Пайдаланушылардың назарына!
Қолданушыларға ыңғайлы болуы үшін РҚАО мазмұнды жасады.
ПРЕСС-РЕЛИЗ
Осы Заң Қазақстан Республикасы прокуратурасының мәртебесін, құзыретін, қызметінің ұйымдастырылуы мен тәртібін айқындайды.
1 тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР
1 бап. Прокуратураны тағайындау
Прокуратура мемлекет атынан Қазақстан Республикасының аумағында заңдылықтың сақталуына заңда белгіленген шекте және нысандарда жоғары қадағалауды жүзеге асырады, сотта мемлекеттің мүддесін білдіреді және мемлекет атынан қылмыстық қудалауды жүзеге асырады.
2 бап. Прокуратура қызметінің құқықтық негіздері
Прокуратураның құзыреті, ұйымдастырылуы мен қызмет тәртібі Конституциямен және заңмен белгіленеді.
3 бап. Прокуратура органдарын ұйымдастыру және олардың қызметінің қағидаттары
1. Прокуратура төменгі прокурорларды жоғары тұрған прокурорларға және Бас Прокурорға бағындыра отырып, бірыңғай орталықтандырылған жүйені құрайды.
2. Прокуратура өз өкілеттігін заңдылық, басқа мемлекеттік органдардан, лауазымды адамдардан тәуелсіздік және Қазақстан Республикасының Президентіне ғана есеп беру қағидаттарында жүзеге асырады.
3. Прокуратура органдарының өз функциялары мен өкілеттіктерін жүзеге асыруы кезінде олардың қызметіне араласуға тыйым салынады.
4. Прокуратураның кәсіпкерлік субъектілерінің, ұйымдар мен мемлекеттік органдардың қызметіне араласуға, олардың қызметіне тексеру тағайындауға, заңда көзделмеген негіздер бойынша ақпарат не құжаттар сұратуға құқығы жоқ.
5. Прокуратура органдары адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау туралы, Мемлекеттік құпияларды және заңмен қорғалатын өзге де құпияны қорғау туралы заңдардың талаптарына қайшы келмейтіндей шамада жария түрде әрекет етеді.
4 бап. Прокуратураның міндеттері
Прокуратура заңмен белгіленген шектерде мынадай міндеттерді жүзеге асырады:
1) адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын, заңды тұлғалардың, қоғам мен мемлекеттің заңды мүдделерін қорғау және қалпына келтіру;
2) заңдылықтың бұзылуын, оған ықпал ететін себептер мен жағдайларды, сондай-ақ олардың салдарын анықтау және жою;
3) құқық қорғау органдарының және өзге де мемлекеттік органдардың заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіру;
4) заңмен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен айқындалатын өзге де міндеттер болып табылады.
2 тарау. ПРОКУРОРЛЫҚ ҚАДАҒАЛАУ САЛАЛАРЫ
5 бап. Прокурорлық қадағалаудың негізгі бағыттары
Прокуратура заңда белгіленген шекте және тәртіппен заңдылықты жоғары қадағалауды (бұдан әрі – қадағалау) жүзеге асырады:
1) мемлекеттік, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдары мен олардың лауазымды адамдарының, меншік нысанына қарамастан өзге де ұйымдардың қызметі, сондай-ақ олар қабылдайтын актілер мен шешімдер негізінде жүзеге асырылады;
2) заңды күшіне енген сот актілері;
3) атқарушылық іс жүргізу және әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу қағидаттарына негізделеді;
4) құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың салалардағы қызметі; :
сотқа дейінгі тергеу, жедел-іздестіру және қарсы барлау қызметі;
қылмыстық жазаларды орындау және мемлекеттік мәжбүрлеудің өзге де шараларын қолдану;
Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарын сақтау;
5) мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу;
6) заңмен айқындалатын өзге де бағыттарға қолданылмайды.
6 бап. Қадағалаудың нысанасы, нысандары және шектері
1. Прокуратура мемлекеттік, жергілікті өкілді және атқарушы органдар, жергілікті өзін – өзі басқару органдары мен олардың лауазымды адамдары, ал ерекше жағдайларда, Қазақстан Республикасы Президентінің немесе Бас Прокурордың тапсырмасы бойынша-меншік нысанына қарамастан өзге де ұйымдар актілерінің, әрекеттерінің (әрекетсіздіктерінің) заңдылығын қадағалауды жүзеге асырады.
2. Қадағалау тексерулер жүргізу және заңдылықтың жай-күйін талдау, сондай-ақ күшіне енген актілерді бағалау арқылы жүзеге асырылады.
3. Заңдылықтың сақталуын тексеруді прокурор тапсырмалар негізінде өз құзыреті шегінде тағайындайды және жүргізеді:
1) Қазақстан Республикасы Президентінің;
2) Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының Өкілеттігін Тоқтатады.
4. Бас Прокурор орынбасарларының, облыс прокурорларының және оларға теңестірілген прокурорлардың, аудан прокурорларының және оларға теңестірілген прокурорлардың мемлекеттік, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының және олардың лауазымды адамдарының қызметіне тексеру тағайындау және жүргізу туралы шешімдері құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғау үшін қабылданады:
1) жеке, психикалық және өзге де мән-жайларға байланысты оларды қорғауды өз бетінше жүзеге асыра алмайтын адамдарды қоспағанда;
2) шектелмеген тұлғалар тобының;
3) егер бұл адамдардың өмірі, денсаулығы не Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі үшін орны толмас салдарларды болғызбау үшін қажет болса, адамдарды, қоғамды және мемлекетті білдіреді.
5. Осы баптың 3-тармағының негізінде не құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың қызметінде заңдылықтың сақталуын қадағалауды жүзеге асыру кезінде жүргізілетіндерді қоспағанда, тексерулер құзыретіне тиісті мәселелер жатқызылған өзге де уәкілетті мемлекеттік бақылау және қадағалау органдарының өз өкілеттіктерін орындамау немесе тиісінше орындамау фактісі анықталған жағдайларда ғана тағайындалуы мүмкін.
6. Прокуратура органдары қадағалауды жүзеге асыру кезінде өзге мемлекеттік органдардың функцияларын алмастырмайды.
7 бап. Тексерулер жүргізу тәртібі
1. Прокурор тексеруді, жағдайларды қоспағанда, оны жүргізу құзыретіне кіретін уәкілетті мемлекеттік органға тапсырады:
1) осы Заңның 6-бабы 3-тармағының 1) тармақшасында көзделген тексерулерді, сондай-ақ құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдар қызметіндегі заңдылықтың сақталуын қадағалауды жүзеге асыру кезінде жүргізілетін тексерулерді қоспағанда, жүзеге асырылады;
2) осы органның не оның лауазымды адамдарының қызметіндегі мүдделер қақтығысы; ;
3) осы органның не оның лауазымды адамдарының шешімдеріне және әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағым тексеру тағайындауға себеп болған жағдайларда тоқтатылады.
Құзыретті орган тексеру нәтижелері туралы прокурорға заңда белгіленген мерзімде хабарлауға міндетті.
2. Осы баптың 1-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген жағдайларда тексеруді прокурор жүргізеді.
3. Тексеру жүргізу туралы қаулы шығарылады, ол Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органда тіркеледі.
Заңдылықтың сақталуын тексеру күнтізбелік отыз күннен аспайтын мерзімде жүргізіледі.
Қосымша материалдарды талап ету қажет болған кезде, сондай-ақ тексеру көлемінің елеулі болуына байланысты оны жүргізу мерзімі ерекше жағдайларда отыз күннен аспайтын мерзімге және тек Бас Прокурормен келісім бойынша ұзартылуы мүмкін.
