Лицензиялық шарт ғылым, әдебиет, өнер туындыларына айрықша құқықты иелік ету нысаны ретінде.

Лицензиялық шарт-бұл зияткерлік қызметтің нәтижесіне немесе дараландыру құралына (лицензиар) айрықша құқықтың иесі болып табылатын бір Тарап екінші Тарапқа (лицензиатқа) осындай нәтижені немесе дараландыру құралын пайдалану құқығын беретін немесе беруге міндеттенетін азаматтық-құқықтық шарт. Қабылдаушы Тарап, өз кезегінде, оған берілген құқықтар үшін ақы төлеуге және лицензиялық шарттың талаптарына сәйкес басқа да әрекеттерді орындауға міндеттенеді.

Лицензиялық шарттың тараптары.

Лицензиар-бұл өнертабысқа, пайдалы модельге, өнеркәсіптік үлгіге, тауар белгісіне, селекциялық жетістікке, интегралдық микросхема топологиясына, ноу-хауға өзіне тиесілі құқықты беретін тұлға (патент иеленуші; тауар белгісінің иесі; интегралдық микросхема топологиясының авторы; ноу-хаудың иесі).

Лицензиат-Шарттың (лицензиардың) екінші тарапынан өнертабысты, пайдалы модельді, өнеркәсіптік үлгіні, селекциялық жетістікті, интегралдық микросхема топологиясын, тауар белгісін немесе ноу-хауды шартта көзделген көлемде пайдалануға құқық алатын және лицензиарға шартта келісілген төлемдерді енгізу және шартта көзделген басқа да әрекеттерді жүзеге асыру міндетін өзіне алатын тұлға.

Лицензиат зияткерлік қызмет нәтижесін немесе дараландыру құралын лицензиялық шартта көзделген құқықтар шегінде және сол тәсілдермен ғана пайдалана алады. Лицензиялық шартта тікелей көрсетілмеген зияткерлік қызмет нәтижесін немесе дараландыру құралын пайдалану құқығы лицензиатқа берілген болып есептелмейді.

Лицензиялық шарт бойынша берілетін құқықтардың көлемі.

Қабылдаушы Тарапқа берілетін құқықтар көлемі тұрғысынан лицензиялық келісімдер бөлінеді:

Оларға сәйкес барлық құқықтар беруші Тараптың (лицензиардың) тиісті құқықтары сақталмай бір пайдаланушыға (лицензиатқа) ауысатын айрықша лицензиялық шарттар.
Зияткерлік меншікті пайдалану мүмкіндігін бір немесе бірнеше пайдаланушыларға (лицензиаттарға) ұқсас өкілеттіктерді сақтай отырып және бастапқы құқық иеленушіде (лицензиарда) беруді көздейтін айрықша емес лицензиялық шарттар.

Лицензиялық шарттың объектілері.

Лицензиялық шарттың объектісі болып табылатын зияткерлік меншікке мыналар жатады:

әдеби, көркем және ғылыми еңбектер;
сахналық қызмет, дыбыс жазу, радио және телевизиялық хабарлар;
тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері, фирмалық атаулар және коммерциялық белгілер;
өнертабыстар;
өнеркәсіптік үлгілері;
географиялық атаулар;
өсімдіктер мен жануарлардың түрлері;
микросхемалар, радио сигналдары, мәліметтер базасы, домендік атаулар және т. б.

Лицензиялық шарттардың түрлері.

Айрықша құқықты беру (басқаға беру) туралы шарт.

Айрықша құқықты басқаға беру шарты бойынша бір Тарап Өнеркәсіптік меншік объектісіне өзіне тиесілі айрықша құқықты толық көлемде немесе ішінара екінші Тарапқа береді.

Лицензиялық шарт.

Лицензиялық шарт бойынша зияткерлік шығармашылық қызмет нәтижесіне немесе дараландыру құралына (лицензиарға) айрықша құқығы бар Тарап екінші Тарапқа (лицензиатқа) тиісті зияткерлік меншік объектісін белгілі бір тәсілмен уақытша пайдалану құқығын береді.

Кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты (франчайзинг).

Кешенді кәсіпкерлік лицензия шарты бойынша бір Тарап (кешенді лицензиар) екінші Тарапқа (кешенді лицензиатқа) сыйақы үшін, атап айтқанда, лицензиардың фирмалық атауын және қорғалатын коммерциялық ақпаратты, сондай-ақ айрықша құқықтардың басқа да объектілерін (тауар белгісін, қызмет көрсету белгісін, патентті және т. б.) пайдалану құқығын қамтитын айрықша құқықтар кешенін (лицензиялық кешенді) беруге міндеттенеді.), лицензиаттың кәсіпкерлік қызметінде пайдалану үшін жасалған шарттар негізінде айқындалады.

Кепіл шарты.

Өнеркәсіптік меншік объектісіне айрықша құқықтарды кепілге беру шарты-бұл өнеркәсіптік меншік объектісіне құқықты иеленуші бір Тарап екінші Тарап алдындағы міндеттеменің орындалуын қамтамасыз ететін, борышкер кепілмен қамтамасыз етілген міндеттемені орындамаған жағдайда кепіл ұстаушы кепілге салынған мүлік құнынан қанағаттандыруға құқылы болатын шарт.

Қазіргі уақытта лицензиялық шарттардың көптеген түрлері бар. Шарт бойынша берілетін құқықтардың көлемі, төлем туралы келісім, келісімшартқа қатысушылардың орналасқан жері, сондай – ақ оның қолданылу мерзімі-шарттың нақты талаптары, сондықтан міндетті түрде енгізілуі керек.

Кез-келген лицензиялық шартты жасасу кезінде тараптар бір-бірінің құқықтары мен міндеттерін нақты көрсетуі керек.

 

Бас маман

зияткерлік меншік құқығы бөлімінің

Павлодар облысы Әділет департаментінің

Төкенов Әділ Ерланұлы