«Сапалы өнім» жобасы тұтынушыларды қорғаудың тиімділігін арттыруға бағытталған. Қазақстандықтар, бірінші кезекте, қоғамдық институттар өздерінің сапалы және қауіпсіз өнімге құқықтарын мәлімдеуі тиіс.
Жария тұжырымдама туралы Ақтөбе облысы бойынша сауда және тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментінің басшысы Жұмамұрат Алдашев айтып берді:
- «Сапалы өнім» Қазақстан Республикасының Сауда және интеграция министрлігімен таныстырылды. Жоба өркениетті нарықтық қатынастарды құрудағы шешуші, бұрылыс сәтіне жол ашуды көздейді.
— Бұл тұжырымдама елде қандай мақсатта іске қосылуда?
— Сауда және интеграция министрлігінің жанында саудадағы техникалық кедергілер, сондай-ақ қауіпсіз өнімдерді әкелу және олардың айналымы мәселелері бойынша ахуалдық штаб жұмыс істейді. Оның мақсаты - Қазақстан Республикасы Президентінің 2023 жылғы 1 қыркүйектегі «Әділ Қазақстанның экономикалық бағдары» Жолдауында айтылған мемлекеттік бақылаудың қолданыстағы құралдарын қолдана отырып, ішкі нарықты арзан және сапасыз импорттан қорғау.
— Штаб құрамына кімдер кіреді?
— Салалық министрліктің, сондай-ақ денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы министрліктерінің, техникалық реттеу және метрология, санитарлық-эпидемиологиялық бақылау, ветеринарлық қадағалау және бақылау, агроөнеркәсіптік кешендегі мемлекеттік инспекция комитеттерінің басшылары және Қазақстандық стандарттау және метрология институтының өкілдері.
— Жұмыстың нәтижесі қандай?
— Импорттық өнімдердің 68 түрі бірлесіп зерттелді. 19 түрі бойынша тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі туралы нормативтерді бұзу анықталды. Атап айтқанда, өнімнің санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға, мәлімделген сипаттамалар мен құрамға, сондай-ақ таңбалау талаптарына сәйкес келмеуі сияқты бұзушылықтар туралы сөз болып отыр.
Нәтижесінде министрлік тамақ өнімдерінің сәйкестігі туралы 63 декларацияны және сәйкестікті бағалау туралы 200-ден астам құжатты алып тастады.
— «Сапалы өнім» бағдарламасын жүзеге асыру үшін заңнамалық құралдар мен тетіктер дайын ба?
— Қолданыстағы «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» ҚР Заңы қоғамдық бірлестіктерге тауардың тұтынушылық қасиеттерін зерттеуге мүмкіндік береді, өнімнің сапасы мен қауіпсіздігіне сараптама жүргізуге бастамашылық жасауға, өнімнің сапасы туралы қоғамдық пікірді анықтау үшін халыққа сауалнама жүргізуге, мемлекеттік органдарға тауардың сапасын бағалау мақсатында жүгінуге, тұтынушылардың мүддесі үшін сотқа талап қоюға, өнімнің сапасы мен қауіпсіздігін зерттеу нәтижелері туралы ақпаратты тарату, фото-, тауарды өткізу орындарына барған кезде жасалатын барлық іс-әрекеттерді аудио-, бейнетіркеу.
Айта кету керек, 9 ай ішінде облыстық қоғамдық бірлестіктер тұтынушылардың 894 өтінішін қарады. Нәтижесінде 692 шағым қанағаттандырылып, 188-і бойынша түсініктемелер берілді және құқықтық көмек көрсетілді. Сот және сотқа дейінгі процедура арқылы тұтынушыларға 32,8 миллион теңге қайтарылды.
Әңгіме соңында облыстық департамент басшысы ішкі нарықта азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету азаматтық қоғамның, қоғамдық институттардың, бұқаралық ақпарат құралдарының және жалпы тұтынушылардың белсенді ұстанымынсыз қол жеткізу мүмкін еместігін атап өтті.