Сараптама тағайындалған, сондай – ақ шет мемлекеттерден мәліметтер мен құжаттарды алу қажет болған жағдайларда-оларды алғанға дейін, сондай-ақ тексеру жүргізуге кедергі келтіретін өзге де жағдайларда тексеру тоқтатыла тұруы мүмкін.
Тоқтатыла тұрған тексеруді жүргізу мерзімін есептеу ол қайта басталған күннен бастап жалғасады.
Тексерулерді тағайындау туралы қаулыларды тіркеудің осы тәртібі және оларды жүргізу мерзімдері қылмыстық іс жүргізу, Қылмыстық-атқару заңнамасы, атқарушылық іс жүргізу, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнама, жедел-іздестіру және қарсы барлау қызметі шеңберінде жүргізілетін тексерулерге қолданылмайды.
4. Тексеруді тағайындау туралы қаулыда көрсетілген адамдар ғана тексеруді жүргізе алады.
5. Тексеруді жүзеге асыру кезінде прокурордың құқығы жоқ:
1) Егер құжаттар, Ақпарат тексеру объектілері болып табылмаса немесе тексеру нысанасына жатпаса, оларды ұсынуды талап етуге құқылы;
2) тексеру жүргізудің белгіленген мерзімдерінен асып кетуге;
3) тексерілетін субъектінің қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіруге міндетті.
8 бап. Заңдылық жағдайын талдау
1. Заңдылықтың жай-күйіне, оның ішінде құқық қорғау, арнаулы мемлекеттік және өзге де органдардың ақпарат алмасу жүйесімен интеграцияланған ақпараттық жүйелер мен ресурстарға қол жеткізуді пайдалана отырып, талдау жүргізу тәртібі осы Заңда, өзге де заң актілерінде және Бас Прокурордың актілерінде айқындалады.
2. Талдау прокурорлардың субъектілерге (объектілерге) бармай-ақ статистикалық деректерді, мемлекеттік және халықаралық ұйымдардың мәліметтерін, бұқаралық ақпарат құралдарын, азаматтық және қылмыстық істердің, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істердің материалдарын, сондай-ақ өзге де ақпарат көздерін зерделеу жолымен жүргізіледі.
Талдау нәтижелері анықтама түрінде ресімделеді. Талдау нәтижелері бойынша осы Заңға сәйкес прокурорлық қадағалау Не ден қою шаралары қабылданады.
9 бап. Тексерілетін субъектілердің құқықтары мен міндеттері
1. Тексерілетін субъектілер не олардың уәкілетті өкілдері прокурорлардың тексеруді жүзеге асыруы кезінде:
1) объектіге тексеру жүргізу үшін келген адамдарды:
тексерілетін субъектіге тексеру тағайындау туралы қаулы бермеу;
мұндай тіркеу міндетті болған кезде құқықтық статистика және арнайы есепке алу органдарында тіркеусіз тексеру жүргізу;
осы Заңның 7-бабының 3-тармағында көрсетілген мерзімдердің аяқталуы;
тексеруді тағайындау туралы қаулыда көрсетілмеген адамдардың тексеру жүргізуі;
заңнамада көзделген кезде мемлекеттік құпияларға рұқсат беру туралы рұқсатты растайтын құжаттың болмауы;
2) мәліметтер мен құжаттарды ұсынбауға міндетті:
жүргізілетін тексеру нысанасына немесе тексеруді тағайындау туралы қаулыда көрсетілген кезеңге жатпайтын тексеру;
тиісті рұқсат немесе осындай мәліметтермен және құжаттармен танысуға құқық беретін құжат болмаған кезде Мемлекеттік құпияларды немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтер;
3) тексеруді тағайындау туралы қаулыға, сондай-ақ прокуратура органдары лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) заңда белгіленген тәртіппен шағым жасауға құқығы бар.
2. Тексерілетін субъектілер не олардың уәкілетті өкілдері прокурорлар тексерулер жүргізген кезде міндетті:
1) прокуратура органдары лауазымды адамдарының тексерілетін субъектінің аумағына және үй-жайларына кедергісіз кіруін қамтамасыз етуге міндетті.
Прокуратура органдары лауазымды адамдарының режимдік объектілердің аумағына және үй-жайларына кіруі тексерілетін ұйымда белгіленген өткізу және объектішілік режимдер туралы талаптарды ескере отырып қамтамасыз етіледі;
2) мемлекеттік құпияларды немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны қорғау жөніндегі талаптарды сақтай отырып, прокуратура органдарының лауазымды адамдарына тексеру нәтижелері туралы анықтамаға қоса тіркеу үшін қағаз және электрондық жеткізгіштердегі құжаттарды (мәліметтерді) не олардың көшірмелерін беруге, сондай-ақ тексеру нысанасы шегінде құқық қорғау, арнаулы мемлекеттік және өзге де органдардың ақпарат алмасу жүйесімен интеграцияланған органдар мен ұйымдардың ақпараттық жүйелері мен ресурстарына қол жеткізуге;;
3) тексеруді тағайындау туралы қаулымен және оның нәтижелері туралы анықтамамен танысуға және қол қойғызып алуға құқылы;
4) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы талаптарға сәйкес тексеруді жүзеге асыратын адамдар үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз етуге міндетті.
10 бап. Үкіметтің, өзге де мемлекеттік, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдары мен олардың лауазымды адамдарының, сондай-ақ өзге де ұйымдардың актілері мен шешімдерінің Конституцияға, заңдарға және Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне сәйкестігін қадағалау
1. Прокуратура Қазақстан Республикасының Конституциясына, Заңдарына және Президентінің актілеріне сәйкестігін қадағалауды жүзеге асырады:
1) Осы Заңның 24-бабының 2-тармағында көрсетілген актілерді қоспағанда, Үкіметтің, өзге де мемлекеттік, жергілікті өкілді және атқарушы органдардың, жергілікті өзін-өзі басқару органдарының және олардың лауазымды адамдарының актілері мен шешімдеріне қатысты қолданылады;
2) Егер осы актілер мен шешімдер тұлғалардың шектелмеген тобына қатысты болса не жария сипатта болса, меншік нысанына қарамастан өзге де ұйымдардың актілері мен шешімдерінің көшірмелері қоса беріледі.
2. Осы бапта көзделген қадағалауды прокуратура Бас Прокурордың актісінде айқындалатын тәртіппен қабылданған актілер мен шешімдерді бағалау арқылы жүзеге асырады.
11 бап. Сотқа дейінгі тергеп-тексеруде заңдылықтың сақталуын қадағалау
Прокуратура қылмыстық іс жүргізу заңнамасында айқындалған өкілеттіктерге сәйкес сотқа дейінгі тергеп-тексеру барысында заңдылықтың сақталуын қадағалауды жүзеге асырады.
12 бап. Жедел-іздестіру, қарсы барлау қызметі және жасырын тергеу әрекеттері заңдылығының сақталуын қадағалау
1. Жедел-іздестіру қызметі және жасырын тергеу әрекеттері заңдылығының сақталуын қадағалау қылмыстық-процестік заңнамада, осы Заңда, "жедел-іздестіру қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында, Бас Прокурордың актілерінде және онымен келісілген құқық қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілерінде көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.
Қарсы барлау қызметі заңдылығының сақталуын қадағалау "қарсы барлау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында, Бас Прокурордың және қарсы барлау қызметін жүзеге асыратын органдардың бірлескен нормативтік құқықтық актілерінде көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.
