан әрі - ҚТҰК) әзірлеу және қызметін қамтамасыз ету.

2.1.1 Қойылған мақсатқа жету үшін келесі міндеттер шешілуі тиіс:

- ғылыми-зерттеу және оқыту Интернет-ресурсы ретіндегі ҚТҰК-ның барлық функционалды стильдерді қамтитын цифрланған мәтіндік базасының көлемін 40 млн. сөзқолданысқа жеткізу;

- ғылыми-зерттеу жүргізудің тиімді ақпараттық-инновациялық дереккөзі болуы үшін ҚТҰК-дағы лингвистикалық белгіленім (тіл деңгейлеріне сәйкес барлық талдау) түрін кеңейту: а) лексика-семантикалық, ә) мәдени-семантикалық, б) просодикалық белгіленім әзірлемелерін жасау және енгізу;

- ҚТҰК-ға енетін (бұрын қолға алынбаған) жаңа ішкорпус түрлерін: 1) «Қазақша-орысша параллель ішкорпусын»; 2) «Қазақ тілінің ауызша тіл ішкорпусын»; 3) «Қазақ тілінің тарихи мәтіндер ішкорпусын» жасау;

- аталған жаңа ішкорпус түрлерінің әрқайсысына тән лингвистикалық және экстралингвистикалық (метамәтіндік) белгіленімдер әзірлемесін жасау және енгізу;

- ғылыми-зерттеу жүргізу процесінде пайдаланушыға мол мәлімет беру, әрі жедел табу мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін ҚТҰК сайтының «Іздеу (Поисковик) жүйесі тәсілдерін түрлендіру, жетілдіру;

- корпусты қолданушыға ҚТҰК-ға енгізілген ақпараттар мен дереккөздерді ғылыми-зерттеу жұмыстарына пайдаланудың әдіс-тәсілдері туралы анықтамалық нұсқаулық әзірлеу (кітапша және видоеролик);

- қазақ тілін ана тілі ретінде білетін және оны жаңадан үйренуші тілұстармандарға қазақ тілінің барлық қабаттарын оқытуға бағытталған (қазақ тілінің сөз байлығын, сөздердің мағыналық өрісін, мәдени-семантикалық және ұлттық-танымдық мазмұнын) лингводидактикалық мәлімет беретін интерфейсін жасау және енгізу;

- отандық Корпустық лингвистика ғылыми пәнінің мазмұнын ҚТҰК әзірлеу барысында жинақталған теориялық және практикалық жаңа білімдер жүйесімен  байыту.

3. Стратегиялық және бағдарламалық құжаттардың қандай тармақтары шешіледі:

Бағдарламаның орындау төмендегі стратегиялық және бағдарламалық құжаттарда көзделген міндеттерді іске асыруға, мақсаттары мен көрсеткіштеріне қол жеткізуге мүмкіндік беруі тиіс:

 «Ғылым туралы» 2011 жылғы 18 ақпандағы № 407-IV Қазақстан Республикасының Заңы;

 Қазақстан Республикасындағы тіл саясатын іске асырудың 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы;

 2050 жылға дейінгі Қазақстан Республикасының даму стратегиясы;

 Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Н. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» атты бағдарламалық мақаласы;

 Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 17 сәуірдегі № 462 Жарлығы;

  Қазақстан Республикасы Президентінің 2017 жылғы 26 қазандағы № 569 Жарлығы;