Аудан прокуратурасы «Железин ауданы әкімінің аппараты» ММ (бұдан әрі - Аппарат) және оның есеп беретін ұйымдарының 2018 жылдан бастап 2022 жылдың өткен кезеңіне дейінгі қызметінде еңбек заңнамасы заңдылығының сақталуына тексеру жүргізді.
Жүргізілген тексеру барысында қызметкерлердің конституциялық құқықтарының заңнама бойынша оларға тиесілі үстемеақыларды төлемеуінен, сондай-ақ еңбек қауіпсіздігі мен жағдайларын қамтамасыз етпеуінен көрініс тапқан бұзушылықтар анықталды.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 24-бабының 2-тармағында Әркімнің қауіпсіздік пен гигиена талаптарына сай келетін еңбек жағдайларына, қандай да бір кемсітусіз еңбегі үшін сыйақыға, сондай-ақ жұмыссыздықтан әлеуметтік қорғауға құқығы бар екені анықталды.
Мәселен, Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 23-бабы 2-тармағы 6-тармақшасының талаптарын бұза отырып, Аппарат қызметкерлері жұмыс берушінің олардың еңбек қызметіне тікелей қатысты бірде-бір актісімен, оның ішінде ұжымдық шартпен таныстырылмаған.
Ал жұмыс беруші қызметкерді ұжымдық шартпен, еңбек тәртібі ережелерімен, қызметкердің жұмысына (еңбек функциясына) тікелей қатысы бар жұмыс берушінің өзге де актілерімен және Кодексте, жұмыс берушінің басқа да актілерінде көзделген жағдайларда жеке өзі немесе оларды курьерлік пошта байланысы, пошта байланысы, факсимильді байланыс, электрондық пошта байланысы және өзге де ақпараттық-коммуникациялық технологиялар арқылы жіберу жолымен таныстыруға міндетті.
Аппарат жұмыс берушінің жұмыс уақыты есебін жүргізу нысаны мен тәртібін сақтамайды (Кодекстің 79-бабының 3-тармағы).
2
Сонымен қатар Кодекстің 61-бабының 3-тармағын бұза отырып, еңбек шартын бұзу туралы бұйрықтардың көшірмелері қызметкерлерге тапсырылмаған және оларға хабарламасы бар тапсырысты хатпен жіберілмеген (14.10.2019 ж. №150-л/с бұйрық, 03.10.2019 ж. №145-л/с бұйрық, 08.04.2020 ж. № 45-л/с бұйрық, және т. б.).
Сондай-ақ тексеру барысында қызметкердің еңбек міндеттерін жалған орындау фактісі анықталды.
Мысалы, басқа жұмыс берушімен қоса атқаратын жұмыс туралы еңбек шартын жасасу үшін қызметкер негізгі жұмыс орнынан еңбек сипаты мен жағдайлары (жұмыс орны, лауазымы, еңбек жағдайлары) туралы анықтама ұсынады (Кодекстің 32-бабының 4-тармағы).
2022 жылы 18 ақпанда Аппараттың атынан К.Б. Кималиденов пен С.Е. Аманқұловтың арасында еңбек шарты жасалған, онда С.Е. Аманқұлов Аппараттың электр жабдықтарын жөндеу және қызмет көрсету бойынша электромонтер ретінде еңбек қызметін жүзеге асыратыны көрсетілген. Бұл ретте аталған жұмыс орны негізгі ретінде көрсетілген.
С.Е. Аманқұлов 2019 жылғы 19 наурыздан бастап «Железин аудандық ауруханасы» ШЖҚ КМК-да (бұдан әрі-ОАА) электрик ретінде (1,0 мөлшерлеме мөлшерінде еңбекақы төлей отырып, Жұмыс кестесі күніне 8 сағат, сағат 09:00-ден 18:00-ге дейін, түскі үзіліс 13:00-ден 14:00-ге дейін, дүйсенбіден жұмаға дейін) еңбек қызметін (негізгі жұмыс орны) жүзеге асыратыны анықталды.
С.Е. Аманқұловтың түсіндірмесінен Аппаратпен еңбек шартын жасасу кезінде ол ОАА-да еңбек қызметін жүзеге асырғаны туралы кадр қызметіне хабарлаған (алайда оларға негізгі жұмыс орны бойынша еңбек сипаты мен жағдайлары туралы анықтама берілмеген, өйткені аппараттың кадр қызметі бұл анықтаманы талап етпеген).
Бұл ретте С. Е. Аманқұлов ағымдағы жылдың тамыз айында аппараттағы жұмыс орнында 3 рет қана болған.
Алайда С.Е. Аманқұловқа Аппарат а. ж. тамыз айына еңбекақысын толық көлемде төлеген.
Сонымен қатар Кодекстің 108-бабын бұза отырып, қызметкерлерге (тізімге сәйкес) үстеме жұмыс уақыты төленбеген.
Мысалы, өрт сөндіру машиналарының жүргізушілері А.В. Баранов пен А.М. Кожукало 2021 жылы тиісінше 168 сағат және 176 сағат артық жұмыс істеген.
Ал Кодекстің 78-бабының 2-тармағына сәйкес үстеме жұмыстардың жалпы ұзақтығы айына 12 сағаттан және жылына 120 сағаттан аспауы тиіс.
Жол берілген бұзушылықтар жөнінде жүргізілген тексеру нәтижелері туралы анықтамада толығырақ баяндалған (анықтама қоса беріледі).
Аталған бұзушылықтарға жол берген адамдардың іс - әрекеттерінде Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің (бұдан әрі-ӘҚБтК) 87-бабының 3-бөлігінде, ӘҚБтК 89-бабының 1-бөлігінде, ӘҚБтК 93-бабының 4 және 6-бөліктерінде көзделген әкімшілік құқық бұзушылық белгілері байқалатынын атап өткен жөн.
Аталған заң бұзушылықтар жауапты лауазымды тұлғалар тарапынан міндеттерді тиісінше орындамау, сондай-ақ Железин ауданы әкімдігінің басшылығы тарапынан ведомстволық бақылаудың болмауы салдарынан мүмкін болды, бұл Железин ауданы әкімі аппаратының 151 қызметкерінің конституциялық құқықтарының бұзылуына әкеп соқтырды.
3
Баяндалғанның негізінде Конституцияның 83-бабын және «Прокуратура туралы» Заңның 27-бабын басшылыққа ала отырып:
1. Осы ұсынуды жан-жақты шаралар қабылдай отырып қарауды және алдағы уақытта осындай бұзушылықтарға жол бермеуді, ол үшін:
- Павлодар облысының Еңбек басқармасына кінәлі адамдарды көзделген әкімшілік жауапкершілікке тарту бойынша шаралар қабылдауды;
- Аудан әкімдігіне қызметкерлердің конституциялық құқықтарын қалпына келтіру бойынша шаралар қабылдауды (қызметкерлерге үстеме жұмыс сағаттарын төлеу, құқықтық актілермен танысу, кіріспе және бастапқы нұсқамалар өткізу, кесте мен нұсқаулықтар әзірлеу және т.б.), кінәлі адамдарды қатаң тәртіптік жауапкершілікке тартуды;
2. Ұсынуды қарау уақыты мен орны туралы прокурорға ол қаралған күнге дейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей хабарлауды;
3. Қарау нәтижелері мен қабылданған шаралар туралы растайтын құжаттарды қоса бере отырып, 30 күнтізбелік күн ішінде аудан прокуратурасына жазбаша хабарлауды ұсынамын.
Қосымша: тексеру нәтижелері туралы анықтама, тізімдер.
Аудан прокуроры Ә. Шөкеев