2. Қадағалауды жүзеге асыру кезінде прокурор:
1) заңнамада белгіленген жағдайларда жедел-іздестіру, қарсы барлау іс-шараларын жүргізуге санкция береді, оларды жүргізудің заңдылығын, сондай-ақ жасырын тергеу әрекеттерін жүргізудің заңдылығын тексереді;
2) жедел-іздестіру іс-шараларын жүргізуге бастамашылық жасайды;
3) заңдылықты, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын бұзушылықтар анықталған кезде жедел-іздестіру іс-шараларын тоқтатады;
4) заңда көзделген өзге де өкілеттіктерді орындайды.
Ескерту. 12-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 21.12.2017 № 118-VI Заңымен (01.03.2018 бастап қолданысқа енгізіледі).
13 бап. Қылмыстық, азаматтық істер және әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша заңды күшіне енген сот актілерінің заңдылығын қадағалау
Заңды күшіне енген сот актілерінің заңдылығын қадағалауды жүзеге асыру кезінде прокурор заңда белгіленген тәртіппен және шектерде:
1) сот актілері заңды күшіне енген қылмыстық, азаматтық істерді және әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді, сондай-ақ үкімді орындау мәселелері жөніндегі материалдарды соттан сұратады, қабылданған актілердің заңдылығын зерделейді және негіздер болған кезде оларға наразылық келтіреді;
2) заңды күшіне енген сот актілеріне наразылық келтіру туралы өтінішхаттарды қарайды;
3) заңда көзделген өзге де өкілеттіктерді орындайды.
14 бап. Атқарушылық іс жүргізудің заңдылығын қадағалау
Атқарушылық іс жүргізудің заңдылығын қадағалауды жүзеге асыру кезінде прокурор:
1) осы Заңның 6-бабының 3 және 4-тармақтарында көзделген жағдайларда сот орындаушысы әрекеттерінің заңдылығын тексереді;
1-1) заңда белгіленген жағдайларда сот орындаушыларының қаулыларына санкция береді;
2) заңда белгіленген жағдайларда атқарушылық құжатты жеке сот орындаушысының іс жүргізуінен алып қояды және оны мемлекеттік сот орындаушысына береді;
3) заңда көзделген өзге де өкілеттіктерді орындайды.
Ескерту. 14-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 21.01.2019 № 217-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап үш ай өткен соң қолданысқа енгізіледі).
15 бап. Жазаларды орындаудың және мемлекеттік мәжбүрлеудің өзге де шараларын қолданудың заңдылығын қадағалау
1. Жазалардың орындалу заңдылығын қадағалауды және мемлекеттік мәжбүрлеудің өзге де шараларын қолдануды жүзеге асырған кезде прокурор заңнамада белгіленген тәртіппен тексеруді жүзеге асырады:
1) қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінде, арнайы мекемелерде және гауптвахталарда адамдарды ұстаудың, күзетпен ұстаудың заңдылығы; ;
2) ұсталғандардың, күзетпен ұсталатын және қылмыстық жазасын өтеп жатқан адамдардың құқықтарын, оларды ұстау шарттарын сақтау, сондай-ақ аталған адамдардың өздеріне заңмен жүктелген міндеттерді орындауы;
3) бас бостандығынан айыруға байланысты емес жазаны орындаудың заңдылығы қағидаттарына негізделеді.
2. Қадағалауды жүзеге асыру кезінде прокурор:
1) тексеру мақсатында бас бостандығынан айыру орындарына және жазаларды және мемлекеттік мәжбүрлеудің өзге де шараларын орындайтын басқа да мекемелерге кез келген уақытта баруға;
2) заңда белгіленген жағдайларда жазаларды орындайтын мекемелер әкімшілігінің актілерін келісуге міндетті;
3) күзетпен ұсталатын, бас бостандығынан айыру орындарында жазасын өтеп жүрген адамдарға заңды бұза отырып қолданылған тәртіптік жазалар мен көтермелеулердің күшін жоюға, оларды тәртіптік изолятордан, жалғыз адамдық камерадан өз қаулысымен босатуға құқылы;
4) заңда көзделген өзге де өкілеттіктерді орындауға міндетті.
16 бап. Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының сақталуын қадағалау
Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының сақталуын қадағалауды жүзеге асыру кезінде прокурор:
1) Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының жобаларын әзірлеуге қатысуға құқылы;
2) заңнамада белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасының қылмыстық істер бойынша ұстап беру, құқықтық көмек көрсету, сотталғандар мен психикасының бұзылуынан зардап шегуші адамдарды беру туралы, сондай-ақ шет мемлекеттердің құзыретті органдарымен және халықаралық ұйымдармен өзара іс-қимыл және ынтымақтастық туралы халықаралық шарттарын жасасуға;
3) жазасын одан әрі өтеу үшін бас бостандығынан айыруға сотталғандарды, сондай-ақ психикасының бұзылуынан (ауруынан) зардап шегуші адамдарды мәжбүрлеп емдеуді жүргізу, адамдардың транзиті, процестік әрекеттерді жүргізу туралы тапсырмаларды жіберу және орындау үшін ұстап беру, беру туралы өтінішхаттарды қарауға;
4) қылмыстық қудалау мәселелері бойынша шет мемлекеттердің құзыретті органдарында Қазақстан Республикасының мүдделерін білдіруге;
5) Заңда және Қазақстан Республикасының халықаралық шарттарында көзделген өзге де өкілеттіктерді орындауға міндетті.
17 бап. Саласындағы заңдылықты қадағалау мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу
Прокуратура "мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу туралы" Қазақстан Республикасының Заңында, осы Заңда және өзге де заңнамада белгіленген тәртіппен мемлекеттік құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы заңдылықты қадағалауды жүзеге асырады.
3 тарау. СОТТА МЕМЛЕКЕТ МҮДДЕСІН БІЛДІРУ ЖӘНЕ ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚУДАЛАУ
18 бап. Сотта мемлекет мүддесін білдіру
Прокуратура қылмыстық іс жүргізу, азаматтық іс жүргізу заңнамасында және әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамада көзделген негізде және тәртіппен сотта мемлекет мүддесін білдіреді.
19 бап. Қылмыстық қудалау
Прокуратура мемлекет атынан қылмыстық қудалауды қылмыстық, қылмыстық іс жүргізу заңнамасына сәйкес жүзеге асырады.
4 тарау. ПРОКУРАТУРА ҚЫЗМЕТІНІҢ ӨЗГЕ ДЕ БАҒЫТТАРЫ
20 бап. Заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі қызметті үйлестіру
1. Құқық қорғау және өзге де мемлекеттік органдардың заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіруді прокуратура органдары осы органдардың өзара іс-қимылын, өзара ақпарат алмасуды және ортақ міндеттерді іске асыру кезінде олардың іс-қимылдарын келісуді қамтамасыз ету мақсатында жүзеге асырады. Прокуратура органдары көрсетілген қызметті Бас прокуратураның, облыстық прокуратуралардың және оларға теңестірілген прокуратуралардың жанынан құрылатын тұрақты жұмыс істейтін Үйлестіру кеңестерінің шеңберінде жүзеге асырады.
2. Үйлестіру кеңестері өз қызметін Конституцияға, заңдарға, Заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі үйлестіру кеңесі туралы Ережеге сәйкес жүзеге асырады.
3. Заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі үйлестіру кеңесі туралы ережені Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.
21 бап. Өтініштерді қарау
1. Прокуратура органдары өтініштерді осы Заңның 6-бабы 3-тармағының 1) тармақшасында көзделген жағдайларда, сондай-ақ осы Заңның 6-бабының 4-тармағында және 7-бабы 1-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көзделген жағдайларда заңдылықты бұзушылықтар не олардың туындау қатері туралы қарайды.
2. Өтініштерді прокурорлар "жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау тәртібі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында және өзге де заңдарда белгіленген мерзімдерде қарайды.
Өтінішті қарауға байланысты тексеру тағайындалған жағдайда оны жүргізу тәртібі мен мерзімдері осы Заңның 7-бабында айқындалады.
3. Осы баптың 1 және 2-тармақтарының талаптары қарау тәртібі қылмыстық іс жүргізу, азаматтық іс жүргізу заңнамасында, әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамада, сондай-ақ жедел-іздестіру және қарсы барлау қызметі саласындағы заңнамада белгіленген өтініштерге қолданылмайды.
4. Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, прокуратура органдарындағы иесі бүркемеленген өтініштер қарауға жатпайды. Прокурор өтініш жасаған адамның мүддесі үшін ақпарат көзін жария етпеуге құқылы.
22 бап. Прокуратура ведомстволарының, мекемелері мен білім беру ұйымдарының қызметі
Прокуратураның ведомстволары, мекемелері және білім беру ұйымдары:
1) Мемлекеттік құқықтық статистиканы қалыптастырады және арнайы есепке алуды жүргізеді, статистикалық көрсеткіштердің тұтастығын, объективтілігін және жеткіліктілігін қамтамасыз ету мақсатында процестерді автоматтандырады;
2) заңнамада көзделген жағдайларда, ішкі істер органдарының қызметкерлерін қоспағанда, құқық қорғау қызметіне алғаш рет кіретін адамдарды кәсіптік даярлауды, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін, оның ішінде Қазақстан Республикасының Құқық қорғау органдары басшылығының Президенттік резервінде тұрған қызметкерлерін кәсіптік қайта даярлауды, олардың біліктілігін арттыруды, жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыруды, сондай-ақ құқық қорғау қызметі саласындағы ведомствоаралық ғылыми зерттеулерді үйлестіруді және жүргізуді ұйымдастырады және;
3) заңда көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
5 тарау. ПРОКУРАТУРАНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕРІ
23 бап. Прокуратураның Құқықтық актілер жүйесі
1. Прокуратураның Құқықтық актілер жүйесін актілер құрайды:
1) прокурорлық қадағалау: наразылық, санкция, нұсқау, ұсыну, қаулы;
2) прокурорлық ден қою: қолдаухат, арыз, өтініш, заңды түсіндіру;
3) прокуратураны ұйымдастыру және оның қызметі мәселелерін реттейтін: бұйрықтар, өкімдер, ережелер, нұсқаулықтар, регламенттер және басқалар.
2. Заңда белгіленген негізде, тәртіппен және шекте енгізілген прокурорлық қадағалау актілері олар жолданған органдардың, ұйымдардың және лауазымды адамдардың қарауы үшін міндетті. Прокурорлық қадағалау актілерін қарамау заңда белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.
24 бап. Наразылық
1. Прокурор Конституцияға, заңдарға, Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне және республика ратификациялаған халықаралық шарттарға қайшы келетін нормативтік және өзге де құқықтық актілерге және мемлекеттік органдар мен лауазымды адамдардың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) наразылық келтіреді.
2. Заң актілері, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің, Конституциялық Кеңестің актілері, Жоғарғы Соттың нормативтік қаулылары, Жоғары Сот Кеңесінің, Республикалық бюджеттің атқарылуын бақылау жөніндегі есеп комитетінің актілері (жүргізілген тексерулердің қорытындылары бойынша), техникалық сипаттағы нормативтік актілер прокурорларға наразылық келтіруге жатпайды.
3. Наразылық заңсыз актіні, шешімді қабылдаған органға немесе лауазымды адамға немесе жоғары тұрған органға не жоғары тұрған лауазымды адамға келтіріледі. Органның немесе лауазымды адамның заңсыз әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) наразылық дәл осындай тәртіппен жасалады.
4. Прокурордың наразылығын тиісті орган немесе лауазымды адам күнтізбелік он күн ішінде қарауға тиіс.
Прокурор наразылықты қараудың ол бойынша шешім дайындау және қабылдау қажеттігіне байланысты өзге де, бірақ кемінде күнтізбелік он күн мерзімін белгілеуге құқылы.
Орган немесе лауазымды адам наразылықтың қаралатын уақыты мен орны туралы прокурорға хабарлауға міндетті.
5. Наразылықта прокурор заңсыз актінің күшін жоюды не оны Қазақстан Республикасының Конституциясына, заңдарына, Президентінің актілеріне және республика ратификациялаған халықаралық шарттарға сәйкес келтіруді, сондай-ақ лауазымды адамның заңсыз әрекетін (әрекетсіздігін) тоқтатуды және бұзылған құқықты қалпына келтіруді талап етеді.
6. Наразылық бойынша шешім қабылданғанға дейін Бас Прокурор, Бас Прокурордың орынбасарлары, облыстық және оларға теңестірілген прокурорлар наразылық білдірілген құқықтық актінің орындалуын не, егер олардың орындалуы адамдардың өмірі мен денсаулығы үшін не Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі үшін орны толмас зардаптарға әкеп соқса не әкеп соғуы мүмкін болса, олардың қолданылуын тоқтата тұруға құқылы.
7. Заңды күшіне енген сот актілеріне наразылық келтіру, сондай-ақ олардың орындалуын тоқтата тұру негіздері, тәртібі, мерзімдері қылмыстық іс жүргізу, азаматтық іс жүргізу заңнамасында және әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамада айқындалады.
25 бап. Санкция
1. Прокурор заңда белгіленген жағдайларда құқық шектеу сипатындағы жекелеген әрекеттерді жасауға, заңмен қорғалатын құпияны қамтитын мәліметтер алуға санкция (келісім) береді.
2. Санкцияны (келісімді) не оны беруден бас тартуды прокурор санкцияны сұратуға негіз болған материалдарды зерделегеннен кейін лауазымды адамның қаулысына бұрыштама және қол қою арқылы ресімдейді.
Санкция (келісім) беруден бас тартылған жағдайда оның себептері мен негіздері көрсетіледі.
Санкция (келісім) электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңнамаға сәйкес электрондық цифрлық қолтаңба арқылы да куәландырылуы (куәландырылуы) мүмкін.
26 бап. Нұсқау
1. Прокурор мәселелер бойынша жазбаша нұсқаулар береді:
1) сотқа дейінгі тергеп-тексеру;
2) жедел-іздестіру қызметі және жасырын тергеу әрекеттері арқылы жүзеге асырылады;
3) заңда белгіленген өзге де жағдайларда тоқтатылады.
2. Прокурордың өз құзыреті шегінде берген нұсқауларын сотқа дейінгі тергеп-тексеруді, жедел-іздестіру қызметін, жасырын тергеу әрекеттерін жүзеге асыратын органдардың басшылары мен қызметкерлері орындауға міндетті.
27 бап. Ұсыну
1. Прокурор өз құзыреті шегінде ұсыныс енгізеді:
1) заңдылықты бұзушылықтарды жою туралы;
2) қылмыстық және өзге де құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою туралы;
3) Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес қол сұғылмаушылық құқығы бар адамдарды одан айыру мәселелері бойынша;
4) заңда белгіленген өзге де жағдайларда тоқтатылады.
2. Ұсынысты лауазымды адам немесе орган күнтізбелік отыз күн ішінде, ал адам мен азаматтың өмірі мен денсаулығы, мемлекет қауіпсіздігі үшін орны толмас салдарлар туындауы мүмкін жағдайларда – прокурор белгілеген мерзімде қарауға тиіс.
Прокурор ұсынысты қарау кезінде қатысуға құқылы. Мемлекеттік орган немесе лауазымды адам ұсынысты қарау уақыты мен орны туралы ұсынысты қарау күніне дейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей прокурорды хабардар етуге тиіс.
Ұсынысты қарау нәтижелері және қабылданған шаралар туралы ол қаралған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде прокуратураға хабарланады.
28 бап. Қаулы
1. Прокурор қылмыстық іс жүргізу заңнамасында, әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамада көзделген, тәртіптік іс жүргізуді қозғау, тексеру жүргізу, күштеп әкелу, құқықтық актінің қолданылуын тоқтата тұру туралы, сондай-ақ заңда көзделген өзге де жағдайларда қаулылар шығарады.
2. Прокурордың қаулысын уәкілетті орган немесе лауазымды адам міндетті түрде орындауға тиіс.
29 бап. Өтініш
Қылмыстық іс жүргізу, азаматтық іс жүргізу заңнамасында және әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамада көзделген тәртіппен прокурор заңды күшіне енбеген сот актілерін қайта қарау туралы өтінішхат келтіруге құқылы.
30 бап. Өтініш
1. Прокурор заңда белгіленген тәртіппен және негіздерде арызбен (талап арызбен) сотқа жүгінуге құқылы.
2. Прокурорлық қадағалау актілері қабылданбаған не олар қараусыз қалдырылған кезде прокурор органдар мен лауазымды адамдардың актілерін, шешімдері мен әрекеттерін (әрекетсіздігін) заңсыз деп тану туралы арызбен сотқа жүгінеді.
31 бап. Үндеу
Бас Прокурор, Бас Прокурордың орынбасарлары, облыстардың прокурорлары және оларға теңестірілген прокурорлар заңдылықты және қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, құқық бұзушылықтардың алдын алу, сондай-ақ адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау мақсатында лауазымды адамдарға, мемлекеттік органдарға, заңды және жеке тұлғаларға үндеу жасауға құқылы.
Өтініш бұқаралық ақпарат құралдарын пайдалана отырып немесе өзге де жария тәсілмен таратылады.
32 бап. Заңды түсіндіру
Қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында немесе дайындалып жатқан құқыққа қарсы әрекеттер туралы мәліметтер болған кезде прокурор жеке тұлғаларға және заңды тұлғалардың өкілдеріне заңдылықты бұзуға жол берілмейтіндігі туралы және заңда белгіленген жауаптылық туралы жазбаша және (немесе) ауызша нысанда түсіндіреді.
33 бап. Прокурорлық қадағалау актілерін және прокурорлық ден қою актілерін жариялау
Өз қызметінің жариялылығын қамтамасыз ету үшін прокуратура органдары заңдарда белгіленген шектеулерді сақтай отырып, органдар мен лауазымды адамдардың адам мен азаматтың, қоғам мен мемлекеттің құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін бұзатын заңсыз әрекеттері (әрекетсіздігі) мен шешімдеріне прокурорлық қадағалау және ден қою актілерін бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға құқылы.
34 бап. Прокурордың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және актілеріне шағым жасау
1. Прокурордың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және актілеріне заңда белгіленген тәртіппен жоғары тұрған прокурорға не сотқа шағым жасалуы мүмкін.
2. Сот не жоғары тұрған прокурор прокурордың іс-әрекеттеріне немесе актілеріне арыз (шағым) бойынша шешім шығарылғанға дейін олардың орындалуын тоқтата тұра алады.
3. Жоғары тұрған прокурор мүдделі тұлғалардың өтініштері бойынша не өз бастамасы бойынша төмен тұрған прокурор актілерінің күшін жоя, кері қайтарып ала, тоқтата тұра немесе өзгерте алады.
6 тарау. ПРОКУРАТУРА ОРГАНДАРЫНЫҢ ЖҮЙЕСІ
35 бап. Прокуратура органдарының жүйесі
1. Қазақстан Республикасының прокуратура органдарының бірыңғай жүйесін Бас прокуратура, облыстардың және оларға теңестірілген прокуратуралар (Республикалық маңызы бар қалалардың және Қазақстан Республикасы астанасының прокуратуралары, Бас әскери және көлік прокуратуралары), аудандық және оларға теңестірілген қалалық, ауданаралық, сондай-ақ мамандандырылған прокуратуралар (әскери, табиғат қорғау, көлік, арнайы объектілердің прокуратуралары) құрайды.
2. Прокуратура жанынан прокуратура органдарының бірыңғай жүйесіне кіретін ведомстволар, мекемелер, білім беру ұйымдары құрылуы мүмкін.
3. Прокуратура органдарының өз нышандары болады, олардың сипаттамасын Бас Прокурор бекітеді.
4. Прокуратура органдарын, мекемелерін, ведомстволарын, білім беру ұйымдарын құру, қайта ұйымдастыру және тарату, олардың мәртебесі мен құзыретін айқындау заңнамада белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
36 бап. Бас Прокурор және оның орынбасарлары
1. Бас Прокурор:
1) оны Парламент Сенатының келісімімен Қазақстан Республикасының Президенті бес жыл мерзімге қызметке тағайындайды;
2) Қазақстан Республикасының Президенті қызметтен босатады;
3) Қазақстан Республикасының Президентіне есеп береді;
4) қылмыс үстінде ұстап алынған не ауыр немесе аса ауыр қылмыстар жасаған жағдайларды қоспағанда, өз өкілеттіктері мерзімі ішінде Парламент Сенатының келісімінсіз ұстап алуға, күзетпен ұстауға, үйқамаққа алуға, күштеп әкелуге, сот тәртібімен қолданылатын әкімшілік жазалау шараларын қылмыстық жауаптылыққа тартуға болмайды.
2. Бас Прокурордың бірінші орынбасары мен орынбасарларын Қазақстан Республикасының Президенті қызметке тағайындайды және қызметтен босатады.
37 бап. Бас Прокурордың Өкілеттіктері
Бас Прокурор:
1) заңда белгіленген шекте және нысандарда Қазақстан Республикасының аумағында заңдылықтың сақталуына жоғары қадағалауды жүзеге асырады, Конституцияға, заңдарға, Қазақстан Республикасы Президентінің актілеріне және республика ратификациялаған халықаралық шарттарға қайшы келетін нормативтік және өзге де құқықтық актілерге наразылық келтіреді;
2) төмен тұрған прокуратуралардың қызметіне басшылық жасайды;
3) Бас прокуратура жанындағы Заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі үйлестіру кеңесінің төрағасы болып табылады;
4) прокуратура органдарының, ведомстволарының, мекемелері мен білім беру ұйымдарының барлық қызметкерлері мен жұмыскерлерінің орындауы үшін міндетті бұйрықтар, өкімдер шығарады;
5) Бас Прокурордың заңнамалық актілерде және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде тікелей көзделген өкілеттіктерін қоспағанда, прокуратура органдары жүйесінде өз өкілеттіктерін беретін лауазымды адамдарды айқындайды;
6) өз құзыреті шегінде нормативтік құқықтық актілер қабылдайды:
қылмыстық іс жүргізу заңнамасының, жедел-іздестіру қызметі туралы заңнаманың нормаларын қолдану мәселелері бойынша;
құқықтық статистика және арнайы есепке алу мәселелері бойынша құқықтық статистиканың барлық субъектілері үшін міндетті;
құқық қорғау, арнаулы мемлекеттік және өзге де органдардың ақпарат алмасу жүйесінен мәліметтерді қалыптастыру, оларға қол жеткізу, пайдалану, сақтау, қорғау және жою мәселелері бойынша;
прокуратура органдарының лауазымды адамдарының жеке тұлғаларды және заңды тұлғалардың өкілдерін жеке қабылдау тәртібін айқындайтын;
прокуратураның білім беру ұйымына оқуға қабылдау тәртібін айқындайтын;
құқық қорғау қызметі саласында ведомствоаралық ғылыми зерттеулер жүргізу, оларды үйлестіру және мониторингтеу тәртібін айқындайтын;
заңнамаға сәйкес басқа да нормативтік құқықтық актілер;
7) заңда көзделген жағдайларда сотқа дейінгі тергеп-тексеру, жедел-іздестіру және қарсы барлау қызметі мәселелері бойынша нормативтік құқықтық актілерді келіседі; ;
8) Қазақстан Республикасының Президентіне прокуратураның ережесін, құрылымын және жалпы штат санын бекіту туралы ұсыныстар енгізеді;
9) облыстар, аудандар прокуратураларының, оларға теңестірілген прокуратуралардың, прокуратураның мекемелері мен білім беру ұйымдарының ережесін (жарғысын) бекітеді;
10) Қазақстан Республикасының Президентіне прокуратура ведомстволары мен білім беру ұйымдарының басшыларын қызметке тағайындау және қызметтен босату туралы ұсыныс енгізеді;
11) Қазақстан Республикасы Президентінің келісімімен облыстардың прокурорлары мен оларға теңестірілген прокурорларды қызметке тағайындайды және қызметтен босатады;
12) еңбек қатынастары мәселелері заңға сәйкес жоғары тұрған лауазымды адамдардың құзыретіне жатқызылған қызметкерлерді қоспағанда, мекемелердің басшыларын, ведомстволар, мекемелер мен білім беру ұйымдары басшыларының орынбасарларын, облыс прокурорларының және оларға теңестірілген прокурорлардың орынбасарларын, сондай-ақ аудандардың прокурорлары мен оларға теңестірілген прокурорларды қызметке тағайындайды және қызметтен босатады. Аталған адамдарды тағайындау кезінде оларға үш айға дейінгі сынақ мерзімін белгілеуге құқылы;
13) жоғары басшы құрамның сыныптық шендерін және жоғары офицерлер құрамының әскери атақтарын беру үшін Қазақстан Республикасының Президентіне кандидатуралар ұсынады;
14) құқық қорғау қызметі туралы заңнамада белгіленген тәртіппен прокуратура органдарының қызметкерлеріне сыныптық шендер мен әскери атақтар береді;
15) Қазақстан Республикасының Президенті алдында елдегі заңдылықтың жай-күйі және прокуратура органдары қызметі туралы есеп береді;
16) прокуратура органдарының қызметкерлері мен қызметкерлерін Қазақстан Республикасының мемлекеттік наградаларымен марапаттауға және құрметті атақтарын беруге ұсынады, ведомстволық наградалармен наградтайды;
17) прокуратура органдарында, ведомстволарында, мекемелерінде және білім беру ұйымдарында қаруды, оқ-дәрілерді және арнайы құралдарды сатып алу, есепке алу, сақтау, алып жүру, беру, тасымалдау тәртібін айқындайды;
18) өзіне заңмен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен берілген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.
38 бап. Бас прокуратура
1. Бас прокуратураны Бас Прокурор басқарады.
2. Бас прокуратура:
1) прокуратура органдары қызметінің бағыттары бойынша олардың іс-қимылдарын бақылауды, үйлестіруді және келісуді қамтамасыз етеді;;
2) заңдардың қолданылуын, заңдылықтың жай-күйін, оның ішінде құқық қорғау, арнаулы мемлекеттік және өзге де органдардың ақпарат алмасу жүйесімен интеграцияланған ақпараттық жүйелердегі мәліметтерді пайдалана отырып қадағалау практикасын талдайды;
3) прокуратура органдарының қызметін жетілдіреді;;
4) заңнамада белгіленген шектерде жедел-іздестіру, қарсы барлау қызметін, жасырын тергеу әрекеттерін, сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын органдармен өзара іс-қимыл жасайды;
5) прокуратура органдары қызметкерлерінің біліктілігін арттыруды ұйымдастырады және жүргізеді;
6) норма шығармашылық қызметке қатысады;
7) прокуратура органдарының халықаралық ынтымақтастық саласындағы мүддесін білдіреді және қылмыстық іс жүргізу саласындағы халықаралық шарттардың жобаларын әзірлейді, сондай-ақ өзге де мемлекеттік органдар бастамашылық жасайтын прокуратураның қызметіне қатысты халықаралық шарттардың жобаларын келіседі.
39 бап. Облыстық және оларға теңестірілген прокурорлар мен прокуратуралар
1. Облыстардың прокуратуралары мен оларға теңестірілген прокуратураларды тиісті прокурорлар басқарады.
2. Облыс прокурорлары және оларға теңестірілген прокурорлар:
1) облыстық, аудандық және оларға теңестірілген өзге де прокуратуралардың қызметіне басшылық жасайды;
2) барлық бағынысты қызметкерлер мен жұмыскерлер үшін міндетті бұйрықтар, өкімдер шығарады;
3) Заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі тиісті үйлестіру кеңестерін басқарады.
40 бап. Аудандық және оларға теңестірілген өзге де прокурорлар мен прокуратуралар
1. Аудандық және оларға теңестірілген прокуратураларды Бас Прокурор тағайындайтын тиісті прокурорлар басқарады.
2. Аудандық және оларға теңестірілген прокурорлар:
1) аудандық және оларға теңестірілген өзге де прокуратуралардың қызметіне басшылық жасайды;
2) барлық бағынысты қызметкерлер мен жұмыскерлер үшін міндетті өкімдер шығарады.
41 бап. Төмен тұрған прокурорлардың жоғары тұрған прокурорларға бағыныстылығы
1. Прокурорлардың бағыныстылығы мыналарды қамтиды:
1) төмен тұрған прокуратуралар үшін ұйымдастыру және қызмет мәселелері бойынша жоғары тұрған прокурорлардың нұсқауларының міндеттілігі;
2) төмен тұрған прокурорлардың жоғары тұрған прокурорлар алдындағы қызметтік міндеттерін орындағаны үшін жауаптылығы;
3) жоғары тұрған прокурорлардың қажет болған жағдайларда төмен тұрған прокурорлардың өкілеттіктерін жүзеге асыруы;
4) Төмен тұрған прокурорлардың жоғары тұрған прокурорлар актілерінің күшін жою, оларды кері қайтарып алу, тоқтата тұру немесе өзгерту;
5) жоғары тұрған прокурорлардың төмен тұрған адамдардың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) және актілеріне шағымдарды шешуіне құқығы бар.
2. Бас Прокурор осы Заңда белгіленген тәртіппен төмен тұрған прокурорларға бағынудың өзге де нысандарын белгілеуі мүмкін.
42 бап. Прокуратура органдарындағы алқалар
1. Бас прокуратураның, ведомстволардың, облыстық прокуратуралардың және оларға теңестірілген прокуратуралардың алқасын құру туралы шешімді Бас Прокурор қабылдайды.
2. Алқа отырыстарында прокуратура органдары қызметінің мәселелері, сондай-ақ Бас Прокурордың, ведомство басшысының, облыс прокурорының немесе оған теңестірілген прокурордың қалауы бойынша мүдделі тұлғалардың қатысуымен алқалы түрде қарауды талап ететін заңдылықтың анықталған бұзушылықтарына байланысты өзге де мәселелер қаралады.
3. Алқаның шешімдері оның мүшелерінің жалпы санының көпшілік даусымен қабылданады және прокуратура органдарының бағынысты қызметкерлері мен қызметкерлері үшін міндетті болып табылады.
4. Бас прокуратурада, ведомстволарда, облыстардың прокуратураларында және оларға теңестірілген прокуратураларда алқаның жұмыс Регламентін және оның құрамын олардың бірінші басшылары айқындайды.
7 тарау. ПРОКУРОРДЫҢ МӘРТЕБЕСІ, ӨКІЛЕТТІКТЕРІ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІНІҢ КЕПІЛДІКТЕРІ
43 бап. Прокурор
1. Прокурор-Прокуратура функцияларын іске асыру мақсатында осы Заңда белгіленген өкілеттіктерді жүзеге асыратын прокуратура органдарының қызметкері.
Бас Прокурор, оның бірінші орынбасары мен орынбасарлары, аға көмекшілер мен көмекшілер, ерекше тапсырмалар жөніндегі аға көмекшілер, прокуратура органдары қызметтерінің, департаменттерінің, басқармалары мен бөлімдерінің бастықтары, олардың орынбасарлары, Бас әскери прокурор, бас көлік прокуроры, облыстардың, аудандардың және оларға теңестірілген прокурорлар, олардың орынбасарлары, басқармалар мен бөлімдердің аға прокурорлары мен прокурорлары, облыстар мен оларға теңестірілген прокурорлардың аға көмекшілері мен көмекшілері, аудандар мен оларға теңестірілген прокуратуралардың аға прокурорлары мен прокурорлары, сондай-ақ, уәкілетті және арнайы прокурорлар.
2. Сыныптық шендер немесе әскери атақтар берілетін прокуратура органдары жүйесі лауазымдарының тізбесін, сондай-ақ оларға сәйкес шекті сыныптық шендерді немесе әскери атақтарды Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.
3. Әскери міндеттілер прокуратура қызметкерлері прокуратура органдарында арнайы есепте тұрады.
44 бап. Прокурордың өкілеттіктері
1. Прокурор өз құзыретіне сәйкес:
1) қылмыстық іс жүргізу заңында белгіленген негіздерде және тәртіппен іс-әрекеттерді жүзеге асыруға және процестік шешімдер қабылдауға құқылы;
2) заңнамада көзделген жағдайларда және тәртіппен жедел-іздестіру қызметінің материалдарын, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді талап етуге, басшылардан және басқа да лауазымды адамдардан заңдылықтың жай-күйі және оны қамтамасыз ету бойынша қолданылатын шаралар туралы қажетті құжаттарды, материалдарды, статистикалық ақпаратты және өзге де мәліметтерді алуға құқылы;
3) заңда белгіленген негіздер мен тәртіп бойынша сот отырысына қатысуға және іс бойынша қорытынды беруге, соттан сот істерін сұратуға, сот актілерін қайта қарау туралы өтінішхаттар мен наразылықтар келтіруге;
4) заңда көзделген тәртіппен тексерулер жүргізуге, оларға қатысу және қорытындылар беру үшін мамандар тартуға, сондай-ақ қауіпсіздікті және қадағалау қызметін қамтамасыз ету үшін тексерулерді жүзеге асыруға басқа да құқық қорғау органдарының қызметкерлерін тартуға құқылы;
5) сараптамалар тағайындауға, уәкілетті органдардан прокуратураға келіп түскен материалдар, өтініштер бойынша тексерулер жүргізуді талап етуге және олардың нәтижелері туралы хабарлауға міндеттеуге міндетті;
6) заңнамада белгіленген негіздер мен тәртіп бойынша құқық қорғау, арнаулы мемлекеттік және өзге де органдардың ақпарат алмасу жүйесімен интеграцияланған ақпараттық жүйелер мен ресурстарда қамтылған мәліметтерге қол жеткізуге міндетті;
7) жүргізілетін тексеру және қаралатын өтініш мәселелері бойынша түсініктемелер алу үшін лауазымды адамдарды, жеке тұлғаларды және заңды тұлғалардың өкілдерін шақыруға құқылы;
8) лауазымды адамдар қолданған тыйым салу немесе шектеу сипатындағы шаралардың күшін жоюды талап етуге, негіздер болған кезде және заңда көзделген тәртіппен заңсыз актінің қолданылуын толық немесе ішінара тоқтата тұруға құқылы;
9) әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамада көзделген тәртіппен әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс қозғауға және іс жүргізуді тоқтатуға құқылы;
10) заңнамада белгіленген тәртіппен тексерулер жүргізуге байланысты құжаттар мен материалдарға рұқсат алуға құқылы;
11) Нормативтік құқықтық актілердің жобаларын әзірлеуге және қарауға қатысуға құқылы;
12) басқа мемлекеттердің мекемелерімен және халықаралық ұйымдармен ынтымақтасу;
13) заңдылық пен құқық тәртібін, қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету мақсатында Құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы ақпараттық жүйелерді құруға және жетілдіруге қатысу;
14) заңда көзделген өзге де әрекеттерді орындауға міндетті.
2. Прокурор міндетті:
1) Қазақстан Республикасының Конституциясын және заңнамасын сақтауға міндетті;
2) мінез-құлықтың этикалық нормаларын сақтауға міндетті;
3) өз құзыретіне сәйкес адамның және азаматтың, қоғам мен мемлекеттің құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауға міндетті;
4) заңнамада көзделген шектерде жеке және заңды тұлғаларға олардың өтініштерін қарауға байланысты құжаттар мен материалдарды таныстыруға ұсынуға міндетті;
5) заңдылықтың бұзылуына ықпал ететін себептер мен жағдайлардың алдын алу және оларды анықтау, сондай-ақ кінәлі адамдарды жауаптылыққа тарту үшін заңда белгіленген тәртіппен прокурорлық ден қою актілерін және прокурорлық қадағалау актілерін қабылдауға міндетті;
6) тексерілетін субъектілердің қалыпты жұмыс істеуіне кедергі келтіретін әрекеттерге (әрекетсіздікке) және актілер қабылдауға жол бермеуге міндетті;
7) тексеру барысында алынған құжаттар мен мәліметтердің сақталуын, мемлекеттік құпиялар және заңмен қорғалатын өзге де құпия туралы заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз етуге міндетті;
8) заңсыз ұсталған және бас бостандығынан айыру орындарында, арнаулы мекемелерде, мәжбүрлеу сипатындағы шараларды орындайтын мекемелерде, қызметтік үй-жайларда заңсыз ұсталатын адамдарды дереу босатуға міндетті;
9) халықтың сенімін арттыру басымдығымен өз қызметін жетілдіру;
10) заңда көзделген өзге де өкілеттіктерді орындауға міндетті.
45 бап. Прокурор қызметінің құқықтық кепілдіктері
1. Прокурордың өз өкілеттіктерін жүзеге асыруына кедергі жасау немесе оның заңсыз шешім қабылдауы мақсатында оған қандай да бір нысанда ықпал ету заңда белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.
2. Прокурордың талап етуі бойынша органдар, ұйымдар және лауазымды адамдар:
1) Мемлекеттік құпияларды, коммерциялық, банктік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтерді жария етуге заңда белгіленген талаптар мен шектеулерді сақтай отырып, жүргізілетін тексеру мәселелері және осы Заңның 21-бабына сәйкес қаралатын өтініштер бойынша қажетті материалдар мен мәліметтерді беруге міндетті.
Прокурор мемлекеттік құпияларды, коммерциялық, банктік және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтерді жария еткені үшін заңда белгіленген жауаптылықта болады;
2) тексеруге қатысу және қорытынды беру үшін мамандар бөлуге міндетті.
Мемлекеттік емес ұйымдардың қызметкерлері мен өзге де адамдар тексеруге шарттық негізде мамандар ретінде тартылады.
3. Осы баптың 2-тармағында көзделген прокурордың жүргізілетін тексеру немесе қаралатын өтініш мәселелері жөніндегі талаптары органдардың, ұйымдардың және лауазымды адамдардың орындауы үшін міндетті.
4. Сұратылған ақпарат прокуратура органдарына заңнамада белгіленген нысандарда, тәртіппен және мерзімдерде ұсынылады.
5. Лауазымды адамдар мен азаматтар прокурордың шақыруы бойынша жүргізілетін тексеру немесе қаралатын өтініш мәселелері бойынша түсініктемелер беру үшін өзі белгілеген уақытта келуге міндетті.
Лауазымды адамдар мен азаматтарды прокуратура органдарына шақыру, Төтенше жағдайлар туындаған немесе осы жағдайларда болмай қоймайтын мән-жайлар жағдайларын қоспағанда, шақырылатын адамның уақтылы келуі және түсініктемелер беру үшін жеткілікті мерзімі болатындай есеппен прокурордың мәртебесі мен құзыреті сақтала отырып жүргізіледі.
Шақырылған адам шақыру бойынша белгіленген мерзімде келуге кедергі келтіретін себептер туралы шақырушы прокурорды хабардар етуге міндетті.
Лауазымды адамдар мен азаматтар дәлелді себептерсіз келмеген жағдайда Бас Прокурордың, оның орынбасарларының, облыстық және оларға теңестірілген прокурорлардың, олардың орынбасарларының, аудандық және оларға теңестірілген прокурорлардың дәлелді қаулысы бойынша күштеп әкелуге (мәжбүрлеп жеткізуге) ұшырауы мүмкін.
Прокурордың күштеп әкелу туралы қаулысын ішкі істер органы орындайды.
Жетекті түнгі уақытта жүргізуге болмайды.
Он төрт жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар және Он сегіз жасқа толмаған адамдар, олардың заңды өкіліне хабарламай, жүкті әйелдер, сондай-ақ денсаулық жағдайына байланысты өзінің болатын орнын қалдыра алмайтын немесе қалдырмауға тиіс адамдар күштеп әкелуге жатпайды, мұны дәрігер куәландыруға тиіс.
6. Прокурордың заңды талаптарын орындамау не прокурордың талап етуі бойынша дәлелсіз себептермен келмей қалу заңда белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.
Тексеру жүргізу барысында прокурорлардың заңдарда көзделмеген талаптарды қоюы заңда белгіленген жауаптылыққа әкеп соғады.
7. Прокурор өзінің іс жүргізуіндегі істер мен материалдардың мәні бойынша қандай да бір түсініктеме беруге, сондай-ақ оларды заңда көзделген жағдайлар мен тәртіптен басқа жағдайларда танысу үшін біреуге беруге міндетті емес. Іс жүргізуінде жатқан прокурордың рұқсатынсыз тексерулер мен істердің материалдарын жария етуге ешкімнің құқығы жоқ.
46 бап. Прокуратура органдарының жауапкершілігі
1. Прокуратура қызметкерлері өз қызметін жүзеге асыру кезінде заңда белгіленген жауаптылықта болады.
2. Прокуратура органдарының іс-әрекеттерімен келтірілген залал заңнамада көзделген тәртіппен өтеледі.
47 бап. Прокуратура органдарындағы еңбекті құқықтық реттеу
Еңбек қатынастары:
1) прокуратура қызметкерлері "құқық қорғау қызметі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген ерекшеліктермен бірге Қазақстан Республикасының Еңбек кодексімен және "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы"Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі;
2) прокуратураның әскери қызметшілері Қазақстан Республикасының Еңбек кодексімен және "әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы"Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі;
3) прокуратураның өзге де қызметкерлері Қазақстан Республикасының Еңбек кодексімен, "Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы"Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі.
48 бап. Прокуратура органдарындағы қызмет
Прокуратура органдарындағы қызмет-Конституцияға, осы Заңға және өзге де заңдарға сәйкес прокурорлар жүзеге асыратын құқық қорғау қызметінің түрі.
Прокуратура органдарында қызмет өткеру тәртібі мен тәртібінің ерекшеліктері "құқық қорғау қызметі туралы"Қазақстан Республикасының Заңында айқындалады.
49 бап. Қызметтік куәліктер және мөр
1. Бас Прокурорға, Бас Прокурордың орынбасарларына белгіленген үлгідегі қызметтік куәліктерді Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігі береді.
2. Бас Прокурор, прокуратура ведомстволарының, мекемелері мен білім беру ұйымдарының басшылары, облыстардың прокурорлары және оларға теңестірілген прокурорлар бағынысты қызметкерлерге белгіленген үлгідегі қызметтік куәліктер береді.
3. Бас прокуратураның, оған бағынысты прокуратуралардың және прокуратураның ведомстволары, мекемелері мен білім беру ұйымдарының Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасы бейнеленген және өз атауы қазақ және орыс тілдерінде жазылған мөрлері болады.
50 бап. Прокуратура органдарын қаржылай қамтамасыз ету
Прокуратура органдары жүйесін қаржылық қамтамасыз ету бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
Прокуратура органдарының қазынашылық органдарында тиісті шоттары болуы мүмкін.
51 бап. Прокуратура органдарының қызметкерлерін материалдық және әлеуметтік қамтамасыз ету
1. Прокуратура органдары қызметкерлерінің еңбегіне ақы төлеу Қазақстан Республикасы Конституциясының 66-бабының 9-1) тармақшасында белгіленген тәртіппен бекітілетін мемлекеттік бюджет есебінен ұсталатын органдар қызметкерлерінің еңбегіне ақы төлеудің бірыңғай жүйесі негізінде белгіленеді.
2. Прокуратура органдарының қызметкерлерін зейнетақымен қамсыздандыру, мүгедектігі бойынша және асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар төлеу заңнамаға сәйкес жүзеге асырылады.
8 тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР
52 бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі
1. Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
2. "Прокуратура туралы" 1995 жылғы 21 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Заңының (Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1995 ж., № 24, 156-құжат; Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1997 ж., № 12, 184-құжат; 1998 ж., № 15, 208-құжат; 1999 ж., № 8, 247-құжат; № 21, 774-құжат; 2000 ж., № 3-4, 66-құжат) күші жойылды деп танылсын. № 6, 142-құжат; 2001 ж., № 20, 257-құжат; 2002 ж., № 17, 155-құжат; 2003 ж., № 15, 139-құжат; 2004 ж., № 23, 142-құжат; 2007 ж., № 9, 67-құжат; № 10, 69-құжат; № 20, 152-құжат; 2008 ж., № 15-16, 63-құжат; № 23, 114-құжат; 2009 ж., № 18, 84-құжат; № 24, 121-құжат; 2010 ж., № 5, 23-құжат; № 7, құжат. 28; № 24, 151-құжат; 2011 ж., № 1, 3-құжат; № 16, 128-құжат; № 19, 145-құжат; 2012 ж., № 8, 64-құжат; № 13, 91-құжат; № 15, 97-құжат; 2014 ж., № 16, 90-құжат; 2015 ж., № 20-І, 111-құжат; № 20-VII, 115-құжат; № 22-V, 156-құжат; 2016 ж., № 7-I, ст.47; № 24, 126-құжат).
| Президент | |
| Республики Казахстан | Н. НАЗАРБАЕВ |